Een workshop evalueren op toepassing | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Nach dem Workshop brauchen wir mehr als Zufriedenheitswerte.

   Na de workshop hebben we meer nodig dan tevredenheidsscores.

   Nach dem Workshop

   na de workshop

   brauchen

   nodig hebben

   mehr

   meer

   Zufriedenheitswerte

   tevredenheidsscores

   Uitgebreide uitleg

   Nach dem Workshop betekent hier “na de workshop”. nach verwijst bij een tijdsaanduiding naar een moment of periode die later komt en staat hier met de datief: der Workshop wordt dem Workshop. Het zelfstandig naamwoord Workshop blijft in deze uitdrukking mannelijk enkelvoud. brauchen betekent hier “nodig hebben”. De vorm in de zin is de tegenwoordige tijd voor wir: wir brauchen; de infinitief is brauchen. Een bruikbaar patroon is jemand braucht etwas — iemand heeft iets nodig. Voorbeeld: Wir brauchen mehr Zeit. — “We hebben meer tijd nodig.” mehr betekent “meer” en vergelijkt hier de benodigde hoeveelheid met een andere, niet nader genoemde hoeveelheid. Het is de vergelijkende vorm die bij viel hoort: viel – mehr – am meisten. In deze zin staat mehr zelfstandig vóór als: mehr als ... betekent “meer dan ...”. Zufriedenheitswerte betekent “tevredenheidsscores”. Het is het meervoud van der Zufriedenheitswert; het eerste deel, Zufriedenheit, betekent tevredenheid en Wert betekent waarde of score. Het meervoud verwijst hier naar scores als meetuitkomsten, zonder een specifiek aantal vast te leggen. Voorbeeld: Die Zufriedenheitswerte sind gestiegen. — “De tevredenheidsscores zijn gestegen.” Samen vormen de delen: Nach dem Workshop geeft het tijdstip aan, brauchen wir zegt dat wij iets nodig hebben, en mehr als Zufriedenheitswerte stelt dat er meer nodig is dan alleen tevredenheidsscores. De volledige betekenis is daarom: “Na de workshop hebben we meer nodig dan tevredenheidsscores.”

2. Wir sollten messen, ob die Teilnehmenden die Methode später anwenden.

   We moeten meten of de deelnemers de methode later toepassen.

   Wir sollten

   we zouden moeten

   messen

   meten

   Teilnehmenden

   deelnemers

   Methode

   methode

   später

   later

   anwenden

   toepassen

   Uitgebreide uitleg

   Wir sollten betekent hier “we zouden moeten” en drukt een aanbeveling of voorgenomen noodzaak uit. sollten is de vorm van sollen voor wir in de Konjunktiv II; vergelijk Wir sollen messen (“we moeten meten”, directer) met Wir sollten messen (“we zouden moeten meten”, voorzichtiger). Het onderwerp Wir is meervoud van de eerste persoon. messen is het werkwoord “meten”. Deze vorm is het infinitief. Na sollten blijft het hoofdwerkwoord in het infinitief: Wir sollten messen. ob leidt de indirecte ja/nee-vraag in: “of”. In de bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Het patroon is Wir sollten [werkwoord], ob ... [onderwerp] ... [werkwoord]. die Teilnehmenden betekent hier “de deelnemers”. Teilnehmenden is een zelfstandig gebruikt tegenwoordig deelwoord van teilnehmen (“deelnemen”); het verwijst hier volgens de vertaling naar de personen die deelnemen. De meervoudsvorm heeft hier de uitgang -en: die Teilnehmenden. Voor één persoon kan bijvoorbeeld der Teilnehmende of die Teilnehmende worden gebruikt, afhankelijk van de bedoelde persoon en de grammaticale context. die Methode betekent “de methode”. Methode is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is Methoden. In die Methode anwenden staat het woord voor de methode die men toepast; de vorm die is hier zowel bij vrouwelijk accusatief enkelvoud als bij vrouwelijk nominatief enkelvoud gelijk. später betekent “later” en plaatst het toepassen op een later tijdstip. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: Wir messen später. — “We meten later.” anwenden betekent “toepassen” of “gebruiken”, vooral voor een methode, regel of techniek. Het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin staat an vaak los (Sie wenden die Methode an), maar als infinitief blijft het samen (die Methode anwenden). In deze bijzin staat het infinitief aan het einde: ob die Teilnehmenden die Methode später anwenden. Samen betekent de zin: “We moeten meten of de deelnemers de methode later toepassen.” De hoofdzin Wir sollten messen geeft de aanbeveling om iets te meten. De bijzin na ob specificeert wat gemeten moet worden: of die Teilnehmenden op een later moment die Methode anwenden.

