Een verloren koptelefoon melden | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich glaube, ich habe meine Kopfhörer im Wartebereich liegen lassen.

   Ik denk dat ik mijn koptelefoon in de wachtruimte heb laten liggen.

   Ich glaube

   ik denk

   ich habe

   ik heb

   meine

   mijn

   Kopfhörer

   koptelefoon

   im Wartebereich

   in de wachtruimte

   liegen lassen

   laten liggen

   Uitgebreide uitleg

   Ich glaube betekent hier ‘ik denk’. glauben is de basisvorm; glaube is de tegenwoordige tijd bij ich. Een bruikbaar patroon is Ich glaube, ... gevolgd door de inhoud van de gedachte. Voorbeeld: Ich glaube, er kommt später. — ‘Ik denk dat hij later komt.’ ich habe bevat het onderwerp ich en de vorm habe van haben. In deze zin is haben het hulpwerkwoord voor de voltooide tijd. Het betekent hier dus niet zelfstandig ‘bezitten’, maar helpt de voltooide gebeurtenis vormen. meine betekent hier ‘mijn’ en hoort bij Kopfhörer. De vorm is een bezittelijk woord: mein staat bijvoorbeeld bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord in bepaalde naamval, terwijl meine hier bij het meervoud Kopfhörer staat. Bezittelijke woorden veranderen dus afhankelijk van het zelfstandig naamwoord en de grammaticale vorm. Kopfhörer betekent ‘koptelefoon’ of, letterlijk naar de vorm, ‘koptelefoons’. In het Duits heeft dit woord in enkelvoud en meervoud dezelfde zichtbare vorm: der Kopfhörer — ‘de koptelefoon’; die Kopfhörer — ‘de koptelefoons’. In deze zin is meine Kopfhörer het voorwerp van de handeling. im Wartebereich betekent ‘in de wachtruimte’. im is de samengevoegde vorm van in dem. Bij een plaats waar iets zich bevindt, staat in hier met de datief; dem is de datiefvorm van het mannelijke der Wartebereich. Wartebereich is een samenstelling met de betekenis ‘wachtruimte’ of ‘wachtgedeelte’. liegen lassen betekent ‘laten liggen’. liegen beschrijft de toestand of positie van het voorwerp; lassen betekent hier dat je het in die toestand achterlaat. Dit is een herbruikbaar patroon: etwas liegen lassen — ‘iets laten liggen’. Voorbeeld: Ich habe mein Buch zu Hause liegen lassen. — ‘Ik heb mijn boek thuis laten liggen.’ De combinatie ich habe ... liegen lassen is de voltooide tijd van dit patroon. Omdat lassen samen met het infinitief liegen staat, gebruikt het Duits hier aan het einde liegen lassen, niet een gewone vorm met een voltooid deelwoord van lassen. De plaatsbepaling im Wartebereich geeft aan waar de koptelefoon is blijven liggen. Als geheel betekent Ich glaube, ich habe meine Kopfhörer im Wartebereich liegen lassen.: ‘Ik denk dat ik mijn koptelefoon in de wachtruimte heb laten liggen.’ De eerste zin geeft de gedachte weer; daarna volgt de inhoud ervan, met het onderwerp ich, het voorwerp meine Kopfhörer, de plaats im Wartebereich en de voltooide handeling liegen lassen.

2. Weißt du noch, wo du gesessen hast?

   Weet je nog waar je zat?

   Weißt du noch

   Weet je nog

   wo

   waar

   gesessen

   gezeten

   hast

   hebt

   Uitgebreide uitleg

   Weißt du noch is hier een vaste, herbruikbare vraag om te vragen of iemand zich iets herinnert: “Weet je nog…?” Weißt is de vorm van wissen (“weten”) voor du in de tegenwoordige tijd. In deze combinatie draagt noch bij aan de betekenis “nog”; het vraagt of de herinnering er nog is. Voorbeeld: Weißt du noch, wie er heißt? — “Weet je nog hoe hij heet?” wo is een vraagbijwoord met de betekenis “waar”. Het leidt hier een ingebedde vraag naar een plaats in: wo du gesessen hast — “waar je hebt gezeten”. In zo’n bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. gesessen is het voltooid deelwoord van sitzen (“zitten”). Een nuttige vormreeks is sitzen – saß – gesessen; gesessen verwijst hier naar het eerdere zitten. Verwissel dit niet met gesetzt, het deelwoord van setzen (“zetten”). Voorbeeld: Ich habe am Fenster gesessen. — “Ik heb bij het raam gezeten.” hast is de vorm van haben voor du. Hier is het een hulpwerkwoord in de voltooide tijd; samen met gesessen vormt het de combinatie gesessen hast. In deze bijzin staat het vervoegde hulpwerkwoord aan het einde. De delen worden dus gecombineerd als Weißt du noch + wo du gesessen hast: “Weet je nog waar je zat?” De hoofdvraag gaat over herinneren; de ingebedde vraag specificeert de plaats van het eerdere zitten. De formulering is alledaags en neutraal.

