Even pauzeren op de bank | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Necesito un descanso corto.

   Ik heb een korte pauze nodig.

   Necesito

   ik heb nodig

   descanso

   pauze

   corto

   kort

   Uitgebreide uitleg

   Necesito betekent hier “ik heb nodig”. Het is de eerste persoon enkelvoud van necesitar in de tegenwoordige tijd: necesito = “ik heb nodig”, necesitas = “jij hebt nodig”. Voorbeeld: Necesito agua. — “Ik heb water nodig.” descanso betekent hier “pauze” of “rustperiode”. In deze zin is het een zelfstandig naamwoord en het lijdend voorwerp van necesito: datgene wat nodig is. Voorbeeld: El descanso empieza ahora. — “De pauze begint nu.” corto betekent hier “kort”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord descanso beschrijft. Daarom staat het in de vorm corto; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord is bijvoorbeeld corta nodig. Voorbeeld: una reunión corta — “een korte vergadering”. Samen vormen Necesito en un descanso corto de betekenis “Ik heb een korte pauze nodig.” Un leidt hier een niet nader bepaalde pauze in; het drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit. Corto stemt in geslacht en getal overeen met descanso.

2. Vamos a sentarnos en el sofá.

   Laten we op de bank gaan zitten.

   Vamos a

   laten we …

   sentarnos

   gaan zitten

   sofá

   bank

   Uitgebreide uitleg

   Vamos a vormt hier samen met het volgende werkwoord een voorstel in de betekenis “laten we …”. vamos is de vorm van ir voor nosotros in de tegenwoordige tijd; met a + een infinitief wordt deze constructie gebruikt om een gezamenlijke handeling voor te stellen. Het is dus niet alleen een vertaling van beweging naar een plaats. sentarnos betekent hier “gaan zitten”. Het is opgebouwd uit de infinitief sentar met het wederkerende voornaamwoord nos eraan vast: sentar betekent “zetten”, terwijl sentarse “gaan zitten” betekent. In deze combinatie verwijst nos naar de groep waarvan de spreker deel uitmaakt. Een vergelijkbaar patroon is Vamos a levantarnos — “Laten we opstaan.” sofá betekent “bank” of “sofa”. Het is een zelfstandig naamwoord; het accent op de laatste lettergreep hoort bij de spelling van dit woord. Met het lidwoord kan het bijvoorbeeld el sofá zijn: “de bank”. Samen geeft Vamos a sentarnos en el sofá het voorstel: “Laten we op de bank gaan zitten.” en el sofá geeft de plaats aan waar de gezamenlijke handeling plaatsvindt. De zin drukt een voorstel uit, niet een bewering dat het zitten al begonnen is.

3. ¿Puedo tomar un poco de café?

   Kan ik wat koffie krijgen?

   Puedo

   kan ik

   tomar

   nemen, drinken

   un poco de

   een beetje van

   café

   koffie

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de ik-vorm van poder in de tegenwoordige tijd: yo puedo = “ik kan”. In deze vraag drukt het uit dat de spreker vraagt of iets mogelijk of toegestaan is. Een bruikbare vormreeks is puedo (ik kan), puedes (jij kunt) en puede (hij/zij/u kan). Voorbeeld: ¿Puedo entrar? — “Mag ik binnenkomen?” Tomar is een infinitief. Na puedo staat het werkwoord in de infinitief: puedo tomar, letterlijk “ik kan nemen/drinken”. In combinatie met café betekent tomar hier natuurlijk koffie nemen of drinken. De vaste vertaling geeft de hele vraag weer als “Kan ik wat koffie krijgen”; dat maakt tomar op zichzelf niet tot het Spaanse werkwoord voor “krijgen”. Voorbeeld: Quiero tomar té. — “Ik wil thee drinken.” Un poco de geeft een kleine hoeveelheid aan: “een beetje”. Het patroon un poco de + zelfstandig naamwoord kan voor niet-telbare hoeveelheden worden gebruikt, zoals un poco de agua — “een beetje water”. Un maakt hier deel uit van de hoeveelheidsexpressie; het betekent niet op zichzelf dat er precies één hoeveelheid koffie wordt bedoeld. Café is het zelfstandig naamwoord “koffie”. Het kan de drank als stof of hoeveelheid aanduiden. In un poco de café is het de stof waarvan een kleine hoeveelheid wordt gevraagd. Voorbeeld: Bebo café por la mañana. — “Ik drink 's ochtends koffie.” Samen vormen de delen ¿Puedo + tomar + un poco de café? een beleefde vraag naar de mogelijkheid of toestemming om een kleine hoeveelheid koffie te nemen. In de gegeven context en vertaling is de natuurlijke betekenis: “Kan ik wat koffie krijgen?”

