Een computer en printer gebruiken in de bibliotheek | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Puedo usar este ordenador?

   Kan ik deze computer gebruiken?

   Puedo

   ik kan

   usar

   gebruiken

   este

   deze

   ordenador

   computer

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van poder (“kunnen”). In deze vraag vraagt de spreker of hij of zij iets kan of mag doen: “Kan ik ...?” Nuttige vormen zijn puedes (“jij kunt”) en puede (“hij/zij kan; u kunt”). usar is het infinitief “gebruiken”. Na een vervoegde vorm van poder gebruikt het Spaans het infinitief: Puedo usar ... = “Ik kan ... gebruiken.” Voorbeeld: ¿Puedo entrar? = “Kan ik binnenkomen?” este is een aanwijzend woord voor mannelijk enkelvoud, met de betekenis “deze/dit”. Het stemt hier overeen met het mannelijke enkelvoud ordenador; het drukt op zichzelf geen aantal uit. In de gegeven context staat ook ese ordenador (“die computer”), met het andere aanwijzende woord ese. ordenador is een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord voor “computer”. Het meervoud is ordenadores. Ordenador is vooral gebruikelijk in Spanje; computadora wordt in veel andere Spaanstalige variëteiten voor hetzelfde voorwerp gebruikt. Samen betekent ¿Puedo usar este ordenador?: “Kan ik deze computer gebruiken?” De combinatie puedo usar drukt uit dat de spreker vraagt of hij of zij deze computer kan of mag gebruiken; este ordenador verwijst naar “deze computer”.

2. Ese ordenador está libre.

   Die computer is vrij.

   Ese

   die (mannelijk enkelvoud)

   ordenador

   computer

   está

   is

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Ese betekent hier “die” en verwijst naar één mannelijk zelfstandig naamwoord op enige afstand van de spreker. De vorm stemt af op ordenador: mannelijk enkelvoud. Ter vergelijking: esa hoort bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, en esos bij een mannelijk meervoud. ordenador betekent “computer” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el ordenador, meervoud los ordenadores. In de voorafgaande vraag verwijst este ordenador naar dezelfde soort zaak, maar este betekent “deze” en staat dichter bij de spreker dan ese. Está is de derde persoon enkelvoud van estar in de tegenwoordige tijd. Estar wordt hier gebruikt voor een toestand of situatie: de computer verkeert momenteel in een vrije toestand. Een bruikbaar contrast is es, de derde persoon enkelvoud van ser, dat eerder voor identiteit of een kenmerk wordt gebruikt. Voorbeeld: La pantalla está apagada. — “Het scherm staat uit.” Libre betekent hier “vrij”, dus niet in gebruik of beschikbaar. Het is een bijvoeglijk naamwoord in het enkelvoud. De vorm is hetzelfde bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt het libres. Voorbeeld: La silla está libre. — “De stoel is vrij.” Samen vormen de delen Ese ordenador (“die computer”) en está libre (“is vrij/beschikbaar”). De volledige zin betekent daarom: “Die computer is vrij.”

3. La pantalla es muy brillante.

   Het scherm is erg fel.

   La pantalla

   het scherm

   brillante

   fel

   muy

   erg

   Uitgebreide uitleg

   La pantalla betekent hier “het scherm”. Pantalla is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bepaalde lidwoord in deze vorm: la pantalla. Het meervoud is las pantallas. Muy versterkt een bijvoeglijk naamwoord en betekent “erg” of “heel”. Het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: muy grande = “erg groot”. Brillante betekent hier “fel”, als beschrijving van de helderheid van het scherm. Deze vorm blijft hetzelfde bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt het brillantes. Een verwante tegenstelling is oscuro = “donker”. Es is de enkelvoudsvorm van ser in de tegenwoordige tijd: “is”. In deze zin verbindt het het onderwerp la pantalla met de eigenschap muy brillante. Samen betekent La pantalla es muy brillante.: “Het scherm is erg fel.”

