Ruimte laten in een drukke rij | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Esta fila se está llenando mucho.

   Deze rij wordt echt druk.

   Esta

   deze

   fila

   rij

   se está llenando

   wordt voller

   mucho

   erg

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier ‘deze’ en is een aanwijzend woord bij fila. Het verwijst naar één vrouwelijk zelfstandig naamwoord: esta fila. De vorm contrasteert bijvoorbeeld met este bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en met estas bij een vrouwelijk meervoud. Fila betekent hier ‘rij’, bijvoorbeeld een rij mensen of een rij plaatsen. Het is vrouwelijk: la fila, en daarom staat ervoor esta, niet este. Een bruikbaar voorbeeld is: La fila es larga. — ‘De rij is lang.’ Se está llenando komt van llenarse, ‘vol raken’ of ‘voller worden’, en gebruikt estar + gerundium: se está llenando = ‘is bezig vol te raken’ / ‘wordt voller’. Está is de vorm van estar voor één derde persoon; llenando is het gerundium van llenar. Het woord se hoort hier bij het werkwoord llenarse: de rij wordt zelf voller, zonder dat er in deze zin een handelende persoon wordt genoemd. Vergelijk La sala se está llenando. — ‘De zaal wordt voller.’ Mucho versterkt hier het gebeuren als bijwoord: ‘erg’ of ‘heel erg’. Het beschrijft niet een aantal rijen. Als bijvoeglijk naamwoord past het zich wel aan een zelfstandig naamwoord aan, bijvoorbeeld muchas filas — ‘veel rijen’; in de gegeven zin blijft het bijwoordelijk mucho. Samen betekent Esta fila se está llenando mucho: ‘Deze rij wordt echt erg druk’ of natuurlijker: ‘Deze rij wordt heel vol.’ Esta fila is het onderwerp, en se está llenando beschrijft dat de rij op dit moment voller wordt; mucho geeft aan dat dit in sterke mate gebeurt.

2. Dejemos un poco de espacio a un lado.

   Laten we aan de zijkant wat ruimte laten.

   Dejemos

   laten we ...

   un poco de

   een beetje van

   espacio

   ruimte

   a un lado

   aan de zijkant

   Uitgebreide uitleg

   Dejemos komt van dejar (laten, achterlaten) en is hier de bevestigende aansporing voor nosotros: “laten we …”. Het gaat dus om een voorstel waarbij de spreker zichzelf en anderen insluit. Vergelijk: Dejamos = “we laten” als gewone mededeling; dejemos = “laten we laten”. Voorbeeld: Dejemos la puerta abierta. — “Laten we de deur openlaten.” un poco de geeft een kleine hoeveelheid van wat erop volgt. In deze zin gaat het om een kleine hoeveelheid espacio; het lidwoord un beweert op zichzelf geen exact aantal. Poco staat tegenover mucho: un poco de espacio betekent “een beetje ruimte”, terwijl mucho espacio “veel ruimte” betekent. Voorbeeld: Necesito un poco de tiempo. — “Ik heb een beetje tijd nodig.” Espacio betekent hier “ruimte”, dus vrije plaats die ergens beschikbaar blijft. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is espacios, wanneer er meerdere afzonderlijke ruimten of plekken worden bedoeld. Voorbeeld: Hay espacio aquí. — “Er is hier ruimte.” A un lado betekent “aan de zijkant” of “aan één kant”. De uitdrukking lokaliseert waar de ruimte moet blijven. Lado is het zelfstandig naamwoord “kant”; een nuttig contrast is al otro lado — “aan de andere kant”. Voorbeeld: Pon la silla a un lado. — “Zet de stoel aan de kant.” Samen vormen de delen dejemos + un poco de espacio + a un lado de betekenis: “Laten we aan de zijkant wat ruimte laten.” De aansporing betreft het vrijhouden van een kleine hoeveelheid ruimte aan één kant.

3. ¿Me muevo un poco hacia atrás?

   Zal ik een beetje naar achteren gaan?

   Me muevo

   zal ik me verplaatsen?

