Water op de vloer opruimen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hay agua en el suelo.

   Er ligt water op de vloer.

   Hay

   er is / er ligt

   agua

   water

   suelo

   vloer

   Uitgebreide uitleg

   Hay is de onpersoonlijke vorm van haber in de tegenwoordige tijd. Hier betekent het dat er water aanwezig is; het drukt geen specifieke persoon uit en verandert niet mee met het aanwezige zelfstandig naamwoord. Een herbruikbaar patroon is hay + zelfstandig naamwoord: Hay un libro en la mesa. = Er ligt een boek op de tafel. agua betekent hier water. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, hoewel het enkelvoud vaak el agua krijgt om de opeenvolging van klinkers te vermijden; in het meervoud is het las aguas. Een bijvoeglijk naamwoord blijft vrouwelijk: agua fría = koud water. suelo is een zelfstandig naamwoord met als basisvorm suelo; in deze zin betekent het vloer. Met het bepaalde lidwoord wordt dat el suelo. Afhankelijk van de context kan suelo ook grond betekenen, maar de vaste vertaling maakt hier de betekenis vloer duidelijk. Samen vormen Hay agua en en el suelo de betekenis: er ligt water op de vloer. Hay introduceert wat aanwezig is, en en el suelo geeft de plaats aan. De volledige uiting is dus: Hay agua en el suelo. = Er ligt water op de vloer. Dit is een neutrale, alledaagse formulering.

2. Se extiende hacia la puerta.

   Het verspreidt zich naar de deur.

   Se extiende

   verspreidt zich

   hacia

   naar

   puerta

   deur

   Uitgebreide uitleg

   Se extiende betekent hier “verspreidt zich” of “breidt zich uit”. Het werkwoord is extenderse; extiende is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. Se hoort bij deze pronominale vorm en verwijst niet zelfstandig naar een genoemd Spaans zelfstandig naamwoord. Het onderwerp wordt in de zin niet expliciet genoemd. Voorbeeld: El humo se extiende. — “De rook verspreidt zich.” Hier is el humo het onderwerp; dat is een nieuw voorbeeld, niet een feit uit de gegeven zin. Hacia geeft de richting aan: naar of in de richting van. Het benoemt een richting, niet noodzakelijk een bereikt eindpunt. Voorbeeld: El agua corre hacia la puerta. — “Het water stroomt naar de deur.” Puerta betekent “deur”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; met het bepaalde lidwoord krijg je la puerta. Het losse woord puerta in de gegeven zin staat na hacia, terwijl het lidwoord la er direct voor staat. Samen vormen se extiende hacia la puerta en het niet-uitgedrukte onderwerp de betekenis: “Het verspreidt zich naar de deur.” De Spaanse zin laat het onderwerp weg omdat de werkwoordsvorm dat onderwerp niet bij naam noemt; de vaste Nederlandse vertaling geeft het weer als “het”.

3. La botella pequeña se rompió.

   Het kleine flesje is gebroken.

   botella

   fles

   pequeña

   klein

   se rompió

   brak; is gebroken

   Uitgebreide uitleg

   botella betekent hier ‘fles’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la botella = ‘de fles’. Het meervoud is botellas; het lidwoord en eventuele bijvoeglijke naamwoorden passen zich aan: las botellas pequeñas = ‘de kleine flessen’. pequeña betekent hier ‘klein’ en beschrijft botella. De vorm is vrouwelijk enkelvoud, omdat zij overeenkomt met het vrouwelijke enkelvoud van botella. De basisvorm is pequeño; vergelijk pequeño, pequeña, pequeños, pequeñas. Voorbeeld: El vaso pequeño está aquí. — ‘Het kleine glas is hier.’ se rompió betekent hier ‘brak’ of ‘is gebroken’. Rompió is de verleden tijd voor de derde persoon enkelvoud van romper (‘breken’). Se hoort hier bij de vorm romperse; zo wordt de gebeurtenis voorgesteld als iets dat met het onderwerp zelf gebeurde: de fles brak. Voorbeeld: La ventana se rompió. — ‘Het raam brak.’ Dit is niet dezelfde vorm als rompió la ventana, waarin iemand of iets het raam breekt. Samen vormt La botella pequeña se rompió. de betekenis: ‘Het kleine flesje is gebroken.’ La botella pequeña is het onderwerp, met het lidwoord la, het zelfstandig naamwoord botella en het daarmee overeenkomende bijvoeglijk naamwoord pequeña; se rompió beschrijft vervolgens dat het brak.