4. Hay café en la cocina.

   Er is koffie in de keuken.

   Hay

   er is / er zijn

   café

   koffie

   en

   in

   cocina

   keuken

   Uitgebreide uitleg

   Hay betekent hier “er is”. Het is de onpersoonlijke vorm om het bestaan of de aanwezigheid van iets te vermelden; het verandert niet mee met enkelvoud of meervoud. Voorbeelden: Hay agua. = “Er is water.” en Hay libros. = “Er zijn boeken.” Het is niet hetzelfde als een vorm van estar, dat meestal de plaats of toestand van een bepaald onderwerp beschrijft. café betekent hier “koffie”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin gaat het om koffie als stof of drankje, niet om een specifiek benoemd kopje. Voorbeeld: Quiero café. = “Ik wil koffie.” en betekent “in” en kan ook “op” of “aan” betekenen, afhankelijk van de relatie die wordt beschreven. Hier introduceert het de plaats waar de koffie is: en la cocina = “in de keuken”. Voorbeeld: El libro está en la mesa. = “Het boek ligt op de tafel.” cocina betekent “keuken”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor la: la cocina = “de keuken”. Het woord kan in andere contexten ook naar een kookfornuis of naar kookkunst verwijzen, maar hier betekent het de ruimte. Samen heeft de zin de vorm Hay + [wat er aanwezig is] + en + [plaats]. Hay café zegt dat er koffie aanwezig is, en en la cocina geeft de locatie aan. De volledige betekenis is: “Er is koffie in de keuken.”

5. Voy a buscar un poco de café después de estirarme un poco.

   Ik ga wat halen nadat ik me een beetje heb uitgerekt.

   Voy a

   ik ga …

   buscar

   zoeken; halen

   un poco de

   een beetje …

   café

   koffie

   después de

   nadat; na …

   estirarme

   me uitrekken

   Uitgebreide uitleg

   Voy a komt van ir + a + een infinitief. voy is de eerste persoon enkelvoud van ir: de spreker gaat iets doen. De vaste, herbruikbare structuur voy a + infinitief drukt hier een voorgenomen of nabije toekomstige handeling uit. Voorbeeld: Voy a descansar. — Ik ga rusten. buscar betekent als zelfstandig werkwoord meestal ‘zoeken’. In deze zin ondersteunt de context en de vaste vertaling de betekenis ‘halen’: de spreker gaat koffie halen. Het werkwoord blijft hier in de infinitief na voy a; het krijgt dus niet apart een persoonsuitgang. Voorbeeld: Voy a buscar las llaves. — Ik ga de sleutels halen. un poco de geeft een kleine hoeveelheid van iets aan; het is hier geen precieze numerieke telling. de verbindt de hoeveelheid met wat erop volgt. Voorbeeld: Quiero un poco de agua. — Ik wil een beetje water. café is hier het zelfstandig naamwoord ‘koffie’. Het kan in het Spaans naar koffie als drank of naar koffie in het algemeen verwijzen; hier gaat het om koffie die de spreker wil halen. después de betekent ‘na’ of ‘nadat’. Voor een handeling volgt er vaak een infinitief: después de + infinitief. Voorbeeld: Después de comer, descanso. — Nadat ik heb gegeten, rust ik uit. estirarme bestaat uit de infinitief estirar en het wederkerende voornaamwoord me, dat aan de infinitief is vastgeschreven. estirar betekent ‘rekken’ of ‘uitrekken’; me verwijst hier naar de spreker zelf. Samen betekent estirarme dus ‘me uitrekken’. De vorm estirarse is de wederkerende infinitief: se is daar het wederkerende voornaamwoord van de derde persoon en verschijnt ook in de woordenboekvorm, maar het betekent niet op zichzelf dat de referent onbepaald is. Voorbeeld: Necesito estirarme. — Ik moet me uitrekken. Het tweede un poco, na estirarme, beperkt de mate van het uitrekken: de spreker gaat zich een beetje uitrekken. De volledige opbouw is Voy a buscar un poco de café (‘Ik ga wat koffie halen’) + después de estirarme un poco (‘nadat ik me een beetje heb uitgerekt’). Samen geeft de zin aan dat de spreker eerst een beetje zal rekken en daarna wat koffie zal halen.

6. Estirarse ayuda cuando estás cansado.

   Rekken helpt als je moe bent.

