Respectvol over keukenregels praten | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Die Gemeinschaftsküche wurde nach dem Abendessen wieder unordentlich hinterlassen.

   De gedeelde keuken is na het avondeten weer rommelig achtergelaten.

   Gemeinschaftsküche

   gedeelde keuken

   nach

   na

   Abendessen

   avondeten

   wieder

   weer

   unordentlich

   rommelig

   hinterlassen

   achterlaten

   Uitgebreide uitleg

   Gemeinschaftsküche is een samenstelling van Gemeinschaft (“gemeenschap”) en Küche (“keuken”); hier betekent het dus een gedeelde keuken. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Gemeinschaftsküche, meervoud die Gemeinschaftsküchen. In een nieuw voorbeeld: Die Gemeinschaftsküche ist groß. — “De gedeelde keuken is groot.” nach geeft hier de tijdsrelatie “na” aan. In deze betekenis krijgt het volgende zelfstandig naamwoord de datief: nach dem Abendessen. Bij vrouwelijke woorden zou je bijvoorbeeld nach der Arbeit zeggen. nach kan ook een richting aangeven, zoals in nach Berlin, maar dat is niet de betekenis in deze zin. Abendessen betekent “avondeten” en is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Abendessen. In dem Abendessen staat het in de datief na nach; dem is hier dus de datiefvorm van het bepaalde lidwoord bij een onzijdig woord. Een bruikbaar voorbeeld is Nach dem Abendessen lese ich. — “Na het avondeten lees ik.” wieder betekent hier “weer” of “opnieuw”: de keuken is opnieuw in een rommelige toestand achtergelaten. Het zegt op zichzelf niet wie dat heeft gedaan. Voorbeeld: Sie kommt wieder. — “Ze komt weer.” unordentlich is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “rommelig” of “ongeordend”. Hier staat het na wurde als beschrijving van de toestand waarin de keuken is achtergelaten; het krijgt daarom geen zelfstandig naamwoordelijke uitgang. Het tegenovergestelde is ordentlich (“netjes/geordend”). Voorbeeld: Das Zimmer ist unordentlich. — “De kamer is rommelig.” hinterlassen betekent “achterlaten”. De vorm is hier het voltooid deelwoord hinterlassen; die vorm is gelijk aan het infinitief. De persoons- en tijdsinformatie zit in wurde, de verleden tijd van werden. Samen vormen wurde ... hinterlassen een passieve constructie: iets wordt in een bepaalde toestand achtergelaten, zonder dat de handelende persoon genoemd hoeft te worden. Voorbeeld: Der Tisch wurde sauber hinterlassen. — “De tafel werd schoon achtergelaten.” In de volledige zin vormt wurde ... hinterlassen de passieve kern. Die Gemeinschaftsküche is datgene wat is achtergelaten, unordentlich beschrijft de toestand daarvan, en nach dem Abendessen bepaalt wanneer dit gebeurde. wieder voegt toe dat die toestand opnieuw optrad. Zo ontstaat de betekenis: “De gedeelde keuken is na het avondeten weer rommelig achtergelaten.”

2. Wir sollten das ansprechen, ohne einer Person die Schuld zu geben.

   We moeten dit ter sprake brengen zonder één persoon de schuld te geven.

