Veiligheid in de gemeenschappelijke gang | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Im gemeinschaftlichen Flur wurden einige Kartons abgestellt.

   Er zijn wat dozen in de gemeenschappelijke gang achtergelaten.

   gemeinschaftlichen

   gemeenschappelijke

   Flur

   gang

   wurden … abgestellt

   werden achtergelaten

   einige

   enkele; wat

   Kartons

   dozen; kartonnen dozen

   Uitgebreide uitleg

   gemeinschaftlichen beschrijft hier Flur en betekent “gemeenschappelijk”. De basisvorm is gemeinschaftlich; de uitgang -en past bij het mannelijk enkelvoud in de datief na im (= in dem). Het is dus niet Flur dat deze uitgang draagt. Flur betekent hier “gang”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm is in deze zin enkelvoud en datief. Een nuttige meervoudsvorm is Flure. wurden ... abgestellt vormt een passieve constructie in de verleden tijd. wurden is de verleden tijd van werden bij een meervoudig onderwerp; abgestellt is het voltooid deelwoord van abstellen, “neerzetten” of “achterlaten”. In deze zin ligt “achtergelaten” voor de hand: de dozen zijn door iemand in de gang geplaatst, zonder dat die handelende persoon wordt genoemd. In een actieve zin kan hetzelfde werkwoord bijvoorbeeld zijn: Jemand stellte die Kartons ab. — “Iemand zette de dozen neer.” einige betekent “enkele” of “wat” en staat hier bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het geeft een onbepaalde hoeveelheid aan, zonder een precies aantal te noemen. Een bruikbaar patroon is einige + meervoud: einige Bücher — “enkele boeken”. Kartons betekent “kartonnen dozen” of kortweg “dozen” in deze context. Het is het meervoud van Karton; de meervoudsvorm heeft hier geen extra uitgang zoals -e of -er. Samen is Im gemeinschaftlichen Flur “in de gemeenschappelijke gang”. wurden einige Kartons abgestellt betekent “werden enkele dozen achtergelaten”. De plaatsbepaling staat vooraan, waarna het passieve werkwoord en het meervoudige onderwerp volgen: “In de gemeenschappelijke gang zijn wat dozen achtergelaten.”

2. Das könnte den Zugang versperren, besonders im Notfall.

   Dat kan de toegang blokkeren, vooral in geval van nood.

   Das

   dat

   könnte

   zou kunnen

   Zugang

   toegang

   versperren

   blokkeren

   besonders

   vooral

   Notfall

   noodgeval

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier dat en staat als zelfstandig aanwijzend voornaamwoord aan het begin van de zin. De zin zelf en de vertaling leggen niet vast waarnaar het precies verwijst; leerbaar is vooral het patroon Das ... = Dat .... Als bijvoeglijk aanwijzend woord staat das vóór een onzijdig zelfstandig naamwoord, maar dat is hier niet de functie. könnte is de vorm van können voor een mogelijkheid: können = kunnen, könnte = zou kunnen. De vorm drukt hier geen zekerheid uit. Na een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief: Das könnte helfen = Dat zou kunnen helpen. Zugang is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent toegang. In den Zugang staat het in de accusatief, omdat het de directe handeling betreft: iets kan de toegang blokkeren. Het lidwoord verandert daarom van der Zugang naar den Zugang. versperren betekent blokkeren of versperren. Het is hier de infinitief na könnte; samen vormen ze könnte ... versperren = zou ... kunnen blokkeren. Een bruikbaar voorbeeld is: Der Karton könnte den Weg versperren. — De doos zou de weg kunnen blokkeren. besonders betekent vooral of in het bijzonder. Het beperkt hier de omstandigheid waarin het blokkeren extra relevant is. Het is niet hetzelfde als nur (alleen): besonders legt nadruk, terwijl nur uitsluit. Notfall betekent noodgeval. im is de samentrekking van in dem; im Notfall betekent letterlijk in het noodgeval en natuurlijker in geval van nood. Omdat in hier een situatie aanduidt en geen beweging naar een plaats, staat de naamwoordgroep in de datief: der Notfall wordt dem Notfall. De delen worden samen: Das (dat) + könnte ... versperren (zou ... kunnen blokkeren) + den Zugang (de toegang) + besonders im Notfall (vooral in geval van nood). De volledige betekenis is dus: Dat kan de toegang blokkeren, vooral in geval van nood.

