Presentatieangst met structuur aanpakken | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ich kenne den Stoff, aber beim Präsentieren geraten meine Gedanken durcheinander.

   Ik ken de stof, maar tijdens het presenteren raken mijn gedachten versnipperd.

   kenne

   ken

   Stoff

   stof; leerstof

   beim Präsentieren

   tijdens het presenteren

   Gedanken

   gedachten

   geraten … durcheinander

   door elkaar raken

   Uitgebreide uitleg

   kenne betekent hier dat de spreker vertrouwd is met de leerstof. Het is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud van kennen, passend bij ich. Kennen gebruik je ook voor vertrouwdheid met personen of plaatsen; wissen gaat eerder over een feit of gegeven. Voorbeeld: Ich kenne den Stoff gut. — “Ik ken de stof goed.” Stoff betekent hier “leerstof” of “cursusinhoud”. Het basiswoord is der Stoff. In den Stoff staat het mannelijke lidwoord in de accusatief, omdat den Stoff het lijdend voorwerp van kenne is. Voorbeeld: Der Stoff ist schwierig. — “De leerstof is moeilijk.” beim Präsentieren betekent “tijdens het presenteren”. beim is de samentrekking van bei dem. Präsentieren is een zelfstandig gebruikt werkwoord en krijgt daarom een hoofdletter. Het patroon beim + een activiteit kan ook buiten deze zin worden gebruikt: Beim Lesen lerne ich neue Wörter. — “Tijdens het lezen leer ik nieuwe woorden.” Gedanken betekent “gedachten”. Het enkelvoud is der Gedanke, het meervoud die Gedanken. In meine Gedanken is meine een bezittelijk woord bij dit meervoud; het betekent “mijn”. Gedanken is hier het meervoudige zelfstandig naamwoord in het onderwerp meine Gedanken. Voorbeeld: Meine Gedanken sind klar. — “Mijn gedachten zijn helder.” geraten en durcheinander vormen hier samen de constructie durcheinandergeraten, “door elkaar raken”. In deze tegenwoordige tijd staat de constructie gesplitst: geraten staat bij het meervoudige onderwerp meine Gedanken, terwijl durcheinander aan het einde staat. Geraten is hier de tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud van geraten; de vorm is toevallig gelijk aan het infinitief. De constructie beschrijft een toestand die ontstaat, niet een handeling waarbij iemand iets bewust door elkaar haalt. Voorbeeld: Die Zettel geraten durcheinander. — “De papieren raken door elkaar.” Aber verbindt de twee hoofddelen met een tegenstelling. Eerst zegt de spreker Ich kenne den Stoff: de spreker kent de leerstof. Daarna zegt beim Präsentieren geraten meine Gedanken durcheinander: tijdens het presenteren raken de gedachten van de spreker door elkaar. Samen betekent de hele uiting: “Ik ken de stof, maar tijdens het presenteren raken mijn gedachten versnipperd.” De zin stelt dus kennis van de inhoud tegenover een verwarde toestand tijdens het presenteren.

2. Angst kann die Struktur einer Präsentation stören, selbst wenn du gut vorbereitet bist.

   Angst kan de structuur van een presentatie verstoren, zelfs als je goed voorbereid bent.

