Zonnig weer en voorbereiding op een wandeling | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hace sol afuera.

   Het is buiten zonnig.

   Hace sol

   Het is zonnig

   afuera

   buiten

   Uitgebreide uitleg

   Hace sol betekent hier dat de zon schijnt of dat het zonnig is. In deze vaste weeruitdrukking is hace de derde persoon enkelvoud van hacer; het gaat niet om een concrete persoon die iets maakt of doet. Het weer wordt in het Spaans vaak met een onpersoonlijke uitdrukking beschreven: Hace frío = “Het is koud” en Hace calor = “Het is warm”. afuera betekent “buiten” en geeft de plaats aan. Het is een bijwoord, dus het verandert niet voor getal of geslacht. Een bruikbaar contrast is afuera “buiten” tegenover adentro “binnen”. Voorbeeld: Los niños están afuera. — “De kinderen zijn buiten.” Samen vormt Hace sol afuera één eenvoudige mededeling over het weer en de plaats: “Het is buiten zonnig.” Hace sol levert de weerbeschrijving; afuera zegt waar die beschrijving geldt.

2. Lleva tus gafas de sol.

   Neem je zonnebril mee.

   Lleva

   neem mee

   tus

   je

   gafas de sol

   zonnebril

   Uitgebreide uitleg

   Lleva komt hier van llevar en is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (enkelvoud): “neem mee”. In deze zin gaat het om iets meenemen; llevar kan in andere contexten ook “dragen” of “brengen” betekenen. Voorbeeld: Lleva un paraguas. — “Neem een paraplu mee.” Tus is de bezittelijke vorm voor één aangesprokene (tú) bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het verwijst hier naar de bril die van de aangesprokene is. Vergelijk: tu gafas is niet correct; bij een meervoudig zelfstandig naamwoord staat tus. Gafas de sol is de vaste woordgroep voor “zonnebril”. Gafas staat grammaticaal in het meervoud, ook al kan de woordgroep naar één bril verwijzen; de sol specificeert het soort bril. Voorbeeld: Mis gafas de sol están aquí. — “Mijn zonnebril is hier.” Samen betekent Lleva tus gafas de sol.: “Neem je zonnebril mee.” De opdracht gebruikt lleva voor de aangesprokene en tus om de zonnebril als bezit van die persoon aan te duiden.

3. ¿Hace demasiado calor para caminar?

   Is het te warm om te wandelen?

   Hace … calor

   het is warm/heet

   demasiado

   te veel; te

   caminar

   wandelen

   Uitgebreide uitleg

   Hace calor betekent hier letterlijk dat het warm is. In het Spaans gebruikt men voor weer en temperatuur vaak hacer + een zelfstandig naamwoord: Hace frío = het is koud en Hace buen tiempo = het is mooi weer. Hace is de derde persoon enkelvoud van hacer in de tegenwoordige tijd; in deze vaste weeruitdrukking verwijst het niet naar een genoemd persoon. Demasiado versterkt calor en betekent hier te veel of natuurlijker te. Het drukt uit dat de hoeveelheid warmte een grens overschrijdt. Vergelijk: bastante calor = behoorlijk wat warmte, tegenover demasiado calor = te veel warmte. In deze zin gaat demasiado dus niet over een persoon die iets overdreven doet. Caminar is de infinitief en betekent wandelen of lopen. Na para kan een infinitief het doel of de geschiktheid aangeven: para caminar = om te wandelen. De infinitief verandert hier niet volgens persoon of aantal. Voor een andere vorm kun je bijvoorbeeld zeggen: Caminamos = we wandelen; daarin wordt de persoon wel in de werkwoordsvorm aangegeven. Samen vormen demasiado calor en para caminar de beoordeling te warm om te wandelen. De volledige vraag ¿Hace demasiado calor para caminar? vraagt of de warmte een te grote belemmering is om te wandelen. De vraagvorm wordt hier door de vraagtekens en de intonatie gemarkeerd; de woordvolgorde blijft hetzelfde als in de mededeling Hace demasiado calor para caminar — het is te warm om te wandelen.

