Functieomvang en prioriteiten verduidelijken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Die Rolle klingt umfassender, als die Beschreibung vermuten ließ.

   De functie klinkt breder dan de beschrijving deed vermoeden.

   Rolle

   functie/rol

   klingt

   klinkt

   umfassender

   breder

   Beschreibung

   beschrijving

   vermuten

   vermoeden

   ließ

   liet; deed

   Uitgebreide uitleg

   Rolle betekent hier een functie of rol. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Rolle; het meervoud is die Rollen. In deze zin gaat het om de functie, zoals ook uit de vaste vertaling blijkt. klingt komt van klingen en is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: die Rolle klingt. Letterlijk heeft klingen met geluid te maken, maar met een beoordeling kan het ook betekenen dat iets een bepaalde indruk wekt. Voorbeeld: Das klingt interessant. — Dat klinkt interessant. umfassender is de vergrotende trap van umfassend: umfassend – umfassender – am umfassendsten. Hier beschrijft het Rolle en betekent het dat de functie breder of uitgebreider overkomt. De vergelijking wordt ingeleid door als: iets lijkt of klinkt zo, vergeleken met wat daarna wordt genoemd. Beschreibung betekent beschrijving. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Beschreibung; het meervoud is die Beschreibungen. Het woord hangt samen met beschreiben, maar Beschreibung benoemt het resultaat of de tekst, niet de handeling zelf. vermuten betekent vermoeden of afleiden. In etwas vermuten is datgene wat men vermoedt het lijdend voorwerp. Voorbeeld: Ich vermute einen Fehler. — Ik vermoed een fout. ließ is de verleden tijd van lassen bij er, sie of es. Hier staat het in de constructie etwas vermuten lassen: iets zo laten lijken dat iemand iets kan vermoeden, of iets doen vermoeden. De verleden tijd past bij Beschreibung, die de indruk in het verleden gaf. In deze constructie is ließ dus niet zelfstandig het volledige idee; samen met vermuten vormt het de betekenis ‘deed vermoeden’. Samen: Die Rolle is het onderwerp, en klingt umfassender zegt dat de functie breder overkomt. Na als volgt de vergelijking: die Beschreibung vermuten ließ betekent dat de beschrijving eerder aanleiding gaf om dat te vermoeden. De hele zin betekent: ‘De functie klinkt breder dan de beschrijving deed vermoeden.’

2. Der Aufgabenbereich ist größer geworden, weil die Teamstruktur überarbeitet wird.

   De functie is breder geworden omdat de teamstructuur wordt herzien.

   Aufgabenbereich

   takenpakket; functiegebied

   größer

   groter

   ist … geworden

   is ... geworden

   weil

   omdat

   Teamstruktur

   teamstructuur

   überarbeitet wird

   wordt herzien

   Uitgebreide uitleg

   Aufgabenbereich betekent hier het takenpakket of functiegebied. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Aufgabenbereich; het meervoud is die Aufgabenbereiche. Het woord benoemt het geheel van taken en verantwoordelijkheden, niet één afzonderlijke taak. größer is de vergrotende trap van groß: groß – größer – am größten. Hier beschrijft het dat het takenpakket in omvang of reikwijdte is toegenomen; het hoeft niet over fysieke grootte te gaan. Omdat het bij sein als naamwoordelijk deel staat, krijgt het geen uitgang voor Aufgabenbereich. Voorbeeld: Der Verantwortungsbereich ist größer geworden. — Het verantwoordelijkheidsgebied is groter geworden. ist ... geworden vormt samen de betekenis ‘is ... geworden’. ist is de tegenwoordige vorm van sein voor er/sie/es, en geworden is het voltooid deelwoord van werden in de betekenis ‘worden’. Deze constructie drukt een verandering uit die nu als resultaat geldt. Voorbeeld: Die Aufgabe ist schwieriger geworden. — De taak is moeilijker geworden. weil leidt een redengevende bijzin in: ‘omdat’. In zo’n Duitse bijzin staat de persoonsvorm aan het einde. De bijzin verklaart hier waarom het takenpakket groter is geworden. Teamstruktur betekent ‘teamstructuur’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Teamstruktur; het meervoud is die Teamstrukturen. Het verwijst hier naar de structuur of organisatie van het team. überarbeitet wird betekent hier ‘wordt herzien’ of ‘wordt bewerkt’. überarbeitet is het voltooid deelwoord van überarbeiten. wird is de derde persoon enkelvoud van werden en vormt hier met het voltooid deelwoord de lijdende vorm in de tegenwoordige tijd: iets ondergaat de herziening. Omdat Teamstruktur enkelvoud is, staat er wird, niet werden. Voorbeeld: Die Struktur wird überarbeitet. — De structuur wordt herzien. De hoofdzin Der Aufgabenbereich ist größer geworden zegt dat het functiegebied of takenpakket groter is geworden. De bijzin weil die Teamstruktur überarbeitet wird geeft de reden: de teamstructuur wordt herzien. Samen betekent de volledige uiting: ‘Het functiegebied is breder geworden omdat de teamstructuur wordt herzien.’