3. Die Anwendung ist schwieriger zu messen, aber sie ist wichtiger.

   Toepassing is moeilijker te meten, maar belangrijker.

   Anwendung

   toepassing

   schwieriger

   moeilijker

   messen

   meten

   wichtiger

   belangrijker

   Uitgebreide uitleg

   Anwendung betekent hier “toepassing”. Het is een zelfstandig naamwoord bij het werkwoord anwenden (“toepassen”); Anwendung benoemt dus het toepassen zelf of de toepassing daarvan. Het lidwoord die laat hier zien dat het om een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud gaat. Voorbeeld: Die Anwendung der Methode ist wichtig. — “De toepassing van de methode is belangrijk.” schwieriger betekent “moeilijker”. Dit is de vergrotende trap van het bijvoeglijk naamwoord schwierig (“moeilijk”): schwierig – schwieriger – am schwierigsten. De vorm vergelijkt de toepassing met een andere mogelijkheid of met een eerder genoemd meetobject; de zin specificeert niet waarmee precies. Voorbeeld: Diese Aufgabe ist schwieriger. — “Deze taak is moeilijker.” messen betekent “meten”. Dit is de infinitief. In ist schwieriger zu messen staat de constructie sein + adjectief in de vergrotende trap + zu + infinitief: letterlijk geeft die aan dat iets moeilijker te meten is. De infinitief blijft messen; in een persoonsvorm verandert hij bijvoorbeeld in ich messe (“ik meet”) en sie misst (“zij meet”). wichtiger betekent “belangrijker”. Dit is de vergrotende trap van wichtig (“belangrijk”): wichtig – wichtiger – am wichtigsten. In sie ist wichtiger wordt een vrouwelijke enkelvoudige referent bedoeld die met sie wordt opgenomen; volgens de vertaling gaat het om de toepassing. Het bijvoeglijk naamwoord zelf krijgt hier geen aparte uitgang voor die vrouwelijke referent, omdat het na sein als naamwoordelijk deel staat. Voorbeeld: Die praktische Übung ist wichtiger. — “De praktische oefening is belangrijker.” Samen betekent Die Anwendung ist schwieriger zu messen dat de toepassing moeilijker te meten is. aber (“maar”) zet daar een tegenstelling naast, en sie ist wichtiger betekent dat diezelfde toepassing belangrijker is. De volledige betekenis is dus: “De toepassing is moeilijker te meten, maar belangrijker.”

4. Wir könnten nach der Umsetzung um kurze Reflexionsnotizen bitten.

   We zouden na de implementatie om korte reflectienotities kunnen vragen.

   Wir könnten

   we zouden kunnen

   Um … bitten

   om ... vragen

   kurze

   korte

   Reflexionsnotizen

   reflectienotities

   Umsetzung

   implementatie

   Uitgebreide uitleg

   Wir könnten betekent hier “we zouden kunnen”. Könnten is de Konjunktiv-II-vorm van können bij wir; die vorm maakt de handeling mogelijk of voorstelmatig, niet stellig. Een nuttige reeks is können – konnte – könnte; konnte is een verleden-tijdsvorm en könnte de vorm voor een mogelijkheid of voorzichtige suggestie. Voorbeeld: Wir könnten morgen beginnen. = “We zouden morgen kunnen beginnen.” Um ... bitten is hier de gesplitste constructie “om ... vragen”. Um staat vóór datgene waarom men vraagt en bitten staat later als infinitief, omdat het afhankelijk is van könnten. Voorbeeld: Wir bitten um eine Antwort. = “We vragen om een antwoord.” Kurze betekent “korte”. Het is de verbogen vorm van kurz. In deze zin staat het bijvoeglijk naamwoord bij het meervoudige Reflexionsnotizen; omdat um de accusatief vraagt en er geen lidwoord vóór het bijvoeglijk naamwoord staat, krijgt kurz hier de uitgang -e: kurze. Voorbeeld: Wir schreiben kurze Notizen. = “We schrijven korte notities.” Reflexionsnotizen betekent “reflectienotities”: notities waarin iemand terugkijkt op een ervaring, proces of resultaat. Het is het meervoud van Reflexionsnotiz. Voorbeeld: Die Reflexionsnotizen helfen bei der Auswertung. = “De reflectienotities helpen bij de evaluatie.” Umsetzung betekent hier “implementatie” of “uitvoering”. Het is een zelfstandig naamwoord dat samenhangt met umsetzen, “implementeren” of “uitvoeren”. Voorbeeld: Nach der Umsetzung prüfen wir das Ergebnis. = “Na de implementatie controleren we het resultaat.” Samen betekent de zin: “We zouden na de implementatie om korte reflectienotities kunnen vragen.” Nach der Umsetzung geeft het moment van de mogelijke handeling aan. Um kurze Reflexionsnotizen bitten benoemt waar men om vraagt, en Wir könnten maakt duidelijk dat het om een mogelijke of voorgestelde handeling gaat.