4. Puedes bajar el brillo aquí.

   Je kunt de helderheid hier lager zetten.

   Puedes

   je kunt

   bajar

   lager zetten

   brillo

   helderheid

   aquí

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Puedes is the present-tense form of poder for tú (second-person singular). Here it expresses that the listener is able or allowed to do something: “je kunt”. Puedo is the corresponding form for yo, as in the next sentence: ¿Puedo usar la impresora? — “Kan ik de printer gebruiken?” bajar is an infinitive meaning “lager zetten” here. After a form of poder, the following verb remains in the infinitive: Puedes bajar... — “Je kunt ... lager zetten.” The same verb can also mean “naar beneden gaan” in another context; here el brillo makes the intended meaning clear. brillo is a masculine noun meaning “helderheid” in this context. Its base form is already brillo; the related adjective in the preceding sentence is brillante (“fel” or “helder”), but it is a different word, not an inflection of brillo. El brillo means “de helderheid”. aquí is an adverb meaning “hier”. It indicates the place connected with the action, without changing the verb form. For example: Puedes hacerlo aquí. — “Je kunt het hier doen.” Together, Puedes + bajar gives “je kunt lager zetten”, el brillo specifies what can be adjusted, and aquí specifies where. The complete utterance therefore means: “Je kunt de helderheid hier lager zetten.”

5. ¿Puedo usar también la impresora?

   Kan ik de printer ook gebruiken?

   Puedo

   kan ik

   usar

   gebruiken

   también

   ook

   impresora

   printer

   Uitgebreide uitleg

   Puedo betekent hier “kan ik” en is de eerste persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd. De vorm drukt uit dat de spreker vraagt of hij/zij iets mag of kan doen; de precieze mogelijkheid of toestemming volgt uit de situatie. Vergelijk: puedes = “je kunt” voor tú, zoals in de context. usar betekent “gebruiken”. Dit is de infinitief; na puedo staat de infinitief zonder extra voorzetsel: puedo usar = “ik kan gebruiken”. Voorbeeld: Puedo usar el ordenador. — “Ik kan de computer gebruiken.” también betekent “ook” en voegt deze handeling toe aan iets anders. Het sluit dat andere dus niet uit. In een vraag kan ¿Puedo usar también ...? betekenen: “Kan ik ... ook gebruiken?” impresora betekent hier “printer”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la impresora. Het bepaalde lidwoord la hoort bij het zelfstandig naamwoord en markeert hier de bedoelde printer; het betekent niet op zichzelf een aantal. Samen vormen de delen ¿Puedo usar también la impresora? de vraag: “Kan ik de printer ook gebruiken?” De spreker vraagt of het gebruik van de bedoelde printer eveneens mogelijk of toegestaan is.

6. Puedes usar la impresora cerca del escritorio.

   Je kunt de printer bij het bureau gebruiken.

   Puedes

   je kunt

   usar

   gebruiken

   impresora

   printer

   cerca del

   dicht bij

   escritorio

   bureau

   Uitgebreide uitleg

   Puedes is de tegenwoordige tijd van poder voor de tweede persoon enkelvoud: tú puedes. Hier betekent het dat de aangesprokene iets kan doen. Het staat vóór een infinitief: Puedes abrir la ventana. — “Je kunt het raam openen.” usar is het infinitief van usar, “gebruiken”. Na puedes blijft het werkwoord in het infinitief; poder draagt hier de vervoeging. Andere vormen zijn bijvoorbeeld uso — “ik gebruik” en usé — “ik gebruikte”. impresora is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: “printer”. Daarom staat hier la impresora. Het meervoud is impresoras, bijvoorbeeld: Hay dos impresoras. — “Er zijn twee printers.” cerca del betekent hier “dicht bij”. del is de samentrekking van de + el; el is hier het mannelijke enkelvoudige lidwoord bij het volgende zelfstandig naamwoord. Vergelijk cerca de la puerta — “dicht bij de deur”. escritorio is een mannelijk zelfstandig naamwoord: “bureau” of “schrijftafel”. Daarom staat hier el escritorio; het meervoud is los escritorios. Samen vormen de delen Puedes usar — “je kunt gebruiken”, la impresora — “de printer” en cerca del escritorio — “dicht bij het bureau”. De volledige zin betekent: “Je kunt de printer bij het bureau gebruiken.”