   un poco

   een beetje

   hacia atrás

   naar achteren

   Uitgebreide uitleg

   Me muevo betekent hier: “zal ik me verplaatsen?” Het gaat om moverse (“zich verplaatsen/bewegen”): muevo is de tegenwoordige tijd in de eerste persoon enkelvoud van mover, en me is het wederkerende (reflexieve) voornaamwoord. In deze vraag kan de tegenwoordige tijd een voorstel uitdrukken: ¿Me muevo? = “Zal ik me verplaatsen?” Het is geen bevel aan de luisteraar. Voorbeeld: Me muevo un poco. — “Ik verplaats me een beetje.” Un poco betekent “een beetje” en beperkt hier de mate van de beweging. Het noemt geen precies aantal. Poco kan ook zonder un voorkomen, maar un poco is een gebruikelijke uitdrukking voor een kleine hoeveelheid of mate. Voorbeeld: Espera un poco. — “Wacht een beetje.” Hacia atrás betekent “naar achteren”. Hacia geeft de richting aan en atrás specificeert die als achterwaarts. Samen vormen ze hier de richtingsuitdrukking bij de beweging. Voorbeeld: Da un paso hacia atrás. — “Doe een stap naar achteren.” Samen vraagt de spreker: “Zal ik me een beetje naar achteren verplaatsen?” Me muevo maakt de spreker degene die eventueel beweegt; un poco beperkt de omvang van de beweging en hacia atrás geeft de richting aan. In de gegeven context sluit dit aan bij het vrijmaken van ruimte zodat mensen gemakkelijker kunnen passeren.

4. Así la gente puede pasar más fácilmente.

   Dan kunnen mensen er makkelijker langs.

   Así

   zo; dan

   la gente

   de mensen

   puede

   kan

   pasar

   langskomen; passeren

   más fácilmente

   gemakkelijker

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier “zo” of “op die manier” en verbindt deze zin met de voorafgaande handeling: zo kan het verdergaan. Het is geen aanwijzing voor een specifiek zelfstandig naamwoord; de precieze manier wordt door de context bepaald. La gente betekent “de mensen”. Gente is grammaticaal enkelvoud, ook als het naar meerdere personen verwijst. Daarom staat er la, niet een meervoudsvorm, en krijgt het werkwoord daarna de derde persoon enkelvoud. Puede is de vorm van poder (“kunnen”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: puedo, puedes, puede, podemos, podéis, pueden. In deze zin drukt puede mogelijkheid uit: de mensen zijn in staat om erlangs te gaan. Pasar is het hele werkwoord “voorbijgaan”, “passeren” of, afhankelijk van de context, “langskomen”. Na poder staat het volgende werkwoord in het hele werkwoord: puede pasar = “kan passeren/langskomen”. In deze zin past “er langs kunnen” bij de vaste vertaling. Más fácilmente betekent “gemakkelijker”. Fácilmente is een bijwoord; más maakt hier de vergelijking. Het is gevormd bij fácil, “gemakkelijk”, maar het bijwoord beschrijft hoe het passeren gebeurt, niet la gente. Een bruikbaar contrast is fácilmente = “gemakkelijk” tegenover más fácilmente = “gemakkelijker”. Samen betekent Así la gente puede pasar más fácilmente: “Dan kunnen mensen er makkelijker langs” of letterlijker “Zo kunnen de mensen gemakkelijker passeren.” De zin geeft dus het gevolg van de voorafgaande beweging aan: door die positie kunnen mensen gemakkelijker voorbijgaan.

5. ¿Está lo bastante lejos?

   Is dit ver genoeg?

   Está

   is

   lo bastante

   voldoende

   lejos

   ver

   Uitgebreide uitleg

   Está komt van estar en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud. In deze vraag staat het onderwerp niet los in het Spaans; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier om “dit” gaat. Estar wordt gebruikt voor een toestand of situatie. Voorbeeld: La puerta está abierta. — “De deur is open.” De vorm verandert hier niet op basis van mannelijk of vrouwelijk: está blijft dezelfde vorm voor bijvoorbeeld él, ella of een enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Lo bastante vormt samen een graadbepaling met de betekenis “voldoende” of “genoeg”. Het onzijdige lo maakt van bastante hier geen zelfstandig naamwoord, maar ondersteunt de betekenis “voldoende in die mate”. In deze uitdrukking hoort bastante bij wat erna komt: lo bastante lejos = “ver genoeg”. Voorbeeld: Es lo bastante grande. — “Het is groot genoeg.” Lejos is een bijwoord en betekent “ver”. Het beschrijft hier de afstand. De vergelijking met dichtbij is cerca (“dichtbij”), maar lejos zelf krijgt geen uitgang voor geslacht of meervoud. Voorbeeld: La estación está lejos. — “Het station is ver.” Samen vormen de delen de vraag ¿Está lo bastante lejos?: “Is dit ver genoeg?” Está geeft de toestand of plaats aan, lo bastante geeft de vereiste mate aan, en lejos benoemt de afstand. De vraag controleert dus of de afstand voldoende groot is.

6. Ahora hay un paso libre.

   Er is nu een vrije doorgang.

