Een lekkage onder de keukengootsteen melden | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mir ist aufgefallen, dass sich unter der Küchenspüle ein feuchter Fleck bildet.

   Ik merkte dat er zich onder de keukengootsteen een vochtplek begon te vormen.

   Mir ist aufgefallen

   ik merkte op

   sich … bildet

   zich vormen

   unter

   onder

   Küchenspüle

   keukengootsteen

   feuchter

   vochtig

   Fleck

   vlek

   Uitgebreide uitleg

   Mir ist aufgefallen is de vaste Duitse constructie voor iets dat iemand opvalt: letterlijk staat mir in de datief, dus “aan mij”, en ist aufgefallen is de voltooidetijd van auffallen (“opvallen”). Het onderwerp is hier niet een persoon; wat opvalt, wordt daarna met dass ingevoerd. Voorbeeld: Mir ist ein Fehler aufgefallen. — “Mij is een fout opgevallen.” bildet komt van bilden (“vormen, vormen maken”) en is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. Het onderwerp is ein feuchter Fleck: de vochtplek vormt zich. De vorm sich bildet gebruikt sich als wederkerend element; samen geeft dit hier “zich vormen” of “ontstaan”. Voorbeeld: Auf dem Tisch bildet sich eine Pfütze. — “Op de tafel vormt zich een plas.” unter betekent “onder”. Bij een plaats zonder beweging staat na unter de datief. In unter der Küchenspüle is der daarom de datief enkelvoud van het vrouwelijke lidwoord bij die Küchenspüle. Bij beweging naar een plaats kan unter daarentegen de accusatief nemen. Küchenspüle is een samenstelling van Küche (“keuken”) en Spüle (“gootsteen”); het geheel betekent “keukengootsteen”. Het woord is vrouwelijk: die Küchenspüle, hier unter der Küchenspüle. feuchter is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord feucht (“vochtig”). Het beschrijft Fleck; de uitgang -er past hier bij mannelijk enkelvoud in de nominatief na ein: ein feuchter Fleck. Andere vormen zijn bijvoorbeeld eine feuchte Stelle en mit einem feuchten Fleck. Fleck betekent “vlek” en is hier het onderwerp van bildet. Het Duitse woord is mannelijk: der Fleck; daarom staat het in ein feuchter Fleck in de nominatief. Voorbeeld: Der Fleck wird größer. — “De vlek wordt groter.” Samen vormt dass sich unter der Küchenspüle ein feuchter Fleck bildet een bijzin: “dat zich onder de keukengootsteen een vochtplek vormt”. Met Mir ist aufgefallen, dass ... wordt de volledige betekenis: “Ik merkte dat er zich onder de keukengootsteen een vochtplek begon te vormen.” In de Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord bildet aan het einde; sich staat eerder in die bijzin.

2. Das muss behoben werden, bevor der Küchenschrank beschädigt wird.

   Dat moet worden aangepakt voordat het keukenkastje beschadigd raakt.

