Vooruitgaan in de rij | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La fila avanza.

   De rij schuift op.

   fila

   rij

   avanza

   schuift op

   Uitgebreide uitleg

   fila betekent hier “rij”: een reeks mensen of voertuigen die achter elkaar staat. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la fila. Een bruikbaar contrast is la fila tegenover las filas (meervoud). avanza komt van avanzar, “vooruitgaan” of “opschuiven”. In deze zin is het de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: la fila avanza. Het onderwerp is dus la fila, niet een afzonderlijke persoon. Voorbeeld: El tren avanza. — “De trein rijdt vooruit.” Samen vormt La fila avanza de betekenis “De rij schuift op.” La verwijst naar een bepaalde rij, en avanza beschrijft dat die rij vooruitgaat of opschuift. In de context van een rij mensen of voertuigen is “schuift op” de natuurlijke Nederlandse weergave.

2. Tenemos que avanzar ahora.

   We moeten nu naar voren gaan.

   Tenemos que

   we moeten

   avanzar

   vooruitgaan; opschuiven

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Tenemos que drukt hier een noodzakelijke handeling uit: “we moeten”. Tenemos is de wij-vorm van tener (“hebben”); samen met que vormt tener que + infinitief een veelgebruikt patroon voor verplichting of noodzaak. De infinitief blijft onveranderd: Tengo que salir betekent bijvoorbeeld “Ik moet vertrekken”, terwijl Tenemos que salir betekent “We moeten vertrekken”. Dit patroon zegt niet op zichzelf waarom iets noodzakelijk is. avanzar betekent hier “vooruitgaan” of, in de context van een rij, “opschuiven”. Het is een infinitief, precies de vorm die na tener que staat. Dezelfde betekenis kan in andere zinnen door de vervoegde vorm worden uitgedrukt: La fila avanza betekent “De rij schuift op”. ahora betekent “nu” en plaatst de noodzakelijke handeling in het huidige moment. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Bijvoorbeeld: Salimos ahora betekent “We vertrekken nu”. Samen vormen de delen Tenemos que avanzar ahora de betekenis: “We moeten nu vooruitgaan” of, passend bij een rij, “We moeten nu opschuiven.” Tenemos que geeft de noodzaak aan, avanzar noemt de handeling en ahora bepaalt wanneer die moet gebeuren.

3. ¿Nos toca ahora?

   Zijn wij nu aan de beurt?

   Nos toca

   wij zijn aan de beurt

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Nos toca betekent hier: “wij zijn aan de beurt”. Het is een vaste, goed herbruikbare constructie met tocar in de derde persoon enkelvoud: me toca = ik ben aan de beurt, te toca = jij bent aan de beurt, nos toca = wij zijn aan de beurt. Nos verwijst hier naar de spreker en minstens één andere persoon; het is het meewerkend voorwerp van toca, niet het onderwerp. Voorbeeld: Ahora te toca a ti. — “Nu ben jij aan de beurt.” Toca is de tegenwoordige tijd van tocar, waarvan de basisvorm “aanraken” of, in deze constructie, “toekomen aan” is. Het werkwoord blijft enkelvoud in deze uitdrukking, omdat de beurt of taak die aan iemand toekomt als impliciet onderwerp wordt opgevat. Bij meerdere beurten kan de betekenis veranderen afhankelijk van de context; leer me/te/le/nos/les toca als praktisch patroon voor “... is aan de beurt”. Ahora betekent “nu” en plaatst de beurt in het huidige moment. Het kan ook elders in de zin staan, bijvoorbeeld ¿Ahora nos toca?, zonder dat de kernbetekenis verandert. Samen vormt ¿Nos toca ahora? een vraag met stijgende vraagintonatie: “Zijn wij nu aan de beurt?” Nos toca geeft aan wie de beurt heeft, en ahora vraagt of dat op dit moment zo is.

4. Casi, hay una persona delante de nosotros.

   Bijna, er staat nog één persoon voor ons.