4. Voy a buscar una toalla seca.

   Ik pak een droge handdoek.

   Voy a

   ik ga

   buscar

   halen

   toalla

   handdoek

   seca

   droog

   Uitgebreide uitleg

   Voy a vormt hier samen met het daaropvolgende infinitief een nabije-toekomstconstructie: ir in de tegenwoordige tijd + a + infinitief. Voy is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud van ir (“ik ga”); het onderwerp is dus de spreker. Het patroon Voy a + infinitief betekent vaak “ik ga …” of “ik ben van plan …”. Voorbeeld: Voy a llamar. — “Ik ga bellen.” buscar is de infinitief en betekent hier “zoeken om te pakken of te krijgen”, passend bij de vaste vertaling “Ik pak”. De infinitief verandert niet mee met de persoon nadat voy a is gebruikt. Vergelijk: Voy a buscar — “Ik ga halen” en Vas a buscar — “Jij gaat halen”; alleen de vorm van ir verandert. toalla is een zelfstandig naamwoord voor “handdoek”. Het is vrouwelijk: la toalla — “de handdoek”. Het zelfstandig naamwoord bepaalt hier ook de vorm van het bijvoeglijk naamwoord dat erop volgt. seca betekent hier “droog” en beschrijft toalla. De vorm is vrouwelijk enkelvoud, omdat toalla vrouwelijk enkelvoud is. De basisvorm is seco; de vrouwelijke vorm is seca. Voorbeeld: una camisa seca — “een droog shirt” (in het Spaans is camisa vrouwelijk, dus seca). Samen vormen de delen Voy a buscar una toalla seca. de betekenis: “Ik ga een droge handdoek halen.” In de vaste Nederlandse vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “Ik pak een droge handdoek.” Una introduceert hier een niet nader bepaalde handdoek; de zin stelt niet afzonderlijk een aantal vast.

5. ¿Puedes mover la bolsa primero?

   Kun je de tas eerst verplaatsen?

   Puedes

   kun je / je kunt

   mover

   verplaatsen

   la bolsa

   de tas

   primero

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Puedes komt van poder («kunnen»). De vorm is de tegenwoordige tijd voor tú en betekent hier «kun je…?». In combinatie met een infinitief vormt hij een verzoek: ¿Puedes + infinitief? Bijvoorbeeld: ¿Puedes abrir la puerta? — «Kun je de deur openen?». mover is de infinitief («verplaatsen»). Na puedes blijft het werkwoord in de infinitief; alleen poder draagt hier de persoonsvorm. De vorm verandert dus niet mee met het voorwerp: Puedes mover la caja — «Je kunt de doos verplaatsen.» la bolsa betekent hier «de tas». Bolsa is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; daarom staat het bepaalde lidwoord la ervoor. Het lidwoord hoort bij bolsa, niet bij het werkwoord. In het meervoud wordt dit las bolsas — «de tassen». primero is een bijwoord en betekent «eerst». Het geeft aan dat het verplaatsen vóór een andere handeling of stap moet gebeuren. Het verandert hier niet omdat het als bijwoord de handeling mover bepaalt. Samen vormen de delen ¿Puedes mover la bolsa primero?: «Kun je de tas eerst verplaatsen?» De vraag gebruikt puedes met de infinitief mover, noemt la bolsa als het voorwerp en plaatst primero bij de handeling om de volgorde aan te geven.

6. La pondré en la silla.

   Ik leg de tas op de stoel.

