Een vermist notitieboek vinden | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mi cuaderno no está.

   Mijn notitieboek is weg.

   Mi

   mijn

   cuaderno

   notitieboek

   no

   niet

   está

   is aanwezig / bevindt zich

   Uitgebreide uitleg

   Mi betekent hier dat het cuaderno van de spreker is. mi staat bij één bezit of één bezeten zelfstandig naamwoord; bij meerdere bezeten zaken gebruik je mis. mi verandert niet naar geslacht: mi cuaderno en mi mochila. Voorbeeld: Mis llaves no están. — Mijn sleutels zijn er niet. cuaderno betekent hier ‘notitieboek’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is cuadernos. Dat zie je bijvoorbeeld aan el cuaderno en los cuadernos. no maakt de mededeling negatief. In het Spaans staat no normaal vóór het vervoegde werkwoord. Voorbeeld: El cuaderno no está aquí. — Het notitieboek is hier niet. está is de derde persoon enkelvoud van estar in de tegenwoordige tijd. Estar wordt onder meer gebruikt voor een plaats of een tijdelijke toestand; ser hoort bij andere patronen, zoals identiteit of bepaalde kenmerken. Hier betekent está dat het notitieboek aanwezig is of zich ergens bevindt. Voorbeeld: El libro está en la mesa. — Het boek ligt op tafel. Omdat mi cuaderno enkelvoud is, staat het werkwoord in het enkelvoud; bij een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld están. Samen betekenen mi cuaderno no está dat het notitieboek van de spreker niet aanwezig is. In de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als ‘Mijn notitieboek is weg.’

2. Puede estar en la mesa.

   Het ligt misschien op de tafel.

   Puede

   kan; mogelijk

   estar

   zijn; zich bevinden

   mesa

   tafel

   Uitgebreide uitleg

   Puede komt van poder en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. Hier drukt het mogelijkheid uit: iets kan zich op de tafel bevinden. Het weggelaten onderwerp wordt in deze context begrepen als het gezochte notitieboek; puede zelf geeft geen grammaticaal geslacht aan. Voorbeeld: Puede llover. — Het kan regenen. Hier gaat puede over een mogelijke gebeurtenis, niet over een fysieke mogelijkheid. estar is het infinitief van estar, gebruikt na poder: puede estar = “kan zijn / kan zich bevinden”. Estar wordt vaak gebruikt voor een tijdelijke toestand of plaats; ser is niet de gebruikelijke keuze om een tijdelijke locatie uit te drukken. Voorbeeld: El libro puede estar aquí. — Het boek kan hier zijn. mesa is een zelfstandig naamwoord en betekent “tafel”. Het is vrouwelijk: la mesa. In en la mesa geeft en de plaats aan; samen betekent dit “op de tafel”. Het enkelvoud van mesa staat hier bij het enkelvoudige lidwoord la; het meervoud is mesas, bijvoorbeeld en las mesas — op de tafels. De hele zin bestaat uit de mogelijkheid puede, gevolgd door estar, en de plaatsbepaling en la mesa. Daardoor betekent Puede estar en la mesa.: “Het ligt misschien op de tafel.” De zin presenteert die plaats als een mogelijkheid, niet als een zekerheid.

3. Yo ya miré allí.

   Ik heb daar al gekeken.

   Yo

   ik

   ya

   al

   miré

   keek / heb gekeken

   allí

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Yo betekent hier “ik”. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. In het Spaans wordt het vaak weggelaten, omdat de werkwoordsvorm de persoon al aangeeft; hier maakt Yo de spreker expliciet. ya betekent hier “al”. Het geeft aan dat de handeling vóór het relevante moment is voltooid. Het is niet hetzelfde als todavía (“nog”): ya miré zegt dat het kijken al gebeurd is, terwijl todavía no miré betekent: “ik heb nog niet gekeken”. miré is de vorm van mirar (“kijken”) in de verleden tijd voor de eerste persoon enkelvoud: miré = “ik keek” of “ik heb gekeken”. De uitgang -é markeert hier de voltooide verleden tijd, de pretérito indefinido. Vergelijk: mirar (hele werkwoord), miré (ik keek/heb gekeken), miró (hij/zij keek of u keek). Het is dus miré dat de persoon en tijd uitdrukt, niet Yo alleen. allí betekent “daar” en verwijst naar een plaats die niet hier is. In deze zin wordt de plaats niet nader benoemd; de vertaling ondersteunt alleen de plaatsbetekenis “daar”. Aquí betekent daarentegen “hier”. Samen vormen de delen: Yo + ya + miré + allí → “Ik heb daar al gekeken.” De zin zegt dat de spreker op die plaats al heeft gekeken; ya geeft de voltooiing aan en allí geeft de plaats aan.

4. Mira debajo de tu bolsa azul.

   Kijk onder je blauwe tas.

