Een losse stoel veilig verplaatsen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Esta silla está floja.

   Deze stoel voelt los aan.

   Esta

   deze

   silla

   stoel

   está

   is

   floja

   los

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord: este (mannelijk enkelvoud), esta (vrouwelijk enkelvoud), estos en estas (meervoud). De vorm past hier bij silla, maar het woord verwijst alleen naar een stoel die in de context als “deze” wordt aangewezen. Silla betekent “stoel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la silla. Het meervoud is sillas; het lidwoord verandert dan in las: las sillas = “de stoelen”. Está is de derde persoon enkelvoud van estar, “zijn” of “zich bevinden”. Spaans gebruikt estar vaak voor een toestand of toestand die hier wordt waargenomen: La silla está... = “De stoel is...” of “De stoel voelt/is...”. De vormketen is estar → está (hij/zij/het is; ook gebruikt bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord). Het accentteken hoort bij de vervoegde vorm. Floja betekent hier “los” of “niet stevig”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat in het vrouwelijk enkelvoud, zodat het overeenkomt met silla. De basisvorm is flojo; de vormen zijn bijvoorbeeld flojo (mannelijk enkelvoud), floja (vrouwelijk enkelvoud), flojos en flojas (meervoud). Een bruikbaar contrast is firme = “stevig”. Voorbeeld: La pata está floja. — “De poot zit los.” Samen vormen de delen Esta silla (“Deze stoel”) + está (“is/voelt”) + floja (“los”). De volledige betekenis is daarom: “Deze stoel voelt los aan.” De zin beschrijft de toestand van de stoel; hij beweert niet dat de stoel noodzakelijk volledig uit elkaar valt.

2. ¿Qué parte se mueve?

   Welk deel beweegt?

   Qué

   welk(e)

   parte

   deel

   se mueve

   beweegt

   Uitgebreide uitleg

   Qué staat hier aan het begin van een directe vraag en betekent welk(e). Het krijgt een accent in deze vraagfunctie. Vergelijk qué met cuál: beide kunnen in vragen ongeveer “welke” betekenen, maar hun gebruik hangt af van de constructie; leer hier vooral het patroon ¿Qué + zelfstandig naamwoord ...?, zoals ¿Qué parte...? = “Welk deel...?”. Parte betekent hier “deel”. Het is een zelfstandig naamwoord. Het onderscheid tussen enkelvoud en meervoud staat in de vorm: la parte (het deel) en las partes (de delen). Parte is in het Spaans vrouwelijk, wat je ook ziet aan la en las. In deze zin is parte het onderwerp van se mueve, ook al staat het na qué. Se mueve komt van mover (“bewegen”). Mueve is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “beweegt”. Het patroon se mueve wordt hier gebruikt voor iets dat beweegt of wiebelt; se hoort bij deze gebruikswijze van het werkwoord en betekent hier niet zelfstandig “zich” als een los Nederlands object. Vergelijk: se mueve = “het beweegt”, se mueven = “ze bewegen”. Voorbeeld: La puerta se mueve. — “De deur beweegt.” Samen vormt ¿Qué parte se mueve? de vraag “Welk deel beweegt?”. Qué parte vraagt welk onderdeel bedoeld wordt, en se mueve beschrijft dat dit onderdeel beweegt. In de gegeven context wordt dit daarna gespecificeerd als de achterste poot, die een beetje beweegt.

3. La pata trasera se mueve un poco.

   De achterste poot wiebelt een beetje.

   pata

   poot

   trasera

   achterste

   se mueve

   wiebelt

   un poco

   een beetje

   Uitgebreide uitleg

   pata betekent hier “poot”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la pata en meervoud las patas. Afhankelijk van de context kan pata ook een poot van een dier of een meubelstuk aanduiden; in deze zin is “poot” de bedoelde betekenis. trasera betekent “achterste”. Deze vorm hoort bij het vrouwelijke enkelvoud van pata: pata trasera. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is trasero; de vrouwelijke vorm is trasera, en het meervoud is bijvoorbeeld traseras. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier na het zelfstandig naamwoord, zoals vaak in het Spaans. se mueve betekent hier “wiebelt” of “beweegt”. mueve is de derde persoon enkelvoud van mover in de tegenwoordige tijd. In se mueve maakt se deel uit van de pronominale vorm moverse: het onderwerp beweegt zonder dat er in deze zin een uitvoerder wordt genoemd. Voorbeeld: La puerta se mueve. — “De deur beweegt.” un poco betekent “een beetje”. Het is een vaste, korte hoeveelheidsaanduiding die hier de mate van het bewegen beperkt. Voorbeeld: La silla se mueve un poco. — “De stoel wiebelt een beetje.” Samen vormt La pata trasera het onderwerp: “de achterste poot”. Se mueve zegt wat die poot doet, en un poco geeft aan dat het slechts in geringe mate gebeurt. De hele zin betekent daarom: “De achterste poot wiebelt een beetje.”

