Beter recyclen op kantoor | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Wir haben im Büro Recyclingbehälter, aber die Leute wirken verwirrt.

   We hebben afvalbakken voor recycling op kantoor, maar mensen lijken in de war.

   Wir haben

   we hebben

   Büro

   kantoor

   Recyclingbehälter

   afvalbakken voor recycling

   Leute

   mensen

   wirken

   lijken; overkomen

   verwirrt

   in de war

   Uitgebreide uitleg

   Wir haben betekent hier “we beschikken over / er zijn bij ons”. haben is de infinitief; wir haben is de tegenwoordige tijd voor wir. Dit is een bruikbaar patroon voor bezit of aanwezigheid: Wir haben Zeit. — “We hebben tijd.” Het onderwerp wir staat vóór het werkwoord in deze hoofdzin. Büro betekent “kantoor”. In im Büro staat im voor in dem: in plus het bepaalde lidwoord dem bij een plaats waar iets zich bevindt. Het zelfstandig naamwoord zelf is das Büro; het meervoud is die Büros. Voorbeeld: Sie arbeitet im Büro. — “Zij werkt op kantoor.” Recyclingbehälter betekent “afvalbak voor recycling”. Het is een samenstelling van Recycling en Behälter; het laatste deel bepaalt het grammaticale geslacht: der Behälter, meervoud die Behälter. Het meervoud heeft hier geen zichtbare uitgang: Recyclingbehälter kan enkelvoud of meervoud zijn, maar Wir haben en de context maken hier het meervoud duidelijk. Voorbeeld: Im Flur stehen Recyclingbehälter. — “In de gang staan afvalbakken voor recycling.” Leute betekent “mensen”. Dit woord wordt normaal als meervoud gebruikt en krijgt als bepaald lidwoord die: die Leute. Het verwijst hier algemeen naar mensen, zonder dat de bron vastlegt welke specifieke personen bedoeld zijn. Voorbeeld: Die Leute warten. — “De mensen wachten.” wirken betekent hier “lijken” of “overkomen”. De vorm wirken is de tegenwoordige tijd bij het meervoudige onderwerp die Leute; de infinitief is ook wirken. Het werkwoord verbindt het onderwerp met een indruk of toestand: Die Leute wirken müde. — “De mensen lijken moe.” Dat is anders dan machen, dat meestal zegt dat iemand iets doet of iets veroorzaakt. verwirrt betekent hier “in de war”. Het is een bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord van verwirren (“in de war brengen”), maar na wirken beschrijft het een toestand of indruk: de mensen komen verward over. Voorbeeld: Er wirkt verwirrt. — “Hij lijkt in de war.” Het vrouwelijke en mannelijke enkelvoud hebben hier dezelfde vorm verwirrt; het meervoud ook. De eerste betekenisvolle combinatie is Wir haben im Büro Recyclingbehälter: “We hebben op kantoor afvalbakken voor recycling.” Daarna volgt aber (“maar”), dat een tegenstelling inleidt. die Leute wirken verwirrt betekent “de mensen lijken in de war”. Samen luidt de hele zin: “We hebben afvalbakken voor recycling op kantoor, maar mensen lijken in de war.”

2. Die Beschriftungen sind für den täglichen Gebrauch wahrscheinlich zu ungenau.

   De labels zijn waarschijnlijk te vaag voor dagelijks gebruik.