3. Ich bin mir nicht sicher, wem sie gehören, deshalb habe ich sie nicht bewegt.

   Ik weet niet zeker van wie ze zijn, dus ik heb ze niet verplaatst.

   Ich bin mir nicht sicher

   Ik weet het niet zeker

   wem

   van wie

   sie

   ze

   gehören

   toebehoren; van iemand zijn

   deshalb

   daarom

   habe ich

   heb ik

   nicht bewegt

   niet verplaatst

   Uitgebreide uitleg

   Ich bin mir nicht sicher is een vaste Duitse manier om onzekerheid uit te drukken: letterlijk staat er ongeveer “ik ben voor mezelf niet zeker”, maar natuurlijk Nederlands is “ik weet het niet zeker”. mir is hier de datiefvorm van ich; die vorm hoort bij deze vaste constructie. Vergelijk: Ich bin mir sicher. = “Ik weet het zeker.” wem betekent hier “van wie”. Het is de datiefvorm van het vraagwoord wer (“wie”). Bij gehören staat de bezitter in de datief: Wem gehört das? = “Van wie is dat?” sie betekent in deze zin “ze”. In wem sie gehören is het het onderwerp van gehören; in het latere ich habe sie nicht bewegt is dezelfde vorm het lijdend voorwerp van bewegt. De vorm sie kan in het Duits ook andere grammaticale functies hebben, maar de vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “ze”. gehören betekent “toebehoren” of “van iemand zijn”. De gebruikelijke structuur is jemandem gehören: de persoon die iets bezit staat in de datief. Die Tasche gehört mir. = “De tas is van mij.” In wem sie gehören is gehören de derde persoon meervoud van het werkwoord in de tegenwoordige tijd; die vorm ziet er hetzelfde uit als de infinitief gehören. deshalb betekent “daarom” en verbindt een reden met een gevolg. Na deshalb staat in deze hoofdzin het vervoegde werkwoord op de tweede positie: Deshalb habe ich .... habe ich vormt hier samen met bewegt de voltooide tijd. habe is de eerste persoon enkelvoud van haben, en ich is het onderwerp. Het patroon is ich habe ... bewegt = “ik heb ... verplaatst”. nicht bewegt betekent “niet verplaatst”. bewegt is het voltooid deelwoord van bewegen (“verplaatsen”); nicht ontkent deze handeling. Voorbeeld: Ich habe den Stuhl bewegt. = “Ik heb de stoel verplaatst.” Samen betekent Ich bin mir nicht sicher, wem sie gehören, deshalb habe ich sie nicht bewegt.: “Ik weet niet zeker van wie ze zijn, dus ik heb ze niet verplaatst.” Het eerste deel geeft de onzekerheid over de eigenaar aan. deshalb leidt vervolgens het gevolg in, en habe ich sie nicht bewegt zegt dat de spreker ze om die reden niet heeft verplaatst.

4. Wir sollten den Bewohnern eine neutrale Nachricht schicken.

   We zouden een neutraal bericht aan de bewoners moeten sturen.

   Wir sollten

   we zouden moeten

   Bewohnern

   bewoners

   neutrale

   neutraal

   Nachricht

   bericht

   schicken

   sturen

   Uitgebreide uitleg

   Wir sollten: Wir betekent “wij” en is de eerste persoon meervoud. sollten is de vorm van sollen in de Konjunktiv II voor “wij”; hier drukt die een aanbeveling of gematigde verplichting uit: “zouden moeten”. Het infinitief staat in deze Duitse hoofdzin aan het einde. Voorbeeld: Wir sollten warten. — “We zouden moeten wachten.” Bewohnern: Dit is de datief meervoud van Bewohner (“bewoner”): den Bewohnern. De datief markeert hier de ontvangers van de boodschap, dus “aan de bewoners”. In het Duits krijgt een datief meervoud vaak een extra -n als het meervoud nog niet op -n of -s eindigt; daarom wordt Bewohner hier Bewohnern. Voorbeeld: Wir helfen den Bewohnern. — “We helpen de bewoners.” neutrale: Dit is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord neutral (“neutraal”). Het beschrijft Nachricht, dat vrouwelijk is, en staat in het accusatief enkelvoud na het onbepaalde lidwoord eine; daarom krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -e: eine neutrale Nachricht. Voorbeeld: Sie schreibt eine neutrale Antwort. — “Zij schrijft een neutraal antwoord.” Nachricht: Nachricht betekent “bericht” of “boodschap” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Nachricht. Het meervoud is Nachrichten. In deze zin is het de zaak die verstuurd moet worden; samen met eine neutrale vormt het de accusatieve woordgroep eine neutrale Nachricht. schicken: Dit is het infinitief “sturen” of “verzenden”. Na sollten blijft het als infinitief staan en komt het aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Wir sollten die Nachricht schicken. — “We zouden het bericht moeten sturen.” Samen betekent Wir sollten “we zouden moeten”, den Bewohnern “aan de bewoners”, eine neutrale Nachricht “een neutraal bericht” en schicken “sturen”. De hele zin betekent dus: “We zouden een neutraal bericht aan de bewoners moeten sturen.” De aanbeveling wordt uitgedrukt door sollten; de ontvangers staan in de datief en het te versturen bericht in de accusatief.