   Das

   dat

   muss

   moet

   behoben

   verholpen

   werden

   worden

   bevor

   voordat

   Küchenschrank

   keukenkastje

   beschädigt

   beschadigd

   wird

   wordt

   Uitgebreide uitleg

   Das is hier een aanwijzend/neutraal voornaamwoord. Het verwijst naar de kwestie die opgelost moet worden; de context gaat over het vochtprobleem en de lekkage, maar het voornaamwoord zelf noemt geen afzonderlijk voorwerp. Als onderwerp staat het vooraan: Das muss ... betekent hier “Dat moet ...”. muss is de vorm van müssen voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Hier drukt het noodzakelijkheid uit: iets is vereist, niet alleen waarschijnlijk. Een bruikbare reeks is ich muss, du musst, er/sie/es muss, wir müssen. Bijvoorbeeld: Das muss warten. — “Dat moet wachten.” behoben is het voltooid deelwoord van beheben, “verhelpen” of “oplossen”. In deze zin betekent het dat het probleem wordt verholpen. beheben is een sterk werkwoord; de vorm is dus niet afgeleid door simpelweg een regelmatige uitgang toe te voegen. Bijvoorbeeld: Der Fehler ist behoben. — “De fout is verholpen.” werden vormt samen met behoben de lijdende vorm: behoben werden = “verholpen worden”. Het onderwerp ondergaat de handeling; degene die het probleem verhelpt wordt niet genoemd. Na een modaal werkwoord zoals müssen staat het hulpwerkwoord in de infinitief aan het einde van de werkwoordgroep: Das muss behoben werden. Dit werden drukt hier geen toekomst uit; het helpt de passieve constructie vormen. bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In de bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Het geeft hier aan dat het verhelpen eerder moet plaatsvinden dan de beschadiging: ..., bevor ... wird. der Küchenschrank is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent “het keukenkastje”. Het is een samenstelling van Küche (“keuken”) en Schrank (“kast”); het laatste deel bepaalt het grammaticale geslacht. In deze zin staat het in de nominatief, omdat het het onderwerp van de bijzin is. Het lidwoord der laat hier mannelijk enkelvoud zien. Bijvoorbeeld: Der Küchenschrank ist nass. — “Het keukenkastje is nat.” beschädigt is het voltooid deelwoord van beschädigen, “beschadigen”. Hier beschrijft het in de passieve vorm wat het keukenkastje overkomt. Het heeft in deze vorm geen aparte markering voor mannelijk of enkelvoud; die informatie wordt in de bijzin vooral door der Küchenschrank en wird gedragen. wird is de derde persoon enkelvoud van werden. Samen met beschädigt vormt het de tegenwoordige passiefvorm wird beschädigt, letterlijk “wordt beschadigd”. Het onderwerp is der Küchenschrank, maar de veroorzaker wordt niet genoemd. Vergelijk: Die Tür wird beschädigt. — “De deur wordt beschadigd.” De hele zin combineert eerst een modale passiefconstructie met daarna een bevor-bijzin: Das muss behoben werden zegt dat de kwestie noodzakelijkerwijs verholpen moet worden; bevor der Küchenschrank beschädigt wird legt de tijdsgrens vast. Samen betekent de zin: “Dat moet worden aangepakt voordat het keukenkastje beschadigd raakt.”

3. Ich habe dort einen Behälter hingestellt, aber das Leck tropft immer noch langsam.

   Ik heb daar een bakje neergezet, maar de lekkage druppelt nog steeds langzaam.