   Angst

   angst

   kann

   kan

   Struktur

   structuur

   Präsentation

   presentatie

   stören

   verstoren

   selbst wenn

   zelfs als

   vorbereitet

   voorbereid

   bist

   bent

   Uitgebreide uitleg

   Angst betekent hier angst of spanning die het spreken kan beïnvloeden. Het is een zelfstandig naamwoord; het bijbehorende bijvoeglijke woord is ängstlich (“angstig”), maar dat beschrijft een persoon of toestand, niet deze oorzaak. Voorbeeld: Angst macht mich nervös. — “Angst maakt me nerveus.” kann is de vorm van können voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Met een ander werkwoord vormt het een mogelijkheid of potentieel: Angst kann stören = “Angst kan verstoren”. Bij een modaal werkwoord staat het andere werkwoord in de infinitief aan het einde van de hoofdzin. Voorbeeld: Das kann helfen. — “Dat kan helpen.” Struktur betekent structuur of opbouw. Het zelfstandig naamwoord staat hier in de enkelvoudige vorm; die ervoor markeert in deze naamwoordgroep onder meer het grammaticale geslacht en de naamval. Voorbeeld: Die Struktur ist klar. — “De structuur is duidelijk.” Präsentation betekent presentatie. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: eine Präsentation betekent “een presentatie”. In de vaste zin is het een presentatie waarvan de structuur verstoord kan worden; de vorm Präsentation zelf verandert hier niet door het voorafgaande onbepaalde lidwoord einer. stören betekent verstoren, hinderen of ontregelen. Dit is de infinitief die na kann staat. De vorm zonder zu is hier vereist na het modale werkwoord: Das kann die Arbeit stören. — “Dat kan het werk verstoren.” selbst wenn leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent “zelfs als”. Het woord selbst versterkt de voorwaarde: ook onder die omstandigheid blijft de hoofdgedachte gelden. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Voorbeeld: Ich gehe, selbst wenn es regnet. — “Ik ga, zelfs als het regent.” vorbereitet betekent voorbereid. Hier beschrijft het de toestand van du in de combinatie vorbereitet sein; het is het voltooid deelwoord van vorbereiten, hier gebruikt als predicatief bijvoeglijk woord bij sein. Het krijgt in deze positie geen afzonderlijke geslachtsvorm. Voorbeeld: Sie ist gut vorbereitet. — “Zij is goed voorbereid.” bist is de tweede persoon enkelvoud van sein in de tegenwoordige tijd: du bist = “jij bent”. Samen met vorbereitet vormt het de toestand “goed voorbereid zijn”. De vorm bist hoort dus bij het onderwerp du, niet bij Angst of Präsentation. De hoofdzin bouwt op als Angst + kann + die Struktur einer Präsentation + stören: angst kan de structuur van een presentatie verstoren. De bijzin selbst wenn du gut vorbereitet bist voegt de versterkte voorwaarde toe: dat kan zelfs gebeuren wanneer jij goed voorbereid bent. Samen betekent de volledige uiting dat angst de opbouw van een presentatie kan ontregelen, ook als de aangesproken persoon goed voorbereid is.

3. Ich hetze oft durch komplexe Übergänge.

   Ik ga vaak te snel door complexe overgangen heen.

   Ich

   ik

   hetze

   haast me; jaag

   oft

   vaak

   durch

   door; doorheen

   komplexe

   complexe

   Übergänge

   overgangen

   Uitgebreide uitleg

   Ich is het persoonlijk voornaamwoord voor de spreker: “ik”. Het staat hier als onderwerp van hetze. Voor andere personen verandert de vorm, bijvoorbeeld du = “jij” en er/sie = “hij/zij”. hetze komt van hetzen en is de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: ich hetze = “ik haast me” of “ik jaag”. In deze zin beschrijft het dat de spreker zich te snel door iets heen beweegt; het is niet hetzelfde als het neutralere ich beeile mich (“ik haast me”). Voorbeeld: Ich hetze zur Arbeit. — “Ik haast me naar het werk.” oft betekent “vaak”. Het is een bijwoord en verandert niet naar persoon of getal. Het geeft aan dat de handeling herhaaldelijk gebeurt, zonder een exact aantal te noemen. Voorbeeld: Ich lese oft. — “Ik lees vaak.” durch betekent hier “door” of “doorheen” en leidt de woordgroep komplexe Übergänge in. In deze betekenis staat durch bij een beweging door een ruimte, gebied of reeks; het is een voorzetsel dat in dit gebruik de accusatief regeert. komplexe is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord komplex (“complex”). Het beschrijft Übergänge en krijgt hier de uitgang -e, omdat het bij een meervoudige accusatiefgroep staat na durch: durch komplexe Übergänge. De vorm komplexe betekent dus niet zelf “overgangen”; dat zelfstandig naamwoord draagt het meervoud. Voorbeeld: Wir lösen komplexe Aufgaben. — “Wij lossen complexe opdrachten op.” Übergänge is het meervoud van het zelfstandig naamwoord der Übergang (“de overgang”). In deze zin gaat het om overgangen tussen onderdelen of fasen, passend bij de context van een presentatie. Het meervoud heeft hier dezelfde zichtbare vorm in de nominatief en accusatief; het voorzetsel durch bepaalt wel de grammaticale naamval. Voorbeeld: Die Übergänge sind klar. — “De overgangen zijn duidelijk.” Samen vormen de delen Ich hetze oft (“ik haast me vaak”) en durch komplexe Übergänge (“door complexe overgangen heen”). De volledige betekenis is: “Ik ga vaak te snel door complexe overgangen heen.” De tegenwoordige tijd presenteert dit als een terugkerende gewoonte of manier van handelen.