3. Am Fenster, neben den Ladestationen.

   Bij het raam, naast de oplaadpunten.

   Am Fenster

   bij het raam

   Fenster

   raam

   neben den Ladestationen

   naast de oplaadpunten

   Ladestationen

   oplaadpunten

   Uitgebreide uitleg

   Am Fenster betekent hier “bij het raam”. am is de samentrekking van an dem: an staat hier bij een vaste plaats met datief. Het patroon am + zelfstandig naamwoord is dus een handige manier om “bij/aan het …” uit te drukken wanneer het zelfstandig naamwoord mannelijk of onzijdig is en de datiefvorm dem gebruikt. Fenster betekent hier “raam”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Fenster in de basisvorm en dem Fenster in deze datiefconstructie. Een voorbeeld: Ich sitze am Fenster. — “Ik zit bij het raam.” neben den Ladestationen betekent “naast de oplaadpunten”. neben krijgt bij een vaste locatie de datief. Bij een meervoudig zelfstandig naamwoord is het datiefartikel den; de meervoudsvorm van het zelfstandig naamwoord blijft hier Ladestationen. Ladestationen betekent hier “oplaadpunten”. Het is het meervoud van Ladestation (“laadpunt/oplaadpunt”). In deze zin staat het in de datief omdat het na het plaatsaanduidende neben een vaste locatie aanduidt. Vergelijk als voorbeeld: Die Fahrräder stehen neben den Ladestationen. — “De fietsen staan naast de oplaadpunten.” Samen vormen de twee plaatsbepalingen een elliptisch antwoord: “Bij het raam, naast de oplaadpunten.” De volledige zin noemt geen werkwoord, maar geeft alleen de locatie die als antwoord op de voorafgaande vraag wordt bedoeld. De komma scheidt de algemene locatie Am Fenster van de nadere plaatsbepaling neben den Ladestationen.

4. Das grenzt die Suche für das Personal ein.

   Dat beperkt het zoekgebied voor het personeel.

   Das

   Dat

   grenzt … ein

   beperkt

   Suche

   zoekactie

   Personal

   personeel

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier dat: een aanwijzend voornaamwoord dat naar een eerder genoemde zaak of situatie verwijst. De concrete referent wordt in de vaste gegevens niet verder benoemd; de vertaling bevestigt wel deze verwijzende lezing. Aan het begin van een Duitse zin krijgt het woord een hoofdletter. grenzt ... ein komt van het scheidbare werkwoord eingrenzen, ‘beperken’ of ‘afbakenen’. grenzt is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In een hoofdzin staat het voorvoegsel ein aan het einde: etwas eingrenzen = iets beperken. Voorbeeld: Wir grenzen die Auswahl ein. — We beperken de selectie. Suche is het zelfstandig naamwoord die Suche, ‘zoekactie’ of ‘het zoeken’. Hier is het de zaak die wordt beperkt. Het vrouwelijke lidwoord die blijft in de accusatief gelijk aan de nominatief: die Suche. Personal betekent ‘personeel’ of ‘staf’. Het is een collectief zelfstandig naamwoord met het onzijdige grammaticale geslacht: das Personal. Na für staat het in de accusatief; bij dit woord ziet de vorm er hetzelfde uit als in de nominatief. Voorbeeld: Das Personal arbeitet heute. — Het personeel werkt vandaag. Samen vormen de delen Das + grenzt ... ein + die Suche + für das Personal: ‘Dat beperkt de zoekactie voor het personeel.’ In de vaste Nederlandse vertaling wordt dit natuurlijk weergegeven als: ‘Dat beperkt het zoekgebied voor het personeel.’ Für das Personal geeft aan voor wie het zoekgebied wordt beperkt.

5. Ich mache mir mehr Sorgen darüber, die gespeicherten Einstellungen zu verlieren, als über die Kosten.

   Ik maak me meer zorgen over het verlies van de opgeslagen instellingen dan over de kosten.