   Ich habe

   ik heb

   dort

   daar

   einen Behälter

   een bakje

   hingestellt

   neergezet

   das Leck

   de lekkage

   tropft

   druppelt

   immer noch

   nog steeds

   langsam

   langzaam

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe bevat het persoonlijk voornaamwoord ich en de eerste persoon enkelvoud van haben. Hier is habe het hulpwerkwoord voor het perfectum; het eigenlijke werkwoord staat als voltooid deelwoord aan het einde van deze werkwoordgroep. Vergelijk: Ich habe gewartet. — “Ik heb gewacht.” Bij andere personen verandert haben: du hast, er/sie hat, wir haben. dort betekent “daar” en verwijst naar een plaats die in de situatie als bekend wordt behandeld. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of getal. Voor een tegenstelling gebruik je bijvoorbeeld hier — “hier”. einen Behälter betekent hier “een bakje” of algemener “een houder/container”. Het zelfstandig naamwoord is der Behälter, met basisvorm Behälter; het is mannelijk. In deze zin staat het als lijdend voorwerp in de accusatief, daarom wordt het onbepaalde lidwoord ein de vorm einen: Ich sehe einen Behälter. — “Ik zie een bakje.” Einen drukt op zichzelf niet noodzakelijk een telbare hoeveelheid uit; het is hier de onbepaalde vorm bij dit zelfstandig naamwoord. hingestellt is het voltooid deelwoord van hinstellen — “neerzetten”. Het beschrijft het plaatsen van een voorwerp in een staande positie of op een bepaalde plek. Het wordt met haben gebruikt: Ich habe den Eimer hingestellt. — “Ik heb de emmer neergezet.” Het voorvoegsel hin- geeft in dit werkwoord de richting van de spreker af aan, naar die plaats toe; in de vaste zin staat de plaats al afzonderlijk in dort. das Leck betekent hier “de lekkage” of “het lek”. De basisvorm is das Leck; dit zelfstandig naamwoord is onzijdig. Het lidwoord das laat hier nominatief enkelvoud zien, omdat das Leck het onderwerp is van tropft. Een bruikbaar contrast is ein Leck — “een lek” en die Lecks — “de lekken”. tropft komt van tropfen, “druppelen”. De vorm is tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: das Leck tropft. Bij een meervoudig onderwerp wordt dat tropfen: Die Rohre tropfen. — “De leidingen druppelen.” In deze zin beschrijft het werkwoord alleen dat er nog druppels vallen; het zegt niet op zichzelf hoe groot de lekkage is. immer noch is een vaste combinatie met de betekenis “nog steeds”. Ze geeft aan dat de beschreven toestand tot nu toe voortduurt. Es regnet immer noch. — “Het regent nog steeds.” Het is niet hetzelfde als alleen immer (“altijd”): Er kommt immer pünktlich. — “Hij komt altijd op tijd.” langsam betekent “langzaam”. Hier is het een bijwoord bij tropft en beschrijft het tempo van het druppelen. Het Duitse langsam heeft hier dezelfde vorm als het bijvoeglijk naamwoord: ein langsamer Tropfen — “een langzame druppel”; als bijwoord blijft het langsam: Das Wasser läuft langsam. — “Het water stroomt langzaam.” Samen vormen Ich habe dort einen Behälter hingestellt en aber das Leck tropft immer noch langsam twee door aber verbonden hoofdzinnen. De eerste zegt dat de spreker daar een bakje heeft neergezet; de tweede zegt dat de lekkage nog steeds langzaam druppelt. Het geheel betekent dus: “Ik heb daar een bakje neergezet, maar de lekkage druppelt nog steeds langzaam.”

4. Ist dort etwas gelagert, das den Zugang versperren könnte?

   Staat daar iets opgeslagen dat de toegang zou kunnen blokkeren?

