Verantwoord parafraseren | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich mache mir Sorgen, dass meine Paraphrasen zu nah an den Quellen bleiben.

   Ik maak me zorgen dat mijn parafrasen te dicht bij de bronnen blijven.

   Ich mache mir Sorgen

   ik maak me zorgen

   Paraphrasen

   parafrases

   zu nah

   te dichtbij

   Quellen

   bronnen

   bleiben

   blijven

   Uitgebreide uitleg

   Ich mache mir Sorgen is een vaste, herbruikbare uitdrukking voor bezorgdheid. mir is hier het datief-reflexieve voornaamwoord bij het onderwerp ich: de spreker ervaart de bezorgdheid. De constructie heeft bijvoorbeeld de vorm sich Sorgen machen um + accusatief zelfstandig naamwoord of sich Sorgen machen, dass + bijzin. Voorbeeld: Ich mache mir Sorgen um den Test. — Ik maak me zorgen over de toets. Paraphrasen betekent hier parafrasen. Het is een meervoudig zelfstandig naamwoord; het enkelvoud is die Paraphrase, het meervoud die Paraphrasen. In deze zin is het het onderwerp van de bijzin: de parafrasen blijven te dicht bij de bronnen. zu nah betekent hier te dicht bij. nah is een bijvoeglijk naamwoord; zu geeft aan dat de mate een bedoelde grens overschrijdt. De vergelijking is nah – näher – am nächsten; zu nah is geen vergelijkende trap. Voorbeeld: Der Stuhl steht zu nah an der Tür. — De stoel staat te dicht bij de deur. Quellen betekent bronnen. Het is het meervoud van die Quelle; in den Quellen staat het in de datief na an. Het meervoud Quellen eindigt al op -n; er komt hier dus geen extra datief-meervoudsuitgang bij. De groep an den Quellen geeft aan ten opzichte waarvan de afstand wordt beoordeeld. bleiben betekent blijven. In deze zin is de vorm bleiben geen infinitief maar de vervoegde tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud, passend bij meine Paraphrasen. Die vorm ziet er toevallig hetzelfde uit als de infinitief: bleiben; vergelijk sie bleiben — zij blijven. In een hoofdzin staat de persoonsvorm op de tweede positie: Meine Paraphrasen bleiben zu nah an den Quellen. — Mijn parafrasen blijven te dicht bij de bronnen. In de dass-bijzin staat de persoonsvorm aan het einde: ..., dass meine Paraphrasen zu nah an den Quellen bleiben. dass leidt de bijzin in die de inhoud van de bezorgdheid geeft. Binnen die bijzin is meine Paraphrasen het onderwerp, zu nah de beoordeling van hun afstand en an den Quellen de groep die het vergelijkingspunt aangeeft. Samen betekent de volledige uiting: de spreker maakt zich zorgen dat mijn parafrasen te dicht bij de bronnen blijven.

2. Ein nützlicher Test ist, ob sich die Satzstruktur verändert hat.

   Een nuttige test is of de zinsstructuur veranderd is.