   Wir sollten

   we zouden

   das

   dit

   ansprechen

   ter sprake brengen; aanspreken

   ohne

   zonder

   einer

   een

   Person

   persoon

   die

   de

   Schuld

   schuld

   zu geben

   te geven

   Uitgebreide uitleg

   Wir sollten: sollen betekent hier dat iets verstandig of wenselijk is: “we zouden moeten”. sollten is de vorm bij wir; in deze gebruikswijze geeft het vooral een aanbeveling, niet een vaststaand plan. Vergelijk: Wir sollten warten. — “We zouden moeten wachten.” Het onderwerp Wir is meervoud van de eerste persoon. das: Dit is hier een aanwijzend voornaamwoord in de onzijdige accusatief en betekent “dit”. Het verwijst in de vaste vertaling naar de kwestie die men ter sprake wil brengen; de vorm zelf specificeert niet zelfstandig welke kwestie dat is. Een nuttig contrast is das voor onzijdig enkelvoud tegenover diese voor “deze” bij een vrouwelijk of meervoudig zelfstandig naamwoord, afhankelijk van de grammaticale functie. ansprechen: Dit werkwoord betekent hier “iets ter sprake brengen” of “een onderwerp aansnijden”. Het is een scheidbaar werkwoord: in de hoofdzin staat het eindige deel uit elkaar, bijvoorbeeld Wir sprechen das an. — “We brengen dit ter sprake.” Het infinitief blijft als één vorm ansprechen. ohne: Dit voorzetsel betekent “zonder” en leidt hier een constructie met een infinitief in: ohne ... zu geben betekent “zonder ... te geven”. Het drukt uit dat de handeling in de volgende woordgroep niet als onderdeel van de voorgestelde aanpak plaatsvindt. einer: Deze vorm hoort bij het onbepaalde lidwoord ein en staat hier in de datief, vrouwelijk enkelvoud. De datief wordt bepaald door de rol van einer Person als ontvanger van wat men geeft; het voorzetsel ohne bepaalt niet zelf deze naamval binnen de infinitiefgroep. Vergelijk: einem Mann (mannelijk datief) en einer Frau (vrouwelijk datief). Person: Person betekent “persoon” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Person. In einer Person krijgt het lidwoord de datiefvorm einer, terwijl het zelfstandig naamwoord zelf geen zichtbare datiefuitgang krijgt. Voorbeeld: Ich helfe einer Person. — “Ik help een persoon.” die: Dit is hier het bepaald lidwoord bij Schuld. Schuld is vrouwelijk, en in deze constructie staat het woord in de accusatief; bij vrouwelijke enkelvoudsvormen blijft het lidwoord die. Het is dus niet het aanwijzende voornaamwoord die in een zin als die dort. Schuld: Schuld betekent hier “schuld” in de uitdrukking jemandem die Schuld geben: iemand de schuld geven. die Schuld is datief-onafhankelijk van de ontvanger: einer Person is degene aan wie de schuld wordt gegeven, terwijl die Schuld het gegeven object is. Voorbeeld: Gib ihm nicht die Schuld. — “Geef hem niet de schuld.” zu geben: geben betekent “geven”; zu geben is hier de infinitief met zu na ohne. Samen met einer Person die Schuld vormt het de betekenis “een persoon de schuld geven”. De infinitief blijft aan het einde van deze groep staan. Vergelijk: ohne ihr die Schuld zu geben — “zonder haar de schuld te geven”. Samen betekent de zin: “We moeten dit ter sprake brengen zonder één persoon de schuld te geven.” Wir sollten geeft het advies, das ansprechen benoemt wat men wil doen, en ohne ... zu geben voegt de manier of beperking toe: het onderwerp wordt besproken, maar men geeft daarbij niet één persoon de schuld.

3. Vielleicht würde eine Erinnerung an die Aufgaben beim Putzen helfen.

   Misschien zou een herinnering aan de schoonmaaktaken helpen.

