Een hamer en een spijker lenen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Tienes un martillo que pueda usar?

   Heb je een hamer die ik kan gebruiken?

   Tienes

   heb je

   martillo

   hamer

   pueda

   kan

   usar

   gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   Tienes komt van tener («hebben») en is de tegenwoordige tijd voor tú: «jij hebt». In deze vraag wordt die vorm gebruikt voor «heb je?». Het is dus de tweede persoon enkelvoud; de vorm voor usted is tiene. Voorbeeld: ¿Tienes tiempo? — «Heb je tijd?» martillo betekent hier «hamer». Het is een zelfstandig naamwoord van het mannelijke geslacht: el martillo, meervoud los martillos. Met un introduceert de zin een niet nader bepaalde hamer; dat legt niet op zichzelf een numerieke hoeveelheid vast. Voorbeeld: El martillo está aquí. — «De hamer is hier.» pueda komt van poder («kunnen») en staat in de tegenwoordige aanvoegende wijs. De vorm pueda kan grammaticaal bij yo of él/ella/usted horen; in deze zin maakt de vaste vertaling «die ik kan gebruiken» duidelijk dat de spreker yo is. In un martillo que pueda usar gaat het om een niet-specifieke hamer waarnaar gevraagd wordt, waardoor de aanvoegende wijs passend is. Voorbeeld: Necesito una llave que pueda usar. — «Ik heb een sleutel nodig die ik kan gebruiken.» usar betekent «gebruiken» en is de infinitief van het werkwoord. Na pueda blijft het tweede werkwoord in de infinitief: pueda usar = «kan gebruiken». Het voorwerp van usar is hier de bedoelde hamer; Spaans laat het onderwerp yo vaak weg wanneer de werkwoordsvorm en de context het duidelijk maken. Samen bestaat de vraag uit ¿Tienes ...? («Heb je ...?») en het naamwoordelijk deel un martillo que pueda usar («een hamer die ik kan gebruiken»). De relatieve bijzin que pueda usar specificeert welke hamer de spreker zoekt: een hamer die voor gebruik door de spreker geschikt of beschikbaar is. De volledige betekenis is daarom: «Heb je een hamer die ik kan gebruiken?»

2. Usa este, pero sujeta bien el mango.

   Gebruik deze, maar houd het handvat stevig vast.

   Usa

   gebruik

   este

   deze

   sujeta

   houd vast

   bien

   stevig

   mango

   handvat

   Uitgebreide uitleg

   Usa is de bevestigende bevelsvorm voor tú van usar (gebruiken): usar → usa. De spreker richt zich dus tot één persoon in de informele aanspreekvorm. Voorbeeld: Usa esta llave. — Gebruik deze sleutel. este betekent hier deze en verwijst, volgens de context, naar de hamer. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord; vrouwelijke en meervoudsvormen zijn bijvoorbeeld esta en estos/estas. Voorbeeld: Este funciona. — Deze werkt. Sujeta is opnieuw een bevestigende tú-bevelsvorm, nu van sujetar (vasthouden): sujetar → sujeta. Het onderwerp blijft dezelfde aangesproken persoon als bij usa; in het Spaans wordt tú bij zo'n bevel meestal niet uitgesproken. Voorbeeld: Sujeta la caja. — Houd de doos vast. Bien is een bijwoord dat hier de manier van vasthouden aangeeft: stevig of goed. Het beschrijft dus de handeling sujeta, niet het handvat. In andere zinnen kan bien ook eenvoudig goed betekenen: Lo haces bien. — Je doet het goed. Mango betekent hier handvat. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm is mannelijk enkelvoud, zoals blijkt uit el mango. Een meervoud is los mangos. Voorbeeld: El mango es largo. — Het handvat is lang. Samen vormen sujeta bien el mango en usa este twee bevelen: gebruik deze hamer en houd daarbij het handvat stevig vast. De volledige betekenis is dus: Gebruik deze, maar houd het handvat stevig vast. De tegenstelling wordt gemarkeerd door pero (maar).

3. Lo necesito para arreglar este estante.

   Ik heb hem nodig om deze plank te repareren.