   nützlicher

   nuttig

   Test

   test

   ob

   of

   sich

   zich

   Satzstruktur

   zinsstructuur

   verändert

   veranderd

   Uitgebreide uitleg

   nützlicher betekent hier “nuttig” en is geen vergrotende trap. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm nützlich; in ein nützlicher Test krijgt het de uitgang -er, omdat Test mannelijk, enkelvoud en onderwerp van de hoofdzin is. De vergrotende trap is óók nützlicher, bijvoorbeeld in Dieser Test ist nützlicher; de context bepaalt dan de betekenis “nuttiger”. Test is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Test, meervoud die Tests. In deze zin staat het in het enkelvoud als onderwerp: Ein nützlicher Test ist ... — “Een nuttige test is ...”. ob leidt een bijzin in die antwoord geeft op een ja-neevraag: “of”. In een Duitse ob-bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Voorbeeld: Ich weiß, ob er kommt. — “Ik weet of hij komt.” Sich hoort hier bij het werkwoord sich verändern, “veranderen”. Het is een wederkerend voornaamwoord; bij dit werkwoord beschrijft het dat iets verandert, zonder dat hier een aparte handelende persoon wordt genoemd. De vorm van een wederkerend voornaamwoord hangt onder meer af van persoon en getal: Ich verändere mich, maar die Struktur verändert sich. Satzstruktur betekent “zinsstructuur”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Satzstruktur. Het meervoud is die Satzstrukturen. In deze bijzin is die Satzstruktur het grammaticale onderwerp: dat is wat verandert in ob sich die Satzstruktur .... verändert is het voltooid deelwoord van verändern. Het basiswerkwoord is verändern; het deelwoord krijgt in het perfectum samen met haben de vorm hat verändert. Hier staat verändert vóór het vervoegde hulpwerkwoord, omdat de bijzin eindigt met de werkwoordgroep verändert hat. Hat is de derde persoon enkelvoud van haben. Samen met verändert vormt het het perfectum: die Satzstruktur hat sich verändert betekent “de zinsstructuur is veranderd”. In de ob-bijzin staan de werkwoorddelen aan het einde: ob sich die Satzstruktur verändert hat. De hoofdzin Ein nützlicher Test ist noemt iets en koppelt dat met ist aan de inhoud erna. Die inhoud is de ob-bijzin: ob sich die Satzstruktur verändert hat. Samen betekent de hele uiting: “Een nuttige test is of de zinsstructuur veranderd is.”

3. Manchmal ändere ich die Wortwahl, behalte aber die ursprüngliche Logik bei.

   Soms verander ik de woordkeuze, maar behoud ik de oorspronkelijke logica.

   Manchmal

   soms

   ändere

   verander

   Wortwahl

   woordkeuze

   behalte … bei

   behoud ...

   ursprüngliche

   oorspronkelijke

   Logik

   logica

   Uitgebreide uitleg

   Manchmal betekent hier “soms”: het geeft aan dat de handeling niet altijd gebeurt. Het staat vooraan en neemt daardoor de eerste zinsplaats in; het onderwerp komt daarna: Manchmal ändere ich .... Voorbeeld: Manchmal lerne ich abends. — “Soms leer ik ’s avonds.” ändere is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud van ändern in de tegenwoordige tijd: ich ändere — “ik verander”. Het werkwoord heeft hier die Wortwahl als lijdend voorwerp. Voorbeeld: Ich ändere den Plan. — “Ik verander het plan.” Wortwahl betekent “woordkeuze”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord die; in deze zin staat het als lijdend voorwerp. Het samengestelde woord verwijst naar de keuze van woorden, niet naar één afzonderlijk woord. Voorbeeld: Die Wortwahl ist klar. — “De woordkeuze is duidelijk.” behalte ... bei is het scheidbare werkwoord beibehalten, hier in de eerste persoon enkelvoud: ich behalte ... bei — “ik behoud ...”. De persoonsvorm behalte staat in het midden van de hoofdzin en het deel bei aan het einde. In deze zin is het onderwerp ich uit het eerste deel ook het onderwerp van dit tweede werkwoord; het wordt daar niet opnieuw genoemd. Voorbeeld: Ich behalte den Namen bei. — “Ik behoud de naam.” ursprüngliche is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord ursprünglich, “oorspronkelijk”. Het beschrijft Logik. Na het bepaalde lidwoord die krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de vorm ursprüngliche; die vorm past bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord in de accusatief. Vergelijk: die ursprüngliche Idee — “het oorspronkelijke idee”. Logik betekent “logica” of “redeneringsstructuur”. Het is hier het lijdend voorwerp van beibehalten: datgene wat behouden blijft. die Logik is vrouwelijk; het bepaalde lidwoord die ziet er in de nominatief en accusatief hetzelfde uit, maar de zinsfunctie blijkt hier uit het werkwoord en de constructie. Voorbeeld: Sie versteht die Logik. — “Zij begrijpt de logica.” De twee delen worden verbonden door aber, “maar”. Het eerste deel zegt dat de spreker soms de woordkeuze verandert: Manchmal ändere ich die Wortwahl. Het tweede deel contrasteert daarmee wat niet wordt veranderd: de spreker behoudt die ursprüngliche Logik: behalte aber die ursprüngliche Logik bei. Samen betekent de zin: “Soms verander ik de woordkeuze, maar behoud ik de oorspronkelijke logica.”