5. Damit könnten wir sehen, was sich verändert hat und was schwierig blieb.

   Daarmee zouden we zien wat er veranderd is en wat moeilijk bleef.

   Damit

   daarmee

   könnten wir

   zouden we kunnen

   sehen

   zien

   was

   wat

   sich

   zich

   verändert

   veranderd

   schwierig

   moeilijk

   blieb

   bleef

   Uitgebreide uitleg

   Damit is een aanwijzend bijwoord met de betekenis ‘daarmee’: het verwijst naar een eerder genoemd middel of een eerder genoemde handeling, zonder dat de vorm zelf het precieze referent vastlegt. könnten wir bestaat uit wir (‘we’) en könnten, de Konjunktiv-II-vorm van können (‘kunnen’). In deze zin drukt die vorm een voorwaardelijke of voorzichtige mogelijkheid uit: ‘we zouden kunnen’. Het onderwerp is wir; könnten is daarbij een meervoudsvorm. Een vergelijkbare vorm is können voor een directe mogelijkheid: Wir können das sehen. — ‘We kunnen dat zien.’ sehen is het werkwoord ‘zien’. Na een modaal werkwoord zoals könnten staat het andere werkwoord in de infinitief: Wir könnten das sehen. — ‘We zouden dat kunnen zien.’ was betekent hier ‘wat’. Het leidt in sehen, was ... een inhoudelijke bijzin in: wat men zou zien. Dezelfde structuur komt opnieuw voor in was schwierig blieb. In deze zin wordt geen specifiek zelfstandig naamwoord als referent aangewezen. sich is een reflexief voornaamwoord. Samen met verändert vormt het sich verändern, ‘veranderen’. Het verwijst grammaticaal terug naar het onderwerp van dit deel, namelijk was, en niet naar een nieuw genoemde persoon. verändert is het voltooid deelwoord van verändern (‘veranderen’). Met hat vormt het in de bijzin het Perfekt: was sich verändert hat — ‘wat veranderd is’. In een Duitse bijzin staat het vervoegde hulpwerkwoord aan het einde; daarom staat hat na het deelwoord. Het deelwoord zelf draagt hier niet de persoonsvorming; hat is de vorm van haben bij dit onderwerp. schwierig is het bijvoeglijk naamwoord ‘moeilijk’. In was schwierig blieb beschrijft het de toestand die bleef bestaan: ‘wat moeilijk bleef’. Als predicatief bijvoeglijk naamwoord na blieb krijgt het hier geen naamvalsuitgang. Attributief verandert het wel volgens het bijbehorende zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld eine schwierige Aufgabe — ‘een moeilijke taak’. De vergelijkende vorm is schwieriger (‘moeilijker’): Diese Aufgabe ist schwieriger. — ‘Deze taak is moeilijker.’ blieb is de verleden tijd (Präteritum) van bleiben, ‘blijven’. Het betekent hier ‘bleef’ en verbindt het onderwerp was met de toestand schwierig: iets bleef moeilijk. De keten is bleiben – blieb – ist geblieben (‘blijven – bleef – is gebleven’); blieb vertelt hier rechtstreeks over een toestand in het verleden. De hele structuur is Damit könnten wir sehen, was sich verändert hat und was schwierig blieb. Damit geeft het middel of de handeling aan, könnten wir sehen betekent ‘zouden we kunnen zien’, en daarna volgen twee met was ingeleide inhoudelijke bijzinnen: was sich verändert hat (‘wat veranderd is’) en was schwierig blieb (‘wat moeilijk bleef’). Samen betekent de zin: ‘Daarmee zouden we zien wat er veranderd is en wat moeilijk bleef.’

6. Das gibt uns außerdem Material, um die nächste Sitzung zu verbessern.

   Het geeft ons ook materiaal om de volgende sessie te verbeteren.

