Kiezen tussen salade en sandwich | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Debo elegir un sándwich o una ensalada?

   Moet ik een sandwich of een salade kiezen?

   ¿Debo

   moet ik

   elegir

   kiezen

   sándwich

   sandwich

   o

   of

   ensalada

   salade

   Uitgebreide uitleg

   ¿Debo betekent hier “moet ik”. Het is de eerste persoon enkelvoud van deber in de tegenwoordige tijd: debo = “ik moet”. In een vraag staat het samen met de vraagtekens rond de vraag; de vorm zelf laat zien dat de spreker over zichzelf spreekt. Deber kan ook in andere contexten “verschuldigd zijn” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde betekenis. elegir betekent “kiezen”. Dit is de infinitief, vergelijkbaar met “kiezen” na een werkwoord zoals “moeten”: Debo elegir = “ik moet kiezen”. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon; die informatie staat in debo. un sándwich betekent “een sandwich”. Sándwich is een zelfstandig naamwoord; un is het enkelvoudige onbepaalde lidwoord dat ermee overeenkomt. Het lidwoord geeft hier geen zelfstandig numeriek feit weer, maar markeert een niet nader bepaalde optie. o betekent “of”. Het verbindt twee alternatieven: un sándwich o una ensalada. una ensalada betekent “een salade”. Ensalada is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; daarom staat ervoor una, de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het onbepaalde lidwoord. Ook hier introduceert het lidwoord een optie, niet noodzakelijk een geteld aantal. Samen vormt de zin ¿Debo elegir un sándwich o una ensalada?: “Moet ik een sandwich of een salade kiezen?” De spreker vraagt welke van de twee genoemde opties gekozen moet worden. De structuur ¿Debo + infinitief ...? is bruikbaar voor vragen zoals ¿Debo esperar? — “Moet ik wachten?”

2. La ensalada es una opción más ligera.

   De salade is een lichtere keuze.

   ensalada

   salade

   es

   is

   opción

   keuze

   más ligera

   lichter

   Uitgebreide uitleg

   ensalada betekent hier “salade”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor la: la ensalada. Een bruikbaar voorbeeld is: La ensalada está fresca. — “De salade is vers.” es is de vorm van ser in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud. Hier verbindt es het onderwerp met een beschrijving of classificatie: de salade is een bepaalde soort keuze. Ser verschilt van estar, dat vaak een tijdelijke toestand of toestand op een bepaald moment uitdrukt. opción betekent “keuze” of “optie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: una opción. In una opción más ligera is het de keuze die wordt beschreven, niet een afzonderlijk persoon of voorwerp. más ligera betekent “lichter”. Ligera is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord ligero, omdat het bij opción hoort. Más maakt de vergrotende trap: ligero — “licht”, más ligero — “lichter”. Bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord wordt dat más ligera. Bijvoorbeeld: Esta sopa es más ligera. — “Deze soep is lichter.” Samen betekent La ensalada es una opción más ligera.: “De salade is een lichtere keuze.” La ensalada is het onderwerp, es zegt wat het onderwerp is, en una opción más ligera benoemt die keuze en vergelijkt haar als lichter met een andere beschikbare mogelijkheid.`

3. No tengo mucha hambre.

   Ik heb niet veel honger.

   No

   niet

   tengo

   ik heb

   mucha

   veel

   hambre

   honger

   Uitgebreide uitleg

   No maakt de daaropvolgende bewering negatief: hier wordt niet gezegd dat de spreker veel honger heeft. Het staat vóór de verbale groep. Een bruikbaar patroon is no + werkwoord: No trabajo. = “Ik werk niet.” Tengo is de vorm van tener (“hebben”) voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: yo tengo = “ik heb”. In deze zin drukt tener hambre letterlijk de vaste Spaanse combinatie voor “honger hebben” uit. De ontkenning staat ervoor: no tengo = “ik heb niet”. Mucha geeft hier een grote hoeveelheid aan en verwijst naar hambre. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van mucho; de vorm past zich aan het zelfstandig naamwoord aan: mucho voor mannelijk enkelvoud, mucha voor vrouwelijk enkelvoud, muchos/muchas voor meervoud. Voorbeeld: Tengo mucha sed. = “Ik heb veel dorst.” Hambre is een zelfstandig naamwoord dat “honger” betekent. Het is grammaticaal vrouwelijk, ook al krijgt het in het enkelvoud vaak het lidwoord el voor de uitspraak: el hambre. Dat verandert de vrouwelijke vorm van een bijvoeglijk woord niet: mucha hambre. Voorbeeld: Tengo hambre. = “Ik heb honger.” Samen vormen de delen No tengo mucha hambre.: “Ik heb niet veel honger.” De zin ontkent dus de hoeveelheid honger; hij zegt niet dat er helemaal geen honger is. Tener hambre is een alledaagse, vaste manier om in het Spaans “honger hebben” uit te drukken.

