Een korte pauze nemen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Estoy cansado.

   Ik ben moe.

   Estoy

   ik ben

   cansado

   moe

   Uitgebreide uitleg

   Estoy is the first-person singular present form of estar: “ik ben” when referring to a temporary state, condition, or situation. The subject is normally omitted in Spanish because the verb form already identifies it. Compare estoy with estás (“jij bent”) and está (“hij/zij/u is”). Cansado means “moe” here. It is the masculine singular form of the adjective cansado; with a feminine singular subject, use cansada, and with plural subjects use cansados or cansadas according to the relevant gender pattern. The form agrees with the person described, not with estoy. For example: Estoy cansada. — “Ik ben moe.” (with a feminine speaker.) Together, Estoy cansado. means “Ik ben moe.” The pattern estar + adjective describes a current state; here, the first-person form of estar identifies the speaker, and cansado describes that speaker’s present condition.

2. Vamos a hacer una pausa corta.

   Laten we een korte pauze nemen.

   Vamos a

   laten we ...

   hacer

   doen of maken

   pausa

   pauze

   corta

   kort

   Uitgebreide uitleg

   Vamos a: Hier vormt de eerste persoon meervoud van ir met a en een infinitief een voorstel voor een gezamenlijke handeling: “laten we ...”. Het impliciete onderwerp is nosotros (“wij”); vamos staat dus niet alleen voor een beweging naar een plaats. In deze zin krijgt de combinatie door de vertaling de voorstelbetekenis. Voorbeeld: Vamos a empezar. — “Laten we beginnen.” hacer: Dit is de infinitief “doen/maken”. In de vaste verbinding hacer una pausa betekent het natuurlijk “een pauze nemen” — letterlijker: “een pauze maken”. De infinitief blijft na vamos a onveranderd. Voorbeeld: Vamos a descansar. — “Laten we rusten.” pausa: Dit zelfstandig naamwoord betekent “pauze” of “onderbreking”. Het is vrouwelijk, zoals blijkt uit una en uit de vorm corta. De bruikbare verbinding is hacer una pausa: “een pauze nemen”. Voorbeeld: Necesito una pausa. — “Ik heb een pauze nodig.” corta: Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord corto, hier met de betekenis “kort”. De uitgang past bij het vrouwelijke enkelvoud van pausa; het bijvoeglijk naamwoord draagt dus deze verbuiging, niet het zelfstandig naamwoord. Vergelijk: un descanso corto — “een korte rustpauze”, tegenover una pausa corta — “een korte pauze”. Samen betekent Vamos a hacer una pausa corta: “Laten we een korte pauze nemen.” Vamos a introduceert het gezamenlijke voorstel, hacer una pausa is de vaste handeling en corta specificeert de duur van de pauze.

3. ¿Está libre esta silla?

   Is deze stoel vrij?

   Está

   is

   libre

   vrij

   esta

   deze

   silla

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   Está komt van estar en is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “is”. Estar wordt gebruikt voor een toestand of tijdelijke situatie. Het accent onderscheidt está (“is”) van esta (“deze”). libre betekent hier “vrij” of “beschikbaar”. Het is een bijvoeglijk naamwoord. In het enkelvoud heeft het dezelfde vorm bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden; in het meervoud wordt het libres. Voorbeeld: La mesa está libre. — “De tafel is vrij.” esta betekent “deze”. Het is een vrouwelijk enkelvoudig aanwijzend woord en past bij silla. Let op het verschil met está: esta wijst iets aan, terwijl está de vorm van estar is. silla betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het aanwijzende woord hier in de vorm esta. Voorbeeld: Esta silla es cómoda. — “Deze stoel is comfortabel.” Samen vormt ¿Está libre esta silla? een vraag: estar + libre beschrijft de toestand van de stoel, en esta silla geeft aan over welke stoel het gaat. De volledige betekenis is: “Is deze stoel vrij?”

4. Puedes sentarte aquí.

   Je kunt hier zitten.