4. Tenemos que arreglarla antes de que alguien la use.

   We moeten hem repareren voordat iemand hem gebruikt.

   Tenemos que

   we moeten

   arreglarla

   hem repareren

   antes de que

   voordat

   alguien

   iemand

   la

   hem

   use

   gebruikt

   Uitgebreide uitleg

   Tenemos que is een vaste constructie voor noodzakelijkheid: tener que + infinitief betekent “moeten”. Tenemos is de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud, van tener (“hebben”): hier gaat het om “wij moeten”. arreglarla betekent hier “haar/hem repareren”. De basisvorm is arreglar (“repareren”); la is het vrouwelijke enkelvoudige lijdendvoorwerpscliticum en staat aan het infinitief vast. Volgens de voorafgaande zin verwijst la naar la pata trasera (“de achterste poot”). De Nederlandse vertaling gebruikt “hem”, maar de Spaanse vorm blijft vrouwelijk omdat pata in het Spaans vrouwelijk is. Vergelijk: arreglarlo voor een mannelijk enkelvoudig object, bijvoorbeeld el motor. antes de que betekent “voordat”. Na deze tijdsconjunctie staat hier use, de derde persoon enkelvoud van de conjunctief van usar (“gebruiken”). Het gebruik van de conjunctief past bij een handeling die nog niet heeft plaatsgevonden: eerst repareren, daarna kan iemand het gebruiken. Vergelijk als leerpatroon: antes de que llegue — “voordat hij/zij aankomt”. alguien betekent “iemand” en duidt hier een niet nader bepaalde persoon aan. Het is grammaticaal enkelvoud; daarom staat het werkwoord verderop in de derde persoon enkelvoud. De tweede la is opnieuw het vrouwelijke enkelvoudige lijdendvoorwerpscliticum. Hier verwijst het, in overeenstemming met de vaste betekenis, naar dezelfde achterste poot; het is het object van use. use komt van usar, “gebruiken”. In deze zin betekent het “gebruikt”, met alguien als onderwerp en la als object. De vorm is niet de gewone tegenwoordige indicatief usa, maar de conjunctiefvorm use, vereist door antes de que in deze nog niet gerealiseerde tijdsrelatie. Samen vormt de zin: Tenemos que + arreglarla = “we moeten haar/hem repareren”, en antes de que alguien la use = “voordat iemand haar/hem gebruikt”. De volledige betekenis is dus: “We moeten hem repareren voordat iemand hem gebruikt.”

5. ¿Me siento en otro sitio?

   Zal ik ergens anders gaan zitten?

   Me siento

   ga ik zitten

   otro

   andere

   sitio

   plek

   Uitgebreide uitleg

   Me siento betekent hier “ga ik zitten”. Het is de vorm voor yo van sentarse in de tegenwoordige tijd: me siento = “ik ga zitten / ik zit”. Het voornaamwoord me hoort bij de eerste persoon enkelvoud. Dezelfde vorm kan in een andere context ook “ik voel me” betekenen, van sentirse; hier maakt de vertaling duidelijk dat het om gaan zitten gaat. Voorbeeld: Me siento aquí. — “Ik ga hier zitten.” otro betekent hier “andere”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat in de mannelijke enkelvoudsvorm, omdat het bij sitio hoort. De vormen stemmen af op het zelfstandig naamwoord: otro sitio, maar otra silla in het volgende contextzinnetje. Voorbeeld: Busco otro lugar. — “Ik zoek een andere plek.” sitio betekent “plek” of “plaats”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze uitdrukking verwijst het naar een plaats om te zitten. Een veelgebruikte nabije vorm is sitios voor meerdere plekken. Samen vormen de delen de vraag ¿Me siento en otro sitio?: me siento geeft de handeling van de spreker aan, en en otro sitio geeft de andere plaats aan. De volledige betekenis is: “Zal ik ergens anders gaan zitten?” De vraagvorm en de context maken er een voorstel of vraag over de eigen handeling van, niet een opdracht aan de luisteraar.

6. Usa otra silla por ahora.

   Gebruik voorlopig een andere stoel.