   Beschriftungen

   labels

   sind

   zijn

   täglichen

   dagelijks

   Gebrauch

   gebruik

   wahrscheinlich

   waarschijnlijk

   zu ungenau

   te vaag

   Uitgebreide uitleg

   Beschriftungen betekent hier labels of opschriften. Het enkelvoud is die Beschriftung; Beschriftungen is het meervoud. Het woord kan zowel een label op een voorwerp als de tekst op dat label aanduiden. Voorbeeld: Die Beschriftung ist klar. — Het opschrift is duidelijk. Sind is de vorm van sein voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd: sie sind — zij zijn. Het onderwerp hier is Die Beschriftungen, dus het werkwoord staat in het meervoud. Vergelijk: Die Beschriftung ist klar. — Het label is duidelijk; Die Beschriftungen sind klar. — De labels zijn duidelijk. Täglichen betekent hier dagelijks. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is täglich. In für den täglichen Gebrauch staat het bijvoeglijk naamwoord vóór het mannelijke zelfstandig naamwoord Gebrauch; na het bepaalde lidwoord den krijgt het hier de uitgang -en. Voorbeeld: Ich brauche das für den täglichen Gebrauch. — Ik heb dit nodig voor dagelijks gebruik. Gebrauch betekent gebruik. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Gebrauch. In de vaste verbinding für den Gebrauch staat het na für, dat hier een accusatiefgroep inleidt; daarom zie je den Gebrauch in plaats van der Gebrauch. Für den täglichen Gebrauch betekent als geheel: voor dagelijks gebruik. Wahrscheinlich betekent waarschijnlijk. Het is hier een bijwoord en zegt dat de spreker de beoordeling waarschijnlijk, maar niet volledig zeker vindt. Het verandert niet mee met Beschriftungen of met een ander woord. Voorbeeld: Wahrscheinlich kommt sie morgen. — Waarschijnlijk komt ze morgen. Zu ungenau betekent te vaag of te onnauwkeurig. Ungenau is het bijvoeglijk naamwoord met de basisbetekenis vaag/onnauwkeurig; de vergrotende trap is ungenauer, en de overtreffende trap is am ungenauesten. In deze constructie geeft zu een te hoge graad aan: zu ungenau is niet gewoon “onnauwkeurig”, maar “zo onnauwkeurig dat het voor het genoemde doel niet volstaat”. Vergelijk: Die Angaben sind ungenau. — De gegevens zijn onnauwkeurig; Die Angaben sind zu ungenau. — De gegevens zijn te onnauwkeurig. De delen vormen samen: Die Beschriftungen sind — de labels zijn; wahrscheinlich zu ungenau — waarschijnlijk te vaag; für den täglichen Gebrauch — voor dagelijks gebruik. De volledige betekenis is dus: De labels zijn waarschijnlijk te vaag voor dagelijks gebruik. De volgorde maakt für den täglichen Gebrauch tot het doel waarvoor de labels worden beoordeeld, terwijl wahrscheinlich de hele beoordeling als waarschijnlijk markeert.

3. Wir sollten die Sortierregeln einfacher und sichtbarer machen.

   We zouden de sorteerregels eenvoudiger en zichtbaarder moeten maken.

   Wir sollten

   wij zouden moeten

   Sortierregeln

   sorteerregels

   einfacher

   eenvoudiger

   sichtbarer

   zichtbaarder

   machen

   maken

   Uitgebreide uitleg

   Wir sollten bevat wir (“wij”) en sollten, de vorm van sollen voor de eerste persoon meervoud. Hier drukt die combinatie geen verleden tijd uit, maar een aanbeveling: “wij zouden moeten”. Het patroon is Wir sollten + infinitief: Wir sollten warten. = “Wij zouden moeten wachten.” Sortierregeln betekent hier “sorteerregels”. Het is een meervoudig samengesteld zelfstandig naamwoord: sortieren + Regel; het kernwoord Regel staat aan het einde en bepaalt het meervoud Regeln. Het lidwoord die markeert hier het meervoud. Een bruikbaar enkelvoud is die Sortierregel. einfacher is de vergrotende trap van het bijvoeglijk naamwoord einfach (“eenvoudig”): einfach – einfacher – am einfachsten. In deze zin beschrijft einfacher het beoogde resultaat voor die Sortierregeln: de regels moeten eenvoudiger worden. Bijvoorbeeld: Diese Erklärung ist einfacher. = “Deze uitleg is eenvoudiger.” sichtbarer is de vergrotende trap van sichtbar (“zichtbaar”): sichtbar – sichtbarer – am sichtbarsten. Ook dit woord beschrijft het resultaat dat de regels moeten krijgen: ze moeten beter zichtbaar of duidelijker waarneembaar worden. Bijvoorbeeld: Das Zeichen ist sichtbarer. = “Het teken is beter zichtbaar.” De vorm sichtbarer hoort bij sichtbar, niet bij het zelfstandig naamwoord Sortierregeln. machen is het infinitief “maken”. Na het modale werkwoord sollten staat het infinitief aan het einde: Wir sollten ... machen. De constructie etwas einfacher machen betekent “iets eenvoudiger maken”; met twee bijvoeglijke naamwoorden kan dat worden uitgebreid: etwas einfacher und sichtbarer machen = “iets eenvoudiger en beter zichtbaar maken”. Samen vormen de delen: Wir sollten geeft de aanbeveling, die Sortierregeln is wat veranderd moet worden, einfacher und sichtbarer beschrijft het gewenste resultaat, en machen sluit de infinitiefconstructie af. De volledige betekenis is daarom: “Wij zouden de sorteerregels eenvoudiger en zichtbaarder moeten maken.”