5. Die Nachricht sollte sich auf die Sicherheit konzentrieren statt auf Schuldzuweisungen.

   Het bericht moet de nadruk leggen op veiligheid in plaats van op schuld.

   Die Nachricht

   het bericht

   sollte

   zou moeten

   sich auf

   zich op

   konzentrieren

   concentreren; de nadruk leggen op

   Sicherheit

   veiligheid

   statt auf

   in plaats van op

   Schuldzuweisungen

   schuldtoewijzingen; beschuldigingen

   Uitgebreide uitleg

   Die Nachricht: Nachricht betekent hier “bericht”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Nachricht, meervoud die Nachrichten. Die is hier het bepaalde lidwoord bij dit zelfstandig naamwoord; het zegt niet op zichzelf iets over het aantal berichten. sollte: Dit is de vorm van sollen bij er/sie/es in deze zin. Hier drukt sollte uit dat het bericht zich volgens de bedoeling of aanbeveling op iets moet richten; de vertaling gebruikt daarom “moet”. Vergelijk: Wir sollten warten. — “We zouden moeten wachten.” De vorm kan ook in andere contexten als verleden tijd van sollen worden gebruikt; de betekenis “moeten” in deze zin volgt uit de vaste vertaling en de context. sich auf: Samen met konzentrieren vormt dit het patroon sich auf etwas konzentrieren: de aandacht op iets richten. sich is hier het wederkerende voornaamwoord dat bij het onderwerp Die Nachricht hoort; het verwijst dus niet naar een afzonderlijk genoemde persoon. Na auf staat hier het accusatiefobject die Sicherheit. konzentrieren: Het werkwoord is konzentrieren; in deze vorm staat het als infinitief na sollte. Een bruikbaar patroon is sich auf A konzentrieren — “zich op A concentreren”. Voorbeeld: Sie konzentriert sich auf die Aufgabe. — “Zij concentreert zich op de taak.” In de gegeven zin wordt dit idiomatisch weergegeven als “de nadruk leggen op”. Sicherheit: Sicherheit betekent hier “veiligheid”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Sicherheit. Het kan ook andere verwante betekenissen hebben, zoals zekerheid, maar in deze zin maakt de vaste vertaling de betekenis “veiligheid” duidelijk. Voorbeeld: Sicherheit ist wichtig. — “Veiligheid is belangrijk.” statt auf: statt markeert hier het alternatief dat niet de voorkeur krijgt: “in plaats van”. Omdat de eerste woordgroep auf die Sicherheit gebruikt, wordt auf bij het tweede alternatief herhaald: statt auf Schuldzuweisungen. Zo ontstaat het contrast “op veiligheid in plaats van op schuldtoewijzingen”. Schuldzuweisungen: Dit is het meervoud van die Schuldzuweisung, “schuldtoewijzing” of “beschuldiging”. Het samengestelde woord bevat Schuld (“schuld”) en Zuweisung (“toewijzing”), maar de betekenis in de zin is het aanwijzen van schuld, niet zomaar een neutrale toewijzing. Voorbeeld: Schuldzuweisungen helfen nicht. — “Beschuldigingen helpen niet.” Geheel: Die Nachricht is het onderwerp. Met sollte wordt een aanbeveling of vereiste uitgedrukt: het bericht hoort zich te richten op die Sicherheit. sich auf die Sicherheit konzentrieren betekent dat veiligheid het aandachtspunt is. statt auf Schuldzuweisungen zet daar beschuldigingen als alternatief tegenover. De volledige betekenis is daarom: “Het bericht moet de nadruk leggen op veiligheid in plaats van op schuld.”