   Lo

   hem

   necesito

   ik heb nodig

   para

   om … te

   arreglar

   repareren

   este

   deze

   estante

   plank

   Uitgebreide uitleg

   Lo betekent hier “hem”. Het is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpcliticum en verwijst naar het eerder aangewezen voorwerp. De vorm past bij het grammaticale geslacht en getal van dat voorwerp; la, los en las worden voor andere combinaties gebruikt. Voorbeeld: Lo compro. — “Ik koop het/hem.” necesito komt van necesitar (“nodig hebben”) en is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik heb nodig”. Het onderwerp yo staat niet apart in de zin, omdat de werkwoordsvorm dat al aangeeft. Voorbeeld: Necesito ayuda. — “Ik heb hulp nodig.” Samen vormen lo necesito de volgorde “ik heb hem nodig”; in het Spaans staat het voornaamwoord vóór het vervoegde werkwoord. para leidt hier een doel aan: “om … te”. Na para staat het infinitief arreglar, omdat dezelfde persoon die iets nodig heeft ook degene is die het doel uitvoert. Voorbeeld: Trabajo para aprender. — “Ik werk om te leren.” arreglar betekent hier “repareren” of “maken”. Het is een infinitief, dus het drukt hier geen persoon of tijd uit. Het kan ook in andere contexten “in orde maken” betekenen, maar in deze zin gaat het om een voorwerp repareren. este betekent “deze” en is hier een mannelijk enkelvoudig aanwijzend woord. Het verwijst naar één mannelijk voorwerp; de vorm verandert volgens het aangewezen zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld esta bij een vrouwelijk enkelvoudig woord en estos bij mannelijke meervoudsvormen. Hier staat este vóór estante en stemt het daarmee overeen. estante betekent “plank”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het doelgedeelte para arreglar este estante betekent letterlijk “om deze plank te repareren”. De volledige structuur is Lo necesito para + infinitief + zelfstandig naamwoord: “Ik heb hem nodig om deze plank te repareren.” Lo is het voorwerp dat nodig is, terwijl este estante het voorwerp is dat gerepareerd moet worden. De zin zegt dus niet dat lo naar de plank verwijst; de vertaling en de eerdere context ondersteunen een eerder aangewezen voorwerp als referent.

4. ¿También necesitas clavos?

   Heb je ook spijkers nodig?

   También

   ook

   necesitas

   heb je nodig

   clavos

   spijkers

   Uitgebreide uitleg

   También betekent hier “ook” en voegt deze behoefte toe aan iets dat al in de context speelt. Het sluit het eerder genoemde niet uit: de vraag gaat over een extra benodigd materiaal. Voorbeeld: También quiero agua. — “Ik wil ook water.” necesitas is de tegenwoordige tijd van necesitar voor tú: tú necesitas = “jij hebt nodig”. In een Spaanse vraag kan het onderwerp tú worden weggelaten, omdat de werkwoordsvorm de aangesproken persoon al aangeeft. Necesito betekent “ik heb nodig” en necesitas betekent “jij hebt nodig”; de uitgang maakt het persoonsverschil zichtbaar. Voorbeeld: ¿Necesitas ayuda? — “Heb je hulp nodig?” clavos is het meervoud van het zelfstandig naamwoord clavo, hier met de betekenis “spijkers”. Het meervoud wordt gevormd met -s; un clavo betekent “een spijker”. Het woord is mannelijk, wat bijvoorbeeld zichtbaar is in un clavo, maar het Nederlandse vertaalde aantal in de vraag wordt bepaald door het meervoud clavos, niet door het onbepaalde lidwoord. Samen vormen de delen de vraag ¿También necesitas clavos?: “Heb je ook spijkers nodig?” También markeert de extra behoefte, necesitas richt de vraag aan één persoon met tú, en clavos is wat die persoon mogelijk nodig heeft. De context ondersteunt hier de betekenis “spijkers” als materiaal voor het repareren van de plank.

5. Un clavo ayudaría.

   Eén spijker zou helpen.

   clavo

   spijker

   ayudaría

   zou helpen

   Uitgebreide uitleg

   clavo betekent hier “spijker”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is clavos. In un clavo staat un als mannelijk, enkelvoudig onbepaald lidwoord bij dit zelfstandig naamwoord. Het lidwoord stemt dus af op het geslacht en getal van clavo; het bepaalt die eigenschappen niet zelf. Hoewel de vaste vertaling hier één spijker noemt, drukt un op zichzelf niet altijd een expliciete telwaarde uit. ayudaría komt van ayudar (“helpen”). Dit is de Spaanse conditionalis: de vorm betekent hier “zou helpen”. De uitgang -ía hoort bij deze vorm. Voorbeeld: Una herramienta ayudaría. — “Een stuk gereedschap zou helpen.” Samen vormen de delen Un clavo ayudaría. de betekenis “Eén spijker zou helpen.” Un clavo is het onderwerp en ayudaría beschrijft de voorwaardelijke mogelijke uitkomst.

6. Están en la caja a tu lado.

   Ze liggen in de doos naast je.

