Wachten op je beurt | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Esta fila es para el mostrador?

   Is deze rij voor de balie?

   Esta

   deze

   fila

   rij

   es para

   is voor

   mostrador

   balie

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier “deze” en staat vóór fila als aanwijzend bepalend woord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm: este (mannelijk enkelvoud), esta (vrouwelijk enkelvoud), estos (mannelijk meervoud) en estas (vrouwelijk meervoud). De vorm past bij fila, een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Fila betekent hier “rij” of “wachtrij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la fila. Een bruikbaar contrast is fila “rij” tegenover línea “lijn”; die woorden zijn niet in elke context volledig uitwisselbaar. Es is de derde persoon enkelvoud van ser in de tegenwoordige tijd. Hier koppelt het esta fila aan de bestemming die daarna wordt genoemd. Andere vormen van ser zijn bijvoorbeeld soy “ik ben” en son “zij zijn” of “u bent” wanneer u naar meerdere personen verwijst. Para betekent hier “voor” en geeft aan waarvoor iets bestemd is. In es para el mostrador gaat het dus om de bestemming van de rij, niet om een beweging naar de balie. Voorbeeld: Esto es para Ana — “Dit is voor Ana.” Mostrador betekent “balie” of “toonbank”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el mostrador. Het lidwoord el past bij het mannelijke enkelvoud; het zegt op zichzelf niets over het aantal balies in de situatie. Samen vormt ¿Esta fila es para el mostrador? de vraag “Is deze rij voor de balie?” De woordvolgorde is hier dezelfde als in een mededeling; de vraagtekens en de vragende intonatie maken er een vraag van. De vervolgzinscontext bevat ook Aquí empieza la fila, oftewel “Hier begint de rij.”

2. Aquí empieza la fila.

   Hier begint de rij.

   Aquí

   hier

   empieza

   begint

   fila

   rij

   Uitgebreide uitleg

   Aquí betekent hier en verwijst naar de plaats waar de spreker de rij aanwijst. Het is een plaatsbijwoord en verandert niet voor aantal of grammaticaal geslacht. Voorbeeld: Aquí está la entrada. — Hier is de ingang. empieza betekent hier begint. Het is de tegenwoordige tijd van empezar voor de derde persoon enkelvoud: la fila empieza — de rij begint. In empezar verandert de stamklinker in sommige vormen: empiezo, empiezas, empieza, maar empezamos behoudt de e. Het onderwerp is hier la fila, niet aquí. fila betekent rij of wachtrij. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor la: la fila. Het meervoud is filas, bijvoorbeeld Hay dos filas. — Er zijn twee rijen. Samen betekent Aquí empieza la fila.: Hier begint de rij. De plaatsaanduiding aquí staat voorop, gevolgd door het werkwoord empieza en daarna het onderwerp la fila. De zin wijst dus aan waar deze rij begint; hij zegt niet hoeveel mensen erin staan.

3. ¿Necesito un ticket?

   Heb ik een kaartje nodig?

   Necesito

   ik heb nodig

   ticket

   kaartje

   Uitgebreide uitleg

   Necesito is de eerste persoon enkelvoud van necesitar in de tegenwoordige tijd: necesito = “ik heb nodig”. De uitgang -o laat hier zien dat de spreker zelf de handelende persoon is. Vergelijk als bruikbaar patroon: necesitas = “jij hebt nodig” en necesita = “hij/zij/u heeft nodig”. ticket betekent hier “kaartje”. Het is een zelfstandig naamwoord; in het Spaans is het doorgaans mannelijk: el ticket, meervoud los tickets. Het woord is een leenwoord en kan, afhankelijk van de context, een kaartje of toegangsbewijs aanduiden; de vaste vertaling maakt hier “kaartje” de bedoelde betekenis. De volledige vorm ¿Necesito ...? is een vraag waarin het onderwerp “ik” door de werkwoordsvorm necesito wordt aangegeven. Het object volgt daarna: de spreker vraagt of een kaartje nodig is. Samen betekent ¿Necesito un ticket? dus: “Heb ik een kaartje nodig?” Het onbepaalde lidwoord un introduceert het kaartje, maar stelt op zichzelf geen specifiek aantal als leerpunt vast.

4. Toma uno de esta caja.

   Neem er een uit deze doos.

   Toma

   neem; gebiedende wijs tegen één persoon

   uno

   één ervan

   esta

   deze

   caja

   doos

   Uitgebreide uitleg

   Toma is hier de bevestigende gebiedende wijs van tomar voor één aangesproken persoon in de tú-vorm: “neem”. De gewone tegenwoordige vorm voor tú is tomas, maar een bevel gebruikt hier toma. Voor een bevel aan usted zou de vorm tome zijn. uno betekent hier “één ervan” en staat zelfstandig: het zelfstandig naamwoord dat wordt bedoeld, wordt niet herhaald. De vorm is mannelijk enkelvoud. Dat is niet hetzelfde als het lidwoord un, dat vóór een zelfstandig naamwoord staat: un libro betekent “een boek”, terwijl uno zelfstandig kan staan, zoals in Toma uno. esta is een aanwijzend woord in de vrouwelijke enkelvoudsvorm. Het stemt af op het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt: esta caja — “deze doos”. Vergelijk in een ander voorbeeld este libro — “dit boek”; este hoort daar bij het mannelijke enkelvoudige libro. caja betekent “doos”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier esta en niet este. De combinatie de esta caja betekent “uit deze doos”: de geeft hier de bron of het vertrekpunt aan. Samen vormen de delen Toma uno (“Neem er één”) en de esta caja (“uit deze doos”). De volledige betekenis is dus: “Neem er één uit deze doos.” Het is een direct, informeel bevel aan één persoon; de zin zegt niet welk concreet voorwerp wordt genomen.