   Usa

   gebruik

   otra

   andere

   silla

   stoel

   por ahora

   voorlopig

   Uitgebreide uitleg

   Usa is hier de bevestigende gebiedende wijs van usar (“gebruiken”) voor tú (één aangesproken persoon). De vorm voor een beleefde enkelvoudige aanspreking is use, en voor meerdere aangesproken personen usen; die vormen moet je dus niet door elkaar halen. Voorbeeld: Usa esta llave. — “Gebruik deze sleutel.” otra betekent hier “een andere” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van otro, omdat het bij silla hoort. De vormen zijn bijvoorbeeld otro bij een mannelijk enkelvoudig woord en otras bij een vrouwelijk meervoudig woord. Voorbeeld: Necesito otra mesa. — “Ik heb een andere tafel nodig.” silla is het zelfstandig naamwoord “stoel”. Het is vrouwelijk; daarom verschijnt het als la silla (“de stoel”) en krijgt het bijvoeglijke woord hier de vorm otra. por ahora is een vaste tijdsbepaling met de betekenis “voorlopig” of “voor nu”. Het zegt dat de instructie voor de huidige, tijdelijke periode geldt. De delen vormen samen: Usa (“gebruik”) + otra silla (“een andere stoel”) + por ahora (“voorlopig”). De volledige betekenis is dus: “Gebruik voorlopig een andere stoel.”

7. Voy a apartar esta silla.

   Ik zet deze stoel aan de kant.

   Voy a

   ik ga ...

   apartar

   opzijzetten

   esta

   deze

   silla

   stoel

   Uitgebreide uitleg

   Voy a bestaat uit voy, de eerste persoon enkelvoud van ir (“gaan”), plus a en een infinitief. Dit patroon ir a + infinitief drukt een voorgenomen of nabije toekomstige handeling uit: Voy a leer. = “Ik ga lezen.” Het onderwerp “ik” zit al in de werkwoordsvorm voy; een apart onderwerp is niet nodig. Apartar is hier de infinitief na voy a en betekent “opzijzetten” of “aan de kant zetten”. Het is een regelmatig werkwoord van de eerste vervoegingsgroep op -ar; bijvoorbeeld: aparto = “ik zet opzij”, aparté = “ik zette opzij”. In deze zin staat het nog niet vervoegd, omdat voy de persoon en de tijd van de constructie draagt. Esta is een aanwijzend woord voor iets vrouwelijks in het enkelvoud. Het stemt hier af op silla; de vorm betekent “deze” en verwijst naar het aangewezen object. Vergelijk: este libro = “dit boek” en estas sillas = “deze stoelen”. In modern Spaans wordt esta in deze bepalende functie zonder accent geschreven; dat accent is hier dus niet nodig. Silla is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: “stoel”. Het meervoud is sillas. In esta silla bepaalt het zelfstandig naamwoord waarom de aanwijzende vorm vrouwelijk enkelvoud is: esta, niet este of estas. Samen vormen de delen Voy a apartar esta silla: “Ik zet deze stoel aan de kant.” De constructie met voy a maakt duidelijk dat de spreker van plan is deze handeling uit te voeren, terwijl esta silla het object van apartar aanduidt.

8. Ponla contra la pared para que el paso quede libre.

   Zet hem tegen de muur, zodat de doorgang vrij blijft.

   Ponla

   zet hem neer

   contra

   tegen

   la pared

   de muur

   para que

   zodat

   el paso

   de doorgang

   quede

   blijft

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Ponla betekent hier: zet haar/het neer. Het is de bevestigende gebiedende wijs van poner voor tú: pon plus het directe voornaamwoord la. Pon is hier een onregelmatige gebiedende vorm; pone is niet de stam, maar bijvoorbeeld de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd van poner. La is vrouwelijk enkelvoud en verwijst in de gegeven context naar esta silla uit de vorige zin. Bij een bevestigend bevel wordt het voornaamwoord aan de werkwoordsvorm vastgeschreven. Voorbeeld: Ponla aquí. — Zet haar/het hier neer. contra geeft het contact of de positie tegen iets aan. Het is een voorzetsel; contra la pared betekent dus tegen de muur, niet alleen in de richting van de muur. la pared is de muur. Pared is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, daarom staat ervoor la. Voorbeeld: La pared es blanca. — De muur is wit. para que leidt een doelzin in: zodat/opdat. Na para que staat hier een vervoegde vorm in de aanvoegende wijs, omdat de zin een beoogd resultaat uitdrukt. el paso betekent hier de doorgang. Paso is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, daarom staat ervoor el. Het kan in andere contexten ook een stap of passage betekenen; hier bepaalt de vaste vertaling de betekenis doorgang. quede komt van quedar en is hier de derde persoon enkelvoud van de aanvoegende wijs. In deze constructie betekent quedar dat iets in een bepaalde toestand blijft of komt: quede libre, vrij blijft. Het onderwerp van deze bijzin is el paso, niet de eerder bedoelde stoel. Voorbeeld: Cierra la puerta para que el camino quede libre. — Sluit de deur zodat de weg vrij blijft. libre betekent vrij en beschrijft de toestand van el paso. Deze vorm verandert hier niet zichtbaar voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud: el paso libre, maar ook la zona libre. Samen bestaat de zin uit het bevel Ponla contra la pared — zet haar/het tegen de muur — en de doelzin para que el paso quede libre — zodat de doorgang vrij blijft. De volledige betekenis is: Zet de stoel tegen de muur, zodat de doorgang vrij blijft.