3. Ich kann eine breit angelegte Rolle übernehmen, wenn die Prioritäten klar sind.

   Ik kan een brede functie aan als de prioriteiten duidelijk zijn.

   Ich kann

   ik kan

   breit angelegte

   breed opgezet

   Rolle

   functie; rol

   übernehmen

   overnemen; op zich nemen

   Prioritäten

   prioriteiten

   klar

   duidelijk

   sind

   zijn

   Uitgebreide uitleg

   Ich kann: können betekent “kunnen” en drukt hier uit dat de spreker iets kan doen. kann is de tegenwoordige-tijdsvorm bij ich; na het modale werkwoord staat übernehmen als infinitief. Voorbeeld: Ich kann helfen. = “Ik kan helpen.” breit angelegte: Dit betekent hier “breed opgezet” of “omvangrijk” en beschrijft samen de aard van Rolle. angelegt is hier een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord van anlegen; het is niet de vorm van breit. In eine breit angelegte Rolle krijgt angelegte de uitgang -e, omdat deze vrouwelijke enkelvoudige naamwoordgroep het lijdend voorwerp is en dus in de accusatief staat na het onbepaalde lidwoord eine. Voorbeeld: eine breit angelegte Aufgabe = “een breed opgezette taak”. Rolle: Rolle betekent hier “functie” of “rol”: een positie met bepaalde verantwoordelijkheden. In deze context past “functie” goed. Het meervoud is Rollen. Voorbeeld: Er übernimmt eine wichtige Rolle. = “Hij neemt een belangrijke rol op zich.” übernehmen: Dit werkwoord betekent hier “op zich nemen”. Na kann staat het in de infinitief aan het einde van de hoofdzin. Belangrijke vormen zijn übernehmen – übernimmt – übernahm – hat übernommen. Voorbeeld: Wir übernehmen die Verantwortung. = “Wij nemen de verantwoordelijkheid op ons.” Prioritäten: Prioritäten is het meervoud van Priorität, “prioriteit”. Het verwijst hier naar meerdere zaken die als belangrijk worden gerangschikt. Het enkelvoud is die Priorität; het meervoud is die Prioritäten. Voorbeeld: Die Prioritäten sind klar. = “De prioriteiten zijn duidelijk.” klar: klar betekent hier “duidelijk”. Na sind is het een niet-vervoegd naamwoordelijk deel en krijgt het geen uitgang: Die Prioritäten sind klar. Vóór een zelfstandig naamwoord kan het wel een uitgang krijgen: klare Prioritäten = “duidelijke prioriteiten”. sind: sind is de tegenwoordige-tijdsvorm van sein bij een meervoudig onderwerp. Hier hoort het bij die Prioritäten: Die Prioritäten sind klar = “De prioriteiten zijn duidelijk.” Bij het enkelvoud staat ist: Die Priorität ist klar = “De prioriteit is duidelijk.” De hoofdzin Ich kann eine breit angelegte Rolle übernehmen betekent “Ik kan een brede functie op mij nemen”. wenn die Prioritäten klar sind voegt de voorwaarde “als de prioriteiten duidelijk zijn” toe. In deze wenn-bijzin staat het vervoegde werkwoord sind aan het einde. Samen betekent de volledige zin: “Ik kan een brede functie aan als de prioriteiten duidelijk zijn.”