4. Es könnte helfen, die Übergänge in deinen Notizen hervorzuheben.

   Het kan helpen om overgangen in je aantekeningen te markeren.

   Es könnte

   het zou kunnen

   helfen

   helpen

   Übergänge

   overgangen

   Notizen

   aantekeningen

   hervorzuheben

   te markeren

   Uitgebreide uitleg

   Es könnte geeft hier een onpersoonlijke mogelijkheid aan: “het zou kunnen”. könnte is de vorm van können voor de Konjunktiv II en drukt een voorzichtige mogelijkheid uit. Het es verwijst hier niet naar een concreet zelfstandig naamwoord; het is een grammaticaal onderwerp in deze onpersoonlijke formulering. Een herbruikbaar patroon is: Es könnte + infinitief ... — “Het zou kunnen ...”. helfen is het infinitief van helfen (“helpen”). In deze zin wordt het gevolgd door een te-infinitiefconstructie: helfen, etwas zu tun betekent “helpen om iets te doen”. Voorbeeld: Das kann beim Lernen helfen. — “Dat kan helpen bij het leren.” Übergänge is het meervoud van Übergang (“overgang” of “transitie”). De vorm die Übergänge is hier het lijdend voorwerp van hervorzuheben; het gaat dus om de overgangen die gemarkeerd moeten worden. Voorbeeld: Die Übergänge sind schwierig. — “De overgangen zijn moeilijk.” Notizen is het meervoud van Notiz (“aantekening”). In in deinen Notizen staat het in een plaatsbepaling: in krijgt hier de datief omdat er een vaste locatie wordt aangegeven, niet een beweging naar binnen. deinen maakt bovendien duidelijk dat het om aantekeningen van de aangesproken persoon gaat. Voorbeeld: Ich finde die Information in meinen Notizen. — “Ik vind de informatie in mijn aantekeningen.” hervorzuheben komt van het scheidbare werkwoord hervorheben (“naar voren halen”, hier: “markeren” of “benadrukken”). Bij een te-infinitief wordt zu in dit werkwoord ingevoegd: hervorheben → hervorzuheben. Voorbeeld: Es ist wichtig, die Hauptideen hervorzuheben. — “Het is belangrijk om de hoofdideeën te benadrukken.” Samen vormen de delen Es könnte helfen, die Übergänge in deinen Notizen hervorzuheben: “Het zou kunnen helpen om de overgangen in je aantekeningen te markeren.” die Übergänge is wat gemarkeerd wordt, en in deinen Notizen geeft aan waar die overgangen in aanmerking worden genomen. De zin presenteert dit als een mogelijke nuttige handeling, niet als een vaststaand resultaat.

5. Ich könnte außerdem nur die schwierigen Abschnitte proben.

   Ik zou ook alleen de moeilijke onderdelen kunnen oefenen.