7. Usaré auriculares si reproduzco audio.

   Ik zal een koptelefoon gebruiken als ik audio afspeel.

   Usaré

   ik zal gebruiken

   auriculares

   koptelefoon

   reproduzco

   ik speel af

   audio

   audio

   Uitgebreide uitleg

   Usaré is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van usar (gebruiken): usaré = “ik zal gebruiken”. De uitgang -é hoort bij deze ik-vorm in de toekomende tijd. Vergelijk: uso = “ik gebruik” en usé = “ik gebruikte / ik heb gebruikt”. auriculares betekent hier “koptelefoon”. Het is een meervoudsvorm; Spaans gebruikt dit woord doorgaans in het meervoud voor een koptelefoon of oortjes als geheel. Bijvoorbeeld: los auriculares = “de koptelefoon”. si betekent hier “als”. Het leidt de voorwaarde in waaronder de handeling uit het eerste deel plaatsvindt. In deze betekenis krijgt si geen accentteken; sí met accent betekent “ja” of “wel”. reproduzco is de eerste persoon enkelvoud van reproducir in de tegenwoordige tijd: “ik speel af”. De vorm heeft een spellingwisseling: vóór de uitgang -o wordt de c van de stam reduc- geschreven als zc, zodat reproducir de vorm reproduzco krijgt. Dit is geen gewone verandering van de klinker in de stam. In deze zin betekent reproducir audio “audio afspelen”, niet “audio maken”. audio betekent “audio” of “geluid”. Het is hier het lijdend voorwerp van reproduzco: datgene wat wordt afgespeeld. Het woord kan in andere contexten ook naar een audiosignaal of geluidsmateriaal verwijzen. Usaré auriculares vormt de hoofdzin: de spreker zegt dat hij of zij een koptelefoon zal gebruiken. si reproduzco audio geeft de voorwaarde: als de spreker audio afspeelt. Samen betekent de uiting: “Ik zal een koptelefoon gebruiken als ik audio afspeel.”

8. Así la sala se mantendrá en silencio.

   Zo blijft het stil in de ruimte.

   Así

   zo

   la sala

   de ruimte

   se mantendrá

   blijft

   en silencio

   stil

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’. Het verwijst naar de manier waarop de genoemde handeling wordt uitgevoerd; het betekent hier niet ‘hier’. la sala betekent ‘de ruimte’ of, afhankelijk van de context, ‘de zaal’. Sala is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor la. Een herbruikbaar patroon is la + vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. se mantendrá komt van mantenerse, ‘blijven’ of ‘in een toestand blijven’. Mantendrá is de toekomende tijd, derde persoon enkelvoud: ‘zal blijven’. In se mantendrá hoort se bij het werkwoordelijke patroon mantenerse; het is hier geen zelfstandig object dat je als ‘zich’ moet vertalen. Vergelijk: se mantendrá abierto = ‘het zal open blijven’. en silencio betekent ‘stil’ of letterlijk ‘in stilte’. Silencio is een zelfstandig naamwoord; de combinatie estar/mantenerse en silencio beschrijft een toestand. Voorbeeld: Los estudiantes permanecen en silencio. — ‘De studenten blijven stil.’ Samen vormt de zin: Así + la sala + se mantendrá + en silencio = ‘Zo blijft de ruimte stil.’ De Spaanse toekomstvorm se mantendrá kan in deze vaste vertaling natuurlijk als het Nederlandse tegenwoordige ‘blijft’ worden weergegeven; de context maakt duidelijk dat dit het gevolg van de voorafgaande handeling is. De zin zegt dus dat de ruimte op die manier stil zal blijven.