4. Dann kann die Paraphrase immer noch zu stark von der Quelle abhängen.

   Dan kan de parafrase nog steeds te sterk van de bron afhangen.

   Dann

   dan

   kann

   kan

   Paraphrase

   parafrase

   immer noch

   nog steeds

   zu stark

   te sterk

   Quelle

   bron

   abhängen

   afhangen

   Uitgebreide uitleg

   Dann betekent hier “dan” en verwijst naar een gevolg binnen de redenering. Het kan ook naar een tijdstip verwijzen, bijvoorbeeld: Dann gehe ich nach Hause. — “Dan ga ik naar huis.” Welke lezing bedoeld is, komt uit de context. kann is de vorm van können voor de eerste persoon enkelvoud en voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: ich kann, er/sie/es kann. Hier drukt het uit dat iets mogelijk is: de parafrase kan nog steeds te sterk van de bron afhangen. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde: Sie kann warten. — “Zij kan wachten.” Paraphrase is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent een parafrase: een herformulering van een tekst of uitspraak. Het hoofdlettergebruik laat zien dat het een zelfstandig naamwoord is. Het meervoud is Paraphrasen. immer noch betekent “nog steeds” en geeft aan dat een toestand ondanks verandering of tijd voortduurt. In immer noch abhängen hoort het bij de mogelijkheid die door kann wordt uitgedrukt. Voorbeeld: Er arbeitet immer noch dort. — “Hij werkt daar nog steeds.” zu stark betekent hier “te sterk”. stark is het bijvoeglijk naamwoord “sterk”; zu maakt er de beoordeling “overmatig sterk” van. Dit is niet dezelfde functie als zu in een infinitiefconstructie zoals zu schreiben (“om te schrijven”). Vergelijk: Die Verbindung ist zu stark. — “De verbinding is te sterk.” Quelle betekent “bron”, hier de bron waarop de parafrase inhoudelijk steunt. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Quelle; na von staat hier de datiefvorm der Quelle. Het meervoud is Quellen. abhängen betekent in deze context “afhangen van” of “afhankelijk zijn van”. Het werkwoord gebruikt voor de bron de combinatie von + datief: Das hängt von der Quelle ab. — “Dat hangt van de bron af.” In een hoofdzin wordt het scheidbare voorvoegsel zichtbaar gesplitst: hängt ... ab; na kann blijft de infinitief als één woord staan: abhängen. Samen vormen de delen: Dann (“dan”) + kann (“kan”) + die Paraphrase (“de parafrase”) + immer noch (“nog steeds”) + zu stark (“te sterk”) + von der Quelle (“van de bron”) + abhängen (“afhangen”). De volledige betekenis is: “Dan kan de parafrase nog steeds te sterk van de bron afhangen.”

5. Ich sollte den Artikel wahrscheinlich schließen, bevor ich einen Entwurf schreibe.

   Ik zou het artikel waarschijnlijk moeten sluiten voordat ik een eerste versie ga schrijven.