   Están

   zijn

   la caja

   de doos

   a tu lado

   naast je

   Uitgebreide uitleg

   Están betekent hier “ze liggen” of “ze zijn” en is de derde persoon meervoud van estar in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp wordt niet in de zin genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om meerdere dingen gaat. Estar gebruik je onder andere voor een plaats of toestand. Voor één ding is de vorm está: El libro está aquí = “Het boek ligt hier”. la caja betekent “de doos”. Het zelfstandig naamwoord caja is vrouwelijk en enkelvoud; daarom staat het bepaalde lidwoord la ervoor. Het meervoud is las cajas = “de dozen”. a tu lado betekent “naast je”. lado betekent “kant” of “zijde”, en tu is het bezittelijk woord voor “jouw”. De hele vaste combinatie a tu lado geeft de positie ten opzichte van de aangesprokene aan. Voorbeeld: Siéntate a mi lado = “Ga naast me zitten.” Samen betekent Están en la caja a tu lado.: “Ze liggen in de doos naast je.” Están geeft aan dat de bedoelde meervoudige dingen zich bevinden, en la caja geeft hun plaats aan, en a tu lado specificeert dat de doos naast de aangesprokene staat.

7. Devolveré el martillo cuando termine.

   Ik breng de hamer terug als ik klaar ben.

   Devolveré

   ik breng terug

   martillo

   hamer

   termine

   klaar ben

   Uitgebreide uitleg

   Devolveré betekent hier: “ik zal terugbrengen”. Het is de toekomende tijd van devolver (“terugbrengen”): devolveré = ik zal terugbrengen. De uitgang -é markeert hier de eerste persoon enkelvoud. Een bruikbaar contrast is devuelvo = ik breng terug / ik geef terug, tegenover devolveré = ik zal terugbrengen. martillo betekent “hamer”. Het is een zelfstandig naamwoord; met het bepaalde lidwoord staat het als el martillo (“de hamer”). Het meervoud is martillos (“hamers”). In deze zin is de hamer het voorwerp dat wordt teruggebracht. termine betekent hier “klaar ben” of letterlijker “eindig”. Het komt van terminar (“eindigen, afmaken”). Na cuando gebruikt Spaans hier de tegenwoordige conjunctief, omdat het einde nog in de toekomst ligt: cuando termine = “wanneer/als ik klaar ben”. De vorm termine kan zonder extra context bij ik of hij/zij/u horen; de vertaling maakt hier duidelijk dat het om ik gaat. Vergelijk als voorbeeld: Te llamaré cuando termine. — “Ik bel je wanneer ik klaar ben.” Samen vormen de delen: Devolveré el martillo (“Ik zal de hamer terugbrengen”) + cuando termine (“wanneer/als ik klaar ben”). De volledige betekenis is dus: “Ik breng de hamer terug als ik klaar ben.”

8. Déjalo aquí con las otras herramientas cuando termines.

   Laat hem hier bij het andere gereedschap liggen als je klaar bent.

   Déjalo

   Laat hem liggen

   aquí

   hier

   otras

   andere

   herramientas

   gereedschap

   termines

   klaar bent

   Uitgebreide uitleg

   Déjalo bestaat uit deja en het clitisch voornaamwoord lo. Deja is de bevestigende gebiedende wijs voor tú van dejar en betekent hier “laat het/hem liggen”. Lo is het mannelijk enkelvoudige directe-objectvoornaamwoord; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om een mannelijk enkelvoudig object gaat. In de voorafgaande context wordt el martillo genoemd, zodat die hamer hier als referent wordt ondersteund. Bij een vrouwelijk object zou het bijvoorbeeld Déjala zijn. Voorbeeld: Déjalo en la mesa. — “Laat het/hem op tafel liggen.” aquí is een plaatsbijwoord: “hier”. Het wijst de plaats aan waar het object moet blijven. Voorbeeld: Ponlo aquí. — “Zet/leg het hier neer.” otras betekent hier “andere” en staat vóór herramientas. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van otro, omdat het bij een vrouwelijk meervoudig zelfstandig naamwoord hoort. De vormen zijn otro, otra, otros, otras; de vorm verandert dus voor getal en grammaticaal geslacht. herramientas is het meervoud van herramienta, “gereedschap” of “werktuigen”. Het woord is vrouwelijk: la herramienta, las herramientas. Daarom staat het bijvoeglijke woord in otras, niet in otros. Voorbeeld: Necesito otras herramientas. — “Ik heb ander gereedschap nodig.” termines is de tweede persoon enkelvoud van terminar in de tegenwoordige conjunctief. Na cuando gebruikt Spaans deze vorm voor een toekomstige of nog niet voltooide tijd: “wanneer je klaar bent”. Het onderwerp is hier tú, hetzelfde als bij de gebiedende wijs Déjalo. Voorbeeld: Cuando termines, avísame. — “Als je klaar bent, laat het me weten.” Samen vormt Déjalo aquí con las otras herramientas de opdracht om het bedoelde mannelijke enkelvoudige object hier bij het andere gereedschap te laten liggen. cuando termines voegt de tijdsvoorwaarde toe: dat moet gebeuren wanneer jij klaar bent. De volledige betekenis is dus: “Laat hem hier bij het andere gereedschap liggen als je klaar bent.”