   Puedes

   je kunt

   sentarte

   gaan zitten

   aquí

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Puedes komt van poder (“kunnen”). Dit is de tegenwoordige tijd voor tú: tú puedes. Het drukt hier mogelijkheid of toestemming uit: “je kunt”. Andere nuttige vormen zijn puedo (“ik kan”) en puede (“hij/zij/u kan”); het onderwerp bepaalt de vorm. sentarte bestaat uit sentar plus het wederkerend voornaamwoord te: sentar + te. In deze combinatie betekent het “gaan zitten” of letterlijk “jezelf neerzetten”. De infinitief maakt duidelijk welke handeling mogelijk is na puedes; te verwijst naar de aangesproken persoon, tú. Vergelijk: Puedes sentarte (“Je kunt gaan zitten”) en Puedes sentar al niño (“Je kunt het kind neerzetten”): in het tweede voorbeeld is al niño niet de handelende persoon. Aquí betekent “hier” en verwijst naar de plaats die de spreker aanwijst. Het is een plaatsbijwoord en verandert niet naar persoon of getal. Een bruikbaar contrast is aquí (“hier”) tegenover allí (“daar”). Samen vormen de delen Puedes + sentarte + aquí: “Je kunt hier gaan zitten.” De context ondersteunt dat aquí de aangeboden plek aanduidt; de zin is een directe, neutrale manier om die mogelijkheid of uitnodiging uit te drukken.

5. He traído un pequeño bocadillo para la pausa.

   Ik heb een kleine snack meegenomen voor de pauze.

   He traído

   ik heb meegenomen

   pequeño

   klein

   bocadillo

   snack

   para

   voor

   pausa

   pauze

   Uitgebreide uitleg

   He traído betekent hier “ik heb meegenomen”. He is de eerste persoon enkelvoud van haber als hulpwerkwoord; traído is het voltooid deelwoord van traer (“meenemen/brengen”). Samen vormen ze de Spaanse voltooide tijd: he traído, “ik heb meegenomen”. Bijvoorbeeld: He traído agua. — “Ik heb water meegenomen.” pequeño betekent hier “klein”. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord pequeño, pequeña, pequeños, pequeñas; de vorm past zich aan het zelfstandig naamwoord aan. Hier verwijst de mannelijke enkelvoudsvorm naar bocadillo. De vrouwelijke enkelvoudsvorm staat bijvoorbeeld in una pequeña pausa — “een korte/kleine pauze”. bocadillo betekent hier “snack”, in deze context het meegenomen hapje. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is bocadillos. In andere contexten kan bocadillo specifieker een belegd broodje betekenen, maar de vaste vertaling ondersteunt hier de algemene betekenis “snack”. para drukt hier het doel of de bestemming uit: “voor”. Het patroon para + zelfstandig naamwoord kan aangeven waarvoor iets bedoeld is. Bijvoorbeeld: Esto es para la clase. — “Dit is voor de les.” pausa betekent “pauze”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat hier la pausa: “de pauze”. Het meervoud is pausas. Bijvoorbeeld: La pausa empieza ahora. — “De pauze begint nu.” Samen vormen de delen He traído un pequeño bocadillo (“Ik heb een kleine snack meegenomen”) en para la pausa (“voor de pauze”). De volledige zin betekent dus: “Ik heb een kleine snack meegenomen voor de pauze.”

6. Voy a buscar un poco de agua.

   Ik ga wat water halen.

   Voy a

   ik ga ...

   buscar

   halen; zoeken

   un poco de

   een beetje; wat

   agua

   water

   Uitgebreide uitleg

   Voy a bevat voy, de vorm van ir voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik ga”. ir a + een infinitief is een veelgebruikte constructie voor iets dat de spreker van plan is of binnenkort gaat doen: Voy a descansar. = “Ik ga rusten.” Het volgende werkwoord blijft in de infinitief. buscar is de infinitief en betekent meestal “zoeken”. In deze vaste zin betekent het volgens de vertaling “halen”: de spreker gaat water halen. Het is dus niet nodig om hier een afzonderlijke vervoegde vorm te gebruiken. Dezelfde constructie werkt bijvoorbeeld in Voy a buscar las llaves. = “Ik ga de sleutels halen/zoeken.” un poco de duidt op een kleine hoeveelheid en wordt natuurlijk vertaald als “een beetje” of “wat”. Het patroon kan vóór stoffen en andere niet-telbare hoeveelheden staan: un poco de pan = “wat brood”. Un stelt hier geen exact aantal water-eenheden vast; de volledige uitdrukking geeft de hoeveelheid aan. agua betekent “water” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. In het enkelvoud staat vóór een zelfstandig naamwoord dat met een beklemtoonde a-klank begint vaak el in plaats van la: el agua fría = “het koude water”. Het grammaticale geslacht blijft vrouwelijk, zoals je ziet aan fría, de vrouwelijke vorm van het bijvoeglijk naamwoord. Samen vormen Voy a + buscar de betekenis “ik ga halen”, en un poco de agua betekent “wat water”. De volledige zin betekent dus: “Ik ga wat water halen.”