   Ich sollte

   ik zou moeten

   den Artikel

   het artikel

   wahrscheinlich

   waarschijnlijk

   schließen

   sluiten

   bevor

   voordat

   einen Entwurf

   een ontwerp of eerste versie

   schreibe

   schrijf

   Uitgebreide uitleg

   Ich sollte gebruikt hier sollen in de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. In deze zin drukt sollte volgens de vaste vertaling een voornemen of aanbeveling uit: “ik zou moeten”. Het is niet müsste, dat een sterkere noodzaak kan uitdrukken. Dezelfde vorm kan in een andere context ook een verleden vorm van sollen zijn; hier past de aanbevolen handeling bij de gegeven vertaling. den Artikel is het lijdend voorwerp van schließen. Artikel is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord is der Artikel in de onderwerpsvorm en den Artikel in de accusatief. De vorm den wordt dus door de naamval bepaald, niet door het werkwoord zelf. wahrscheinlich is een bijwoord met de betekenis “waarschijnlijk”. Het maakt de uitspraak minder stellig: de spreker presenteert het sluiten als waarschijnlijk, niet als volledig zekere planning. schließen is de infinitief van het werkwoord. Na een modaal werkwoord zoals sollen staat het andere werkwoord in het Duits doorgaans als infinitief: Ich sollte den Artikel schließen — “Ik zou het artikel moeten sluiten.” schließen betekent hier een artikel beëindigen of afsluiten; het betekent niet automatisch dat iets fysiek wordt dichtgedaan. bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. De combinatie is hier bevor ich einen Entwurf schreibe. einen Entwurf is het lijdend voorwerp van schreibe. Entwurf is mannelijk: der Entwurf; in de accusatief wordt dat einen Entwurf. Het onbepaalde lidwoord geeft hier niet op zichzelf een geteld aantal aan. In deze context betekent Entwurf een ontwerp of eerste versie van een tekst. schreibe is de vorm van schreiben voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: ich schreibe. In deze bijzin staat die vorm aan het einde, zoals na bevor gebruikelijk is. Voorbeeld: Ich lese den Text, bevor ich eine Antwort schreibe. — “Ik lees de tekst voordat ik een antwoord schrijf.” Samen geeft Ich sollte den Artikel wahrscheinlich schließen de betekenis “Ik zou het artikel waarschijnlijk moeten sluiten”. De bijzin bevor ich einen Entwurf schreibe bepaalt wanneer dat volgens de spreker moet gebeuren: vóór het schrijven van een ontwerp of eerste versie. De volledige betekenis is daarom: “Ik zou het artikel waarschijnlijk moeten sluiten voordat ik een eerste versie ga schrijven.”

6. Das kann dich dazu zwingen, die Idee in deinen eigenen Worten neu aufzubauen.

   Dat kan je ertoe dwingen het idee in je eigen woorden te reconstrueren.