   Vielleicht

   misschien

   würde

   zou

   Erinnerung

   herinnering

   Aufgaben

   taken

   Putzen

   schoonmaken

   helfen

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   Vielleicht betekent hier “misschien” en maakt de uitspraak voorzichtig: de spreker presenteert het als een mogelijkheid, niet als een zekerheid. Het staat vooraan en beïnvloedt de stelligheid van de hele zin. würde is de Konjunktiv II-vorm van werden. Samen met het infinitief helfen vormt het een voorwaardelijke of voorzichtige formulering: würde ... helfen = “zou ... helpen”. Het onderwerp is eine Erinnerung; würde draagt hier de persoons- en getalsvorm voor een derde persoon enkelvoud. Een vergelijkbaar patroon is: Das würde helfen. — “Dat zou helpen.” Erinnerung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; de basisvorm is die Erinnerung. In deze zin betekent het een herinnering of geheugensteuntje. De combinatie eine Erinnerung an ... gebruikt an om aan te geven waaraan de herinnering betrekking heeft. Het onbepaalde lidwoord eine markeert hier een niet nader bepaalde herinnering, niet een expliciete numerieke telling. Aufgaben is het meervoud van die Aufgabe en betekent hier taken. Door de vertaling gaat het specifiek om schoonmaaktaken. In an die Aufgaben staat die bij het meervoud; na dit an staat de accusatief. Het patroon eine Erinnerung an die Aufgaben betekent dus “een herinnering aan de taken”. beim Putzen is de verkorte vorm van bei dem Putzen. Putzen is hier een tot zelfstandig naamwoord gemaakt infinitief en wordt daarom met een hoofdletter geschreven. bei vraagt in deze constructie de datief. De uitdrukking betekent “bij het schoonmaken” of “tijdens het schoonmaken”; ze geeft de situatie aan waarin de herinnering zou helpen. helfen is het infinitief “helpen”. Het werkwoord helfen wordt gebruikt met een datief voor degene of datgene dat hulp krijgt. Hier is eine Erinnerung het onderwerp: de herinnering zou helpen, en er wordt geen afzonderlijke ontvanger van de hulp genoemd. Met een genoemde ontvanger bijvoorbeeld: Die Erinnerung hilft mir. — “De herinnering helpt mij.” Samen vormt de zin het patroon Vielleicht würde [onderwerp] [aanvulling] beim [genominaliseerd werkwoord] helfen: “Misschien zou [onderwerp] bij het [activiteit] helpen.” De volledige betekenis is: “Misschien zou een herinnering aan de schoonmaaktaken helpen.”

4. Mach es konkret, indem du Geschirr, Arbeitsflächen und Müll erwähnst.

   Maak het concreet door de afwas, de aanrechten en het afval te noemen.

   Mach es

   maak het

   konkret

   concreet

   indem du

   door ... te

   Geschirr

   afwas

   Arbeitsflächen

   aanrechten

   Müll

   afval

   erwähnst

   noemt

   Uitgebreide uitleg

   Mach es is een gebiedende vorm: mach komt van machen en richt zich tot één aangesproken persoon. es is hier het lijdend voorwerp met de betekenis “het”; samen betekent de uitdrukking “maak het”. De imperatief staat vooraan, zoals vaak bij een directe aansporing. konkret beschrijft het resultaat dat gevraagd wordt: maak “het” concreet of specifieker. Het is een bijvoeglijk naamwoord; het verandert hier niet van vorm omdat het na machen als beschrijving van het resultaat staat. Voorbeeld: Mach den Vorschlag konkret. — “Maak het voorstel concreet.” indem du leidt een manier- of middelbepaling in: “door ... te”. indem maakt een bijzin, en du is het onderwerp van die bijzin. Het werkwoord van zo’n indem-bijzin staat in het Duits doorgaans achteraan. Geschirr betekent hier “afwas” of “serviesgoed”. Het woord kan naar het vaatwerk zelf verwijzen; in deze context past de vertaling “de afwas”. Voorbeeld: Das Geschirr ist sauber. — “De afwas / het serviesgoed is schoon.” Arbeitsflächen is het meervoud van Arbeitsfläche, “aanrecht” of “werkoppervlak”. Het samengestelde zelfstandig naamwoord bestaat uit Arbeit (“werk”) en Fläche (“oppervlak”), maar de betekenis hier is een oppervlak waarop gewerkt of bereid wordt, met name een aanrecht. Müll betekent “afval” of “vuilnis”. Het is in deze betekenis een massanaamwoord en heeft daarom niet vanzelf een meervoud nodig. Voorbeeld: Ich bringe den Müll raus. — “Ik zet het afval buiten.” erwähnst is de vorm van erwähnen voor du in de tegenwoordige tijd: du erwähnst. Het betekent “noemen” of “vermelden”. De vorm bevat dus de uitgang voor de tweede persoon enkelvoud; erwähnen is de basisvorm. Voorbeeld: Du erwähnst den Termin. — “Je noemt de afspraak.” In de bijzin staat deze persoonsvorm aan het einde. Samen geeft Mach es konkret de aansporing “Maak het concreet”. indem du Geschirr, Arbeitsflächen und Müll erwähnst legt uit hoe: door de afwas, de aanrechten en het afval te noemen. De hele uiting betekent dus: “Maak het concreet door de afwas, de aanrechten en het afval te noemen.”