   Ich könnte

   ik zou kunnen

   außerdem

   ook; bovendien

   nur

   alleen

   schwierigen

   moeilijke

   Abschnitte

   onderdelen

   proben

   oefenen

   Uitgebreide uitleg

   Ich könnte betekent hier dat de spreker een mogelijkheid of voorstel in de eerste persoon uitdrukt: “ik zou kunnen”. könnte is de vorm van können voor de ik-persoon in de Konjunktiv II. De infinitief können betekent “kunnen”; de vorm könnte geeft hier de voorwaardelijke of voorzichtige mogelijkheid aan. Voorbeeld: Ich könnte morgen kommen. — “Ik zou morgen kunnen komen.” außerdem is een bijwoord met de betekenis “daarnaast” of “bovendien”. Het voegt deze mogelijkheid toe aan wat eerder genoemd is, zonder zelf tijd of persoon aan te geven. nur beperkt wat volgt: “alleen”. Hier beperkt het de te oefenen inhoud tot de moeilijke onderdelen. De precieze plaats van nur kan in het Duits de nadruk beïnvloeden; in deze zin ligt de nadruk op de beperking van de onderdelen. schwierigen komt van het bijvoeglijk naamwoord schwierig (“moeilijk”). De uitgang -en staat hier omdat het bijvoeglijk naamwoord vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord Abschnitte staat, na het lidwoord die, in de accusatief. Het is dus schwierigen, niet omdat het woord zelf van betekenis verandert, maar omdat zijn vorm zich aan de naamwoordgroep aanpast. Voorbeeld: Ich lese die schwierigen Texte. — “Ik lees de moeilijke teksten.” Abschnitte is het meervoud van Abschnitt, een afgebakend deel of onderdeel van iets, hier een onderdeel dat geoefend wordt. Het enkelvoud is ein Abschnitt; het meervoud is Abschnitte. In deze zin is die schwierigen Abschnitte het lijdend voorwerp van proben. proben is de infinitief “oefenen” of “repeteren”, vooral voor materiaal dat je gericht voorbereidt of instudeert. Na het modale werkwoord könnte staat de infinitief aan het einde: könnte ... proben. üben is een veelgebruikt verwant werkwoord voor algemeen oefenen, terwijl proben hier past bij het gericht repeteren van onderdelen. Samen vormt de zin: Ich könnte außerdem nur die schwierigen Abschnitte proben. — “Ik zou ook alleen de moeilijke onderdelen kunnen oefenen.” Ich könnte geeft de mogelijke handeling aan, außerdem voegt die mogelijkheid toe, nur beperkt de keuze, en die schwierigen Abschnitte benoemt wat gerepeteerd zou worden. De modale constructie zet proben als infinitief aan het einde.

6. Das ist effizient, denn nicht jeder Teil muss gleich viel geübt werden.

   Dat is efficiënt, want niet elk onderdeel hoeft evenveel geoefend te worden.

   Das ist

   Dat is

   effizient

   efficiënt

   denn

   want

   nicht jeder

   niet elk(e)