4. Bildliche Beispiele neben den Behältern würden Fehler verringern.

   Visuele voorbeelden bij de afvalbakken zouden fouten verminderen.

   Bildliche

   visuele

   Beispiele

   voorbeelden

   neben

   naast

   Behältern

   afvalbakken

   würden

   zouden

   Fehler

   fouten

   verringern

   verminderen

   Uitgebreide uitleg

   Bildliche betekent hier “visuele”: het gaat om voorbeelden die informatie met beelden of een beeldende voorstelling overbrengen. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is bildlich. In bildliche Beispiele staat het bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord in het meervoud, zonder lidwoord; daarom krijgt het hier de sterke meervoudsuitgang -e. Voorbeeld: Bildliche Hinweise helfen. — “Visuele aanwijzingen helpen.” Beispiele is het meervoud van das Beispiel (“het voorbeeld”). Het staat hier als onderwerp van de zin. De enkelvoud-meervoudreeks is das Beispiel – die Beispiele; het meervoud krijgt hier geen extra naamvalsuitgang. neben betekent “naast” en beschrijft hier een plaatsrelatie. Na neben staat de datief wanneer de plaats waar iets zich bevindt wordt aangegeven; bij beweging naar een plaats kan de accusatief volgen. Hier is sprake van plaats, niet van beweging. Behältern is de datief meervoudsvorm van der Behälter (“de bak” of “de container”): die Behälter → den Behältern. In deze context verwijst de vertaling naar afvalbakken. Bij datief meervoud krijgt het zelfstandig naamwoord meestal de uitgang -n, als die nog niet aanwezig is. würden is de derde persoon meervoud van werden in de Konjunktiv II. Samen met het infinitief aan het einde vormt het een hypothetische betekenis: “zouden ...”. Het onderwerp is hier Bildliche Beispiele, daarom staat de vorm in het meervoud. Voorbeeld: Die Bilder würden helfen. — “De afbeeldingen zouden helpen.” Fehler betekent “fouten” en is het meervoud van der Fehler. Hier is het lijdend voorwerp van verringern; de vorm van dit meervoud is in de nominatief en accusatief hetzelfde: die Fehler / die Fehler. verringern betekent “verminderen” of “kleiner maken”. Dit is het infinitief dat na würden staat. Het onderwerp vermindert dus de fouten; het betekent niet dat de fouten zelf iets verminderen. Voorbeeld: Klare Hinweise verringern Fehler. — “Duidelijke aanwijzingen verminderen fouten.” Samen vormen de delen: Bildliche Beispiele is het onderwerp, neben den Behältern geeft de plaats aan, en würden Fehler verringern zegt wat zulke voorbeelden volgens de zin zouden doen. De volledige betekenis is daarom: “Visuele voorbeelden bij de afvalbakken zouden fouten verminderen.” De Konjunktiv-II-vorm presenteert dit als een hypothetisch of niet als vaststaand voorgesteld resultaat.