   Das

   dat; het

   gibt

   geeft

   uns

   ons

   außerdem

   ook; bovendien

   Material

   materiaal

   um … zu

   om … te

   nächste

   volgende

   Sitzung

   sessie

   verbessern

   verbeteren

   Uitgebreide uitleg

   Das betekent hier “dat” of “het” en staat als onderwerp vooraan in Das gibt .... Het aanwijzende voornaamwoord verwijst naar een eerder genoemde zaak of inhoud; de precieze referent wordt hier niet verder benoemd. gibt is de derde persoon enkelvoud van geben in de tegenwoordige tijd. In deze zin betekent geben dat iets iemand iets oplevert of verschaft. Een bruikbaar patroon is jemandem etwas geben: de ontvanger staat in de datief en het gegevene in de accusatief. Voorbeeld: Das gibt ihnen Zeit. — “Dat geeft hun tijd.” uns is de datiefvorm van wir en betekent hier “ons” als ontvanger van wat wordt verschaft. Vergelijk: wir als onderwerp, uns na een werkwoord dat “aan ons” uitdrukt: Das gibt uns .... außerdem is een onveranderlijk bijwoord met de betekenis “bovendien” of “ook nog”. Het voegt hier een extra resultaat toe. Material betekent hier “materiaal”: iets dat voor een activiteit gebruikt kan worden. Het is een zelfstandig naamwoord en is in deze betekenis doorgaans een stof- of verzamelnaam zonder gewone meervoudsbetekenis. Materialien wordt gebruikt wanneer verschillende materialen of afzonderlijke soorten materiaal worden bedoeld. In gibt uns Material is Material wat ons wordt verschaft. um ... zu leidt een doelconstructie in: “om ... te”. Het patroon is um + ... + zu + infinitief; zu staat hier direct voor verbessern. Het niet-uitgedrukte onderwerp van de infinitief wordt uit de context begrepen. Je moet hier niet automatisch aannemen dat Das de uitvoerder van verbessern is: Das is het onderwerp van gibt, terwijl die nächste Sitzung het lijdend voorwerp van verbessern is. nächste betekent “volgende”. Het is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord nächst-. In die nächste Sitzung staat het vóór een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in de accusatief, met het bepaalde lidwoord die, en krijgt het de uitgang -e. Voorbeeld: die nächste Woche — “volgende week”. Sitzung betekent hier “sessie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Sitzung. In deze zin is het de sessie die men wil verbeteren. verbessern is een infinitief en betekent “verbeteren” of “beter maken”. Leer het als werkwoord; besser is geen passende grammaticale basisvorm voor dit werkwoord. Vergelijk de betekenissen: Die Sitzung wird besser. — “De sessie wordt beter”; Wir verbessern die Sitzung. — “Wij verbeteren de sessie.” Samen betekent Das gibt uns außerdem Material “Dat geeft ons bovendien materiaal”. um die nächste Sitzung zu verbessern noemt het doel waarvoor dat materiaal dient: “om de volgende sessie te verbeteren”. De volledige zin betekent: “Dat geeft ons ook materiaal om de volgende sessie te verbeteren.”

7. Lassen wir das Formular kurz genug, damit man es ehrlich ausfüllen kann.

   Laten we het formulier kort genoeg houden om het eerlijk in te vullen.