   mache mir … Sorgen

   zich zorgen maken

   mehr

   meer

   darüber

   daarover

   gespeicherten

   opgeslagen

   Einstellungen

   instellingen

   zu verlieren

   verliezen

   als über

   dan over

   Kosten

   kosten

   Uitgebreide uitleg

   mache mir en Sorgen vormen samen de vaste uitdrukking sich Sorgen machen: zich zorgen maken. mache is de tegenwoordige tijd van machen bij ich; het wederkerende voornaamwoord staat hier als datief mir. Vergelijk: Ich mache mir keine Sorgen. — Ik maak me geen zorgen. Sorgen is het meervoud van die Sorge; in deze uitdrukking wordt meestal het meervoud gebruikt. mehr betekent hier dat de bezorgdheid sterker is in de ene kwestie dan in de andere. Het is de vergelijkende vorm van viel: viel – mehr – am meisten. De vergelijking wordt verderop voltooid door als. darüber is een pronominaal bijwoord met de betekenis ‘daarover’ of ‘over dat’. Hier sluit het aan op de daaropvolgende infinitiefgroep, die benoemt wat de bezorgdheid betreft: het verliezen van de opgeslagen instellingen. Bij een menselijke referent gebruikt het Duits doorgaans een combinatie met über, niet darüber. gespeicherten is de verbogen vorm van het deelwoord gespeichert, van speichern (‘opslaan’). Het beschrijft Einstellungen; de uitgang past bij de meervoudige naamwoordgroep met het bepaalde lidwoord die: die gespeicherten Einstellungen. Het betekent hier dat de instellingen al opgeslagen zijn. Einstellungen is het meervoud van die Einstellung, hier in de betekenis ‘instelling’ als opgeslagen configuratieoptie. Een voorbeeld: Die Einstellungen sind gespeichert. — De instellingen zijn opgeslagen. zu verlieren bestaat uit zu plus het infinitief verlieren (‘verliezen’). Na darüber kan het Duits zo een handeling benoemen: Sorgen darüber, etwas zu verlieren betekent ‘zich zorgen maken over het verliezen van iets’. verlieren verandert in deze infinitiefconstructie niet van persoon of getal. als über leidt het tweede deel van de vergelijking in: ‘dan over’. Het eerste vergelijkingsdeel is mehr ... darüber; daarna maakt als über ... duidelijk waarmee dat wordt vergeleken. Het voorzetsel über staat hier bij die Kosten. Kosten is een zelfstandig meervoudig woord met de betekenis ‘kosten’ of ‘uitgaven’; in deze betekenis heeft het geen gebruikelijk enkelvoud. Het verwijst hier naar de financiële last in het algemeen. Een voorbeeld: Die Kosten sind zu hoch. — De kosten zijn te hoog. Samen betekent de zin: ‘Ik maak me meer zorgen over het verliezen van de opgeslagen instellingen dan over de kosten.’ De structuur is sich mehr Sorgen machen über X als über Y: de spreker stelt de bezorgdheid over X tegenover die over Y. Hier is X darüber, die gespeicherten Einstellungen zu verlieren en Y die Kosten.

6. Dann melden wir es, bevor der Bereich geräumt wird.

   Dan laten we het melden voordat de ruimte wordt vrijgemaakt.

   Dann

   dan

   melden

   melden

   wir

   wij

   es

   het

   bevor

   voordat

   Bereich

   gebied; ruimte

   geräumt wird

   wordt vrijgemaakt

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verwijst naar een volgende stap in de tijd of in de redenering. Het kan ook “toen” betekenen wanneer het over een moment in het verleden gaat; hier past de vooruitwijzende betekenis. melden betekent hier iets melden of doorgeven. De vorm is het werkwoord melden; bij wir staat de tegenwoordige tijd in het meervoud: wir melden. Voorbeeld: Wir melden den Verlust. — “Wij melden het verlies.” In deze zin is es het gemelde, niet de persoon die meldt. wir is de eerste persoon meervoud: “wij”. Het is hier het onderwerp van melden, dus de spreker hoort bij de groep die de melding doet. es is een persoonlijk voornaamwoord in de onzijdige vierde naamval. Het verwijst hier naar iets dat gemeld wordt, maar de vaste zin identificeert niet precies wat dat is. De vorm es kan in andere zinnen ook een andere grammaticale rol hebben; hier is het het lijdend voorwerp van melden. bevor betekent “voordat” en leidt een bijzin met een eerder tijdstip in. In een Duitse bijzin staat de persoonsvorm achteraan. Het patroon is bijvoorbeeld bevor X passiert — “voordat X gebeurt”. Bereich betekent hier “gebied” of “ruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord: der Bereich (mannelijk), meervoud die Bereiche. In deze zin staat der Bereich als onderwerp van de passieve bijzin. geräumt wird betekent “wordt vrijgemaakt” of “wordt ontruimd”. geräumt is het voltooid deelwoord van räumen (“vrijmaken, ontruimen”); wird is de tegenwoordige tijd van werden en vormt hier de lijdende vorm. Omdat der Bereich enkelvoud is, staat de persoonsvorm op wird. Voorbeeld: Der Raum wird geräumt. — “De ruimte wordt vrijgemaakt.” Samen betekent Dann melden wir es: “Dan melden wij het.” Daarna geeft bevor der Bereich geräumt wird aan dat dit gebeurt vóór het moment waarop het gebied of de ruimte wordt vrijgemaakt. De volledige betekenis is dus: “Dan melden we het voordat de ruimte wordt vrijgemaakt.”