   La

   de tas

   pondré

   ik zal leggen

   silla

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   La is hier een Spaans lijdendvoorwerp-cliticum: het staat vóór de vervoegde werkwoordsvorm en verwijst in deze context naar la bolsa (“de tas”) uit de vorige zin. De vorm is vrouwelijk enkelvoud, passend bij dat zelfstandig naamwoord. Vergelijk voor andere vormen lo bij een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp en las bij een vrouwelijk meervoudig lijdend voorwerp. pondré komt van poner, “zetten/leggen/plaatsen”. Het is de toekomende tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik zal leggen”. Het werkwoord heeft in deze tijd de onregelmatige stam pondr-: poner → pondré; de uitgang -é markeert hier de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: Mañana pondré el libro aquí. — “Morgen leg ik het boek hier.” silla betekent “stoel”. In en la silla betekent het geheel “op de stoel”: en geeft hier de plaats aan en la hoort bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord silla. Voorbeeld: El bolso está en la silla. — “De tas ligt op de stoel.” Samen vormen La + pondré + en la silla de betekenis: “Ik zal de tas op de stoel leggen.” Het object staat als cliticum vóór het werkwoord, en de toekomstige plaats is de stoel.

7. Entonces podemos limpiar el suelo.

   Dan kunnen we de vloer schoonmaken.

   Entonces

   dan

   podemos

   we kunnen

   limpiar

   schoonmaken

   suelo

   vloer

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier dan en verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat: het geeft een gevolg of volgende stap aan. Het kan in andere contexten ook toen betekenen, maar hier past de gevolgbetekenis. podemos is de vorm van poder voor wij in de tegenwoordige tijd. poder betekent kunnen; podemos betekent dus wij kunnen. Na poder staat het volgende werkwoord in de infinitief: podemos limpiar = we kunnen schoonmaken. Voorbeeld: Podemos esperar. — We kunnen wachten. limpiar is de infinitief van het werkwoord schoonmaken of reinigen. Na een modaal werkwoord zoals poder blijft het werkwoord in deze vorm staan. De infinitief kan ook zelfstandig als woordenboekvorm worden geleerd: limpiar, schoonmaken. Voorbeeld: Quiero limpiar la mesa. — Ik wil de tafel schoonmaken. suelo betekent hier vloer. Het is een zelfstandig naamwoord; met het bepaalde lidwoord staat het als el suelo. In andere contexten kan suelo een andere betekenis hebben, maar de vaste vertaling maakt hier de betekenis vloer duidelijk. Voorbeeld: El suelo está limpio. — De vloer is schoon. Samen vormen de delen Entonces + podemos limpiar + el suelo de betekenis: Dan kunnen we de vloer schoonmaken. De zin zegt dat het schoonmaken van de vloer als volgende mogelijkheid of gevolg wordt voorgesteld.

8. La bolsa seguirá seca allí.

   De tas blijft daar droog.

   bolsa

   tas

   seguirá

   zal blijven

   seca

   droog

   allí

   daar

   Uitgebreide uitleg

   bolsa betekent hier “tas”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la bolsa, meervoud las bolsas. Het bijvoeglijk naamwoord dat erbij hoort, krijgt daarom in deze zin de vrouwelijke enkelvoudsvorm seca. seguirá komt van seguir. De vorm is de derde persoon enkelvoud van de toekomende tijd: seguirá = “zal blijven” of letterlijk “zal voortgaan”. In deze zin krijgt seguir met een bijvoeglijk naamwoord de betekenis “in een toestand blijven”. Vergelijk: La puerta seguirá abierta. — “De deur zal open blijven.” seca betekent “droog” en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van seco. De vorm past bij la bolsa; bij een mannelijk zelfstandig naamwoord zou je bijvoorbeeld seco gebruiken: El suelo seguirá seco. — “De vloer zal droog blijven.” allí is een plaatsbijwoord en betekent “daar”. Het wijst een plaats aan zonder zelf getal of geslacht aan te nemen. Een vergelijkbaar woord is aquí — “hier”. Samen vormen de delen: La bolsa (“de tas”) + seguirá seca (“zal droog blijven”) + allí (“daar”). De volledige betekenis is: “De tas blijft daar droog.” De toekomende vorm seguirá maakt ook duidelijk dat het droog blijven in de toekomst wordt verwacht.