5. Ich denke auch, dass wir weniger Einwegartikel bestellen sollten.

   Ik vind ook dat er minder wegwerpartikelen besteld zouden moeten worden.

   Ich

   ik

   denke

   denk

   auch

   ook

   wir … sollten

   we zouden moeten

   weniger

   minder

   Einwegartikel

   wegwerpartikelen

   bestellen

   bestellen

   Uitgebreide uitleg

   Ich: Dit is de eerste persoon enkelvoud van het persoonlijke voornaamwoord: “ik”. Het verwijst hier naar de spreker. denke: Dit is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van denken (“denken”). De stam verandert in deze vorm niet: ich denke, wir denken. In Ich denke, dass ... leidt het een mening of inschatting in; de inhoud van die mening volgt na dass. auch: Dit betekent hier “ook” en voegt deze mening toe aan iets dat al in de context aanwezig is. De precieze reikwijdte kan door de plaats in de zin veranderen; hier hoort het bij de uitspraak van de spreker als geheel. wir + sollten: Samen geven ze het patroon “wij zouden moeten”. sollten is de vorm voor de eerste persoon meervoud van sollen; in deze context drukt die vorm een aanbeveling of wenselijke handelwijze uit. sollen kan ook een andere betekenis hebben, bijvoorbeeld een opdracht of verwachting, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. Voorbeelden: Wir sollten warten. — “We zouden moeten wachten.” Ihr solltet warten. — “Jullie zouden moeten wachten.” weniger: Dit betekent “minder” en staat hier bij Einwegartikel, dus bij een meervoudige hoeveelheid telbare zaken: een kleiner aantal. Het vormt een nuttig contrast met mehr (“meer”). Voorbeeld: Wir kaufen weniger Bücher. — “We kopen minder boeken.” Einwegartikel: Dit zelfstandig naamwoord betekent “wegwerpartikelen”: artikelen die voor eenmalig gebruik bedoeld zijn. De vorm kan in het Duits enkelvoud of meervoud zijn; in deze zin wijst weniger op een kleinere hoeveelheid meervoudige artikelen. Het samengestelde woord bestaat in het huidige Duits als zelfstandig woord; leer het als der Einwegartikel, meervoud die Einwegartikel. bestellen: Dit is de infinitief “bestellen”. Na het modale werkwoord sollten staat de infinitief aan het einde van de bijzin: wir ... bestellen sollten in deze dass-bijzin. In een hoofdzin staat het modale werkwoord op de tweede plaats en de infinitief achteraan: Wir sollten weniger Einwegartikel bestellen. — “We zouden minder wegwerpartikelen moeten bestellen.” De volledige structuur is Ich denke auch, dass ...: “Ik denk ook dat ...”. Binnen de dass-bijzin is wir het onderwerp, weniger Einwegartikel het object van bestellen, en sollten samen met bestellen de modaliteit “zouden moeten” uitdrukt. Omdat het een bijzin met dass is, staat het vervoegde werkwoord sollten aan het einde. Zo betekent de hele uiting dat de spreker vindt dat zij minder wegwerpartikelen zouden moeten bestellen.

6. Dafür braucht es Änderungen bei der Beschaffung, nicht nur Erinnerungen.

   Dat vereist veranderingen in de inkoop, niet alleen herinneringen.