   Teil

   onderdeel

   muss

   moet

   gleich viel

   evenveel

   geübt

   geoefend

   werden

   worden

   Uitgebreide uitleg

   Das ist betekent hier “Dat is” en verwijst in de samenhang naar het eerder genoemde voorstel. Das is een aanwijzend voornaamwoord; deze vorm zegt op zichzelf niet welke zaak bedoeld wordt. ist is de derde persoon enkelvoud van sein. Voorbeeld: Das ist hilfreich. — “Dat is nuttig.” effizient betekent hier dat de aanpak tijd of oefening zuinig gebruikt. Na sein krijgt dit bijvoeglijk naamwoord geen uitgang: Das ist effizient. Wirksam (“effectief”) is verwant, maar legt eerder de nadruk op het bereiken van een resultaat dan op zuinig gebruik van middelen. denn betekent hier “want” en verbindt de uitspraak met de reden ervoor. Het is een nevenschikkend voegwoord; daarna blijft de gewone woordvolgorde staan. Voorbeeld: Ich übe, denn ich habe wenig Zeit. — “Ik oefen, want ik heb weinig tijd.” nicht jeder betekent hier “niet elk(e)” in de betekenis “niet ieder afzonderlijk”. Jeder staat in de mannelijke enkelvoudsvorm van de nominatief, omdat het bij het mannelijke zelfstandig naamwoord Teil hoort. De ontkenning geldt voor de combinatie jeder Teil: de zin zegt dus niet dat geen enkel onderdeel geoefend hoeft te worden. Teil betekent hier “onderdeel” of “deel”, namelijk een afzonderlijk onderdeel van het materiaal. Het meervoud is Teile. Voorbeeld: Jeder Teil ist wichtig. — “Elk onderdeel is belangrijk.” muss is de derde persoon enkelvoud van het modale werkwoord müssen. In deze zin staat het onder de ontkenning en bij nicht jeder Teil: niet ieder onderdeel heeft de noodzaak om evenveel geoefend te worden. Bij een modaal werkwoord staat de bijbehorende werkwoordgroep in deze constructie aan het einde. gleich viel betekent “evenveel” en geeft een gelijke hoeveelheid aan. Gleich draagt het idee van gelijkheid bij en viel duidt de hoeveelheid aan; samen vormen ze hier een kwantiteitsuitdrukking. Voorbeeld: Wir brauchen nicht gleich viel Zeit. — “We hebben niet evenveel tijd nodig.” geübt is het voltooid deelwoord van üben (“oefenen”). In geübt werden is het onderdeel het doelwit van de handeling; de uitvoerder van het oefenen wordt niet genoemd. Het is dus een lijdende vorm, niet een vorm waarin het onderdeel zelf oefent. werden is hier de infinitief van werden als hulpwerkwoord van de lijdende vorm. Geübt werden betekent “geoefend worden”. Met het modale werkwoord ontstaat het patroon muss ... Partizip II werden: Der Text muss geübt werden. — “De tekst moet geoefend worden.” Samen vormen de delen Das ist effizient, denn ... de betekenis “Dat is efficiënt, want ...”. Nicht jeder Teil beperkt de uitspraak tot niet ieder afzonderlijk onderdeel, muss ... geübt werden drukt de noodzaak in de lijdende vorm uit, en gleich viel zegt dat de hoeveelheid oefening niet voor alle onderdelen gelijk hoeft te zijn. De volledige betekenis is: “Dat is efficiënt, want niet elk onderdeel hoeft evenveel geoefend te worden.”

7. Ich möchte vorbereitet klingen, ohne auswendig gelernt zu wirken.

   Ik wil voorbereid klinken zonder ingestudeerd te lijken.

   Ich möchte

   ik wil

   vorbereitet

   voorbereid

   klingen

   klinken

   ohne

   zonder

   auswendig gelernt

   uit het hoofd geleerd

   wirken

   lijken

   Uitgebreide uitleg

   Ich möchte drukt hier een wens of voornemen uit: “ik wil”. möchte is de beleefde wensvorm van mögen; het is niet hetzelfde als het gewone tegenwoordige mag, dat vaak “vind leuk” of “mag” betekent. Na möchte staat de andere werkwoordsvorm als infinitief: Ich möchte lernen. — “Ik wil leren.” Ich is de eerste persoon enkelvoud. vorbereitet betekent hier dat de spreker voorbereid klinkt. Het is het voltooid deelwoord van vorbereiten, hier gebruikt als bijvoeglijk naamwoord. In vorbereitet klingen beschrijft het niet een zelfstandig naamwoord, maar de indruk die de spreker maakt. Vergelijk: Ich bin vorbereitet. — “Ik ben voorbereid.” klingen betekent “klinken” of “overkomen via het geluid”. Het gaat om hoe iets hoorbaar overkomt, niet rechtstreeks om hoe iemand eruitziet. Das klingt gut. — “Dat klinkt goed.” Het verschilt van wirken, dat algemener betekent dat iets een bepaalde indruk maakt. ohne betekent “zonder”. In deze zin leidt het de constructie ohne ... zu in: ohne auswendig gelernt zu wirken betekent “zonder ingestudeerd te lijken”. De infinitiefgroep met zu geeft aan wat niet gebeurt naast de hoofdhandeling. Sie ging, ohne sich zu verabschieden. — “Ze ging weg zonder afscheid te nemen.” auswendig gelernt betekent hier “uit het hoofd geleerd” of “ingestudeerd”. auswendig lernen is de vaste combinatie voor iets memoriseren; gelernt is de voltooid deelwoordsvorm van lernen. Het bijwoord auswendig maakt duidelijk dat iets gememoriseerd is, niet alleen op een gewone manier geleerd. Er hat den Text auswendig gelernt. — “Hij heeft de tekst uit het hoofd geleerd.” wirken betekent hier “lijken” of “een bepaalde indruk maken”. In zu wirken staat het in de infinitief na ohne; zu hoort bij de constructie en verandert de betekenis van wirken niet. Das wirkt natürlich. — “Dat komt natuurlijk over.” In deze zin contrasteert klingen de hoorbare indruk “voorbereid” met wirken de algemene indruk “ingestudeerd”. De zin bouwt zo op: Ich möchte geeft de wens aan; vorbereitet klingen zegt welke indruk de spreker wil maken; ohne ... zu wirken voegt de voorwaarde toe dat het niet ingestudeerd moet overkomen. Het geheel betekent: “Ik wil voorbereid klinken zonder ingestudeerd te lijken.”