   Ist

   is

   dort

   daar

   etwas

   iets

   gelagert

   opgeslagen

   das

   dat

   den Zugang

   de toegang

   versperren

   blokkeren

   könnte

   zou kunnen

   Uitgebreide uitleg

   Ist is de derde persoon enkelvoud van sein in de tegenwoordige tijd: sein – ist. Hier staat het werkwoord vooraan omdat het om een ja/nee-vraag gaat. In een mededelende zin staat dezelfde vorm bijvoorbeeld in Etwas ist dort gelagert. — “Er is daar iets opgeslagen.” dort betekent “daar” en verwijst naar een plaats. Het woord verandert niet naar getal of geslacht. Voor een plaats dichter bij de spreker gebruikt het Duits vaak hier (“hier”); dort duidt op een andere, aangewezen of bekende plaats. etwas is een onbepaald voornaamwoord met de betekenis “iets”. Het noemt geen specifiek voorwerp en drukt op zichzelf geen exact aantal uit. Een bruikbaar contrast is etwas (“iets”) tegenover nichts (“niets”). Voorbeeld: Ich sehe etwas. — “Ik zie iets.” gelagert is het voltooid deelwoord van lagern (“opslaan; bewaren”). In deze zin beschrijft het de opgeslagen toestand van etwas: “opgeslagen”. Het deelwoord blijft hier gelagert; het verandert niet mee met etwas. Voorbeeld: Die Kisten sind im Keller gelagert. — “De kisten zijn in de kelder opgeslagen.” das is hier een betrekkelijk voornaamwoord. Het verwijst naar etwas en is in de bijzin het onderwerp van versperren könnte. De vorm das past bij dit onzijdige antecedent; in andere functies kan een betrekkelijk voornaamwoord een andere vorm hebben. De bijzin begint met das en geeft nadere informatie over wat er opgeslagen kan zijn. den Zugang betekent “de toegang”. Zugang is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Zugang. In deze zin staat het in de accusatief, omdat het het directe object is van versperren; daarom is het lidwoord den. Voorbeeld: Sie öffnet den Zugang. — “Zij opent de toegang.” versperren is de infinitief “blokkeren” of “de doorgang versperren”. Het gaat hier om het verhinderen van toegang, niet alleen om ergens staan. In de bijzin staat deze infinitief aan het einde van de combinatie versperren könnte, omdat könnte een modaal werkwoord is. könnte is de vorm van können (“kunnen”) voor de conjunctief II, bij een enkelvoudig onderwerp zoals das. Hier drukt de vorm een mogelijkheid uit: “zou kunnen”. Het modale werkwoord draagt die betekenis, terwijl versperren noemt wat mogelijk is. Vergelijk Das könnte helfen. — “Dat zou kunnen helpen.” Samen vormt das den Zugang versperren könnte een betrekkelijke bijzin: “dat de toegang zou kunnen blokkeren”. De hoofdzin Ist dort etwas gelagert vraagt of er op die plaats iets opgeslagen is. De volledige utterance betekent daarom: “Staat daar iets opgeslagen dat de toegang zou kunnen blokkeren?”

5. Ich habe den Bereich freigeräumt, damit der Techniker die Stelle problemlos prüfen kann.

   Ik heb de ruimte vrijgemaakt, zodat de monteur het gemakkelijk kan inspecteren.

   Ich habe

   ik heb

   Bereich

   ruimte; gebied

   freigeräumt

   vrijgemaakt; vrijgeruimd

   damit

   zodat

   Techniker

   monteur; technicus

   Stelle

   plek

   problemlos

   gemakkelijk; zonder problemen

   prüfen

   inspecteren; controleren

   kann

   kan

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe vormt hier het begin van het Duitse Perfekt: haben in de eerste persoon enkelvoud plus een voltooid deelwoord. Het onderwerp is ich en de betekenis is hier “ik heb ...”. In een gewone mededelende hoofdzin staat het vervoegde werkwoord vroeg in de zin; het bijbehorende voltooid deelwoord staat verderop. Bereich betekent hier een ruimte of afgebakend gebied. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Bereich, in deze zin den Bereich omdat het lijdend voorwerp is. Een bruikbaar contrast is der Bereich “het gebied/de ruimte” tegenover die Stelle “de plek”. freigeräumt is het voltooid deelwoord van freiräumen, “vrijmaken” of “ontruimen”. Het beschrijft hier het resultaat van het vrijmaken van de ruimte. De vorm wordt samen met habe gebruikt voor het Perfekt: Ich habe den Bereich freigeräumt — “Ik heb de ruimte vrijgemaakt.” damit leidt hier een doelzin in: “zodat”. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het introduceert dus het doel van het vrijmaken, niet een afzonderlijke handeling in de hoofdzin. Techniker betekent “technicus” of, in deze vertaling, “monteur”. In der Techniker is het een mannelijk zelfstandig naamwoord in de nominatief; hij is degene die de controle uitvoert. Het bepaalde lidwoord der geeft hier niet op zichzelf aan hoeveel technici er zijn, maar markeert deze specifieke grammaticale vorm. Stelle betekent hier “plek” of “plaats”, namelijk de plek die gecontroleerd moet worden. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Stelle; na prüfen staat het als lijdend voorwerp in die Stelle, waarbij de vorm van het lidwoord hier gelijk blijft aan die van de nominatief. problemlos is een bijwoord met de betekenis “zonder problemen” of “gemakkelijk”. Het beschrijft hoe de controle kan worden uitgevoerd. Het verwante zelfstandig naamwoord is das Problem, maar problemlos betekent niet “problematisch”. prüfen is de infinitief “controleren” of “inspecteren”. Na een modaal werkwoord blijft het in de infinitief: kann ... prüfen. In deze zin gaat het om een controle van een plek, niet om het letterlijk “proeven” van iets; voor proeven gebruikt het Duits probieren. kann is de vorm van können voor de derde persoon enkelvoud: er/sie/es kann. Met een daaropvolgende infinitief drukt het hier de mogelijkheid of het vermogen uit: de technicus kan de plek zonder problemen controleren. In de damit-bijzin staat kann aan het einde, na de infinitief prüfen. De hoofdzin Ich habe den Bereich freigeräumt zegt dat de spreker de ruimte heeft vrijgemaakt. De doelzin damit der Techniker die Stelle problemlos prüfen kann zegt waarvoor: daardoor kan de monteur de plek gemakkelijk inspecteren. Samen betekent de hele uiting: “Ik heb de ruimte vrijgemaakt, zodat de monteur het gemakkelijk kan inspecteren.”

