Een kleine vlek schoonmaken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hay una mancha en la mesa.

   Er zit een vlek op de tafel.

   Hay

   er is / er zit

   mancha

   vlek

   mesa

   tafel

   Uitgebreide uitleg

   Hay betekent hier dat iets aanwezig is: “er is” of natuurlijker “er zit”. Het is de onpersoonlijke vorm van haber die je gebruikt om het bestaan of de aanwezigheid van iets te noemen. In deze constructie verandert hay niet mee met enkelvoud of meervoud: Hay una mancha en Hay dos manchas. mancha betekent hier “vlek”. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk; daarom staat ervoor una, de onbepaalde vorm die bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord past. Het meervoud is manchas: una mancha — “een vlek”, dos manchas — “twee vlekken”. mesa betekent “tafel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; met een bepaald enkelvoud staat het als la mesa: “de tafel”. In en la mesa geeft en de plaats aan: “op de tafel” of letterlijk “in/bij de tafel”, afhankelijk van de context. Hier is de bedoelde plaatsrelatie “op de tafel”. Samen vormen hay en una mancha de kern “er zit een vlek”. En la mesa voegt de locatie toe. De volledige betekenis is dus: “Er zit een vlek op de tafel.”

2. Yo la veo cerca de la taza.

   Ik zie hem bij de kop.

   Yo

   ik

   veo

   zie

   cerca de

   dicht bij

   taza

   kopje

   Uitgebreide uitleg

   Yo is het onderwerp “ik”. In het Spaans kan het onderwerp vaak worden weggelaten omdat de werkwoordsvorm al informatie geeft; yo maakt het onderwerp hier expliciet. Voorbeeld: Yo limpio la mesa. = “Ik maak de tafel schoon.” veo betekent hier “zie” en is de ik-vorm van ver in de tegenwoordige tijd: yo veo. Andere vormen zijn bijvoorbeeld tú ves (“jij ziet”) en él/ella ve (“hij/zij ziet”). Voorbeeld: Veo una mancha. = “Ik zie een vlek.” cerca de is een vaste voorzetselconstructie met de betekenis “dicht bij” of “in de buurt van”. Daarna volgt een zelfstandig naamwoord met zijn bepaler: cerca de la mesa = “dicht bij de tafel”. la is een vrouwelijk enkelvoudig lijdendvoorwerpscliticum en staat vóór het vervoegde werkwoord veo. Het verwijst naar een vrouwelijk enkelvoudig object; lo wordt gebruikt voor een mannelijk enkelvoudig object. taza is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la taza = “het kopje”. Het meervoud is tazas. Voorbeeld: La taza está cerca. = “Het kopje is dichtbij.” Samen betekenen Yo veo la ... cerca de la taza letterlijk “Ik zie haar/het dicht bij het kopje”. De vaste Nederlandse vertaling gebruikt “hem” in plaats van het vrouwelijke Spaanse la, waardoor het geslacht van het object in de vertaling niet precies overeenkomt.

3. ¿Tenemos una esponja limpia?

   Hebben we een schone spons?

   Tenemos

   hebben we

   esponja

   spons

   limpia

   schoon

   Uitgebreide uitleg

   Tenemos komt van tener (“hebben”). Het is de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud: “wij hebben”. In deze vraag staat het onderwerp we niet los in de zin; de persoonsvorm maakt duidelijk dat de spreker zichzelf samen met minstens één andere persoon bedoelt. Vergelijk: Tengo una esponja = “Ik heb een spons” en Tenemos una esponja = “Wij hebben een spons”. Esponja betekent hier “spons”. Het is een zelfstandig naamwoord van het vrouwelijke grammaticale geslacht: la esponja, una esponja. Het meervoud is esponjas; het lidwoord en eventuele bijvoeglijke naamwoorden passen zich daaraan aan. Voorbeeld: Hay dos esponjas = “Er zijn twee sponzen.” Limpia betekent hier “schoon”. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord limpio, omdat het bij esponja hoort: una esponja limpia. De vorm verandert mee met het zelfstandig naamwoord: un paño limpio = “een schone doek”, unas esponjas limpias = “schone sponzen”. Hier beschrijft limpia de spons; het zegt niet dat de spons aan het schoonmaken is. Samen vormen tenemos una esponja limpia de inhoud “we hebben een schone spons”. De vraagintonatie en de vraagtekens maken daarvan: “Hebben we een schone spons?” Una introduceert een niet nader bepaalde spons; op zichzelf stelt het geen expliciete numerieke telling vast.

4. La esponja está junto al fregadero.

   De spons ligt bij de gootsteen.

   esponja

   spons

   está

   is / bevindt zich

   junto al

   bij de / naast de

   fregadero

   gootsteen

   Uitgebreide uitleg

   esponja betekent hier ‘spons’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la esponja; het meervoud is esponjas. Voorbeeld: La esponja está limpia. — ‘De spons is schoon.’ está is de derde persoon enkelvoud van estar in de tegenwoordige tijd. Hier drukt estar een plaats uit: de spons bevindt zich bij de gootsteen. Bij een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld están: Los vasos están aquí. — ‘De glazen zijn hier.’ junto al betekent hier ‘bij de’ of ‘naast de’. De bruikbare combinatie is junto a (‘bij/naast’), gevolgd door el fregadero; a + el wordt al. In deze plaatsbepalende combinatie blijft junto zo staan en stemt het niet af op het vrouwelijke woord esponja. Voorbeeld: La silla está junto a la mesa. — ‘De stoel staat naast de tafel.’ fregadero betekent ‘gootsteen’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el fregadero; het meervoud is los fregaderos. In al fregadero verwijst el naar dit mannelijke enkelvoud. Samen vormen La esponja (de spons) + está (bevindt zich) + junto al fregadero (bij de gootsteen) de betekenis: ‘De spons ligt bij de gootsteen.’ Het Spaanse estar geeft de locatie aan; het Nederlands gebruikt hier natuurlijk ‘ligt’.