4. Die erste Priorität wäre die Verbesserung der internen Koordination.

   De eerste prioriteit zou het verbeteren van de interne coördinatie zijn.

   erste

   eerste

   Priorität

   prioriteit

   wäre

   zou zijn

   Verbesserung

   verbetering

   internen

   interne

   Koordination

   coördinatie

   Uitgebreide uitleg

   erste betekent hier “eerste” in de rangorde. Het is de verbogen vorm van erst; bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Priorität krijgt het na het bepaalde lidwoord die de uitgang -e: die erste Priorität. Vergelijk: die zweite Priorität = “de tweede prioriteit”. Priorität is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor iets dat voorrang heeft. Het meervoud is Prioritäten, zoals in klare Prioritäten = “duidelijke prioriteiten”. wäre is de vorm van sein voor de Konjunktiv II, hier met de betekenis “zou zijn”. De vorm maakt de uitspraak voorwaardelijk of voorzichtig geformuleerd; het is niet de gewone tegenwoordige vorm ist (“is”). Een herbruikbaar patroon is Das wäre ... = “Dat zou ... zijn”. Verbesserung is een zelfstandig naamwoord bij het werkwoord verbessern (“verbeteren”): die Verbesserung = “de verbetering”. In deze zin gaat het om het verbeteren als voorgestelde prioriteit. Het zelfstandig naamwoord kan ook een concreet resultaat aanduiden, bijvoorbeeld eine deutliche Verbesserung = “een duidelijke verbetering”. internen betekent “interne” en hoort bij Koordination. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is intern; de uitgang -en verschijnt hier omdat internen na der in de genitief enkelvoud staat: der internen Koordination. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft dus de coördinatie, niet de verbetering. Koordination betekent “coördinatie”: het op elkaar afstemmen van activiteiten of betrokken partijen. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is Koordinationen, hoewel het enkelvoud in zulke algemene beschrijvingen gebruikelijk is. Samen vormen de delen: Die erste Priorität (“de eerste prioriteit”) + wäre (“zou zijn”) + die Verbesserung der internen Koordination (“de verbetering van de interne coördinatie”). De genitiefgroep der internen Koordination specificeert waarvan verbetering sprake is. De volledige betekenis is daarom: “De eerste prioriteit zou het verbeteren van de interne coördinatie zijn.”

5. Das passt zu meiner Erfahrung mit bereichsübergreifenden Projekten.

   Dat past bij mijn ervaring met projecten waarbij verschillende teams betrokken zijn.