   Das kann

   dat kan

   dich

   jou

   dazu zwingen

   ertoe dwingen

   Idee

   idee

   eigenen

   eigen

   Worten

   woorden

   neu

   opnieuw

   aufzubauen

   opbouwen

   Uitgebreide uitleg

   Das kann betekent hier dat iets een bepaald gevolg kan veroorzaken. kann is de vorm van können bij de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd; bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord vaak als infinitief aan het einde. Das is hier een onzijdig enkelvoudig onderwerp; de vorm geeft op zichzelf niet aan waarnaar het verwijst. dich is de accusatiefvorm van du en verwijst naar de aangesproken persoon. Het werkwoord zwingen gebruikt voor de gedwongen persoon de accusatief: jemanden zwingen betekent ‘iemand dwingen’. Contrast: du is onderwerp, dich is lijdend voorwerp. dazu zwingen is een herbruikbare constructie: jemanden dazu zwingen, etwas zu tun — ‘iemand ertoe dwingen iets te doen’. dazu verwijst naar de handeling die daarna als zu-infinitief wordt genoemd. Voorbeeld: Niemand kann mich dazu zwingen, sofort zu antworten. — ‘Niemand kan me ertoe dwingen meteen te antwoorden.’ Bij Idee staat in de volledige zin die Idee. Idee is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; hier staat het in het enkelvoud als accusatief lijdend voorwerp van aufzubauen. Het woord betekent hier een gedachte of concept. eigenen betekent ‘eigen’ in de zin van ‘van jezelf’. Het bijvoeglijk naamwoord heeft zijn eigen basisvorm eigen; eigenen is de verbogen vorm in in deinen eigenen Worten. Samen met deinen staat het bijvoeglijk naamwoord bij een meervoudige datiefgroep. Voorbeeld: Sie erklärt es mit ihren eigenen Worten. — ‘Zij legt het met haar eigen woorden uit.’ Worten is de datief-meervoudsvorm van Wort. In de betekenis ‘woorden als formulering’ is het meervoud Worte, en de datief-meervoudsvorm daarvan is Worten: in eigenen Worten. Wörter is een andere meervoudsvorm, vooral voor afzonderlijke woorden als taaleenheden. De uitgang -n in Worten markeert hier de datief-meervoudsvorm. neu is hier een bijwoord en betekent ‘opnieuw’ of ‘op een nieuwe manier’. Het beschrijft hoe de handeling gebeurt, niet het zelfstandig naamwoord Worten. Vergelijk: Sie baut den Text neu auf. — ‘Zij bouwt de tekst opnieuw op.’ aufzubauen komt van het scheidbare werkwoord aufbauen. In een zu-infinitief wordt zu bij dit werkwoord tussen het voorvoegsel en de stam geplaatst: aufbauen → aufzubauen. In deze zin betekent het ‘reconstrueren’ of ‘opnieuw opbouwen’. De vorm staat na zwingen als de handeling waartoe iemand wordt gedwongen. Voorbeeld: Er versucht, den Plan neu aufzubauen. — ‘Hij probeert het plan opnieuw op te bouwen.’ De delen vormen samen: Das kann dich dazu zwingen = ‘Dat kan je ertoe dwingen’, en die Idee in deinen eigenen Worten neu aufzubauen = ‘het idee in je eigen woorden opnieuw op te bouwen’. De hele zin betekent dus: ‘Dat kan je ertoe dwingen het idee in je eigen woorden te reconstrueren.’

7. Ich sollte auch bei Behauptungen die Quelle angeben, selbst wenn die Formulierung anders ist.

   Ik zou ook bij beweringen een bron moeten vermelden, zelfs als de formulering anders is.

   Ich sollte

   ik zou moeten

   auch

   ook

   Behauptungen

   beweringen

   Quelle

   bron

   angeben

   vermelden

   selbst wenn

   zelfs als

   Formulierung

   formulering

   anders

   anders

   Uitgebreide uitleg

   Ich sollte bevat sollte, de vorm van sollen voor de eerste persoon enkelvoud in de Konjunktiv II. In deze zin drukt het uit wat de spreker volgens de bedoeling zou moeten doen: Ich sollte ... = “ik zou ... moeten”. Het onderwerp Ich is hier dus degene die de bron moet vermelden. Voorbeeld: Ich sollte vorsichtiger sein. — “Ik zou voorzichtiger moeten zijn.” auch betekent hier “ook” en voegt deze handeling toe aan andere relevante gevallen. In auch bei Behauptungen geldt dat “ook” bij beweringen een bron moet worden vermeld. Behauptungen is het meervoud van die Behauptung (“de bewering”). Het voorzetsel bei staat hier met de datief; bij het meervoud is de vorm van het zelfstandig naamwoord hier gelijk aan het gewone meervoud. Voorbeeld: Bei Behauptungen brauche ich Belege. — “Bij beweringen heb ik bewijzen nodig.” Quelle is het zelfstandig naamwoord die Quelle, “de bron”. In de volledige woordgroep die Quelle is het de bron die de spreker moet vermelden. Het meervoud is Quellen. Voorbeeld: Die Quelle ist zuverlässig. — “De bron is betrouwbaar.” angeben is een scheidbaar werkwoord met de betekenis “vermelden”, “aangeven” of “specificeren”. De infinitief staat aan het einde omdat hij afhankelijk is van het modale werkwoord sollte: Ich sollte ... angeben. In een hoofdzin zonder modaal werkwoord wordt het voorvoegsel gescheiden: Ich gebe die Quelle an. — “Ik vermeld de bron.” selbst wenn leidt een voorwaardelijke toegeving in: “zelfs als”. Het maakt duidelijk dat de daaropvolgende omstandigheid de hoofdhandeling niet opheft. In een bijzin met wenn staat het vervoegde werkwoord achteraan; daarom staat ist aan het einde van selbst wenn die Formulierung anders ist. Formulierung is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord die Formulierung, “de formulering” of “de bewoording”. Het meervoud is Formulierungen. Hier verwijst het naar de formulering die anders kan zijn, niet naar een nieuwe inhoudelijke bewering. Voorbeeld: Die Formulierung ist klar. — “De formulering is duidelijk.” anders betekent hier “anders” of “verschillend”. In die Formulierung anders ist beschrijft het hoe de formulering is; het verandert in deze functie niet naar geslacht of getal. Vergelijk: Die Formulierungen sind anders. — “De formuleringen zijn anders.” Samen geeft Ich sollte auch bei Behauptungen die Quelle angeben de betekenis: “Ik zou ook bij beweringen de bron moeten vermelden.” Selbst wenn die Formulierung anders ist voegt de voorwaarde toe: “zelfs als de formulering anders is.” De volledige zin zegt dus dat de spreker ook bij beweringen de bron moet vermelden, ongeacht of de formulering anders is.