5. ¿Debo usar un poco de jabón?

   Zal ik wat zeep gebruiken?

   Debo

   moet ik

   usar

   gebruiken

   un poco de

   een beetje

   jabón

   zeep

   Uitgebreide uitleg

   Debo komt van het werkwoord deber en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik moet”. In deze vraag drukt het uit dat de spreker vraagt of hij of zij iets moet doen; samen met de vraagvorm kan dat natuurlijk worden vertaald als “zal ik …?”. Vergelijk: Debes esperar. — “Je moet wachten.” usar betekent “gebruiken”. Dit is de infinitief. Na deber staat de infinitief: debo usar = “ik moet gebruiken” of, in deze vraag, “zal ik gebruiken?”. Voor een andere persoon verandert deber, niet de infinitief: debe usar = “hij/zij moet gebruiken”. un poco de betekent “een beetje”. Deze constructie geeft een kleine hoeveelheid aan; un is hier niet op zichzelf een expliciete telling van één voorwerp. Het zelfstandig naamwoord erna kan niet-telbaar of als hoeveelheid worden opgevat, zoals in un poco de agua — “een beetje water”. jabón betekent hier “zeep”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; een bepaalde vorm is el jabón. Het woord benoemt de stof of het product, niet een specifieke hoeveelheid. Bijvoorbeeld: Necesito jabón. — “Ik heb zeep nodig.” Samen vormen de delen de vraag ¿Debo usar un poco de jabón?: debo usar vraagt of de spreker de handeling moet uitvoeren, en un poco de jabón specificeert de kleine hoeveelheid zeep. De volledige betekenis is: “Zal ik wat zeep gebruiken?”

6. Pon un poco de jabón en la esponja.

   Doe een beetje zeep op de spons.

   Pon

   doe / leg

   un poco de

   een beetje

   jabón

   zeep

   esponja

   spons

   Uitgebreide uitleg

   Pon betekent hier “doe” of “leg” en is de bevestigende gebiedende wijs van poner voor tú (enkelvoud). Het onderwerp is dus een niet-uitgesproken “jij”. De vorm is onregelmatig: niet *pone*, maar pon. Voorbeeld: Pon el libro aquí. — “Leg het boek hier neer.” un poco de geeft een kleine, niet precies gemeten hoeveelheid aan: “een beetje”. Het is geen exacte telbare hoeveelheid. Dit patroon kan voor verschillende stoffen of substanties worden gebruikt, bijvoorbeeld un poco de agua — “een beetje water”. jabón is het zelfstandig naamwoord “zeep”. In deze zin is het datgene wat je moet gebruiken of verplaatsen. Het meervoud is jabones, maar hier gaat het om zeep als onbepaalde hoeveelheid. esponja betekent “spons”. In la esponja verwijst la naar één bepaalde spons; en la esponja betekent “op/in de spons”. Het voorzetsel en geeft hier de plaats aan waar de zeep moet komen. Samen vormen de delen de opdracht: Pon + un poco de jabón + en la esponja = “Doe een beetje zeep op de spons.” De spreker draagt de aangesprokene op een kleine hoeveelheid zeep op die spons aan te brengen.

7. La mancha casi ha desaparecido.

   De vlek is bijna weg.

   mancha

   vlek

   casi

   bijna

   ha desaparecido

   is verdwenen

   Uitgebreide uitleg

   mancha betekent hier “vlek”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: daarom staat ervoor la in la mancha. Het meervoud is manchas; het lidwoord wordt dan las: las manchas = “de vlekken”. Voorbeeld: La mancha es pequeña. — “De vlek is klein.” casi betekent “bijna” en geeft aan dat iets dicht bij een toestand of hoeveelheid ligt, maar die toestand nog niet volledig bereikt is. Het verandert niet van vorm. Voorbeeld: La taza está casi llena. — “De kop is bijna vol.” ha desaparecido betekent hier “is verdwenen”. Dit is de voltooide tijd: ha is de derde persoon enkelvoud van haber, gevolgd door het voltooid deelwoord desaparecido van desaparecer (“verdwijnen”). Bij een meervoudig onderwerp wordt dat han desaparecido: Las manchas han desaparecido. — “De vlekken zijn verdwenen.” Samen vormen la mancha en ha desaparecido de mededeling dat de vlek weg is; casi verzwakt die mededeling tot “bijna weg”. De hele zin La mancha casi ha desaparecido. betekent dus: “De vlek is bijna weg.”

8. La mesa parece limpia.

   De tafel ziet er schoon uit.

   mesa

   tafel

   parece

   lijkt

   limpia

   schoon

   Uitgebreide uitleg

   mesa betekent hier “tafel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la mesa is enkelvoud en las mesas meervoud. Voorbeeld: La mesa es grande. — De tafel is groot. parece komt van parecer en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In deze zin betekent parecer dat iets een bepaalde indruk maakt: “lijken” of “eruitzien”. De vorm verandert met het onderwerp: parece bij één onderwerp, parecen bij meerdere onderwerpen. Voorbeeld: Las mesas parecen nuevas. — De tafels lijken nieuw. limpia betekent hier “schoon”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord limpio; die vorm past bij la mesa. De andere basisvormen zijn limpio (mannelijk enkelvoud), limpios (mannelijk meervoud) en limpias (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: El vaso está limpio. — Het glas is schoon. Samen vormen de delen La mesa parece limpia.: La mesa is het onderwerp, parece geeft de indruk weer, en limpia beschrijft de tafel. De volledige betekenis is: “De tafel ziet er schoon uit.”