5. Sollen wir zuerst einen Putzplan aufhängen oder im Gruppenchat sprechen?

   Zullen we eerst een rooster ophangen of in de groepschat praten?

   Sollen wir

   zullen we

   zuerst

   eerst

   einen

   een

   Putzplan

   schoonmaakrooster

   aufhängen

   ophangen

   oder

   of

   im

   in het

   Gruppenchat

   groepschat

   sprechen

   praten

   Uitgebreide uitleg

   Sollen wir bevat sollen, de tegenwoordige tijd van het modale werkwoord sollen bij wir, plus het persoonlijk voornaamwoord wir (“wij”). In deze vraag vormt het samen een voorstel: “zullen we …?” Het modale werkwoord staat in een hoofdzinvraag op de eerste plaats en het andere werkwoord blijft als infinitief achteraan. Voorbeeld: Sollen wir anfangen? — “Zullen we beginnen?” zuerst betekent hier “eerst” of “als eerste”. Het bepaalt de volgorde. Voorbeeld: Wir trinken zuerst Kaffee. — “We drinken eerst koffie.” einen is de onbepaalde accusatiefvorm van het mannelijke artikel ein: der Putzplan wordt na het werkwoord einen Putzplan. Deze vorm drukt op zichzelf geen bepaald aantal uit; hij markeert hier vooral de grammaticale rol van het zelfstandig naamwoord als voorwerp. Putzplan is een zelfstandig naamwoord en betekent een plan of rooster voor het schoonmaken. Het is een samenstelling van putzen (“schoonmaken”) en Plan (“plan”). Het hoofdonderdeel is Plan, daarom is het woord mannelijk: der Putzplan. Voorbeeld: Der Putzplan hängt an der Tür. — “Het schoonmaakrooster hangt aan de deur.” aufhängen betekent “ophangen”. Het is een scheidbaar werkwoord. In de infinitief blijft het hier aaneen: aufhängen; in een gewone hoofdzin wordt het bijbehorende voorvoegsel gescheiden: Wir hängen einen Putzplan auf. — “We hangen een schoonmaakrooster op.” In deze vraag staat het als infinitief achteraan, omdat sollen het modale werkwoord is. oder verbindt twee alternatieven: “of”. Het tweede alternatief volgt na het eerste: eerst wordt gevraagd naar ophangen, daarna naar spreken in de groepschat. im is de vaste samentrekking van in dem, hier met datief. Het betekent in deze context “in het”. in kan in het Duits onder meer een plaats aanduiden; bij een plaats zonder bewegingsrichting staat hier de datief. Voorbeeld: Wir sprechen im Büro. — “We praten op kantoor.” Gruppenchat is een zelfstandig naamwoord voor een groepschat. Het is mannelijk: der Gruppenchat; na in dem verschijnt de datiefvorm, maar die heeft bij dit zelfstandig naamwoord geen zichtbare uitgang: in dem Gruppenchat, verkort im Gruppenchat. De samenstelling bevat Gruppe (“groep”) en Chat (“chat”). sprechen betekent hier “praten” of “spreken”. Het is een werkwoord met de basisvorm sprechen; in de derde persoon enkelvoud verandert de stamklinker: er spricht, terwijl wir sprechen de vorm zonder die klinkerwisseling gebruikt. Voorbeeld: Wir sprechen im Gruppenchat. — “We praten in de groepschat.” De hele vraag vraagt om een keuze tussen twee voorgestelde handelingen. Sollen wir zuerst geeft het voorstel en de volgorde aan; einen Putzplan aufhängen is de eerste optie, en im Gruppenchat sprechen de tweede. De vaste betekenis is dus: “Zullen we eerst een schoonmaakrooster ophangen of in de groepschat praten?”

