Tekenen in je vrije tijd | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Qué haces en tu tiempo libre?

   Wat doe je in je vrije tijd?

   ¿Qué

   wat

   haces

   doe je

   tiempo

   tijd

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   ¿Qué vraagt naar een onbekend ding, activiteit of antwoord: "wat". Het accentteken onderscheidt het vragende qué van het voegwoord que in bijvoorbeeld Creo que... ("Ik denk dat..."). Aan het begin van deze directe vraag staat het samen met het openingsvraagteken. haces komt van hacer ("doen/maken"). Dit is de tegenwoordige tijd voor tú: hago = ik doe, haces = jij doet, hace = hij/zij/u doet. Het onderwerp "jij" hoeft in het Spaans niet apart te staan, omdat de werkwoordsvorm het hier aangeeft. Voorbeeld: ¿Qué haces los fines de semana? — "Wat doe je in het weekend?" tiempo is een zelfstandig naamwoord en betekent hier "tijd". In andere contexten kan hetzelfde woord ook bijvoorbeeld "weer" of "tijdperk" betekenen; en tu tiempo libre maakt hier de betekenis "tijd" duidelijk. Het is mannelijk enkelvoud: el tiempo. Voorbeeld: No tengo tiempo. — "Ik heb geen tijd." libre beschrijft tiempo en betekent hier "vrij", in de betekenis van niet bezet of beschikbaar. De vorm libre blijft hetzelfde bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud is het libres. Voorbeeld: Tengo una tarde libre. — "Ik heb een vrije middag." Samen vormt en tu tiempo libre de tijdsbepaling "in je vrije tijd": en betekent "in", tu betekent "je/jouw", en libre stemt in getal af op het enkelvoudige tiempo. De hele vraag ¿Qué haces en tu tiempo libre? betekent daarom: "Wat doe je in je vrije tijd?" Het patroon ¿Qué haces en ...? kun je hergebruiken om te vragen wat iemand op een bepaalde tijd of plaats doet.

2. Me gusta dibujar en casa.

   Ik teken graag thuis.

   Me gusta

   ik vind het leuk

   dibujar

   tekenen

   casa

   huis

   Uitgebreide uitleg

   Me gusta betekent hier dat iets de spreker bevalt: “ik vind het leuk” of “ik doe het graag”. In deze constructie is me het indirecte voornaamwoord voor de spreker en is gusta de vorm van gustar bij een enkelvoudige activiteit. Het werkwoord gustar werkt dus anders dan een gewoon werkwoord als querer: letterlijk is de activiteit degene die “bevalt”. Vergelijk: Me gustan los libros = “Ik vind boeken leuk”; gustan is daar meervoud omdat los libros het onderwerp is. dibujar is de infinitief van dibujar, “tekenen”. Na gusta kan een infinitief een activiteit aanduiden: Me gusta leer = “Ik lees graag” / “Ik vind lezen leuk”. De infinitief verandert hier niet voor persoon of getal. casa betekent “huis”. In het vaste gebruik en casa betekent het geheel “thuis”; het voorzetsel en geeft de plaats aan. Het lidwoord ontbreekt in deze uitdrukking: en casa is de gebruikelijke vorm voor “thuis”, terwijl en la casa letterlijker “in het huis” betekent wanneer een specifiek huis wordt bedoeld. Samen vormen de delen Me gusta dibujar en casa: de activiteit dibujar bevalt de spreker, en en casa geeft aan waar die activiteit plaatsvindt. De volledige betekenis is dus: “Ik teken graag thuis.”

3. Suena como un pasatiempo relajante.

   Dat klinkt als een ontspannende hobby.

   Suena

   klinkt

   como

   als, zoals

   pasatiempo

   hobby, tijdverdrijf

   relajante

   ontspannend

   Uitgebreide uitleg

   Suena betekent hier “klinkt”. Het is de derde persoon enkelvoud van sonar in de tegenwoordige tijd: suena = “het/hij/zij klinkt”. In deze zin verwijst die vorm naar de hele voorafgaande indruk, niet noodzakelijk naar een expliciet genoemd zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: La idea suena bien. — “Het idee klinkt goed.” Como verbindt hier een indruk met een vergelijking: “als”. Het introduceert dus wat iets lijkt te zijn, zonder te zeggen dat het er letterlijk identiek aan is. Voorbeeld: Suena como una buena idea. — “Dat klinkt als een goed idee.” Pasatiempo is een zelfstandig naamwoord voor een activiteit waarmee iemand zijn vrije tijd doorbrengt: “tijdverdrijf” of “hobby”. Het is mannelijk, zoals te zien is aan un in de zin. Voorbeeld: Leer es un pasatiempo. — “Lezen is een tijdverdrijf.” Relajante beschrijft iets dat ontspanning geeft: “ontspannend”. Het staat na pasatiempo en stemt in deze vorm niet zichtbaar af op mannelijk of vrouwelijk enkelvoud; dezelfde vorm kan bijvoorbeeld ook bij een vrouwelijk enkelvoud staan: una actividad relajante — “een ontspannende activiteit”. Het woord hangt samen met relajar (“ontspannen”), maar relajante beschrijft vooral het effect van iets op iemand. Vergelijk Estoy relajado. — “Ik ben ontspannen.” Samen vormen de delen Suena como + un pasatiempo relajante de betekenis: “Dat klinkt als een ontspannende hobby.” De zin geeft een beoordeling of indruk; hij stelt niet rechtstreeks vast dat het inderdaad zo’n hobby is.