8. Setz lieber auf flexible Orientierungspunkte als auf feste Sätze.

   Gebruik liever flexibele oriëntatiepunten dan vaste zinnen.

   Setz … auf

   zet in op / baseer op

   lieber

   liever

   flexible

   flexibele

   Orientierungspunkte

   oriëntatiepunten

   als

   dan

   feste

   vaste

   Sätze

   zinnen

   Uitgebreide uitleg

   Setz ... auf ... is een gebiedende constructie van setzen: Setz is de informele gebiedende wijs voor één persoon van setzen ("zetten"). Met auf vormt het hier het vaste patroon auf etwas setzen, "op iets inzetten" of "iets als houvast gebruiken". In deze zin is het onderwerp van de gebiedende wijs niet uitgesproken; de aangesproken persoon krijgt het advies om iets te kiezen als basis voor het spreken. lieber drukt een voorkeur uit: "liever". Het hoort bij gern (graag) en is de vergelijkende vorm die een voorkeur tussen mogelijkheden uitdrukt. Een bruikbaar patroon is Ich mache lieber X als Y — "Ik doe liever X dan Y". Hier versterkt lieber dus het advies, zonder zelf een extra handeling te benoemen. flexible is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord flexibel, "flexibel". Het beschrijft hier Orientierungspunkte. Omdat Orientierungspunkte meervoud is en na auf in deze betekenis de accusatief staat, krijgt het bijvoeglijk naamwoord in deze woordgroep de uitgang -e: flexible Orientierungspunkte. De vorm flexibel blijft de basisvorm; de uitgang hoort bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij het zelfstandig naamwoord. Orientierungspunkte is het meervoud van der Orientierungspunkt, letterlijk een punt dat oriëntatie biedt en hier figuurlijk een houvast of richtlijn. Het is het voorwerp waarop de aangesproken persoon moet inzetten. Bijvoorbeeld: Stichwörter sind gute Orientierungspunkte. — "Steekwoorden zijn goede houvasten." als verbindt hier twee vergeleken mogelijkheden in het patroon lieber X als Y: "liever X dan Y". Het leidt dus het alternatief in dat minder de voorkeur krijgt. Het is hier niet het voegwoord met de betekenis "wanneer" in een voorwaardelijke of temporele bijzin. feste is de verbogen vorm van fest, "vast". Het beschrijft Sätze; samen betekent feste Sätze hier "vaste zinnen", dus zinnen die vooraf volledig vastliggen. Net als bij flexible draagt het bijvoeglijk naamwoord de uitgang -e, omdat het bij een meervoudige accusatiefgroep zonder lidwoord staat. Sätze is het meervoud van der Satz, "de zin". De umlaut hoort bij deze meervoudsvorm: der Satz → die Sätze. In de zin is Sätze het tweede element in de vergelijking, na als. De volledige structuur is Setz lieber auf flexible Orientierungspunkte als auf feste Sätze: "Gebruik liever flexibele oriëntatiepunten dan vaste zinnen." Het eerste auf-gedeelte noemt wat als bruikbaar houvast moet dienen; als auf feste Sätze introduceert waarmee dat wordt vergeleken. Zo ontstaat een herbruikbaar patroon: Setz lieber auf X als auf Y — "Zet liever in op X dan op Y."