   Dafür

   daarvoor

   braucht es

   is nodig

   Änderungen

   veranderingen

   bei der Beschaffung

   bij de inkoop

   nicht nur

   niet alleen

   Erinnerungen

   herinneringen

   Uitgebreide uitleg

   Dafür is een pronominaal bijwoord: da- + für, letterlijk ongeveer “daarvoor”. Hier verwijst het naar de kwestie die in de omliggende context wordt besproken; de vaste vertaling geeft dat weer als “dat”. Bij een verwijzing naar een zaak of situatie gebruikt het Duits vaak dafür; voor een persoon staat doorgaans für ihn/sie. braucht es betekent hier “is nodig”. brauchen staat in de tegenwoordige tijd; braucht is de vorm voor de derde persoon enkelvoud. In de constructie es braucht + zelfstandig naamwoord drukt es de constructie uit waarin iets nodig is: Es braucht Zeit. — “Er is tijd nodig.” Het onpersoonlijke es verwijst hier niet naar een afzonderlijke genoemde persoon. Änderungen betekent hier “veranderingen” en is het meervoud van Änderung. Het enkelvoud is eine Änderung, het meervoud Änderungen. Het woord noemt hier veranderingen in de manier van inkopen; het is niet zelf een werkwoordsvorm. bei der Beschaffung betekent hier “in de inkoop” of “bij het inkopen”. Beschaffung is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; na bei staat de datief, daarom verschijnt het lidwoord als der: bei der Beschaffung. Dezelfde datiefconstructie zie je in bei der Arbeit — “op het werk” of “bij het werk”, afhankelijk van de context. nicht nur betekent “niet alleen”. Het markeert dat het genoemde element niet als enige maatregel volstaat. Een veelgebruikt vervolgpatroon is nicht nur ..., sondern auch ... — “niet alleen ..., maar ook ...”; in deze zin staat alleen het eerste deel expliciet. Erinnerungen betekent hier “herinneringen” in de zin van herinneringen of reminders die mensen aan iets doen denken. Het is het meervoud van Erinnerung; het enkelvoud is eine Erinnerung. Een voorbeeld: Wir schicken Erinnerungen. — “We sturen herinneringen/reminders.” Samen betekent de zin: “Dat vereist veranderingen in de inkoop, niet alleen herinneringen.” Dafür koppelt de uitspraak aan de besproken kwestie, braucht es geeft aan dat iets nodig is, Änderungen bei der Beschaffung noemt wat nodig is, en nicht nur Erinnerungen maakt duidelijk dat herinneringen alleen niet als voldoende worden voorgesteld.

7. Könnten wir mit Artikeln beginnen, für die es einfache Alternativen gibt?

   Zouden we kunnen beginnen met artikelen waarvoor eenvoudige alternatieven bestaan?

   Könnten wir

   zouden we kunnen

   Artikeln

   artikelen

   beginnen

   beginnen

   für die

   waarvoor

   es … gibt

   er zijn / bestaan

   einfache

   eenvoudige

   Alternativen

   alternatieven

   Uitgebreide uitleg

   Könnten wir is een beleefde vraag of voorstel: “zouden we kunnen…?”. Könnten is de Konjunktiv II van können; de vorm drukt hier geen verleden tijd uit, maar maakt het voorstel voorzichtiger dan Können wir …?. wir is het onderwerp, dus de vorm hoort bij de eerste persoon meervoud. beginnen betekent hier “beginnen” en staat als infinitief. In deze vraag staat het vervoegde werkwoord könnten vooraan en komt de infinitief aan het einde van de zin. Een herbruikbaar patroon is: Könnten wir mit X beginnen? — “Zouden we met X kunnen beginnen?” Artikeln betekent hier “artikelen”. Het is de datief meervoudsvorm van Artikel: enkelvoud Artikel, meervoud Artikel, datief meervoud Artikeln. Het voorzetsel mit verlangt hier de datief: mit Artikeln. De vorm zegt op zichzelf niet welke concrete artikelen bedoeld zijn. für die leidt een betrekkelijke bijzin in en betekent hier “waarvoor”. für krijgt een accusatiefobject; die is hier de meervoudsvorm van het betrekkelijk voornaamwoord. De naamval van het voornaamwoord wordt bepaald door zijn rol in de bijzin, niet simpelweg door de naamval van het voorafgaande woord. Hier verwijst die volgens de vaste vertaling naar Artikeln en vormt het de uitdrukking “artikelen waarvoor …”. es gibt is een vaste constructie voor “er is/zijn” of “bestaat/bestaan”. gibt is de derde persoon enkelvoud van geben, ook wanneer wat er bestaat meervoudig is: Es gibt eine Alternative — “Er is een alternatief”; Es gibt mehrere Alternativen — “Er zijn meerdere alternatieven”. es is in deze constructie geen concreet genoemd handelend persoon. einfache betekent “eenvoudige”. De basisvorm is einfach; einfache is hier de vorm bij het meervoudige zelfstandig naamwoord Alternativen. In einfache Alternativen staat geen lidwoord vóór het bijvoeglijk naamwoord, waardoor het bijvoeglijk naamwoord de meervoudige naamvalsuitgang zichtbaar maakt. Het gaat hier om alternatieven die niet ingewikkeld zijn. Alternativen betekent “alternatieven”. Het enkelvoud is Alternative, het meervoud Alternativen. In de bijzin is einfache Alternativen datgene wat er bestaat: für die es einfache Alternativen gibt betekent letterlijk “waarvoor er eenvoudige alternatieven zijn”. Samen opgebouwd: Könnten wir maakt van de zin een beleefd voorstel, mit Artikeln beginnen geeft aan waarmee men wil starten, en für die es einfache Alternativen gibt beperkt Artikeln tot artikelen waarvoor zulke alternatieven bestaan. De volledige betekenis is daarom: “Zouden we kunnen beginnen met artikelen waarvoor eenvoudige alternatieven bestaan?”