   Das

   dat

   passt zu

   passen bij

   meiner

   mijn

   Erfahrung

   ervaring

   mit

   met

   bereichsübergreifenden

   over verschillende afdelingen heen

   Projekten

   projecten

   Uitgebreide uitleg

   Das is hier een aanwijzend voornaamwoord in de onzijdige vorm. Het verwijst naar de eerder besproken kwestie of uitspraak en betekent hier “dat”. De vorm hangt dus niet af van Erfahrung, maar staat zelfstandig als verwijzing. passt zu komt van passen en betekent hier “passen bij” of “overeenkomen met”. passt is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: passen → passt. De combinatie zu + datief is een veelgebruikt patroon. Voorbeeld: Das passt zu meinem Plan. — “Dat past bij mijn plan.” meiner is de datiefvorm van het bezittelijk woord mein bij het vrouwelijke enkelvoud Erfahrung: meine Erfahrung (nominatief) → meiner Erfahrung (datief). Het betekent hier “mijn”; de datief wordt hier door zu vereist. Erfahrung betekent “ervaring”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: die Erfahrung. Het meervoud is Erfahrungen. Voorbeeld: Sie hat viel Erfahrung. — “Zij heeft veel ervaring.” mit betekent “met” en krijgt in deze betekenis de datief. Het kan een persoon of zaak introduceren waarmee iets verbonden is, zoals in Erfahrung mit ... — “ervaring met ...”. bereichsübergreifenden is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord bereichsübergreifend. Het beschrijft hier projecten die verschillende afdelingen of teams overschrijden: “afdelingsoverschrijdend” of natuurlijker “over verschillende afdelingen heen”. In mit bereichsübergreifenden Projekten staat het in de datief meervoud, omdat mit datief verlangt. Projekten is het datief meervoud van das Projekt: enkelvoud Projekt, meervoud Projekte, datief meervoud Projekten. De uitgang -n is hier onderdeel van de meervoudige datiefvorm. Voorbeeld: Wir arbeiten mit mehreren Projekten. — “We werken met meerdere projecten.” Samen vormt de zin: Das passt zu meiner Erfahrung mit bereichsübergreifenden Projekten. Het aanwijzende Das verwijst naar wat eerder is besproken; passt zu meiner Erfahrung zegt dat dit overeenkomt met de ervaring van de spreker, en mit bereichsübergreifenden Projekten specificeert dat die ervaring betrekking heeft op projecten waarbij verschillende teams of afdelingen betrokken zijn. De natuurlijke betekenis is: “Dat past bij mijn ervaring met projecten waarbij verschillende teams betrokken zijn.”

6. Wie würdest du mit Teams umgehen, die widersprüchliche Erwartungen haben?

   Hoe zou je omgaan met teams met tegenstrijdige verwachtingen?

   Wie

   hoe

   würdest du

   zou je

   umgehen

   omgaan met

   Teams

   teams

   widersprüchliche

   tegenstrijdige

   Erwartungen

   verwachtingen

   Uitgebreide uitleg

   Wie betekent hier “hoe” en vraagt naar de manier waarop iemand iets zou aanpakken. Het is iets anders dan was (“wat”): Wie würdest du reagieren? betekent “Hoe zou je reageren?” würdest du bestaat uit de vorm würdest van werden en het onderwerp du. Samen vormt dit hier de hypothetische vraag “zou je …”. würdest is Konjunktiv II van werden en hoort bij het enkelvoudige onderwerp du. Vergelijk: Ich würde … = “Ik zou …” en du würdest … = “jij zou …”. umgehen betekent hier “omgaan met” of “behandelen”. Het is een scheidbaar werkwoord: in een gewone hoofdzin staat het voorvoegsel vaak achteraan, bijvoorbeeld Du gehst gut mit Kritik um. = “Je gaat goed met kritiek om.” In deze vraag blijft het als infinitief umgehen aan het einde van de werkwoordelijke groep staan. De combinatie mit ... umgehen gebruikt een datiefgroep. Teams is het meervoud van Team. Na mit staat deze groep in de datief; bij dit leenwoord blijft de vorm Teams in het meervoud hier onveranderd. widersprüchliche betekent “tegenstrijdige” en beschrijft Erwartungen. In widersprüchliche Erwartungen staat geen lidwoord. Daarom draagt het bijvoeglijk naamwoord zelf de sterke accusatief-meervoudsuitgang -e: widersprüchliche. De accusatief komt doordat Erwartungen het lijdend voorwerp van haben is. Vergelijk: die widersprüchlichen Erwartungen = “de tegenstrijdige verwachtingen”; met het bepaald lidwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord daar de uitgang -en. Als los voorbeeld zonder voorafgaand lidwoord is klare Erwartungen = “duidelijke verwachtingen”. Erwartungen is het meervoud van Erwartung (“verwachting”). In de relatieve bijzin is het de accusatief als lijdend voorwerp van haben: de teams hebben de tegenstrijdige verwachtingen. De nuttige vormreeks is Erwartung → Erwartungen. De volledige structuur is Wie würdest du mit X umgehen? = “Hoe zou je met X omgaan?” Hier is X de datiefgroep mit Teams, nader omschreven door die widersprüchliche Erwartungen haben: “die tegenstrijdige verwachtingen hebben”. die is hier het meervoudige relatieve voornaamwoord dat als onderwerp van haben naar Teams verwijst. De hele vraag betekent daarom: “Hoe zou je omgaan met teams met tegenstrijdige verwachtingen?”