   Lassen wir

   laten we

   Formular

   formulier

   kurz genug

   kort genoeg

   damit

   zodat

   man

   men

   es

   het

   ehrlich

   eerlijk

   ausfüllen

   invullen

   kann

   kan

   Uitgebreide uitleg

   Lassen wir opent hier een voorstel in de eerste persoon meervoud: “laten we ...”. De vorm lassen staat vooraan en wir is het onderwerp; samen vormen ze een aansporing. Het werkwoord lassen kan ook “laten” betekenen in andere constructies, bijvoorbeeld: Wir lassen die Tür offen. — “We laten de deur open.” Formular betekent hier “formulier”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is Formulare. In de zin is das Formular het lijdend voorwerp van lassen: dat is wat men kort wil houden. kurz genug betekent “kort genoeg”. kurz is het bijvoeglijk naamwoord; genug maakt duidelijk dat de bedoelde grens wordt bereikt. In deze positie beschrijft kurz de gewenste lengte van het formulier. Vergelijk: Der Text ist lang genug. — “De tekst is lang genoeg.” damit leidt een bijzin in die het doel of de gewenste mogelijkheid uitlegt: “zodat”. Het werkwoord van zo’n Duitse bijzin staat doorgaans achteraan. Hier staat de bijzin dus vanaf damit tot en met kann. man is een onbepaald persoonlijk voornaamwoord voor een algemene persoon of mensen in het algemeen. Het is niet hetzelfde als Mann (“man” als volwassen mannelijk persoon). man wordt grammaticaal als derde persoon enkelvoud behandeld: man kann — “men kan”. es is het onzijdige persoonlijke voornaamwoord in de vierde naamval. In deze zin verwijst het, zoals de vertaling bevestigt, naar das Formular: “het”. De vorm es past bij dat onzijdige zelfstandig naamwoord en is hier het lijdend voorwerp van ausfüllen. ehrlich betekent hier “eerlijk”, in de zin dat het formulier eerlijk wordt ingevuld. Het is een bijvoeglijk naamwoord en kan ook als bijwoord worden gebruikt zonder extra uitgang: Sie antwortet ehrlich. — “Ze antwoordt eerlijk.” ausfüllen betekent “invullen”. Het is een scheidbaar werkwoord: aus- + füllen; in een hoofdzin kan het voorvoegsel loskomen, bijvoorbeeld Ich fülle das Formular aus. — “Ik vul het formulier in.” Na kann blijft het hele infinitief ausfüllen bij elkaar. kann is de derde persoon enkelvoud van können, “kunnen”. Het modale werkwoord drukt hier de mogelijkheid uit die door het korte formulier wordt ondersteund. In de bijzin staat kann achteraan, terwijl het andere werkwoord ausfüllen als infinitief ervoor staat. Samen betekent Lassen wir das Formular kurz genug “laten we het formulier kort genoeg houden”. De damit-bijzin geeft het doel: man es ehrlich ausfüllen kann — “zodat men het eerlijk kan invullen”. De volledige strekking is daarom: “Laten we het formulier kort genoeg houden om het eerlijk in te vullen.”

8. Übermäßige Evaluation führt oft zu unachtsamen Antworten.

   Overmatige evaluatie leidt vaak tot onzorgvuldige antwoorden.

   Übermäßige

   overmatige

   Evaluation

   evaluatie

   führt

   leidt

   oft

   vaak

   zu

   tot

   unachtsamen

   onzorgvuldige

   Antworten

   antwoorden

   Uitgebreide uitleg

   Übermäßige betekent hier “overmatige” en beschrijft Evaluation. De basisvorm is übermäßig; zonder lidwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier in het vrouwelijk enkelvoud van het onderwerp de uitgang -e: übermäßige Evaluation. Een bruikbaar contrast is mäßige Evaluation (“gematigde evaluatie”). Evaluation is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “evaluatie”. Het staat hier in het enkelvoud en vormt samen met Übermäßige het onderwerp van de zin. Het meervoud is Evaluationen. führt komt van führen (“leiden”, hier: “tot gevolg hebben”). Dit is de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: die Evaluation führt. De vorm past bij het enkelvoudige onderwerp; bij een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld Evaluationen führen. oft betekent “vaak” en geeft aan dat het gevolg regelmatig voorkomt, niet noodzakelijk altijd. zu introduceert hier, samen met führen, het gevolg: führen zu betekent “leiden tot”. In deze betekenis staat het volgende naamwoordelijk deel in de datief. unachtsamen betekent hier “onzorgvuldige”. De basisvorm is unachtsam. In zu unachtsamen Antworten staat het bijvoeglijk naamwoord bij een meervoudig datief zonder lidwoord; daarom krijgt het de uitgang -en. achtsam is een verwant woord met de tegenovergestelde betekenis, “aandachtig” of “oplettend”; unachtsam is hier geen afzonderlijke grammaticale ontkenning die aan elke betekenis van achtsam wordt toegevoegd. Antworten is het meervoud van Antwort (“antwoord”). In deze zin staat het in de datief na zu: zu unachtsamen Antworten = “tot onzorgvuldige antwoorden”. Het enkelvoud is Antwort. De datief-meervoudsvorm is hier aan de buitenkant gelijk aan het gewone meervoud Antworten; het zelfstandig naamwoord vertoont dus geen extra zichtbare verandering. Samen vormt Übermäßige Evaluation führt oft zu unachtsamen Antworten de structuur onderwerp + leiden tot + vaak + datief gevolg: “Overmatige evaluatie leidt vaak tot onzorgvuldige antwoorden.” De zin drukt dus een vaak voorkomend gevolg uit, niet een absolute regel.