8. Das würde die Umstellung weniger störend machen.

   Dat zou de verandering minder ingrijpend maken.

   Das würde

   dat zou

   Umstellung

   verandering; omschakeling

   weniger

   minder

   störend

   hinderlijk; verstorend

   machen

   maken

   Uitgebreide uitleg

   Das würde vormt hier het onderwerp plus een voorwaardelijke vorm: würde is de Konjunktiv-II-vorm van werden en staat samen met het infinitief machen aan het einde van de zin. De precieze verwijzing van Das wordt in deze zin niet benoemd; grammaticaal is het een onzijdig aanwijzend voornaamwoord als onderwerp. Het drukt hier uit: “dat zou …”. Voorbeeld: Das würde helfen. — “Dat zou helpen.” Umstellung is het zelfstandig naamwoord die Umstellung, hier in de accusatief omdat het het lijdend voorwerp van machen is. Het betekent een verandering, omschakeling of overgang naar een andere werkwijze. Het meervoud is Umstellungen. Voorbeeld: Die Umstellung braucht Zeit. — “De verandering heeft tijd nodig.” weniger betekent hier “minder” en vermindert de graad van het daaropvolgende störend. Het is de vergelijkende vorm bij wenig: wenig — “weinig”, weniger — “minder”. Voorbeeld: So ist die Arbeit weniger anstrengend. — “Zo is het werk minder inspannend.” störend beschrijft hier de eigenschap die aan die Umstellung wordt toegeschreven: de verandering is hinderlijk of verstorend. Het is een vorm bij het werkwoord stören (“hinderen”, “storen”) en wordt hier als bijvoeglijk naamwoord gebruikt. In de constructie etwas ... machen geeft het aan in welke toestand of met welke eigenschap het lijdend voorwerp wordt gebracht. Voorbeeld: Das Geräusch ist störend. — “Het geluid is hinderlijk.” machen is het infinitief “maken”. In de constructie etwas ... machen betekent het niet alleen iets vervaardigen, maar ook iets in een bepaalde toestand brengen: etwas weniger störend machen betekent “iets minder hinderlijk maken”. Das is het onderwerp van deze handeling; die Umstellung is wat die eigenschap krijgt. Samen betekent Das würde die Umstellung weniger störend machen: “Dat zou de verandering minder ingrijpend maken.” De structuur is Das würde + lijdend voorwerp die Umstellung + graadbepaling weniger + eigenschapsbeschrijving störend + infinitief machen. Würde ... machen presenteert het resultaat als voorwaardelijk of hypothetisch, niet als een vaststaand feit.