4. Normalmente dibujo cosas pequeñas en mi cuaderno.

   Ik teken meestal kleine dingen in mijn notitieboek.

   Normalmente

   meestal

   dibujo

   ik teken

   cosas

   dingen

   pequeñas

   kleine

   cuaderno

   notitieboek

   Uitgebreide uitleg

   Normalmente betekent hier “meestal” en staat vooraan als bijwoord van frequentie. Het geeft aan dat dit gewoonlijk gebeurt, zonder te zeggen dat het altijd gebeurt. Voorbeeld: Normalmente leo por la noche. — “Meestal lees ik ’s avonds.” dibujo is de vorm van dibujar (“tekenen”) voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik teken”. De uitgang -o markeert hier de spreker als onderwerp. Voorbeeld: Dibujo animales. — “Ik teken dieren.” cosas betekent “dingen”. Het is het meervoud van cosa, een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: una cosa → unas cosas. In deze zin is cosas wat de spreker tekent. pequeñas betekent “kleine”. Deze vorm hoort bij cosas: het bijvoeglijk naamwoord is vrouwelijk meervoud, net als dat zelfstandig naamwoord. De basisvorm is pequeño (“klein”); de vormen zijn bijvoorbeeld pequeño, pequeña, pequeños, pequeñas. Voorbeeld: Veo casas pequeñas. — “Ik zie kleine huizen.” cuaderno betekent “notitieboek” of “schrift”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is cuadernos. In mi cuaderno betekent mi “mijn” en verwijst het naar één notitieboek. De combinatie en mi cuaderno betekent “in mijn notitieboek”. Samen vormen de delen: Normalmente geeft de gebruikelijke frequentie aan, dibujo zegt wat de spreker doet, cosas pequeñas zegt wat er getekend wordt, en en mi cuaderno zegt waar dat gebeurt. De volledige betekenis is: “Ik teken meestal kleine dingen in mijn notitieboek.”

5. ¿Practicas a menudo?

   Oefen je vaak?

   Practicas

   oefen je

   a menudo

   vaak

   Uitgebreide uitleg

   Practicas komt van practicar en is de tegenwoordige tijd voor tú: je oefent. De vorm zonder accent, practicas, is hier een werkwoord; prácticas met accent kan bijvoorbeeld het zelfstandig naamwoord “oefeningen” betekenen. Voorbeeld: ¿Practicas español? — Oefen je Spaans? a menudo is een vaste bijwoordelijke uitdrukking met de betekenis “vaak”. Ze geeft aan hoe regelmatig iets gebeurt. Voorbeeld: Leo a menudo. — Ik lees vaak. Samen vormt ¿Practicas a menudo? een vraag met het werkwoord voorop: “Oefen je vaak?” De vraag gaat over de regelmaat van het oefenen; tú staat niet apart in de zin, omdat de werkwoordsvorm practicas de aangesproken persoon al aangeeft.

6. Un poco, sobre todo cuando tengo tiempo.

   Een beetje, vooral als ik tijd heb.

   Un poco

   een beetje

   sobre todo

   vooral

   cuando

   als; wanneer

   tengo

   ik heb

   tiempo

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   Un poco betekent hier “een beetje” en drukt een beperkte mate uit. Het is een herbruikbare hoeveelheidsexpressie: un poco de + zelfstandig naamwoord betekent “een beetje + zelfstandig naamwoord”. Voorbeeld: Bebo un poco de agua. — “Ik drink een beetje water.” Sobre todo betekent “vooral” en benadrukt wat het belangrijkst of kenmerkendst is. Het sluit andere mogelijkheden niet uit: de zin zegt niet dat de spreker uitsluitend oefent wanneer die tijd heeft. Voorbeeld: Me gusta leer, sobre todo por la noche. — “Ik lees graag, vooral ’s avonds.” Cuando betekent hier “als” of “wanneer” en leidt een tijdsbepaling in. In cuando tengo tiempo gaat het om de momenten waarop de spreker tijd heeft; de vorm tengo staat in de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Cocino cuando tengo tiempo. — “Ik kook als ik tijd heb.” Tengo is de tegenwoordige tijd van tener (“hebben”) voor de eerste persoon enkelvoud: yo tengo — “ik heb”. Het onderwerp yo hoeft niet apart te staan, omdat de werkwoordsvorm de persoon al aangeeft. Voorbeeld: Tengo tiempo. — “Ik heb tijd.” Tiempo betekent hier “tijd”. In tener tiempo vormt het met tener de veelgebruikte combinatie “tijd hebben”. Het woord staat hier in het enkelvoud. Tiempos is het meervoud, maar betekent afhankelijk van de context bijvoorbeeld “tijden” of “periodes”. Samen betekent Un poco, sobre todo cuando tengo tiempo.: “Een beetje, vooral als ik tijd heb.” Un poco geeft de beperkte mate aan, sobre todo legt de nadruk, en cuando tengo tiempo noemt de momenten waarop dat vooral geldt. In antwoord op ¿Practicas a menudo? geeft de spreker dus aan dat die een beetje oefent, vooral wanneer die tijd heeft.