   Estirarse

   zich uitrekken; stretchen

   ayuda

   helpt

   cuando

   wanneer; als

   estás

   bent

   cansado

   moe

   Uitgebreide uitleg

   Estirarse betekent hier ‘zich uitrekken’ of ‘stretchen’. Het is de infinitief van estirarse: estirar + het wederkerende voornaamwoord se. Een infinitief kan in het Spaans als onderwerp van een zin dienen. Voorbeeld: Caminar ayuda. — ‘Wandelen helpt.’ Ayuda betekent hier ‘helpt’. Het is de tegenwoordige tijd van ayudar voor de derde persoon enkelvoud. De activiteit estirarse is het grammaticale onderwerp, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeeld: Leer ayuda. — ‘Lezen helpt.’ Cuando betekent hier ‘als’ en leidt een tijdsbepaling in: het beschrijft wanneer iets geldt. Het betekent in deze zin niet ‘omdat’; de zin koppelt het helpen aan het moment waarop iemand moe is. Estás betekent ‘je bent’. Het is de tú-vorm van estar in de tegenwoordige tijd. Estar wordt hier gebruikt voor een tijdelijke toestand. Voorbeeld: Estás ocupado. — ‘Je hebt het druk.’ Cansado betekent hier ‘moe’. Het is een bijvoeglijk naamwoord in de mannelijke enkelvoudsvorm. De vorm stemt overeen met de persoon naar wie wordt verwezen; de vertaling ‘je’ maakt het geslacht van die persoon niet expliciet. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is cansada; meervoudsvormen zijn cansados en cansadas, afhankelijk van het geslacht en aantal van de personen waarnaar het verwijst. Voorbeeld: Estoy cansada. — ‘Ik ben moe.’ Samen vormt Estirarse ayuda de algemene bewering ‘zich uitrekken helpt’. Cuando estás cansado voegt de tijdsvoorwaarde toe: ‘als je moe bent’. De volledige betekenis is dus: ‘Rekken helpt als je moe bent.’

7. Esta habitación está tranquila.

   Deze kamer is stil.

   Esta

   deze

   habitación

   kamer

   está

   is

   tranquila

   stil

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier ‘deze’ en verwijst naar een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. De vorm stemt af op habitación: vergelijk este bij een mannelijk enkelvoudig woord en estas bij een vrouwelijk meervoud. habitación betekent ‘kamer’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het aanwijzende woord als esta en het bijvoeglijk naamwoord als tranquila. está is de derde persoon enkelvoud van estar in de tegenwoordige tijd. Estar wordt hier gebruikt voor een toestand of situatie: de kamer verkeert in een rustige toestand. Het contrasteert met ser, dat eerder voor identiteit of meer blijvende kenmerken wordt gebruikt. Voorbeeld: La puerta está abierta. — ‘De deur is open.’ tranquila betekent hier ‘stil’ of ‘rustig’. De basisvorm is tranquilo; tranquila is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die bij habitación past. Voor een mannelijk enkelvoudig woord staat bijvoorbeeld tranquilo, en voor een vrouwelijk meervoud tranquilas. Samen vormen de woorden: Esta habitación — ‘Deze kamer’ + está tranquila — ‘is stil/rustig’. De hele uitspraak betekent dus: ‘Deze kamer is stil.’

8. Podemos descansar aquí un rato.

   We kunnen hier een tijdje rusten.

   Podemos

   we kunnen

   descansar

   rusten

   aquí

   hier

   un rato

   een tijdje

   Uitgebreide uitleg

   Podemos komt van poder en is de tegenwoordige tijd voor nosotros/nosotras: “wij kunnen”. De uitgang maakt hier duidelijk dat het onderwerp “wij” is; een apart onderwerp hoeft niet te worden genoemd. Voorbeeld: Podemos esperar. — “We kunnen wachten.” Descansar is de infinitief “rusten”. Na poder staat de volgende handeling in de infinitief: podemos + infinitief. Voorbeeld: Puedo descansar. — “Ik kan rusten.” Hier blijft descansar onveranderd; puedo geeft de persoon aan. Aquí betekent “hier” en verwijst naar de plaats die voor de spreker als hier wordt aangewezen. Voorbeeld: Trabajamos aquí. — “We werken hier.” Un rato betekent in deze zin “een tijdje” of “een poosje”. Rato is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor de vorm un. Un drukt hier niet op zichzelf een vast aantal uit, maar hoort bij deze onbepaalde tijdsduur. Voorbeeld: Me quedo un rato. — “Ik blijf een tijdje.” Samen vormen de delen Podemos + descansar + aquí + un rato: “We kunnen hier een tijdje rusten.” Podemos geeft de mogelijkheid van de handeling aan, descansar noemt die handeling, aquí bepaalt de plaats en un rato de beperkte duur.