5. ¿Cuándo es mi turno?

   Wanneer ben ik aan de beurt?

   ¿Cuándo

   wanneer

   es

   is

   mi turno

   mijn beurt

   Uitgebreide uitleg

   ¿Cuándo vraagt naar een tijdstip: “wanneer?”. Het staat hier aan het begin van de vraag. Vergelijk ¿Dónde? = “waar?”, maar gebruik ¿Cuándo? wanneer je naar het moment vraagt. es is de tegenwoordige tijd van ser bij de derde persoon enkelvoud: ser → es. In deze zin verbindt het es het gevraagde moment met mi turno; het betekent hier “is”. Een voorbeeld: Hoy es mi turno. — “Vandaag ben ik aan de beurt.” mi turno betekent “mijn beurt”. turno is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is turnos. Het bezittelijke woord mi betekent “mijn” bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord en verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk: mi turno, maar ook mi vez (“mijn keer”). Bij het meervoud wordt het mis: mis turnos. Samen vormen de delen de vraag ¿Cuándo es mi turno?: “Wanneer ben ik aan de beurt?” De vraag gebruikt ser met mi turno om te vragen op welk moment die beurt aan de spreker toekomt. De aansluitende context maakt duidelijk dat de beurt na die persoon komt; de vraag zelf noemt niet wanneer precies.

6. Vas después de esa persona.

   Je bent na die persoon aan de beurt.

   Vas

   je gaat

   después de

   na

   esa

   die

   persona

   persoon

   Uitgebreide uitleg

   Vas is the present-tense form of ir for tú: vas = je gaat. In deze zin krijgt ir door de context de betekenis dat jij aan de beurt gaat of geplaatst bent in een volgorde. Vergelijk: Voy después. = Ik ga daarna. después de is een vaste voorzetselcombinatie met de betekenis “na”. Na de volgt hier de persoon die als plaats in de volgorde dient. después zonder de betekent “daarna” wanneer er geen zelfstandig naamwoord direct op volgt. esa betekent hier “die”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord ese/esa/eso en stemt af op het zelfstandig naamwoord persona; het drukt geen extra aantal uit. persona betekent “persoon”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, ook wanneer de bedoelde persoon een man is; het grammaticale geslacht van het woord bepaalt hier de vorm esa. Het meervoud is personas. Samen betekent Vas después de esa persona letterlijk dat jij na die persoon gaat. In de gegeven context is de bedoelde praktische betekenis: “Je bent na die persoon aan de beurt.”

7. Yo voy a esperar aquí.

   Ik wacht hier.

   Yo

   ik

   voy a esperar

   ga wachten

   aquí

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Yo betekent hier “ik”. Het is de expliciete persoonlijke vorm van het voornaamwoord voor de spreker. Spaans laat zo’n onderwerp vaak weg wanneer de werkwoordsvorm al duidelijk maakt wie handelt; Yo kan het onderwerp hier toch duidelijk markeren. voy a esperar bestaat uit voy a + het infinitief esperar. Voy is de eerste persoon enkelvoud van ir (“gaan”); esperar is het infinitief “wachten”. Samen vormt dit de veelgebruikte constructie ir a + infinitief, waarmee de spreker een voorgenomen of nabije handeling uitdrukt: “gaan wachten” of, afhankelijk van de context, “zullen wachten”. Het is niet hetzelfde als alleen voy, dat “ik ga” betekent. Voor andere personen verandert ir, terwijl het tweede werkwoord infinitief blijft: vas a esperar = “je gaat wachten”, va a esperar = “hij/zij gaat wachten”. Aquí betekent “hier” en geeft de plaats van de handeling aan. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Het accentteken op de í hoort bij de spelling van deze vorm. Samen vormen de delen: Yo (ik) + voy a esperar (ga wachten) + aquí (hier). De volledige betekenis is dus: “Ik wacht hier.” In de Spaanse formulering wordt dat weergegeven als een voornemen of nabije handeling: “Ik ga hier wachten.”

8. La persona de delante casi ha terminado.

   De persoon vooraan is bijna klaar.

   persona

   persoon

   de delante

   vooraan

   casi

   bijna

   ha terminado

   is klaar

   Uitgebreide uitleg

   persona betekent hier “persoon”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is personas. In la persona verwijst het enkelvoudige zelfstandige naamwoord naar één persoon. Voorbeeld: Hay muchas personas aquí. — “Hier zijn veel mensen.” de delante geeft een plaats aan: “vooraan” of “ervoor”. In deze zin bepaalt het waar de persoon zich bevindt. Voorbeeld: El coche de delante ha frenado. — “De auto voor ons heeft geremd.” casi betekent “bijna”. Het geeft aan dat iets dicht bij een toestand of voltooiing is, zonder die toestand noodzakelijk al volledig te bereiken. Hier staat het vóór ha terminado en betekent het dat het beëindigen bijna bereikt is. Voorbeeld: Casi termino. — “Ik ben bijna klaar.” ha terminado bestaat uit ha, de derde persoon enkelvoud van haber, en het voltooid deelwoord terminado van terminar (“eindigen” of “afmaken”). Samen vormen ze de Spaanse voltooide tijd; in deze zin betekent de combinatie natuurlijk “is klaar”. Ha past bij het enkelvoudige onderwerp la persona. Terminado verandert in deze werkwoordconstructie niet mee voor persoon of getal. Voorbeeld: La clase ha terminado. — “De les is afgelopen.” Samen vormen La persona de delante (“de persoon vooraan”) en casi ha terminado (“is bijna klaar”) de volledige betekenis: “De persoon vooraan is bijna klaar.” De voltooide tijd verbindt het beëindigen met het huidige moment.