   Casi

   bijna

   hay

   er is / er staat

   una persona

   een persoon

   delante de nosotros

   voor ons

   Uitgebreide uitleg

   Casi betekent hier “bijna”. Het is een bijwoord en verandert dus niet mee met een zelfstandig naamwoord. Het staat vooraan en beperkt de mededeling: de beurt is nog net niet aan de beurt, omdat er nog iemand vóór ons staat. Voorbeeld: Casi llego. — “Ik ben er bijna.” hay is de tegenwoordige, onpersoonlijke vorm van haber in de betekenis “er is/zijn”. Deze vorm verandert niet voor enkelvoud of meervoud: hay una persona en hay varias personas. Voorbeeld: Hay un problema. — “Er is een probleem.” una persona betekent hier “één persoon”, zoals ook in de vaste Nederlandse vertaling staat. Persona is een zelfstandig naamwoord met grammaticaal vrouwelijk geslacht; daarom staat ervoor una, de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het onbepaalde lidwoord. Het lidwoord krijgt zijn vorm door de grammaticale kenmerken van persona; het onbepaalde lidwoord betekent niet op zichzelf altijd een expliciete telwaarde. delante de nosotros betekent “voor ons” of letterlijker “vóór ons”. Delante de is een vaste voorzetselconstructie voor een positie aan de voorkant. Nosotros is de Spaanse eerste-persoons meervoudsvorm die na een voorzetsel “ons” betekent; de vorm is de mannelijke of gemengde meervoudsvorm, terwijl nosotras de vrouwelijke meervoudsvorm is. Voorbeeld: El coche está delante de nosotros. — “De auto staat voor ons.” Samen vormt hay una persona delante de nosotros de mededeling dat er een persoon vóór ons staat. Casi maakt daarvan: “Bijna, er staat nog één persoon voor ons.” De hele zin geeft dus aan dat het moment bijna is aangebroken, maar dat deze persoon nog vóór ons staat.

5. Tengo mi tarjeta lista.

   Ik heb mijn kaart bij de hand.

   Tengo

   ik heb

   mi

   mijn

   tarjeta

   kaart

   lista

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Tengo komt van tener (“hebben”) en is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud: yo tengo. Het onderwerp “ik” hoeft niet apart te staan, omdat de werkwoordsvorm het aangeeft. Ter vergelijking: tienes betekent “je hebt” en tiene “hij/zij/u heeft”. mi betekent “mijn”. Deze bezitsvorm staat bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; bij een meervoud hoort mis. Mi verandert niet voor mannelijk en vrouwelijk: bijvoorbeeld mi libro (“mijn boek”) en mi tarjeta (“mijn kaart”). tarjeta betekent hier “kaart” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Dat is relevant voor woorden die ermee overeenkomen, zoals het bijvoeglijk naamwoord lista. Voorbeeld: Mi tarjeta está aquí. — “Mijn kaart is hier.” lista betekent hier “klaar” en beschrijft tarjeta. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van listo: listo voor een mannelijk enkelvoudig woord en lista voor een vrouwelijk enkelvoudig woord. Voorbeeld: La solicitud está lista. — “De aanvraag is klaar.” In deze zin gaat het om het bijvoeglijk naamwoord, niet om lista in de betekenis “lijst”. Samen betekent Tengo mi tarjeta lista dat de spreker zijn of haar kaart klaar heeft; volgens de vaste Nederlandse vertaling: “Ik heb mijn kaart bij de hand”.

6. Tenla en la mano.

   Houd hem in je hand.

   Tenla

   houd de kaart vast

   en la mano

   in de hand

   Uitgebreide uitleg

   Tenla bestaat uit ten + la. Ten is de bevestigende gebiedende wijs van tener voor tú (enkelvoud); hier betekent het “houd”. La is het enkelvoudige vrouwelijke lijdendvoorwerpcliticum. In de gegeven context verwijst het naar tarjeta uit de vorige zin, een vrouwelijk Spaans zelfstandig naamwoord. Het Nederlandse hem in de vaste vertaling bepaalt de Spaanse vorm niet: de clitic volgt de grammaticale vorm van het Spaanse woord waarnaar hij verwijst. Bij een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp wordt la lo: Tenlo en la mano. = “Houd het in je hand”, bijvoorbeeld met el documento. De gebiedende wijs verandert ook met de aangesproken persoon: tenga bij usted, tened bij vosotros en tengan bij ustedes. En la mano betekent “in de hand”. En geeft hier de plaats aan en la mano betekent “de hand”. Samen betekent Tenla en la mano.: “Houd hem in je hand.” Het is een directe opdracht aan één persoon die met tú wordt aangesproken, met de kaart als lijdend voorwerp.