7. Este lugar está tranquilo.

   Deze plek voelt rustig aan.

   Este

   deze

   lugar

   plek

   está

   is / bevindt zich

   tranquilo

   rustig

   Uitgebreide uitleg

   Este verwijst hier naar iets mannelijks en enkelvoudigs dat als dichtbij aangewezen wordt. Het stemt af op lugar; vergelijk bijvoorbeeld esta casa voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. De vormkeuze hangt dus niet alleen van nabijheid af, maar ook van het grammaticale geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord. lugar betekent hier “plek” of “plaats”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het aanwijzend woord ervoor als este, niet als esta. Voor meervoud krijg je lugares, bijvoorbeeld in estos lugares (“deze plekken”). está is de derde persoon enkelvoud van estar in de tegenwoordige tijd. Estar wordt vaak gebruikt voor een toestand of situatie op een bepaald moment, en ook voor waar iets of iemand zich bevindt. In deze zin beschrijft het de huidige toestand van de plek. Het accent in está hoort bij deze werkwoordsvorm; esta zonder accent is het aanwijzende woord in esta casa. tranquilo betekent hier “rustig” of “kalm”. Het is een bijvoeglijk naamwoord in de mannelijke enkelvoudsvorm, passend bij lugar. Bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat de vorm doorgaans als tranquila, bijvoorbeeld in La calle está tranquila (“De straat is rustig”). Samen vormen Este lugar het onderwerp: “deze plek”. Está tranquilo zegt dat die plek op dit moment rustig aanvoelt of rustig is. De volledige betekenis is dus: “Deze plek voelt rustig aan.” In combinatie met de omliggende context past dat bij een plek waar men even kan uitrusten.

8. Entonces podemos descansar aquí un rato.

   Dan kunnen we hier even uitrusten.

   Entonces

   dan

   podemos

   kunnen we

   descansar

   uitrusten

   aquí

   hier

   un rato

   even; een tijdje

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” en verbindt deze gevolgtrekking met wat eraan voorafgaat. Het kan ook “toen” betekenen wanneer het over een moment in het verleden gaat; hier is de gevolgtrekking bedoeld. podemos is de vorm van poder in de tegenwoordige tijd voor nosotros/nosotras: “wij kunnen”. poder drukt hier mogelijkheid of gelegenheid uit. Voorbeelden: Puedo ir. — “Ik kan gaan.” Podemos esperar. — “We kunnen wachten.” descansar is een infinitief en betekent “uitrusten”. Na podemos staat de infinitief: podemos + infinitief betekent “we kunnen …”. Het onderwerp van descansar blijft hetzelfde als dat van podemos: “wij”. aquí betekent “hier” en geeft de plaats aan vanuit het perspectief van de spreker. In deze zin wordt die plaats in de voorafgaande context als rustig beschreven. un rato betekent “een tijdje” of, in deze context, “even”. rato is een zelfstandig naamwoord voor een korte periode. Het onbepaalde lidwoord un stelt hier niet op zichzelf een exact aantal vast. Voorbeeld: Espera un rato. — “Wacht een tijdje.” Samen vormen podemos descansar en aquí un rato de betekenis “we kunnen hier een tijdje uitrusten”. Entonces maakt daarvan: “Dan kunnen we hier even uitrusten.” De zin drukt een mogelijkheid voor de groep uit; afhankelijk van de situatie kan zo’n mogelijkheid ook als voorstel worden opgevat.