6. Beginne mit einer ruhigen Nachricht, damit sie nicht aggressiv wirkt.

   Begin met een rustige boodschap, zodat die niet agressief overkomt.

   Beginne

   begin

   ruhigen

   rustige

   Nachricht

   boodschap

   sie

   die

   aggressiv

   agressief

   wirkt

   overkomt

   Uitgebreide uitleg

   Beginne is hier de gebiedende wijs voor één persoon van beginnen ("beginnen"). Het onderwerp "jij" staat in deze vorm niet apart. De gewone tegenwoordige vormen zijn bijvoorbeeld ich beginne en du beginnst; de imperatief Beginne! geeft een instructie. mit einer ruhigen Nachricht: mit wordt gevolgd door de datief. Nachricht is vrouwelijk; daarom staat het onbepaalde lidwoord hier als einer en krijgt het bijvoeglijk naamwoord de vorm ruhigen. ruhig betekent hier kalm of niet-confronterend. Een herbruikbaar patroon is mit einer/einem ... beginnen: met iets beginnen. Nachricht betekent "bericht" of "boodschap". Het meervoud is Nachrichten. Voorbeeld: Ich schreibe eine Nachricht. — "Ik schrijf een bericht." damit leidt een bijzin in die het doel of het beoogde effect van de instructie uitdrukt: "zodat" of "opdat". In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. sie is hier een vrouwelijk enkelvoudig persoonlijk voornaamwoord. In deze zin verwijst het, overeenkomstig de vertaling, naar Nachricht; het is dus niet het onderwerp van Beginne, maar van de bijzin. De vorm sie kan in andere zinnen ook een meervoudig voornaamwoord zijn, maar die lezing past hier niet bij de vaste betekenis. aggressiv is een bijvoeglijk naamwoord dat hier na het werkwoord staat en de indruk van de boodschap beschrijft. In deze positie krijgt het geen uitgang: Die Nachricht wirkt aggressiv. — "Het bericht komt agressief over." aggressiv betekent hier niet noodzakelijk dat de boodschap werkelijk agressief is, maar dat zij zo overkomt. wirkt is de derde persoon enkelvoud van wirken; de basisvorm is wirken. In aggressiv wirken betekent het "overkomen" of "de indruk wekken". Vergelijk Die Nachricht ist aggressiv (het bericht is agressief) met Die Nachricht wirkt aggressiv (het bericht komt agressief over). Het onderwerp van wirkt is sie. Samen betekent de uiting: "Begin met een rustige boodschap, zodat die niet agressief overkomt." Beginne mit ... geeft de instructie, einer ruhigen Nachricht noemt waarmee moet worden begonnen, en damit sie nicht aggressiv wirkt beschrijft het beoogde effect van die keuze.

7. In der Nachricht kann man alle bitten, den gemeinsamen Raum zu respektieren.

   In het bericht kan iedereen worden gevraagd om de gedeelde ruimte te respecteren.