6. Ich kann es als dringend kennzeichnen, obwohl die Terminplanung trotzdem noch Zeit in Anspruch nehmen kann.

   Ik kan het als dringend markeren, hoewel het plannen van een afspraak toch tijd kan kosten.

   Ich kann

   ik kan

   es

   het

   als dringend

   als dringend

   kennzeichnen

   markeren

   obwohl

   hoewel

   die Terminplanung

   de planning van afspraken

   trotzdem

   toch

   noch

   nog

   Zeit

   tijd

   in Anspruch nehmen

   tijd kosten

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann betekent hier dat de spreker iets kan doen: können is de basisvorm, en kann is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud. Met een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: Ich kann warten = “Ik kan wachten”. es is een persoonlijk voornaamwoord in de accusatief, met de betekenis “het”. De vorm is hier niet genoeg om een specifiek zelfstandig naamwoord als referent aan te wijzen; de vertaling bevestigt wel de neutrale verwijzing “het”. als dringend geeft de classificatie “als dringend”. dringend is hier een bijvoeglijk naamwoord na als; het krijgt in deze predicatieve functie geen uitgang. Vergelijk: etwas als wichtig bezeichnen = “iets als belangrijk aanduiden”. kennzeichnen is een regelmatig werkwoord in de infinitief en betekent “markeren” of “kenmerken”. De combinatie etwas als dringend kennzeichnen betekent dat je iets als dringend labelt. In de hoofdzin staat deze infinitief aan het einde, omdat hij afhankelijk is van kann. obwohl leidt een bijzin in met een tegenstelling: “hoewel”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Voorbeeld: Ich gehe, obwohl es regnet. = “Ik ga, hoewel het regent.” die Terminplanung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; die markeert hier de nominatief. Het betekent de planning van afspraken of termijnen. Het woord Terminplanung is een samenstelling met Termin en Planung; leer de volledige samenstelling als de gebruikelijke vorm voor dit planningsbegrip. trotzdem betekent “toch” of “desondanks”. Het maakt duidelijk dat de volgende informatie blijft gelden ondanks de voorafgaande tegenstelling. obwohl introduceert de bijzin, terwijl trotzdem daarbinnen het tegenstellende gevolg benadrukt. noch betekent hier “nog”: de tijdsduur blijft op dat moment mogelijk bestaan. Samen met trotzdem versterkt het de nuance “toch nog”. Zeit betekent “tijd”. In Zeit in Anspruch nehmen is het een zelfstandig naamwoord dat de hoeveelheid benodigde tijd aanduidt. Een bruikbaar voorbeeld is Das nimmt viel Zeit in Anspruch. = “Dat kost veel tijd.” in Anspruch nehmen is een vaste uitdrukking voor “tijd kosten” of algemener “iets in beslag nemen”. In de vaste constructie neemt iets tijd in beslag: Die Prüfung kann zwei Stunden in Anspruch nehmen. = “De inspectie kan twee uur in beslag nemen.” nehmen staat hier in de infinitief en hoort bij het modale kann. De hele zin combineert Ich kann met es ... kennzeichnen: “Ik kan het als dringend markeren.” De bijzin met obwohl voegt de tegenstelling toe: die Terminplanung kan trotzdem noch Zeit in Anspruch nehmen, dus het plannen van een afspraak kan toch nog tijd kosten. Samen betekent de zin: “Ik kan het als dringend markeren, hoewel het plannen van een afspraak toch tijd kan kosten.”