8. Das ist unerlässlich, weil auch Ideen eine Quellenangabe brauchen.

   Dat is essentieel, omdat ook ideeën een bronvermelding nodig hebben.

   Das ist

   Dat is

   unerlässlich

   essentieel; onmisbaar

   weil

   omdat

   auch

   ook

   Ideen

   ideeën

   eine Quellenangabe

   een bronvermelding

   brauchen

   nodig hebben

   Uitgebreide uitleg

   Das ist: ist is the third-person singular present form of sein (“zijn”). Das is a demonstrative pronoun meaning “dat”; here it points to the matter being assessed, without the sentence specifying a more concrete noun as its referent. The reusable pattern Das ist + adjective means “Dat is + bijvoeglijk naamwoord”. unerlässlich: This adjective means that something is indispensable or essential. The base form is unerlässlich; it does not show a separate comparative form in this sentence. Example: Diese Prüfung ist unerlässlich. — “Dit onderzoek is onmisbaar.” weil: weil introduces a reason clause: “omdat”. In standard German, the finite verb in such a clause normally goes to the end. This is why brauchen appears at the end of the clause here. Compare the independent-clause order Ideen brauchen ... with the weil order weil ... Ideen ... brauchen. auch: This adverb adds the meaning “ook”. Its exact scope is the element it adds to the sentence; here it presents ideas as an additional kind of thing that needs a source reference. Ideen: Ideen is the plural of die Idee (“het idee”). The plural form is useful in the clause because the sentence speaks about ideas in general. The plural subject controls the plural verb form brauchen. eine Quellenangabe: Quellenangabe is a compound noun meaning “bronvermelding” or “bronverwijzing”. eine marks this noun phrase as singular and indefinite; it does not by itself assert a numerical count in the Dutch sense. The noun is feminine: die Quellenangabe, with accusative eine Quellenangabe after brauchen. Example: Der Text braucht eine Quellenangabe. — “De tekst heeft een bronvermelding nodig.” brauchen: This verb means “nodig hebben” when it takes something that is needed as its object. brauchen is the present-tense form for a plural subject such as Ideen; the singular counterpart is braucht, as in Der Text braucht .... In the fixed sentence it is at the end because it is the finite verb of the weil clause. Together, Das ist unerlässlich means “Dat is essentieel”. weil then introduces the reason: auch Ideen (“ook ideeën”) is the plural subject, eine Quellenangabe is what they need, and brauchen expresses that need. The complete meaning is therefore: “Dat is essentieel, omdat ook ideeën een bronvermelding nodig hebben.”