7. Tal vez yo también pueda probarlo.

   Misschien kan ik het ook proberen.

   Tal vez

   misschien

   yo

   ik

   también

   ook

   pueda

   kan

   probarlo

   het proberen

   Uitgebreide uitleg

   Tal vez betekent hier “misschien” en drukt onzekerheid uit. Na tal vez staat vaak de subjuntivo wanneer de spreker de mogelijkheid niet als zeker presenteert. Vergelijk: Tal vez venga. — “Misschien komt hij/zij.” De keuze voor pueda verderop past bij die onzekere mogelijkheid. yo betekent “ik”. Het onderwerp kan in het Spaans vaak worden weggelaten, omdat de werkwoordsvorm de persoon al aangeeft. Met yo wordt de spreker hier expliciet genoemd of tegenover iemand anders geplaatst; het verandert niet de betekenis “ik”. también betekent “ook” en voegt deze mogelijkheid toe aan iets dat al eerder of door iemand anders genoemd is. Het is niet hetzelfde als tampoco, dat in een ontkennende zin “ook niet” betekent. Voorbeeld: Yo también puedo ir. — “Ik kan ook gaan.” pueda is hier de vorm van poder, “kunnen”. De vorm is tegenwoordige subjuntivo, eerste persoon enkelvoud: yo pueda. Het onderwerp is dus yo; pueda is geen vorm van probar. In een gewone mededeling staat bijvoorbeeld Puedo probarlo. — “Ik kan het proberen.” Na de onzekere formulering tal vez wordt dat hier Tal vez pueda probarlo. — “Misschien kan ik het proberen.” probarlo bestaat uit het infinitief probar, “proberen”, plus het aangehechte directe-voornaamwoord lo. probar blijft een infinitief omdat het afhankelijk is van pueda: letterlijk gaat het om “kan proberen”. lo verwijst naar een mannelijk enkelvoudig of als onzijdig opgevat object; in de vaste vertaling wordt het als “het” weergegeven. De precieze zaak waarnaar lo verwijst, wordt in de aangeleverde zin niet benoemd. Bij andere geslacht- en getalsaanduidingen veranderen de vormen: probarla (“haar/het [vrouwelijk enkelvoud] proberen”), probarlos (“hen/ze [mannelijk meervoud] proberen”), probarlas (“hen/ze [vrouwelijk meervoud] proberen”). Samen betekent Tal vez + yo también + pueda probarlo: “Misschien kan ik het ook proberen.” Tal vez maakt de mogelijkheid onzeker, yo noemt de spreker, también voegt diens mogelijkheid toe, en pueda probarlo geeft de mogelijkheid zelf: kunnen proberen wat door lo als object wordt aangeduid.

8. Puedes usar mi lápiz viejo.

   Je kunt mijn oude potlood gebruiken.

   Puedes

   kunt

   usar

   gebruiken

   mi

   mijn

   lápiz

   potlood

   viejo

   oud

   Uitgebreide uitleg

   Puedes is de tegenwoordige tijd van poder bij tú: tú puedes. Hier geeft het aan dat de aangesprokene iets kan of mag doen; de vaste vertaling ondersteunt “kunt”. Vergelijk: puedo = ik kan, puede = hij/zij/u kan, pueden = zij/jullie kunnen. Na poder volgt een infinitief: Puedes descansar. = “Je kunt rusten.” usar is de infinitief “gebruiken”. Na puedes blijft het werkwoord in de infinitief; het krijgt dus niet de persoonsuitgang van tú. Voorbeelden: Puedo usarlo. = “Ik kan het gebruiken.” ¿Puedes usar esta llave? = “Kun je deze sleutel gebruiken?” mi is een bezittelijke vorm voor één bezitter en verandert niet naar het grammaticale geslacht van het bezit: mi lápiz en bijvoorbeeld mi llave. Bij meerdere bezittingen wordt de vorm mis: mis lápices = “mijn potloden”. lápiz is het zelfstandig naamwoord “potlood”. Het meervoud is lápices: de spelling verandert daarbij van z in c voor -es. In deze zin verwijst het naar het potlood dat als het bezit van de spreker wordt aangeduid door mi. viejo is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “oud”. Het staat na lápiz en stemt daarmee overeen in mannelijk enkelvoud: lápiz viejo. Bij een vrouwelijk enkelvoud is de vorm vieja, bijvoorbeeld una mesa vieja; bij meervoud zijn de vormen viejos en viejas. Samen vormen de delen puedes usar (“je kunt gebruiken”), mi lápiz (“mijn potlood”) en viejo (“oud”) de volledige betekenis: “Je kunt mijn oude potlood gebruiken.” De Spaanse zin drukt hier uit dat de aangesprokene het oude potlood van de spreker kan gebruiken.