In de juiste rij wachten | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Esta es la fila correcta?

   Is dit de juiste rij?

   Esta

   deze

   es

   is

   fila

   rij

   correcta

   juiste

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier “deze” en verwijst naar één vrouwelijk zelfstandig naamwoord: fila. De vorm is vrouwelijk enkelvoud. Vergelijk in een ander voorbeeld: Este libro = “dit boek”; esta fila = “deze rij”. es is de vorm van ser voor de derde persoon enkelvoud: “is”. Ser gebruik je hier om iets als een bepaalde soort of eigenschap te identificeren. De vraagvorm is ¿Es ...? — “Is ...?” fila betekent “rij” of “wachtrij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la fila. In de gegeven context gaat het inderdaad om een rij die naar de balie gaat, maar de vraag zelf vraagt alleen of dit de juiste rij is. correcta betekent hier “juist” of “correct”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord correcto, omdat het bij fila hoort: fila correcta. Bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld correcto: el formulario correcto = “het juiste formulier”. Samen vormt Esta es la fila correcta de bewering “Dit is de juiste rij”. De vraagtekens maken daarvan: “Is dit de juiste rij?” De woorden behouden daarbij hun gewone betekenis: esta wijst naar één vrouwelijke zaak, es identificeert die zaak, en la fila correcta benoemt welke rij bedoeld is.

2. Esta fila va al mostrador.

   Deze rij gaat naar de balie.

   Esta

   deze

   fila

   rij

   va

   gaat

   al

   naar de/het

   mostrador

   balie

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier “deze” en hoort bij fila: beide zijn vrouwelijk enkelvoud. Spaanse aanwijzende woorden passen zich aan het zelfstandig naamwoord aan: esta fila = “deze rij”. In een ander voorbeeld: este mostrador = “deze balie”; este is mannelijk enkelvoud. fila betekent hier “rij”, bijvoorbeeld een rij mensen of een wachtrij. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la fila. Voor een andere betekenis, zoals een rij in een tabel, kan de context bepalen welke vertaling het beste past. Voorbeeld: La fila es larga. — “De rij is lang.” va is de vorm van ir (“gaan”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. De vormen zijn voy, vas, va, vamos, vais, van. Hier is la fila het grammaticale onderwerp, dus va betekent letterlijk dat de rij “gaat” of “zich in de richting van” iets beweegt. In deze context geeft de vorm vooral de richting aan; de rij zelf hoeft niet letterlijk als een bewegend voorwerp te worden opgevat. Voorbeeld: La fila va hacia la puerta. — “De rij gaat richting de deur.” al is een vaste samentrekking van a + el. A geeft hier de bestemming of richting aan, en el is het bepaald lidwoord bij het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Daarom is a el mostrador normaal al mostrador. Voorbeeld: Voy al mostrador. — “Ik ga naar de balie.” mostrador betekent hier “balie” of “toonbank” en is mannelijk: el mostrador. Omdat het na al staat, is de volledige combinatie al mostrador = “naar de balie”. Voorbeeld: El mostrador está más adelante. — “De balie is verderop.” Samen vormen de onderdelen Esta fila + va + al mostrador de betekenis: “Deze rij gaat naar de balie.” De rij wordt als onderwerp voorgesteld, va drukt de beweging of richting uit, en al mostrador noemt de bestemming. De formulering kan dus praktisch worden gebruikt om aan te geven welke rij naar een bepaalde balie leidt.

3. ¿Está el mostrador más adelante?

   Is de balie verderop?

   Está

   bevindt zich / is

   mostrador

   balie

   más adelante

   verderop

   Uitgebreide uitleg

   Está is hier de vorm van estar: “zich bevinden” of “zijn” op een bepaalde plaats. De vorm is derde persoon enkelvoud, passend bij het enkelvoudige onderwerp el mostrador. Vergelijk: está = hij/zij/het bevindt zich; están = zij bevinden zich. Voorbeeld: La salida está allí. — “De uitgang is daar.” mostrador betekent hier “balie” of “toonbank”. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord el maakt duidelijk dat het hier om een mannelijk enkelvoudig woord gaat. Meervoud: los mostradores — “de balies”. Voorbeeld: El mostrador está cerca. — “De balie is dichtbij.” más adelante is een vaste ruimtelijke uitdrukking voor “verderop” of “wat verder naar voren”. Más geeft hier een vergelijking in plaats aan: de bedoelde plek ligt verder dan een huidig oriëntatiepunt. Het is niet hetzelfde als alleen adelante, dat “vooruit” of “naar voren” kan betekenen. Voorbeeld: La entrada está más adelante. — “De ingang is verderop.” Samen vormt ¿Está el mostrador más adelante? een ja-neevraag: “Bevindt de balie zich verderop?” of natuurlijker: “Is de balie verderop?” Está drukt de locatie uit, el mostrador is wat zich daar bevindt, en más adelante specificeert de bedoelde verdere plek.

