Een boek lenen in de bibliotheek | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Esta biblioteca es muy silenciosa.

   Deze bibliotheek is erg stil.

   Esta

   deze

   biblioteca

   bibliotheek

   es

   is

   muy

   erg; heel

   silenciosa

   stil

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier “deze”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord en stemt af op biblioteca. Vergelijk este bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; estas en estos zijn meervoudsvormen voor respectievelijk vrouwelijke en mannelijke zelfstandige naamwoorden. Biblioteca betekent “bibliotheek”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Daarom krijg je bijvoorbeeld la biblioteca en esta biblioteca. Es is de derde persoon enkelvoud van ser in de tegenwoordige tijd. Hier koppelt het de bibliotheek aan een kenmerkende eigenschap. Een nuttig contrast is está, de derde persoon enkelvoud van estar, dat vaak een toestand of situatie uitdrukt: La biblioteca está abierta. — “De bibliotheek is open.” Muy staat vóór silenciosa en versterkt het bijvoeglijk naamwoord: “erg” of “heel”. Silenciosa betekent hier “stil”. Deze vrouwelijke enkelvoudsvorm stemt af op biblioteca. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm silencioso; silencioso is de mannelijke enkelvoudsvorm en silenciosa de vrouwelijke enkelvoudsvorm. Bijvoorbeeld: El aula es silenciosa. — “Het klaslokaal is stil.” De hele zin wordt opgebouwd als Esta biblioteca (“deze bibliotheek”) + es (“is”) + muy silenciosa (“erg stil”). Daarom betekent Esta biblioteca es muy silenciosa.: “Deze bibliotheek is erg stil.”

2. Hablamos en voz baja para que la gente pueda estudiar.

   We praten zacht zodat mensen kunnen studeren.

   Hablamos

   wij praten

   en voz baja

   zachtjes

   para que

   zodat

   gente

   mensen

   pueda

   kan

   estudiar

   studeren

   Uitgebreide uitleg

   Hablamos betekent hier “wij praten”. Het is de tegenwoordige tijd van hablar in de eerste persoon meervoud; het onderwerp “wij” zit in de werkwoordsvorm en hoeft niet apart te staan. Voorbeeld: Hablamos español = “Wij spreken Spaans.” en voz baja is een vaste manier om aan te geven dat iemand zacht praat. voz betekent “stem” en baja beschrijft hier een laag volume. De hele uitdrukking werkt als één bijwoordelijke bepaling van de manier. Voorbeeld: Lee en voz baja = “Lees zachtjes.” para que leidt een doelzin in: “zodat” of “opdat”. Na para que staat in het Spaans doorgaans de conjunctief, omdat het om het beoogde doel gaat. Dit is anders dan para plus een infinitief, bijvoorbeeld para estudiar = “om te studeren”, wanneer het onderwerp hetzelfde blijft. gente betekent “mensen” of “de mensen”. Hoewel het naar meerdere personen kan verwijzen, is gente grammaticaal een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Daarom staat het verderop bij pueda als enkelvoudig onderwerp. pueda is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige conjunctief van poder (“kunnen”). De conjunctiefvorm past hier bij het doel dat door para que wordt ingeleid: la gente pueda = “zodat de mensen kunnen”. Het onderwerp is la gente, niet een meervoudige vorm; vergelijk het verschil tussen la gente pueda en las personas puedan. estudiar is de infinitief van “studeren”. Na poder komt de infinitief zonder extra voorzetsel: pueda estudiar betekent “kan studeren”. Voorbeeld: Puedo estudiar aquí = “Ik kan hier studeren.” Samen betekent Hablamos en voz baja “Wij praten zachtjes”. para que la gente pueda estudiar geeft het doel daarvan: “zodat de mensen kunnen studeren”. De volledige zin betekent dus: “Wij praten zachtjes zodat de mensen kunnen studeren.”

3. Quiero pedir prestado este libro.

   Ik wil dit boek lenen.