4. Entonces puede ser mejor para ti.

   Dan past die misschien beter bij je.

   Entonces

   dan

   puede ser

   misschien / kan zijn

   mejor

   beter

   para ti

   voor jou

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat: er is niet veel honger, dus de volgende mogelijkheid kan geschikter zijn. Het kan ook een gevolg in een andere context inleiden, bijvoorbeeld: Entonces salimos. — “Dan gaan we weg.” puede ser drukt hier een mogelijkheid uit: “kan zijn” of natuurlijker “misschien is”. Puede is de vorm van poder voor de derde persoon enkelvoud; ser betekent “zijn”. Samen vormt poder + infinitief vaak een betekenis als “kunnen” of “mogelijk zijn”. In deze zin staat ser als infinitief na puede, en gaat het niet om een zekere vaststelling. mejor betekent hier “beter” en vergelijkt de bedoelde optie met een andere optie. Het is de vergelijkende vorm die bij bueno hoort: bueno — “goed”, mejor — “beter”, el mejor — “de beste”. Het zelfstandig naamwoord of de optie waarmee wordt vergeleken, hoeft niet opnieuw genoemd te worden. Voorbeeld: Esta opción es mejor. — “Deze optie is beter.” para ti betekent “voor jou” of, in deze context, “bij jou”. Ti is de beklemtoonde vorm van het persoonlijke voornaamwoord na het voorzetsel para; vergelijk para mí — “voor mij” en para él — “voor hem”. Het verwijst naar de aangesproken persoon, zonder dat deze vorm zelf geslacht markeert. Samen betekent Entonces puede ser mejor para ti.: “Dan past dat misschien beter bij je.” Entonces geeft het gevolg aan, puede ser houdt de beoordeling voorzichtig en mogelijk, mejor vergelijkt de optie met een andere, en para ti maakt duidelijk dat de geschiktheid de aangesproken persoon betreft.

5. ¿Qué vas a pedir?

   Wat ga jij nemen?

   ¿Qué

   wat

   vas a

   ga je

   pedir

   nemen

   Uitgebreide uitleg

   ¿Qué betekent hier “wat” en is het vragend voornaamwoord voor de zaak of optie waarnaar gevraagd wordt. Het krijgt in deze zin een accent: qué in een vraag, tegenover bijvoorbeeld que zonder accent als voegwoord of betrekkelijk woord. vas a bevat de vorm vas van ir voor tú en het voorzetsel a. Samen met een infinitief vormt dit de veelgebruikte constructie ir a + infinitief: “van plan zijn om …” of “gaan …”. De volledige vorm voor andere personen verandert: voy a = ik ga, va a = hij/zij/u gaat, van a = zij/ze gaan. Hier is vas dus enkelvoud informeel “jij gaat”, niet de beleefde vorm va voor usted. pedir is de infinitief. De kernbetekenis is “vragen om”, “bestellen” of, afhankelijk van de situatie, “vragen/kiezen om te krijgen”. In deze vaste zin geeft de vertaling nemen de bedoelde betekenis weer: wat jij gaat nemen of kiezen. De eerste persoon enkelvoud is onregelmatig: pedir → pido; bijvoorbeeld: Pido el grande. = “Ik neem de grote.” In andere contexten kan pedir ook betekenen dat iemand iets vraagt of bestelt: Quiero pedir agua. = “Ik wil water bestellen.” Samen vormt ¿Qué vas a pedir? letterlijk ongeveer “Wat ga je vragen/bestellen?” en in deze context natuurlijk “Wat ga jij nemen?” De vraag gebruikt qué voor de keuze en vas a + infinitief om te vragen wat de aangesprokene van plan is te nemen.

6. Quiero algo más grande.

   Ik wil iets groters.

   Quiero

   ik wil

   algo

   iets

   más grande

   groter

   Uitgebreide uitleg

   Quiero komt van querer en is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik wil”. Het onderwerp “ik” zit in de werkwoordsvorm. Bijvoorbeeld: Quiero agua. = “Ik wil water.” Algo betekent hier “iets”: een onbepaald voornaamwoord voor een niet nader bepaald ding. Het geeft op zichzelf geen specifiek aantal aan. Bijvoorbeeld: Quiero algo dulce. = “Ik wil iets zoets.” Más grande is een vergelijkende vorm. Grande betekent “groot” en más grande betekent “groter”; más maakt de vergelijking. Grande verandert hier niet voor mannelijk of vrouwelijk enkelvoud. Een tegenovergestelde vergelijking is más pequeño (“kleiner”). Bijvoorbeeld: Quiero una mesa más grande. = “Ik wil een grotere tafel.” Samen betekent Quiero algo más grande.: “Ik wil iets groters.” De spreker wil een niet nader bepaald ding dat groter is dan iets waarmee het wordt vergeleken. Dat vergelijkingspunt wordt in deze zin niet genoemd.