7. Bitte erwähnen Sie, dass sich der Boden allmählich verzieht.

   Vermeld alstublieft dat de vloer begint krom te trekken.

   Bitte

   alstublieft

   erwähnen Sie

   vermeld

   dass

   dat

   sich … verzieht

   kromtrekken

   der Boden

   de vloer

   allmählich

   geleidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Bitte maakt het verzoek beleefd: “alstublieft”. De formele aanspreekvorm in deze zin is Sie, niet Bitte zelf. Bitte kan ook met andere aanspreekvormen worden gebruikt. erwähnen Sie betekent hier “vermeld”. erwähnen is het werkwoord “noemen/vermelden”; Sie is de formele aanspreekvorm voor één of meer personen. Samen vormen ze de formele gebiedende wijs: Erwähnen Sie ... = “Vermeld ...”. De volgorde werkwoord + Sie onderscheidt deze vorm van een gewone mededeling zoals Sie erwähnen .... dass leidt de inhoud in die moet worden vermeld: “dat ...”. In een Duitse dass-bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Het patroon Bitte erwähnen Sie, dass ... is daardoor bruikbaar voor een verzoek om een feit of mededeling door te geven. sich verzieht betekent hier “kromtrekt”. Het werkwoord is sich verziehen; verzieht is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. sich is hier het wederkerende element van dit werkwoord; het betekent niet dat er een afzonderlijke persoon wordt genoemd. Voorbeeld: Das Holz verzieht sich. — “Het hout trekt krom.” der Boden betekent hier “de vloer”. Boden is een zelfstandig naamwoord met mannelijk grammaticaal geslacht. In deze bijzin is het de nominatiefvorm als onderwerp, daarom staat er der. In een andere context kan Boden ook “grond” of “bodem” betekenen; de vaste vertaling maakt hier “vloer” de bedoelde betekenis. allmählich betekent “geleidelijk” of “langzamerhand”. Het beschrijft een verandering die stap voor stap verloopt, niet plotseling. Voorbeeld: Die Temperatur steigt allmählich. — “De temperatuur stijgt geleidelijk.” Samen vormen de delen Bitte erwähnen Sie (“Vermeld alstublieft”), gevolgd door dass en de bijzin sich der Boden allmählich verzieht. De volledige bedoelde betekenis is: “Vermeld alstublieft dat de vloer begint krom te trekken.”

8. Dieses Detail sollte in den Bericht aufgenommen werden.

   Dat detail hoort in het rapport te staan.