   Quiero

   ik wil

   pedir prestado

   lenen

   este

   dit

   libro

   boek

   Uitgebreide uitleg

   Quiero is de tegenwoordige tijd van querer in de eerste persoon enkelvoud: yo quiero = “ik wil”. Na querer staat hier een infinitief: quiero + infinitief betekent “ik wil ... doen”. Voorbeeld: Quiero estudiar. — “Ik wil studeren.” pedir prestado is een vaste, herbruikbare combinatie voor “lenen” in de betekenis van iets van iemand vragen om het tijdelijk te gebruiken. pedir betekent op zichzelf “vragen” of “verzoeken”; prestar betekent juist “uitlenen”. In pedir prestado beschrijft prestado het geleende voorwerp. Voorbeeld: Quiero pedir prestado un diccionario. — “Ik wil een woordenboek lenen.” este betekent hier “dit” en verwijst naar een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het stemt af op libro, niet op de spreker: este libro. Vergelijk: esta llave — “deze sleutel”, waarbij esta bij het vrouwelijke enkelvoud llave hoort. libro betekent “boek”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; daarom staat het aanwijzende woord hier als este. Het meervoud is libros: estos libros — “deze boeken”. Samen vormen de delen: Quiero + pedir prestado + este libro = “Ik wil dit boek lenen.” De spreker geeft daarmee de wens aan om juist dit boek tijdelijk te lenen; de vorm quiero maakt duidelijk dat de spreker zelf degene is die dat wil.

4. Puedo sacarlo para ti en el mostrador.

   Ik kan het bij de balie voor je uitlenen.

   Puedo

   ik kan

   sacarlo

   het uitlenen

   para ti

   voor jou

   mostrador

   balie

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de eerste persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd: “ik kan”. De vorm verandert mee met de persoon: puedo = ik kan, puedes = jij kunt, puede = hij/zij/u kan. Voorbeeld: Puedo ayudarte. = “Ik kan je helpen.” sacarlo bestaat uit sacar en het aangehechte voornaamwoord lo. Sacar betekent in veel contexten “eruit halen” of “naar buiten brengen”. In deze vaste zin wordt de handeling volgens de gegeven vertaling opgevat als het uitlenen van het bedoelde object. Lo is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpvoornaamwoord en verwijst hier naar het boek uit de voorafgaande zin. Bij een infinitief kan het voornaamwoord erachter staan: sacar + lo → sacarlo. Voorbeeld: Quiero sacarlo. = “Ik wil het eruit halen.” para ti betekent “voor jou”. Ti is de beklemtoonde vorm die na een voorzetsel bij de tweede persoon enkelvoud wordt gebruikt; na para zeg je dus para ti, niet para tú. Voorbeeld: Esto es para ti. = “Dit is voor jou.” mostrador betekent “balie” of “toonbank”. In de zin staat de plaatsbepaling en el mostrador: “bij de balie” of “aan de balie”. Voorbeeld: Te espero en el mostrador. = “Ik wacht bij de balie op je.” Samen vormt Puedo sacarlo para ti en el mostrador de betekenis: “Ik kan het bij de balie voor je uitlenen.” Puedo geeft de mogelijkheid van de spreker aan; sacarlo benoemt de handeling en verwijst met lo naar het boek; para ti noemt degene voor wie de handeling bedoeld is; en en el mostrador geeft de plaats aan. De formulering past bij de praktische situatie rond het lenen van een boek.

5. ¿Dónde debo devolverlo?

   Waar moet ik het terugbrengen?

   Dónde

   waar

   debo

   moet

   devolverlo

   het terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   Dónde vraagt naar een plaats: “waar”. Het accentteken onderscheidt het vragende dónde van het relatieve donde, dat bijvoorbeeld “waar” betekent in een bijzin. Hier vormt dónde samen met de rest een directe vraag naar de plaats van de handeling. debo komt van deber en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: yo debo. In deze zin drukt deber verplichting uit, dus “moeten”. Het onderwerp yo wordt meestal niet uitgesproken. Vergelijk: debes = “je moet” en debe = “hij/zij/u moet”. devolverlo bestaat uit het infinitief devolver (“terugbrengen”) en het eraan vastgeschreven objectvoornaamwoord lo (“het”). Bij een infinitief kan dit voornaamwoord achteraan worden aangehecht. Lo is hier een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp en verwijst naar het voorwerp dat in de context wordt uitgeleend. Het verandert de persoon van de spreker niet: debo blijft de vorm van yo. De vraag bouwt op als ¿dónde debo + infinitief?: “waar moet ik + werkwoord?” ¿Dónde debo devolverlo? betekent als geheel: “Waar moet ik het terugbrengen?” debo drukt de verplichting uit, lo duidt het terug te brengen voorwerp aan en dónde vraagt naar de plaats.

6. Devuélvelo en el mostrador cuando termines.

   Breng het terug naar de balie als je klaar bent.