4. Hace calor, pero todavía podemos ir.

   Het is warm, maar we kunnen nog steeds gaan.

   Hace calor

   Het is warm.

   todavía

   nog steeds

   podemos

   we kunnen

   ir

   gaan

   Uitgebreide uitleg

   Hace calor betekent hier dat het warm is. In deze weeruitdrukking is hacer het werkwoord in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: hace. Het onderwerp is niet een genoemd persoon; Spaans gebruikt hier een onpersoonlijke constructie. Vergelijk: Hace frío. — Het is koud. Leer hace in deze uitdrukking dus niet als een vorm die naar een persoon verwijst. Todavía betekent hier ‘nog steeds’: de mogelijkheid om te gaan blijft bestaan ondanks de warmte. Het kan in andere zinnen ook ‘nog’ betekenen, bijvoorbeeld: Todavía estoy aquí. — Ik ben er nog steeds. Het tegenovergestelde idee kan met ya no worden uitgedrukt: Ya no podemos ir. — We kunnen niet meer gaan. Podemos is de eerste persoon meervoud van poder in de tegenwoordige tijd: poder → podemos. Het betekent hier ‘we kunnen’ en wordt gevolgd door een infinitief om aan te geven wat mogelijk is: Podemos descansar. — We kunnen rusten. De vorm podemos bevat dus zowel de betekenis van kunnen als de spreker plus anderen als onderwerp. Ir is de infinitief ‘gaan’. Na poder blijft het volgende werkwoord in de infinitief: podemos ir = ‘we kunnen gaan’. Vergelijk: Quiero ir. — Ik wil gaan. Ir is onregelmatig in sommige vervoegde vormen, maar in deze zin staat juist de onvervoegde infinitief. De volledige structuur is Hace calor, pero todavía podemos ir: eerst wordt de warmte als omstandigheid genoemd, daarna introduceert pero een tegenstelling, en vervolgens staat de mogelijkheid todavía podemos ir. De vaste betekenis is daarom: ‘Het is warm, maar we kunnen nog steeds gaan.’

5. Podemos quedarnos en la sombra.

   We kunnen in de schaduw blijven.

   Podemos

   we kunnen

   quedarnos

   blijven

   sombra

   schaduw

   Uitgebreide uitleg

   Podemos is de vorm van poder voor nosotros/nosotras: “wij kunnen”. Poder drukt hier mogelijkheid uit. Vergelijk: puedo = “ik kan” en pueden = “zij kunnen” of “u kunt” wanneer u meerdere personen aanspreekt. Quedarnos betekent hier “blijven”. Het is de infinitief quedar in de pronominale vorm quedarse, met het clitische voornaamwoord nos eraan vast: quedar + nos → quedarnos. In deze vorm is nos geen zelfstandig onderwerp; het hoort bij de verbale constructie en verwijst naar dezelfde groep als nosotros/nosotras in podemos. Met podemos vormt de infinitief een herbruikbaar patroon: podemos + infinitief = “we kunnen …”. Voorbeeld: Podemos esperar. = “We kunnen wachten.” Sombra betekent “schaduw”. Het is een zelfstandig naamwoord. In la sombra zie je dat het hier om een vrouwelijk enkelvoud gaat: la is het bepaalde lidwoord voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Buscamos la sombra. = “We zoeken de schaduw.” En la sombra betekent “in de schaduw”: en geeft hier de plaats aan en la sombra benoemt die plaats. Samen vormen Podemos + quedarnos + en la sombra de betekenis “We kunnen in de schaduw blijven.” De zin drukt dus de mogelijkheid uit om daar te blijven.

6. Los árboles nos mantendrán frescos.

   De bomen houden ons koel.