7. Ich würde damit beginnen, die Entscheidungen, Zuständigen und ungeklärten Annahmen zu erfassen.

   Ik zou beginnen met het in kaart brengen van de beslissingen, verantwoordelijken en onopgeloste aannames.

   Ich würde

   ik zou

   damit

   daarmee; hiermee

   beginnen

   beginnen

   Entscheidungen

   beslissingen

   Zuständigen

   verantwoordelijken

   ungeklärten

   onopgeloste

   Annahmen

   aannames

   zu erfassen

   in kaart brengen

   Uitgebreide uitleg

   Ich würde: würde is de Konjunktiv II-vorm van werden en vormt hier samen met het infinitief beginnen de betekenis “ik zou beginnen”. Ich is het onderwerp in de eerste persoon enkelvoud. Deze vorm kan een hypothetisch of voorzichtig voorgesteld plan uitdrukken. Voorbeeld: Ich würde warten. — “Ik zou wachten.” damit: Dit betekent hier “daarmee” of “hiermee”. Samen met beginnen en de daaropvolgende zu-infinitief vormt het de constructie damit beginnen, etwas zu tun: beginnen met iets doen. Het verwijzende element is hier dus verbonden met de activiteit die in de infinitiefgroep wordt genoemd; een afzonderlijk zelfstandig naamwoord na damit is niet nodig. Voorbeeld: Damit würde ich anfangen. — “Daarmee zou ik beginnen.” beginnen: Het infinitief betekent “beginnen”. Met een zu-infinitief kan beginnen, etwas zu tun betekenen: “beginnen iets te doen”. De vervoegde vorm is ich beginne; het voltooid deelwoord is begonnen. Voorbeeld: Wir beginnen, die Daten zu prüfen. — “We beginnen de gegevens te controleren.” Entscheidungen: Dit is het meervoud van die Entscheidung, “beslissing”. Hier is het een van de gecoördineerde dingen die worden geïnventariseerd. De vorm op -en markeert het meervoud; bij dit zelfstandig naamwoord ziet het meervoud er in de nominatief en accusatief hetzelfde uit. In deze zin staat het als deel van het accusatief object, maar er staat niet afzonderlijk een lidwoord voor dit woord. Voorbeeld: Wir prüfen die Entscheidungen. — “We controleren de beslissingen.” Zuständigen: die Zuständigen betekent “de verantwoordelijken”: de personen die in de relevante situatie verantwoordelijk zijn. Het is een als zelfstandig naamwoord gebruikt adjectief; de hoofdletter markeert dat gebruik. De vorm is hier meervoud accusatief, met het bedoelde zelfstandig naamwoord niet opnieuw uitgedrukt. Voorbeeld: Ich informiere die Zuständigen. — “Ik informeer de verantwoordelijken.” ungeklärten: Dit adjectief betekent hier “onopgeloste”: de aannames zijn nog niet opgehelderd. De basisvorm is ungeklärt. In die ungeklärten Annahmen krijgt het adjectief in het meervoud accusatief de uitgang -en; die uitgang hoort bij ungeklärten, niet bij het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Wir besprechen die ungeklärten Fragen. — “We bespreken de onopgeloste vragen.” Annahmen: Dit is het meervoud van die Annahme, “aanname”. In de zin gaat het om aannames die samen met de andere genoemde onderdelen moeten worden vastgelegd of expliciet gemaakt. Voorbeeld: Die Annahmen sind unklar. — “De aannames zijn onduidelijk.” zu erfassen: erfassen betekent hier “in kaart brengen” of “registreren”: de genoemde zaken systematisch vastleggen. zu erfassen is het zu-infinitief dat afhangt van beginnen: beginnen, etwas zu erfassen. Erfassen is in deze constructie geen werkwoordsvorm die wordt gesplitst. Voorbeeld: Sie versucht, die Risiken zu erfassen. — “Zij probeert de risico’s in kaart te brengen.” Samen verbinden damit beginnen en de infinitiefgroep die Entscheidungen, Zuständigen und ungeklärten Annahmen zu erfassen het beginpunt met de activiteit: beginnen met de beslissingen, verantwoordelijken en onopgeloste aannames in kaart brengen. De hele uiting betekent dus: “Ik zou beginnen met het in kaart brengen van de beslissingen, verantwoordelijken en onopgeloste aannames.”