   Nachricht

   bericht; boodschap

   kann man

   men kan

   alle

   iedereen; de hele groep

   bitten

   vragen; verzoeken

   gemeinsamen

   gedeeld; gemeenschappelijk

   Raum

   ruimte

   zu respektieren

   respecteren

   Uitgebreide uitleg

   Nachricht betekent hier een bericht of boodschap. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Nachricht, in de datief der Nachricht. In In der Nachricht staat de datief omdat in hier een plaats of context aanduidt, niet een richting. Voorbeeld: Die Nachricht ist kurz. — Het bericht is kort. kann man combineert können met het onbepaalde voornaamwoord man. kann is de derde persoon enkelvoud van können in de tegenwoordige tijd en drukt hier mogelijkheid uit. man verwijst niet naar een specifiek genoemde persoon. Bij een modaal werkwoord staat de hoofdinfinitief aan het einde van de werkwoordelijke structuur; hier is dat bitten. Daarna volgt de aanvullende zu-infinitiefgroep zu respektieren. Voorbeeld: Man kann das später erklären. — Men kan dat later uitleggen. alle betekent hier iedereen of de hele betrokken groep. Het is de zelfstandige vorm die hier naar meerdere personen verwijst. Na bitten staat het als lijdend voorwerp in de accusatief; bij deze vorm is er geen zichtbaar verschil met de nominatief. alle presenteert de groep als geheel, terwijl jeder de leden afzonderlijk kan benadrukken. bitten is hier de infinitief van bitten: vragen of verzoeken. Na kann blijft deze infinitief onveranderd. Het herbruikbare patroon is jemanden bitten, etwas zu tun: iemand vragen om iets te doen. In deze zin zijn de personen die met alle worden aangeduid degenen aan wie het verzoek wordt gericht; de infinitiefgroep noemt de gevraagde handeling. Voorbeeld: Wir bitten ihn, zu warten. — We vragen hem om te wachten. gemeinsamen is de verbogen vorm van gemeinsam, dat gemeenschappelijk of gedeeld betekent. Het beschrijft Raum, niet bitten. In den gemeinsamen Raum krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -en: den is hier het bepaalde lidwoord voor een mannelijk zelfstandig naamwoord in de accusatief, en bij deze combinatie heeft het bijvoeglijk naamwoord de zwakke uitgang -en. Vergelijk: ein gemeinsamer Raum — een gemeenschappelijke ruimte; den gemeinsamen Raum — de gemeenschappelijke ruimte. Raum betekent hier ruimte. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Raum, met accusatief den Raum. Samen met gemeinsam verwijst het hier naar een ruimte die door meerdere personen wordt gedeeld of gezamenlijk wordt gebruikt. Voorbeeld: Der Raum ist für alle offen. — De ruimte is voor iedereen toegankelijk. zu respektieren bestaat uit zu plus de infinitief respektieren, respecteren. Het is geen verleden tijd. In het patroon jemanden bitten, etwas zu tun benoemt deze groep wat iemand gevraagd wordt te doen. Voorbeeld: Sie bittet ihn, die Regeln zu respektieren. — Zij vraagt hem de regels te respecteren. Samen betekent In der Nachricht kann man alle bitten, den gemeinsamen Raum zu respektieren.: In het bericht kan iedereen worden gevraagd om de gedeelde ruimte te respecteren. De structuur bevat eerst de context (In der Nachricht), daarna de mogelijkheid met een onbepaalde handelende persoon (kann man), het doel van het verzoek (alle) en de gevraagde handeling (den gemeinsamen Raum zu respektieren).

8. Verwende ruhige Formulierungen und vermeide Wörter wie immer und nie.

   Gebruik rustige bewoordingen en vermijd woorden als altijd en nooit.