   árboles

   bomen

   nos

   ons

   mantendrán

   zullen houden

   frescos

   koel

   Uitgebreide uitleg

   árboles is het meervoud van árbol (“boom”): árbol → árboles. Samen met Los vormt het de nominale groep Los árboles, “de bomen”. nos is het voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud en betekent hier “ons”. Het is het lijdend voorwerp: de groep die door de bomen in een bepaalde toestand wordt gehouden. De vaste zin specificeert niet wie precies met nos wordt bedoeld; grammaticaal is het niet het onderwerp. mantendrán komt van mantener, dat hier betekent “in een toestand houden”. Het is de toekomende tijd, derde persoon meervoud: mantener → mantendr- + uitgang, dus mantendrán = “zij zullen houden”. De toekomstige stam is onregelmatig; bijvoorbeeld mantendré betekent “ik zal houden”. frescos betekent hier “koel”. Het is de mannelijke meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord fresco; -os markeert hier mannelijk meervoud. Het bijvoeglijk naamwoord stemt af op de groep die door nos wordt aangeduid. De bron zegt niet welke samenstelling die groep heeft, maar de gebruikte vorm is wel mannelijk meervoud. De structuur is Los árboles (“de bomen”) + nos mantendrán (“zullen ons houden”) + frescos (“koel”). Samen betekent de zin: “De bomen houden ons koel.” De Spaanse vorm mantendrán verwijst letterlijk naar de toekomst, terwijl de vaste Nederlandse vertaling die toekomstige betekenis niet afzonderlijk weergeeft.

7. Llevaré una botella de agua.

   Ik neem een fles water mee.

   Llevaré

   ik neem mee

   botella

   fles

   agua

   water

   Uitgebreide uitleg

   Llevaré is de eerste persoon enkelvoud van llevar in de futurum: “ik zal meenemen” of, in deze zin natuurlijker, “ik neem mee”. De uitgang -é markeert hier “ik” en een toekomstige handeling. Vergelijk: llevo = “ik neem mee / ik draag” in de tegenwoordige tijd; llevaré = “ik zal meenemen”. Voorbeeld: Llevaré un mapa. = “Ik neem een kaart mee.” botella betekent hier “fles”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: una botella = “een fles”. Het meervoud is botellas. Voorbeeld: La botella está llena. = “De fles is vol.” agua betekent “water”. In una botella de agua geeft de agua aan wat voor soort fles bedoeld wordt of wat erin zit: “een fles water”. Agua is grammaticaal vrouwelijk, maar in het enkelvoud krijgt het normaal het lidwoord el wanneer het direct ervoor staat, zoals in el agua; dit voorkomt de opeenvolging van beklemtoonde a-klanken. Daarom staat hier toch una botella, omdat het lidwoord bij botella hoort en agua na de staat. Voorbeeld: Bebo agua. = “Ik drink water.” De combinatie una botella de agua betekent als geheel “een fles water”. Samen met Llevaré ontstaat Llevaré una botella de agua.: “Ik neem een fles water mee.” De zin beschrijft een toekomstige handeling van de spreker; Llevaré stemt overeen met “ik”, en de fles water is wat wordt meegenomen.

8. Será útil durante el paseo.

   Die komt goed van pas tijdens de wandeling.

   Será

   zal zijn

   útil

   nuttig

   durante

   tijdens

   paseo

   wandeling

   Uitgebreide uitleg

   Será is de toekomende vorm van ser (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud. Het onderwerp staat hier niet uitgeschreven; op basis van de vaste vertaling en de voorafgaande context gaat het om het eerder genoemde voorwerp. De vorm drukt uit dat het op een later moment nuttig zal zijn. Útil betekent hier “nuttig” of “van pas komend”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft dezelfde vorm voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud wordt het útiles. Voorbeeld: La información es útil. — “De informatie is nuttig.” Durante is een voorzetsel met de betekenis “tijdens”. Het introduceert de periode waarin iets gebeurt: durante la reunión betekent “tijdens de vergadering”. Paseo is het zelfstandig naamwoord paseo, hier in het mannelijk enkelvoud met het lidwoord el: el paseo betekent “de wandeling”. Het kan afhankelijk van de context ook een uitstapje of rit betekenen, maar hier past “wandeling” bij de vaste vertaling. Samen betekent Será útil durante el paseo: het eerder bedoelde voorwerp zal tijdens de wandeling nuttig zijn, oftewel: “Die komt goed van pas tijdens de wandeling.”