4. Podemos verlo desde aquí.

   We kunnen hem vanaf hier zien.

   Podemos

   we kunnen

   verlo

   hem zien

   desde aquí

   vanaf hier

   Uitgebreide uitleg

   Podemos betekent hier “we kunnen”. Het is de eerste persoon meervoud van poder in de tegenwoordige tijd: puedo = ik kan, podemos = wij kunnen. Met poder volgt een infinitief: Podemos ver... = “We kunnen ... zien”. verlo betekent hier “hem zien”. Dit is ver (“zien”) met het aangehechte voornaamwoord lo. ver blijft een infinitief omdat het na podemos staat. lo is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpsvoornaamwoord; in de vaste vertaling verwijst het naar “hem”. Andere vormen zijn bijvoorbeeld verla = haar zien of haar zien (vrouwelijk enkelvoudig voorwerp) en verlos = hen/ze zien (mannelijk of gemengd meervoud). In verlo wordt het voornaamwoord aan de infinitief vastgeschreven. Desde aquí betekent “vanaf hier”. Desde geeft het vertrekpunt aan, en aquí betekent “hier”. Het patroon desde + plaats is breed bruikbaar, bijvoorbeeld: desde la entrada = “vanaf de ingang”. Samen vormen de delen Podemos verlo desde aquí: podemos geeft aan dat de spreker en anderen iets kunnen doen, verlo benoemt het zien van de bedoelde mannelijke persoon, en desde aquí geeft aan waar dat zicht of die handeling begint. De volledige betekenis is: “We kunnen hem vanaf hier zien.”

5. ¿Me pongo detrás de ti?

   Zal ik achter je gaan staan?

   Me pongo

   ik ga staan

   detrás de ti

   achter je

   Uitgebreide uitleg

   Me pongo komt van het wederkerende werkwoord ponerse: letterlijk “mezelf plaatsen”, hier natuurlijk “gaan staan” of “gaan staan op een bepaalde plek”. pongo is de eerste persoon enkelvoud van het presens van poner; het voornaamwoord me verwijst naar de spreker en hoort bij de wederkerende vorm. Vergelijk: Me pongo aquí. — “Ik ga hier staan.” Zonder me, in Pongo la silla aquí, betekent pongo “ik zet de stoel hier neer”: dan is er een ander direct object. detrás de ti betekent “achter jou”. detrás de is een vaste ruimtelijke combinatie voor een positie aan de achterkant van iets of iemand. Na een voorzetsel gebruikt Spaans voor de tweede persoon enkelvoud de vorm ti, niet tú: detrás de ti, “achter jou”; Tú estás aquí, “Jij bent hier”. Samen vormt ¿Me pongo detrás de ti? een vraag waarin de spreker vraagt of hij of zij zich achter de aangesprokene moet positioneren: “Zal ik achter je gaan staan?” De vraag gebruikt het presens me pongo, maar de Nederlandse vertaling maakt de voorgestelde handeling natuurlijk als “zal ik ... gaan staan?”. In deze context past dat bij het beperkte ruimteaanbod in Quédate cerca; no hay mucho espacio (“Blijf dichtbij; er is niet veel ruimte”).

6. Quédate cerca; no hay mucho espacio.

   Blijf dichtbij; er is niet veel ruimte.