8. Daraus schließe ich, dass du dir Zeit nehmen würdest, das Problem zu verstehen, bevor du handelst.

   Daaruit maak ik op dat je de tijd zou nemen om het probleem te begrijpen voordat je handelt.

   Daraus

   daaruit

   schließe

   maak op / concludeer

   du

   je

   dir

   je (datief, wederkerend)

   Zeit

   tijd

   nehmen

   nemen

   würdest

   zou

   Problem

   probleem

   zu verstehen

   begrijpen

   bevor

   voordat

   handelst

   handelt

   Uitgebreide uitleg

   Daraus betekent hier “daaruit” of “op basis daarvan”. Het verwijst naar iets dat als grond voor de conclusie dient; in de voorafgaande context gaat het om de genoemde beslissingen, verantwoordelijken en aannames. schließe komt van schließen. In aus etwas schließen betekent het “uit iets concluderen” of “iets opmaken”, niet “sluiten”. schließe is de tegenwoordige tijd in de ik-vorm. Omdat Daraus vooraan staat, volgt ich na het werkwoord: Daraus schließe ich betekent “Daaruit maak ik op”. Na dass is du het onderwerp. dir is de datiefvorm van het wederkerende voornaamwoord bij du. Samen met Zeit nehmen vormt het de constructie sich Zeit nehmen: tijd nemen of tijd vrijmaken. Het precieze referent van du is door de vaste vertaling als “je” gegeven. Zeit betekent “tijd”. In deze constructie is het het zelfstandig naamwoord in sich Zeit nehmen; het krijgt hier geen meervoudsvorm. nehmen betekent “nemen”. In sich Zeit nehmen betekent het samen met Zeit “tijd nemen”. Het is de infinitief; de vervoegde vorm zou bijvoorbeeld du nimmst zijn in een gewone tegenwoordige-tijdzin. Leer de vaste combinatie dus als sich Zeit nehmen. würdest is de tweede persoon enkelvoud van werden in de Konjunktiv II. Met de infinitief nehmen vormt het würdest ... nehmen, in het Nederlands “zou ... nemen”. De vervoegde vorm staat in deze dass-bijzin aan het einde: dass du dir Zeit nehmen würdest. Problem betekent “probleem”. das Problem is hier het lijdend voorwerp bij verstehen; bij dit onzijdige zelfstandig naamwoord ziet het lidwoord er in de nominatief en accusatief hetzelfde uit. Het meervoud is Probleme. zu verstehen komt van verstehen, “begrijpen”. De zu-infinitief geeft hier aan waarvoor de tijd wordt genomen: Zeit nehmen, das Problem zu verstehen betekent “tijd nemen om het probleem te begrijpen”. bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin in. In die bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. handelst komt van handeln, “handelen”. Het is de tegenwoordige tijd in de tweede persoon enkelvoud: du handelst. Door bevor staat deze vorm aan het einde van de bijzin. De zin bouwt eerst de conclusie op met Daraus schließe ich (“Daaruit maak ik op”). Na dass volgt de inhoud: du dir Zeit nehmen würdest (“je de tijd zou nemen”), met als doel das Problem zu verstehen (“het probleem te begrijpen”). bevor du handelst bepaalt wanneer dat gebeurt: voordat je handelt. Samen betekent de zin: “Daaruit maak ik op dat je de tijd zou nemen om het probleem te begrijpen voordat je handelt.”