   Ahora

   nu

   hay

   er is; er zijn

   paso

   doorgang

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Ahora betekent hier “nu”: het plaatst de situatie op het huidige moment. Het kan ook aan het begin of einde van een zin staan, bijvoorbeeld: Ahora puedo pasar. — “Nu kan ik erdoor.” hay is de onpersoonlijke vorm van haber voor “er is” en “er zijn”. De vorm blijft hetzelfde bij enkelvoud en meervoud: Hay un problema. — “Er is een probleem.”; Hay dos problemas. — “Er zijn twee problemen.” Gebruik voor een bepaalde aanwezige zaak vaak está of están, maar hay introduceert hier het bestaan of de aanwezigheid van een doorgang. paso betekent hier “doorgang”: een ruimte of route waardoor iemand kan gaan. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: el paso; het meervoud is los pasos. In een andere context kan paso ook een stap betekenen, maar in deze zin ondersteunt de vertaling de betekenis “doorgang”. libre betekent hier “vrij”, in de zin dat de doorgang niet geblokkeerd is. Het bijvoeglijk naamwoord heeft dezelfde vorm bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud: un paso libre, una salida libre. In het meervoud wordt het libres: pasos libres. Samen vormen de woorden Ahora hay un paso libre. de betekenis: “Er is nu een vrije doorgang.” Ahora geeft het tijdstip aan; hay zegt dat de doorgang aanwezig of beschikbaar is; un paso libre benoemt die doorgang en beschrijft dat hij vrij is. De onbepaalde bepaler un markeert hier een niet nader bepaalde doorgang, zonder op zichzelf een specifiek numeriek aantal te benadrukken.

7. Puedo ponerme más cerca de la pared.

   Ik kan dichter bij de muur gaan staan.

   Puedo

   ik kan

   ponerme

   gaan staan

   más cerca

   dichterbij

   pared

   muur

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de tegenwoordige tijd van poder in de eerste persoon enkelvoud: puedo = “ik kan”. Het drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. De vorm verandert mee met de persoon: puedo, puedes, puede; het hele onderwerp is niet apart genoemd, maar de vorm zelf verwijst naar “ik”. ponerme bestaat uit het infinitief poner (“plaatsen; zetten”) plus het voornaamwoord me, dat aan het infinitief is vastgeschreven. In deze zin betekent ponerme niet letterlijk “me plaatsen”, maar “me ergens gaan opstellen”: de spreker verplaatst zichzelf naar een positie. Het voornaamwoord me hoort bij de spreker. Vergelijk: Puedo ponerme aquí. — “Ik kan hier gaan staan.” más cerca is de vergelijkende vorm van de plaatsaanduiding cerca (“dichtbij”): cerca = “dichtbij”, más cerca = “dichterbij”. Het vergelijkingselement más hoort dus bij cerca; het beschrijft de nieuwe positie ten opzichte van een niet nader genoemde huidige of eerdere positie. más lejos betekent het tegenovergestelde: “verder weg”. pared betekent “muur”. Het zelfstandig naamwoord staat hier na de la: cerca de la pared betekent “dicht bij de muur”. Pared is vrouwelijk, daarom staat het lidwoord in deze vaste combinatie als la; de la betekent hier “bij/van de”. Samen vormt Puedo ponerme más cerca de la pared de structuur poder + infinitief: puedo geeft aan dat iets mogelijk is en ponerme benoemt de handeling. más cerca de la pared beschrijft de plaats waar de spreker zichzelf kan positioneren. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan dichter bij de muur gaan staan.”

8. Así el paso queda libre.

   Zo blijft de doorgang vrij.

   Así

   zo

   paso

   doorgang

   queda

   blijft

   libre

   vrij

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier ‘zo’ en verwijst naar de manier of het gevolg van wat eraan voorafgaat. Het is een bijwoord; het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. paso betekent hier ‘doorgang’ of ‘passage’. Het is het zelfstandig naamwoord el paso, mannelijk en enkelvoud. In andere contexten kan paso ook een ‘stap’ betekenen; in deze zin past de betekenis ‘doorgang’ bij de vaste vertaling. queda komt van quedar en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In deze zin beschrijft quedar niet simpelweg een beweging, maar een toestand die blijft bestaan of als resultaat ontstaat: ‘blijven’ of ‘vrij blijven’. De vorm is queda bij een enkelvoudig onderwerp; bijvoorbeeld: La puerta queda abierta. — ‘De deur blijft open.’ libre betekent ‘vrij’ en beschrijft paso. Omdat paso mannelijk enkelvoud is, staat het bijvoeglijk naamwoord hier in de enkelvoudsvorm. libre heeft in het enkelvoud dezelfde vorm voor mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt dat libres. Samen vormen de delen: Así (‘zo’) + el paso (‘de doorgang’) + queda (‘blijft’) + libre (‘vrij’). De volledige betekenis is: ‘Zo blijft de doorgang vrij.’ De zin beschrijft dus het resultaat of de toestand van de doorgang, zonder meer deelnemers of een extra handeling te specificeren.