   Verwende

   gebruik

   ruhige

   rustige

   Formulierungen

   bewoordingen

   vermeide

   vermijd

   Wörter

   woorden

   immer

   altijd

   nie

   nooit

   Uitgebreide uitleg

   Verwende betekent hier dat je iets gebruikt. Het is de gebiedende wijs voor du van verwenden ("gebruiken"). De vorm voor één persoon is Verwende ...!; bij ihr wordt dat Verwendet ...!, en de formele vorm is Verwenden Sie ...!. Voorbeeld: Verwende einfache Wörter. — Gebruik eenvoudige woorden. ruhige beschrijft Formulierungen als kalm of niet-aanvallend. Het bijvoeglijk naamwoord is ruhig; de uitgang -e staat hier omdat het bijvoeglijk naamwoord vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord staat zonder lidwoord. De vorm wordt dus niet bepaald door enkelvoud alleen: hier zijn vooral naamval en het ontbreken van een lidwoord relevant. Voorbeeld: Wir wählen ruhige Worte. — We kiezen rustige woorden. Formulierungen is het meervoud van Formulierung, een formulering of bewoording. De vorm staat hier als lijdend voorwerp na Verwende: ruhige Formulierungen. Het woord kan zowel een concrete bewoording als de manier waarop iets is geformuleerd aanduiden. vermeide betekent hier dat je iets moet vermijden. Het is opnieuw een gebiedende wijs voor du, nu van vermeiden ("vermijden"). De infinitief eindigt op -en, maar de bevelsvorm voor du heeft hier -e: vermeide. Voorbeeld: Vermeide klare Vorwürfe. — Vermijd duidelijke verwijten. Wörter is het meervoud van Wort ("woord"). Hier is het het lijdend voorwerp van vermeide: vermijd bepaalde woorden. Wörter verwijst vaak naar afzonderlijke woorden; Worte kan in sommige vaste of meer formele uitdrukkingen ook voorkomen, maar dat is niet de vorm in deze zin. immer betekent hier altijd: het drukt uit dat iets telkens of zonder uitzondering geldt. Voorbeeld: Er kommt immer pünktlich. — Hij komt altijd op tijd. nie betekent nooit: op geen enkel moment of in geen enkel geval. Voorbeeld: Sie spricht nie so laut. — Zij spreekt nooit zo luid. immer en nie staan hier samen als voorbeelden van zeer absolute woorden; de zin zegt niet dat ze zelf vermeden moeten worden omdat ze altijd of nooit waar zijn, maar noemt ze als woorden die je beter niet gebruikt in rustige bewoordingen. De eerste gebiedende wijs, Verwende ruhige Formulierungen, vraagt om kalme bewoordingen. Daarna geeft und een tweede, gelijkwaardige instructie: vermeide Wörter wie immer und nie. wie betekent hier "zoals/als", en introduceert de voorbeelden immer en nie. Samen betekent de hele uiting: gebruik rustige bewoordingen en vermijd woorden zoals altijd en nooit.

9. So klingt die Nachricht nicht wie ein Angriff.

   Zo klinkt het bericht niet als een aanval.

   So

   zo

   klingt

   klinkt

   die Nachricht

   het bericht

   nicht wie

   niet als

   ein Angriff

   een aanval

   Uitgebreide uitleg

   So betekent hier “zo” of “op die manier”: het verwijst naar de manier waarop iets klinkt. In een andere context kan so ook “dus” betekenen, maar die lezing past hier niet. Voorbeeld: So klingt das besser. — “Zo klinkt dat beter.” klingt is de derde persoon enkelvoud van klingen in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is die Nachricht, dus de vorm is enkelvoud: Die Nachricht klingt .... De vorm gebruikt de stam kling- met de uitgang voor de derde persoon enkelvoud: klingen → klingt; dit is geen klinkerwisseling. Voorbeeld: Das klingt gut. — “Dat klinkt goed.” die Nachricht betekent “het bericht”. Nachricht is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier in het enkelvoud het lidwoord die. De vorm Nachrichten is het meervoud: Die Nachrichten klingen ruhig. — “De berichten klinken rustig.” nicht wie is een veelgebruikte combinatie voor “niet als” of “niet zoals”. nicht ontkent hier de vergelijking, en wie introduceert waarmee iets wordt vergeleken. Voorbeeld: Das klingt nicht wie eine Frage. — “Dat klinkt niet als een vraag.” ein Angriff betekent “een aanval”. Angriff is een mannelijk zelfstandig naamwoord. Na wie staat hier de vergelijkingsgroep ein Angriff; het onbepaalde lidwoord maakt op zichzelf geen specifiek aantal tot de hoofdboodschap, maar introduceert het soort vergelijking. Voorbeeld: Seine Antwort klingt wie ein Angriff. — “Zijn antwoord klinkt als een aanval.” Samen betekent So klingt die Nachricht nicht wie ein Angriff: “Zo klinkt het bericht niet als een aanval.” De structuur is: So + klingt + onderwerp die Nachricht + ontkende vergelijking nicht wie ein Angriff. De zin beoordeelt dus hoe het bericht overkomt, niet of het letterlijk een aanval is.