   Mira

   kijk

   debajo de

   onder

   bolsa

   tas

   azul

   blauw

   Uitgebreide uitleg

   Mira betekent hier “kijk”. Dit is de bevestigende gebiedende wijs van mirar voor tú (één aangesproken persoon). De vorm voor meerdere aangesproken personen is mirad (vosotros) of miren (ustedes). Voorbeeld: Mira aquí. — “Kijk hier.” debajo de betekent “onder”. Deze voorzetseluitdrukking verbindt de plaats met datgene waar iets onder ligt: debajo de la mesa — “onder de tafel”. Het voorzetsel de hoort bij deze uitdrukking; het is niet hetzelfde als alleen debajo in elke mogelijke constructie. bolsa is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “tas”. Het meervoud is bolsas: una bolsa — “een tas”, dos bolsas — “twee tassen”. In deze zin staat tu ervoor: dat is een bezittelijk woord voor één tas van de aangesprokene; het verandert niet van vorm volgens het grammaticale geslacht van bolsa. azul betekent “blauw”. Deze vorm blijft hetzelfde bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud: un bolso azul — “een blauwe tas” en una bolsa azul — “een blauwe tas”. In het meervoud krijgt het azules: bolsas azules — “blauwe tassen”. Hier beschrijft azul de tas. Samen vormt Mira debajo de tu bolsa azul een opdracht aan één persoon: kijk op de plaats onder de blauwe tas van de aangesprokene. De structuur is Mira + debajo de + tu + zelfstandig naamwoord + beschrijving: “Kijk onder je blauwe tas.”

5. Lo encontré debajo de la bolsa.

   Ik heb het onder de tas gevonden.

   Lo

   het

   encontré

   vond

   debajo de

   onder

   bolsa

   tas

   Uitgebreide uitleg

   Lo betekent hier “het” en is een direct-objectvoornaamwoord. De vorm is mannelijk enkelvoud; de vorm zelf zegt niet welk concreet ding bedoeld wordt. In de vaste vertaling en de context wordt het object wel als “het” opgevat, maar het wordt niet bij naam genoemd. Vergelijk voor het grammaticale patroon: Lo vi = “Ik zag het”, tegenover La vi = “Ik zag haar/het” voor een vrouwelijk enkelvoudig object. encontré is de vorm van encontrar voor de eerste persoon enkelvoud in de verleden tijd: “ik vond”. De uitgang -é laat hier zien dat de spreker zelf de handelende persoon is. In de tegenwoordige tijd is dat encuentro = “ik vind”. Voorbeeld: Encontré las llaves = “Ik vond de sleutels.” debajo de is een vaste voorzetseluitdrukking voor “onder”, meestal voor een plaats onder iets. Het voorzetsel de verbindt deze plaatsaanduiding met wat eronder staat. Voorbeeld: El libro está debajo de la mesa = “Het boek ligt onder de tafel.” bolsa is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord met de betekenis “tas”. Het meervoud is bolsas. In deze zin staat het met het bepaald lidwoord la: de la bolsa = “onder de tas”. Het lidwoord markeert hier grammaticaal geslacht en getal; het voegt geen extra hoeveelheid toe. Samen vormen Lo encontré (“Ik vond het”) en debajo de la bolsa (“onder de tas”) de volledige betekenis: “Ik heb het onder de tas gevonden.” De Spaanse verleden tijd encontré wordt in deze Nederlandse vertaling natuurlijk weergegeven met de voltooid tegenwoordige tijd. De plaatsbepaling specificeert waar het object werd gevonden.

6. Ponlo ahora en tu mochila.

   Doe het nu in je rugzak.

   Ponlo

   stop het erin

   ahora

   nu

   mochila

   rugzak

   Uitgebreide uitleg

   Ponlo betekent hier: stop het erin. Dit is de bevestigende gebiedende wijs voor tú van poner ("zetten, leggen, doen"). De vorm pon is onregelmatig; de gewone tegenwoordige vorm is pones. Het korte voornaamwoord lo staat vast aan de gebiedende wijs en verwijst hier naar het eerder genoemde ding: ponlo = "doe het erin". Voor een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp gebruik je la, bijvoorbeeld Ponla en la mochila = "Doe haar/het vrouwelijke voorwerp in de rugzak". ahora betekent "nu" en geeft aan dat de handeling op dit moment of meteen moet gebeuren. Het is een bijwoord en verandert niet van vorm. mochila betekent "rugzak". Het is een zelfstandig naamwoord; de gebruikelijke vorm met bepaald lidwoord is la mochila. In en tu mochila betekent en "in" en geeft tu aan dat de rugzak van de aangesprokene is. Tu zonder accent is bezittelijk; tú met accent is het persoonlijke voornaamwoord "jij". Samen vormen de delen Pon-lo ahora en tu mochila: "Doe het nu in je rugzak." De gebiedende wijs geeft de opdracht, lo is het bedoelde voorwerp, ahora bepaalt het tijdstip en en tu mochila geeft de plaats aan.