6. Diese Formulierung führt normalerweise zu einer besseren Reaktion.

   Met die insteek komt er meestal een betere reactie.

   Diese

   deze

   Formulierung

   formulering

   führt … zu

   leidt tot

   normalerweise

   meestal

   besseren

   betere

   Reaktion

   reactie

   Uitgebreide uitleg

   Diese betekent hier “deze” en staat bij Formulierung. Het is de vorm voor vrouwelijk enkelvoud in de nominatief; het aanwijzende woord verwijst hier naar de formulering als onderwerp. De vorm hangt in het Duits af van naamval, getal en grammaticaal geslacht. Voorbeeld: Diese Idee ist gut. — “Dit idee is goed.” Formulierung betekent hier “formulering” of “insteek”: de manier waarop iets verwoord is. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Formulierung, meervoud die Formulierungen. In deze zin is het het grammaticale onderwerp, niet een persoon. führt ... zu is een vaste, goed herbruikbare constructie voor “leidt tot” of “zorgt voor”. Het werkwoord is führen; führt is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, passend bij Diese Formulierung. In deze betekenis staat na zu een datief: zu einer Reaktion. Voorbeeld: Das führt zu Problemen. — “Dat leidt tot problemen.” normalerweise is een bijwoord met de betekenis “meestal” of “doorgaans”. Het verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord of met de persoon van het werkwoord. Hier beperkt het de bewering: het gevolg geldt doorgaans, niet noodzakelijk in elk afzonderlijk geval. besseren betekent hier “betere”. De vorm hoort bij het bijvoeglijk naamwoord besser, de vergrotende trap van gut: gut — besser — am besten (“goed” — “beter” — “het best”). In einer besseren Reaktion krijgt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -en, omdat Reaktion vrouwelijk enkelvoud is en de hele woordgroep na zu in de datief staat. Voorbeeld: Das ist eine bessere Lösung. — “Dat is een betere oplossing.” Reaktion betekent “reactie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Reaktion, meervoud die Reaktionen. In deze zin benoemt het de reactie die als gevolg van de formulering ontstaat; einer markeert samen met zu de datief enkelvoud, zonder op zichzelf een concreet aantal vast te leggen. Samen vormen de delen Diese Formulierung führt normalerweise zu einer besseren Reaktion de betekenis: “Met die insteek komt er meestal een betere reactie.” De formulering is het onderwerp, führt zu geeft het gevolg aan, normalerweise maakt dat gevolg gebruikelijk maar niet absoluut, en einer besseren Reaktion benoemt het gevolg.

7. Wenn niemand sie für sich beansprucht, kann die Hausverwaltung den nächsten Schritt bestimmen.

   Als niemand ze opeist, kan het management de volgende stap bepalen.