10. Klare Küchenregeln funktionieren besser, wenn der Ton respektvoll bleibt.

    Duidelijke keukenregels werken beter wanneer de toon respectvol blijft.

    Klare

    duidelijke

    Küchenregeln

    keukenregels

    funktionieren

    werken; functioneren

    besser

    beter

    wenn

    wanneer; als

    der Ton

    de toon

    respektvoll

    respectvol

    bleibt

    blijft

    Uitgebreide uitleg

    Klare beschrijft hier Küchenregeln. Het is de vorm van klar in het meervoudig nominatief zonder voorafgaand lidwoord: klar → klare. Voorbeeld: klare Antworten = “duidelijke antwoorden”. De uitgang -e bewijst op zichzelf niet dat het woord meervoud is; de combinatie met het zelfstandig naamwoord en de zinsfunctie doet dat hier. Küchenregeln is een samengesteld zelfstandig naamwoord met de betekenis “keukenregels” of “regels voor de keuken”. Het enkelvoud is Küchenregel, het meervoud Küchenregeln. De vorm funktionieren bij het onderwerp bevestigt in deze zin dat het onderwerp meervoud is. funktionieren betekent hier dat iets werkt of effect heeft. Het is het hele werkwoord; in de hoofdzin is dezelfde vorm ook de tegenwoordige tijd, derde persoon meervoud bij Küchenregeln. Voorbeeld: Die Regeln funktionieren. = “De regels werken.” besser is de vergrotende trap van gut: gut → besser → am besten. Het vergelijkt de werking hier met een andere of eerdere manier: “beter”. besser verandert niet mee met het meervoudige onderwerp. wenn leidt hier de bijzin in en betekent “wanneer”. Afhankelijk van de context kan wenn ook “als” betekenen. In een Duitse bijzin die met wenn begint, staat het vervoegde werkwoord doorgaans aan het einde. Voorbeeld: Ich komme, wenn ich Zeit habe. = “Ik kom wanneer ik tijd heb.” der Ton betekent hier “de toon”, in de zin van de manier waarop iets klinkt of geformuleerd is. Ton is mannelijk; der is hier het bepaald lidwoord in het nominatief enkelvoud. Voorbeeld: Der Ton ist freundlich. = “De toon is vriendelijk.” respektvoll beschrijft der Ton: de toon is “respectvol”. Na het koppelwerkwoord bleiben staat het bijvoeglijk naamwoord hier als naamwoordelijk deel en krijgt het geen verbuiging. Voorbeeld: Der Ton bleibt ruhig. = “De toon blijft rustig.” bleibt komt van bleiben en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: er/sie/es bleibt. Het betekent hier “blijft” en drukt uit dat een toestand voortduurt. In de wenn-bijzin staat deze vorm achteraan: wenn der Ton respektvoll bleibt = “wanneer de toon respectvol blijft”. Samen betekent Klare Küchenregeln funktionieren besser “Duidelijke keukenregels werken beter”. De bijzin wenn der Ton respektvoll bleibt geeft de omstandigheid aan waaronder dat zo is. De volledige betekenis is: “Duidelijke keukenregels werken beter wanneer de toon respectvol blijft.”