7. Voy a elegir el sándwich.

   Ik zal de sandwich kiezen.

   Voy a

   ik ga …

   elegir

   kiezen

   sándwich

   sandwich

   Uitgebreide uitleg

   Voy a vormt hier samen met het volgende werkwoord een veelgebruikte constructie voor een nabije of voorgenomen handeling: ir a + infinitief = “van plan zijn om …” of “gaan …”. Voy is de eerste persoon enkelvoud van ir in de tegenwoordige tijd; het onderwerp is dus “ik”. Het infinitief erna blijft in de basisvorm. Voorbeeld: Voy a estudiar. — “Ik ga studeren.” elegir betekent hier “kiezen”. Dit is de infinitief, de vorm die na a in deze constructie staat. In de tegenwoordige tijd heeft de eerste persoon enkelvoud een onregelmatige vorm: elijo — “ik kies”. Voorbeeld: Puedo elegir. — “Ik kan kiezen.” sándwich is het zelfstandig naamwoord “sandwich”. In deze zin wordt het met het mannelijke lidwoord el gebruikt: el sándwich. Het meervoud is sándwiches; dat verwijst naar meerdere sandwiches. Voorbeeld: El sándwich está listo. — “De sandwich is klaar.” Samen betekent Voy a elegir el sándwich: “Ik ga de sandwich kiezen” of natuurlijker “Ik zal de sandwich kiezen.” Voy a geeft de voorgenomen handeling aan, elegir benoemt de handeling en el sándwich is wat gekozen wordt.

8. La ensalada me va bien.

   De salade is goed voor mij.

   ensalada

   salade

   me va bien

   is goed voor mij

   Uitgebreide uitleg

   ensalada betekent hier “salade”. Het is een zelfstandig naamwoord: la ensalada, dus vrouwelijk en enkelvoud. Het lidwoord hoort bij het Spaanse woord en is niet zelf een aanwijzing voor een getal; het meervoud is las ensaladas. me va bien is een vaste, goed herbruikbare constructie met de betekenis “is goed voor mij” of “bevalt mij”. me verwijst hier naar de spreker en geeft aan voor wie iets goed uitpakt. In deze constructie staat va, de vorm van ir (“gaan”), bij het onderwerp la ensalada; bien is een bijwoord dat de uitkomst beoordeelt. Vergelijk: El horario me va bien. — “Het tijdstip komt mij goed uit.” De combinatie La ensalada me va bien. bouwt dus op van het onderwerp la ensalada naar de beoordeling me va bien: “De salade is goed voor mij.” De zin zegt dat deze salade voor de spreker geschikt of gunstig is; hij gebruikt niet het gewone patroon “ik vind de salade lekker”, maar het patroon algo me va bien voor wat iemand goed uitkomt of goed doet.

9. Vamos a pedir cuando vuelva el camarero.

   Laten we bestellen als de ober terugkomt.

   Vamos a

   laten we …

   pedir

   bestellen

   cuando

   als / wanneer

   vuelva

   terugkomt

   camarero

   ober

   Uitgebreide uitleg

   Vamos a vormt hier een vaste, herbruikbare constructie: ir a + infinitief. Vamos is de tegenwoordige tijd van ir voor de eerste persoon meervoud (nosotros), en met a plus een infinitief drukt de constructie hier een voorstel uit: “laten we …”. Voorbeeld: Vamos a estudiar. — “Laten we studeren.” pedir betekent hier “bestellen”. Het is de infinitief, dus het krijgt na vamos a geen persoonsuitgang. Hetzelfde werkwoord kan ook “vragen” betekenen; de concrete betekenis “bestellen” volgt hier uit de context. In de tegenwoordige tijd is de eerste persoon enkelvoud bijvoorbeeld pido, maar na vamos a blijft de infinitief pedir staan. cuando betekent “als” of “wanneer” en leidt hier een tijdsbepaling in: het moment waarop iets gebeurt. Voorbeeld: Te llamo cuando llegue. — “Ik bel je als ik aankom.” vuelva komt van volver, “terugkomen” of “teruggaan”. De vorm is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige aanvoegende wijs: “hij/zij terugkomt”. Na cuando wordt voor een toekomstige of nog niet gerealiseerde gebeurtenis vaak deze vorm gebruikt. De persoon wordt hier door el camarero bepaald: de ober komt terug. Vergelijk in een ander voorbeeld: cuando vuelvas — “als jij terugkomt”. camarero is een zelfstandig naamwoord voor “ober”. De vorm is mannelijk enkelvoud; in de zin staat het lidwoord el, maar het woord zelf blijft camarero. Een vrouwelijke vorm is camarera. Samen betekent Vamos a pedir “laten we bestellen”. cuando vuelva el camarero betekent “als de ober terugkomt”. De volledige uiting is dus: “Laten we bestellen als de ober terugkomt.”