   Wenn

   als

   niemand

   niemand

   sie

   ze

   für sich

   voor zichzelf

   beansprucht

   opeist

   kann

   kan

   Hausverwaltung

   gebouwbeheer

   nächsten

   volgende

   Schritt

   stap

   bestimmen

   bepalen

   Uitgebreide uitleg

   Wenn leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: Wenn ..., dus “als ...”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Voorbeeld: Wenn es regnet, bleibe ich zu Hause. — “Als het regent, blijf ik thuis.” niemand betekent “geen persoon” of “niemand” en is grammaticaal enkelvoud. Daarom staat beansprucht in de derde persoon enkelvoud. Het woord is een onbepaald voornaamwoord; het benoemt hier geen specifieke persoon. sie is hier het lijdend voorwerp bij beanspruchen en betekent “ze”. Deze kleine vorm kan in het Duits onder meer derde persoon vrouwelijk enkelvoud of derde persoon meervoud zijn; de vaste vertaling en de zin bepalen hier geen precieze referent. sie is in deze schrijfwijze niet het onzijdige “het”. für sich betekent hier “voor zichzelf”. sich is de reflexieve vorm die terugverwijst naar het onderwerp niemand: de betreffende persoon of personen eisen iets voor zichzelf op. Voorbeeld: Sie beansprucht den Platz für sich. — “Ze eist de plek voor zichzelf op.” beansprucht komt van beanspruchen — “opeisen” of “aanspraak maken op”. beansprucht is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, passend bij niemand. Voorbeeld: Sie beansprucht den Platz für sich. — “Ze eist de plek voor zichzelf op.” kann komt van het modale werkwoord können — “kunnen”. Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. Hier drukt het uit dat de huisverwaltung de mogelijkheid of bevoegdheid heeft om de volgende stap te bepalen. Na kann staat het andere werkwoord als infinitief. Hausverwaltung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent “gebouwbeheer” of “beheer van het gebouw”. In die Hausverwaltung is het de grammaticale handelende instantie van de hoofdzin. Het zelfstandig naamwoord is enkelvoudig en vrouwelijk; die stemt ermee in en markeert hier samen met de vorm van de woordgroep het onderwerp in de nominatief. nächsten is de verbogen vorm van het adjectief nächst- in de woordgroep den nächsten Schritt: “de volgende stap”. De uitgang -en hoort hier bij de zwakke verbuiging na het bepaalde lidwoord den; de woordgroep staat in de accusatief enkelvoud, omdat Schritt het lijdend voorwerp is. nächst- betekent hier “volgend”, niet noodzakelijk “dichtstbijzijnd”. Schritt is een mannelijk zelfstandig naamwoord: “stap”. In den nächsten Schritt is het de zaak die bepaald wordt, dus het lijdend voorwerp. Voorbeeld: Wir planen den nächsten Schritt. — “We plannen de volgende stap.” bestimmen betekent “bepalen” of “vaststellen”. Het is hier een infinitief na het modale werkwoord kann. In de hoofdzin staat het vervoegde modale werkwoord op de tweede zinsplaats en staat bestimmen aan het einde: Die Hausverwaltung kann den nächsten Schritt bestimmen. De volledige structuur is: Wenn niemand sie für sich beansprucht — “Als niemand ze voor zichzelf opeist” — gevolgd door kann die Hausverwaltung den nächsten Schritt bestimmen — “kan het gebouwbeheer de volgende stap bepalen”. De voorwaardelijke bijzin noemt de voorwaarde; de hoofdzin noemt wat dan mogelijk is. Samen betekent de zin: “Als niemand ze opeist, kan het management de volgende stap bepalen.”

8. So bleibt der Ablauf fair und wird dokumentiert.

   Zo blijft het proces eerlijk en wordt het gedocumenteerd.

   So

   zo; op die manier

   bleibt

   blijft

   der Ablauf

   het verloop; het proces

   fair

   eerlijk

   wird dokumentiert

   wordt gedocumenteerd

   Uitgebreide uitleg

   So betekent hier “zo” of “op die manier” en verwijst naar de manier waarop de situatie wordt ingericht. Het kan in andere zinnen ook een gevolg inleiden, maar hier past de betekenis “zo”. bleibt is de tegenwoordige tijd van bleiben bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud: der Ablauf bleibt. Het betekent dat iets in een bepaalde toestand voortgaat of daarin blijft. Vergelijk: Der Ablauf bleibt gleich. — “Het verloop blijft hetzelfde.” der Ablauf is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor het verloop of de procedure: de manier waarop een proces verloopt. Het meervoud is die Abläufe. Het lidwoord der hoort hier bij het mannelijke enkelvoud; het zegt op zichzelf geen hoeveelheid. fair is een beschrijvend bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “eerlijk” of “billijk”. Na bleiben staat het predicatief, dus zonder uitgang: Der Ablauf bleibt fair. In een verbogen positie krijgt het bijvoeglijk naamwoord wel een uitgang, bijvoorbeeld ein fairer Ablauf — “een eerlijk verloop”. wird dokumentiert vormt de tegenwoordige passiefconstructie. wird is de derde persoon enkelvoud van werden en dokumentiert is het voltooid deelwoord van dokumentieren. De constructie legt de nadruk op wat met der Ablauf gebeurt: het proces wordt gedocumenteerd. Vergelijk actief: Jemand dokumentiert den Ablauf. — “Iemand documenteert het verloop.” In het passief hoeft de uitvoerder niet genoemd te worden. Samen betekent So bleibt der Ablauf fair und wird dokumentiert.: “Zo blijft het proces eerlijk en wordt het gedocumenteerd.” So geeft de manier aan; daarna worden twee eigenschappen of gevolgen van hetzelfde onderwerp verbonden: het verloop blijft eerlijk en ondergaat daarnaast de handeling van documenteren. Het onderwerp der Ablauf geldt voor beide werkwoordelijke delen. De vorm bleibt beschrijft een blijvende toestand, terwijl wird dokumentiert een passieve handeling beschrijft.