7. Was sollte ich in der Verlustmeldung angeben?

   Wat moet ik in de aangifte van het verloren voorwerp vermelden?

   Was

   wat

   sollte ich

   zou ik moeten

   Verlustmeldung

   aangifte van verlies

   angeben

   vermelden

   Uitgebreide uitleg

   Was betekent hier “wat” en is het vragende voornaamwoord voor het gevraagde gegeven: wat moet er worden vermeld? Het verwijst in deze zin niet zelfstandig naar een specifiek genoemd voorwerp. Sollte ich bevat ich (“ik”) als onderwerp en sollte, de vorm van sollen bij ich. In deze vraag drukt sollte ich ...? uit wat de spreker moet of hoort te doen; in de gegeven vertaling is dat “wat moet ik ...?”. De omgekeerde volgorde sollte ich hoort bij een Duitse ja-neevraag of vraag met een vraagwoord: Was sollte ich ...?. Verlustmeldung is een zelfstandig naamwoord en betekent een melding of aangifte van verlies. Het is een samenstelling van Verlust (“verlies”) en Meldung (“melding”); het hoofddeel Meldung bepaalt de kernbetekenis. Een bruikbaar voorbeeld is: Ich mache eine Verlustmeldung. — “Ik doe een aangifte van verlies.” Angeben betekent hier informatie vermelden of opgeven. Het is een scheidbaar werkwoord; als infinitief blijft het in deze constructie als angeben aan het einde staan. De vorm geben alleen betekent “geven”, maar angeben heeft hier de specifieke betekenis “vermelden/opgeven”. Bijvoorbeeld: Was soll ich angeben? — “Wat moet ik vermelden?” Samen vormt Was sollte ich in der Verlustmeldung angeben? de vraag: “Wat moet ik in de aangifte van het verloren voorwerp vermelden?” In der Verlustmeldung geeft aan waar die informatie moet worden opgegeven; Was is het gevraagde object van angeben, en sollte ich vraagt welke informatie de spreker moet vermelden.

8. Beschreib die Farbe, den Typ und alles Ungewöhnliche am Etui.

   Beschrijf de kleur, het type en alles wat ongebruikelijk is aan het hoesje.

   Beschreib

   beschrijf

   die Farbe

   de kleur

   den Typ

   het type

   alles Ungewöhnliche

   alles wat ongebruikelijk is

   Etui

   hoesje

   Uitgebreide uitleg

   Beschreib is de gebiedende wijs voor du van beschreiben (“beschrijven”). De vormreeks is beschreiben – du beschreibst – Beschreib!; ook Beschreibe! komt voor. Het is hier een directe instructie aan één aangesproken persoon. Voorbeeld: Beschreib den Koffer. = “Beschrijf de koffer.” die Farbe betekent hier “de kleur”. Het zelfstandig naamwoord is die Farbe (vrouwelijk). Als lijdend voorwerp staat het in de accusatief, maar de vorm van het lidwoord blijft hier die, net als in de nominatief: die Farbe. Voorbeeld: Die Farbe ist blau. = “De kleur is blauw.” den Typ betekent “het type”. Het basiswoord is der Typ (mannelijk). Als lijdend voorwerp staat het in de accusatief: der Typ → den Typ. Die accusatief wordt door het werkwoord bepaald, niet doordat het woord na een gebiedende wijs staat. Voorbeeld: Ich kenne den Typ. = “Ik ken het type.” alles Ungewöhnliche betekent “alles wat ongebruikelijk is”. alles verwijst hier naar het geheel van zulke opvallende of ongebruikelijke zaken. Ungewöhnliche is het gesubstantiveerde bijvoeglijk naamwoord bij ungewöhnlich (“ongebruikelijk”); daarom krijgt het een hoofdletter. Na alles heeft het de vorm Ungewöhnliche. Voorbeeld: Notiere alles Ungewöhnliche. = “Noteer alles wat ongebruikelijk is.” Etui betekent hier “hoesje” en is het zelfstandig naamwoord das Etui (onzijdig). In am Etui is am de samentrekking van an dem; het voorzetsel vormt hier dus een datiefgroep. Etui verandert in deze naamval niet van vorm. Voorbeeld: Am Etui ist ein Fleck. = “Op het hoesje zit een vlek.” De structuur is: Beschreib + de drie gevraagde objecten: die Farbe, den Typ en alles Ungewöhnliche + de bepaling am Etui (“aan/op het hoesje”). Samen vormt dat de instructie: “Beschrijf de kleur, het type en alles wat ongebruikelijk is aan het hoesje.”