   Dieses

   dit

   Detail

   detail

   sollte

   hoort / zou moeten

   Bericht

   rapport

   aufgenommen werden

   opgenomen worden

   Uitgebreide uitleg

   Dieses betekent hier “dit” en hoort bij Detail. Het is de vorm van het aanwijzende woord bij een onzijdig zelfstandig naamwoord in de nominatief enkelvoud: dieser (mannelijk), diese (vrouwelijk of meervoud), dieses (onzijdig). De vorm wordt dus niet alleen door enkelvoud bepaald; ook geslacht en naamval spelen mee. Detail is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Detail. Het betekent hier een afzonderlijk gegeven of onderdeel. Het meervoud is Details. Sollte is de vorm van sollen bij de derde persoon enkelvoud. In deze zin drukt de vorm geen harde opdracht uit, maar een voorzichtige aanbeveling of verwachting: het detail hoort in het rapport te staan. Vergelijk soll (“hoort te” / “moet”) met sollte (“zou moeten” / “hoort idealiter te”). Bijvoorbeeld: Das sollte genügen. — “Dat zou voldoende moeten zijn.” Bericht is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Bericht. Hier staat den Bericht, omdat in den Bericht een doel of richting naar het rapport uitdrukt en in dan de accusatief gebruikt. Het betekent hier “rapport” of “verslag”. Bijvoorbeeld: Sie liest den Bericht. — “Zij leest het rapport.” Aufgenommen werden vormt hier een lijdende constructie. Aufnehmen betekent onder meer “opnemen” of “invoegen”; aufgenommen is het voltooid deelwoord en werden helpt de passieve vorm te maken. Het detail wordt dus voorgesteld als iets dat in het rapport wordt geplaatst, niet als degene die iets doet. Actief kan men bijvoorbeeld zeggen: Man nimmt das Detail in den Bericht auf. — “Men neemt het detail op in het rapport.” Samen betekent Dieses Detail sollte in den Bericht aufgenommen werden: “Dat detail hoort in het rapport te staan.” De structuur is: aanwijzend woord + zelfstandig naamwoord + vorm van sollen + passief met aufgenommen werden. De zin zegt niet wie het detail moet opnemen.

9. Das wirkt sich auf die Sicherheit und den Reparaturplan aus.

   Het heeft gevolgen voor de veiligheid en het reparatieplan.

   Das

   dat; het

   wirkt … sich … aus

   heeft gevolgen

   Sicherheit

   veiligheid

   Reparaturplan

   reparatieplan

   Uitgebreide uitleg

   Das staat hier als aanwijzend voornaamwoord in de betekenis ‘dat’ of ‘het’. In deze context verwijst het, zoals de vertaling en de vorige zin ondersteunen, naar het eerder genoemde detail. De vorm is enkelvoudig en onzijdig; het is hier het onderwerp. Vergelijk als herbruikbaar patroon: Das ist wichtig. — ‘Dat is belangrijk.’ wirkt ... aus hoort bij het scheidbare werkwoord sich auswirken auf — ‘gevolgen hebben voor’ of ‘invloed hebben op’. Het werkwoord staat hier in de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: auswirken → wirkt ... aus. sich is het wederkerende element van dit werkwoord en hoort bij het werkwoord, niet bij een zelfstandig naamwoord. In een hoofdzin staat het voorvoegsel aus aan het einde: Das wirkt sich aus. De constructie gebruikt auf met het accusatiefobject: sich auf etwas auswirken. Sicherheit betekent hier ‘veiligheid’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Sicherheit. Duitse zelfstandige naamwoorden worden met een hoofdletter geschreven. Een bruikbaar voorbeeld is: Die Sicherheit ist wichtig. — ‘De veiligheid is belangrijk.’ Reparaturplan betekent ‘reparatieplan’. Het is een mannelijk samengesteld zelfstandig naamwoord, gevormd uit Reparatur en Plan; het hoofd van de samenstelling is Plan. In deze zin staat het na auf in de accusatief: der Reparaturplan wordt den Reparaturplan. Het lidwoord laat hier dus de naamval zien; het betekent niet op zichzelf ‘één’. Een voorbeeld is: Wir prüfen den Reparaturplan. — ‘We controleren het reparatieplan.’ Samen betekent Das wirkt sich auf die Sicherheit und den Reparaturplan aus: ‘Het heeft gevolgen voor de veiligheid en het reparatieplan.’ die Sicherheit en den Reparaturplan zijn de twee zaken waarop het gevolg betrekking heeft, verbonden door und. De vaste, herbruikbare structuur is Etwas wirkt sich auf X aus — ‘Iets heeft gevolgen voor X’.