7. Estoy listo para pedir.

   Ik ben klaar om te bestellen.

   Estoy

   ik ben

   listo

   klaar

   pedir

   bestellen

   Uitgebreide uitleg

   Estoy is the first-person singular present form of estar: “ik ben” in this sentence. Estar is used here for a temporary state or condition. Other present forms include estás for “jij bent” and está for “hij/zij/u is”. listo means “klaar” here. It is an adjective in the masculine singular form, agreeing with the speaker as represented in the Spanish sentence; the feminine singular form is lista, and the plural forms are listos and listas. The useful pattern is estar listo/a: “klaar zijn”. pedir is an infinitive meaning “bestellen” in this sentence. Depending on context, the same verb can also mean “vragen” or “verzoeken”; the fixed translation selects the meaning “bestellen”. Its present first-person form is pido, not pedo: pedir has the stem change e → i in forms such as pido and pides. para + infinitive expresses what someone is ready or prepared to do. Thus listo para pedir means “klaar om te bestellen”. The infinitive stays unchanged after para; for example, Estoy listo para salir means “Ik ben klaar om weg te gaan.” Together, Estoy listo para pedir means “Ik ben klaar om te bestellen.” The sentence presents the speaker’s current state (estoy listo) and the action for which the speaker is ready (para pedir).

8. Después ellos pueden tomar nuestro pedido.

   Daarna kunnen zij onze bestelling opnemen.

   Después

   daarna

   ellos pueden

   zij kunnen

   tomar

   opnemen

   nuestro

   onze

   pedido

   bestelling

   Uitgebreide uitleg

   Después betekent hier “daarna” en plaatst deze handeling na iets eerder genoemd. Het kan ook “na” betekenen wanneer er een zelfstandig naamwoord of tijdsaanduiding op volgt, bijvoorbeeld: Después de la reunión, caminamos. — “Na de vergadering lopen we.” ellos pueden bestaat uit het onderwerp ellos en de vervoegde vorm pueden van poder (“kunnen”). Pueden is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon meervoud: “zij kunnen”. De vorm zegt hier dat deze personen de mogelijkheid of gelegenheid hebben om iets te doen. Voor één persoon gebruik je bijvoorbeeld puede: Ella puede venir. — “Zij kan komen.” Ellos is een meervoudig persoonlijk voornaamwoord; de zin specificeert hier niet wie die personen precies zijn. tomar is een infinitief en betekent in deze context “opnemen” in de vaste combinatie tomar un pedido: een bestelling opnemen. Het werkwoord kan in andere contexten ook “nemen” of “drinken” betekenen, maar die betekenissen passen hier niet bij pedido. Na poder staat het volgende werkwoord in de infinitief: Pueden tomar el pedido. — “Ze kunnen de bestelling opnemen.” nuestro betekent “ons/onze” en staat vóór pedido. Deze vorm is mannelijk enkelvoud omdat hij overeenkomt met het zelfstandig naamwoord pedido in het mannelijk enkelvoud. De bezittelijke vorm verandert dus volgens het bezeten zelfstandig naamwoord: nuestra bij vrouwelijk enkelvoud, nuestros bij mannelijk meervoud en nuestras bij vrouwelijk meervoud. Bijvoorbeeld: nuestra mesa — “onze tafel”. pedido is hier een zelfstandig naamwoord en betekent “bestelling”. Het is verbonden met pedir (“bestellen” of “vragen”), maar in deze zin moet je pedido als het naamwoord “bestelling” begrijpen. Bijvoorbeeld: El pedido está listo. — “De bestelling is klaar.” Samen vormen de delen: Después (“daarna”) + ellos pueden (“zij kunnen”) + tomar nuestro pedido (“onze bestelling opnemen”). De volledige betekenis is: “Daarna kunnen zij onze bestelling opnemen.” De eerdere zin Estoy listo para pedir geeft daarbij aan dat de spreker klaar is om te bestellen; de huidige zin beschrijft wat er daarna mogelijk is.