   Quédate

   blijf

   cerca

   dichtbij

   no hay

   er is niet / er zijn niet

   mucho

   veel

   espacio

   ruimte

   Uitgebreide uitleg

   Quédate is de bevestigende opdracht aan één persoon met tú, van quedarse, “blijven”. De vorm bestaat uit queda plus het aangehechte wederkerende voornaamwoord te; het accentteken blijft nodig: quedarse → quédate. Dit is dus een informele enkelvoudsvorm. Voorbeeld: Quédate aquí. — “Blijf hier.” cerca is een bijwoord dat “dichtbij” of “in de buurt” betekent. Samen betekenen Quédate cerca en “Blijf dichtbij/in de buurt”; cerca geeft aan waar de persoon moet blijven. no hay gebruikt de onpersoonlijke vorm hay van haber, met no als ontkenning. In deze bestaansconstructie verandert hay niet door enkelvoud of meervoud: hay espacio en hay sillas; met ontkenning worden dat no hay espacio en no hay sillas. Voorbeeld: No hay tiempo. — “Er is geen tijd.” mucho betekent in mucho espacio “veel” en duidt hier een grote hoeveelheid ruimte aan, niet een specifiek aantal. Als hoeveelheidswoord bij een zelfstandig naamwoord stemt het af: mucho espacio, mucha agua, muchos libros, muchas sillas. Dit verschilt van muy, dat een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord versterkt, zoals in muy cerca — “heel dichtbij”. espacio is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor “ruimte” of “plaats”. Hier gaat het om beschikbare ruimte. Voorbeeld: Hay poco espacio aquí. — “Er is hier weinig ruimte.” De volledige uiting combineert de opdracht Quédate cerca met de mededeling no hay mucho espacio: “Blijf dichtbij; er is niet veel ruimte.” Het tweede deel vermeldt dat de beschikbare ruimte beperkt is.

7. La fila avanza despacio.

   De rij gaat langzaam vooruit.

   fila

   rij

   avanza

   gaat vooruit

   despacio

   langzaam

   Uitgebreide uitleg

   fila betekent hier “rij”, in de zin van mensen of zaken die achter elkaar staan. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la fila = “de rij”. Het meervoud is las filas. avanza komt van avanzar en betekent hier “gaat vooruit”. De vorm is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: la fila avanza = “de rij gaat vooruit”. Bij een ander onderwerp verandert de vorm bijvoorbeeld: avanzamos = “we gaan vooruit”. despacio is een bijwoord en beschrijft hoe de rij vooruitgaat: langzaam. Het verandert niet mee met het onderwerp. Een bruikbaar contrast is rápido of rápidamente voor “snel”. Voorbeeld: El tren avanza despacio. — “De trein gaat langzaam vooruit.” Samen vormen de delen La fila avanza despacio.: “De rij gaat langzaam vooruit.” La fila is wat vooruitgaat, avanza geeft de beweging aan en despacio geeft het tempo aan.

8. Podemos esperar un poco más.

   We kunnen nog iets langer wachten.

   Podemos

   we kunnen

   esperar

   wachten

   un poco

   een beetje

   más

   meer

   Uitgebreide uitleg

   Podemos betekent hier “we kunnen”. Het is de tegenwoordige tijd van poder voor de eerste persoon meervoud: podemos = “wij kunnen”. Het onderwerp “wij” staat niet apart; de werkwoordsvorm maakt die persoon duidelijk. Na poder volgt een infinitief: Podemos salir. = “We kunnen vertrekken.” esperar betekent hier “wachten”. Het is de infinitief die na podemos staat. De combinatie poder + infinitief drukt uit wat iemand kan of mogelijk acht: Puedo esperar. = “Ik kan wachten.” Esperar kan in andere contexten ook “hopen” betekenen, maar hier past door de vertaling en de context van de rij de betekenis “wachten”. un poco betekent “een beetje” en duidt hier op een kleine hoeveelheid of korte duur. Poco kan als kwantiteitsaanduiding worden gebruikt; in un poco staat het met un. Voorbeeld: Espera un poco. = “Wacht een beetje.” más betekent hier “meer”. Het is de vergelijkende vorm die een grotere hoeveelheid of langere duur aangeeft dan een eerder verondersteld punt. In un poco más betekent het samen “nog een beetje meer”; bij esperar wordt dat natuurlijk “nog wat langer”. Het accentteken onderscheidt más (“meer”) van mas, een ander, weinig gebruikt voegwoord met de betekenis “maar”. Voorbeeld: Quédate un poco más. = “Blijf nog wat langer.” Samen vormt Podemos esperar un poco más de structuur kunnen + infinitief + hoeveelheid/duur: “We kunnen nog wat langer wachten.” De voorafgaande context over een langzaam vooruitgaande rij past bij die betekenis. De zin zegt dat de betrokken groep het wachten nog een korte tijd kan voortzetten.