7. Lo guardaré en el bolsillo delantero.

   Ik bewaar het in het voorvak.

   Lo

   het

   guardaré

   ik zal bewaren

   bolsillo

   zakje; vak

   delantero

   voorste

   Uitgebreide uitleg

   Lo is hier een onbeklemtoond direct-objectvoornaamwoord: “het”. De Nederlandse vertaling bevestigt deze betekenis, maar noemt het vervangen zelfstandig naamwoord niet. Lo kan naar een mannelijk enkelvoudig object verwijzen en wordt ook gebruikt als onzijdige vorm; het is dus niet altijd uitsluitend een mannelijke vorm. Vergelijk voor een vrouwelijk enkelvoudig object la; meervoud krijgt los of las, afhankelijk van het grammaticale geslacht van het vervangen zelfstandig naamwoord. Guardaré komt van guardar, “bewaren” of “opbergen”. De uitgang -é markeert hier de eerste persoon enkelvoud in de toekomende tijd: “ik zal bewaren/opbergen”. In de Spaanse toekomende tijd wordt de uitgang aan de infinitief toegevoegd: guardaré, guardarás, guardará. Het voornaamwoord staat in deze zin vóór de vervoegde vorm: Lo guardaré. Bolsillo is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor een zakje of vak, bijvoorbeeld van een kledingstuk of tas. Het meervoud is bolsillos. In el bolsillo laat het lidwoord zien dat het om een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord gaat. Delantero betekent hier “voorste” en beschrijft bolsillo. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord; daarom komt het in vorm overeen met bolsillo. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is delantera, en de meervoudsvormen zijn delanteros en delanteras, afhankelijk van het beschreven zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: la puerta delantera = “de voorste deur”. En el bolsillo delantero betekent “in het voorvak”. En geeft de plaats aan, en el bolsillo delantero is de specifieke plaats: het voorste vak. Samen met Lo guardaré ontstaat de betekenis “Ik bewaar het in het voorvak.” De zin drukt uit dat de spreker het voorwerp daar zal opbergen; de toekomstvorm maakt die handeling toekomstgericht.

8. Usa el bolsillo principal, así será fácil encontrarlo.

   Gebruik het hoofdvak, dan kun je het makkelijk vinden.

   Usa

   gebruik

   bolsillo

   vak

   principal

   hoofd-

   así

   dan

   será

   zal zijn

   fácil

   makkelijk

   encontrarlo

   het vinden

   Uitgebreide uitleg

   Usa is de bevestigende gebiedende wijs van usar voor tú (enkelvoud): “gebruik”. Het onderwerp is dus de aangesprokene. De beleefde vorm voor usted is use, niet usa. bolsillo betekent hier “vak” of “zakje”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor el bolsillo. Een bruikbaar voorbeeld is: Guarda la llave en el bolsillo. — “Bewaar de sleutel in het vak.” principal beschrijft bolsillo en betekent hier “hoofd-” of “belangrijkste”. De vorm is mannelijk enkelvoud omdat hij bij bolsillo hoort: el bolsillo principal. Het bijvoeglijk naamwoord heeft hier geen aparte mannelijke en vrouwelijke vorm; in het meervoud wordt het principales, bijvoorbeeld los bolsillos principales — “de hoofdvakken”. así is een bijwoord met de betekenis “zo” of “op die manier”. In deze zin verwijst het naar het voorafgaande gebruik van het hoofdvak en leidt het een gevolg in: “dan” of “zo zal ...”. Een voorbeeld is: Hazlo así. — “Doe het zo.” será is de toekomende tijd van ser (“zijn”), in de derde persoon enkelvoud. In será fácil encontrarlo is de infinitiefgroep encontrarlo wat gemakkelijk zal zijn; será verwijst dus niet naar een expliciet genoemde persoon. De reeks is ser → será: “zijn” → “zal zijn”. fácil betekent “makkelijk” of “gemakkelijk”. Hier beschrijft het niet het vak, maar de handeling encontrarlo: die handeling zal gemakkelijk zijn. Het woord kan ook vóór een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld una tarea fácil — “een makkelijke taak”. encontrarlo bestaat uit de infinitief encontrar (“vinden”) plus het eraan vast geschreven clitisch voornaamwoord lo (“het” of “hem”, afhankelijk van het antecedent). In de gegeven context verwijst lo naar het voorwerp dat in het voorvak wordt bewaard; het precieze zelfstandig naamwoord voor dat voorwerp is niet genoemd. De infinitief blijft hier na fácil staan: fácil encontrarlo betekent “makkelijk om het te vinden”. Samen vormt Usa el bolsillo principal een directe instructie: “Gebruik het hoofdvak.” así verbindt die instructie met het gevolg será fácil encontrarlo: “dan zal het makkelijk zijn om het te vinden”. De volledige betekenis is daarom: “Gebruik het hoofdvak, dan kun je het makkelijk vinden.”