   Devuélvelo

   Breng het terug

   mostrador

   balie

   termines

   klaar bent

   Uitgebreide uitleg

   Devuélvelo betekent hier “breng het terug”. Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú van devolver (“terugbrengen”), met het directe-voornaamwoord lo eraan vast: devuelve + lo → devuélvelo. De klemtoon blijft op vuel; daarom krijgt de vorm een accentteken. Het lo verwijst naar iets dat in de gegeven zin niet nader wordt benoemd. mostrador betekent “balie” of “toonbank”. Met en el mostrador geeft het de plaats aan waar je het moet terugbrengen. Het zelfstandig naamwoord heeft hier het lidwoord el; de voorzetselgroep als geheel betekent “naar/bij de balie” in de bedoelde Nederlandse vertaling. termines komt van terminar (“eindigen”, “klaarkomen”) en is de tegenwoordige conjunctief van tú. In cuando termines is het geen bevel: de bijzin noemt het moment waarop de hoofdhandeling moet plaatsvinden. In deze context wordt dat natuurlijk vertaald als “als je klaar bent”. Voorbeeld: Cuando termines, avísame. — “Als je klaar bent, laat het me weten.” Samen vormt de zin een opdracht met een tijdsbepaling: Devuélvelo zegt wat je moet doen, en el mostrador zegt waar, en cuando termines zegt wanneer. De volledige betekenis is: “Breng het terug naar de balie als je klaar bent.”

7. El asiento junto a la ventana parece cómodo.

   De stoel bij het raam ziet er comfortabel uit.

   asiento

   stoel, zitplaats

   junto a

   naast

   ventana

   raam

   parece

   lijkt

   cómodo

   comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   asiento betekent hier ‘stoel’ of ‘zitplaats’. Het is een zelfstandig naamwoord. De vorm in deze zin is enkelvoud; het meervoud is asientos. Voorbeeld: El asiento está libre. — ‘De stoel is vrij.’ junto a is een plaatsaanduiding met de betekenis ‘naast’ of ‘bij’. Het verbindt de zitplaats met de plaats die erop volgt. Voorbeeld: La mesa está junto a la puerta. — ‘De tafel staat naast de deur.’ ventana betekent ‘raam’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat in de volledige uitdrukking la ventana. Voorbeeld: La ventana está abierta. — ‘Het raam staat open.’ parece komt van parecer en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: ‘lijkt’. De vorm past hier bij het onderwerp el asiento. Voorbeeld: La habitación parece tranquila. — ‘De kamer lijkt rustig.’ cómodo is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis ‘comfortabel’. Deze vorm is mannelijk enkelvoud en stemt overeen met el asiento; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is cómoda, zoals in la silla cómoda — ‘de comfortabele stoel’. Een nuttige tegenstelling is incómodo — ‘ongemakkelijk’ of ‘niet comfortabel’. Samen vormt El asiento junto a la ventana het onderwerp: ‘de stoel naast het raam’. Parece cómodo zegt vervolgens dat die stoel comfortabel lijkt. De hele uiting betekent daarom: ‘De stoel bij het raam ziet er comfortabel uit.’

8. Puedes sentarte allí y leer antes de irte.

   Je kunt daar zitten en lezen voordat je weggaat.

   Puedes

   je kunt

   sentarte

   gaan zitten

   allí

   daar

   leer

   lezen

   antes de

   voordat

   irte

   weggaan

   Uitgebreide uitleg

   Puedes is the present-tense form of poder for tú. Here it expresses ability or permission: “je kunt”. A useful pattern is puedes + infinitief: Puedes descansar. — “Je kunt rusten.” sentarte combines the infinitive sentar with the reflexive pronoun te. In this sentence, sentarte means “gaan zitten”: the action is directed back to the person addressed. The form can be understood as sentar + te, while the common dictionary form for “gaan zitten” is sentarse. With puedes, the pronoun remains attached to the infinitive: Puedes sentarte. allí is a place adverb meaning “daar”. It points to a place identified by the situation; the sentence itself does not specify a different referent for that place. leer is the infinitive “lezen”. It is coordinated with sentarte, so the addressee is allowed or able to do both actions: sit there and read. Example: Puedes leer aquí. — “Je kunt hier lezen.” antes de introduces an action that happens earlier than another action. Before a verb, it is followed by an infinitive: antes de salir — “voordat je weggaat”. It does not mean that one action replaces the other. irte combines ir (“gaan”) with the reflexive pronoun te; the corresponding infinitive is irse, “weggaan”. The te form matches the person addressed as tú. Here irte means “weggaan”, not simply movement toward a specified destination. Example: Avísame antes de irte. — “Laat het me weten voordat je weggaat.” Together, Puedes sentarte allí y leer says “Je kunt daar gaan zitten en lezen”. antes de irte adds that these actions take place before the addressed person leaves. The complete utterance therefore means: “Je kunt daar gaan zitten en lezen voordat je weggaat.”