Warm blijven als je het koud hebt | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Ahora tengo frío.

   Ik heb het nu koud.

   Ahora

   nu

   tengo frío

   ik heb het koud

   Uitgebreide uitleg

   Ahora betekent hier “nu”. Het is een bijwoord van tijd en kan ook in andere zinnen staan, bijvoorbeeld: Ahora estudio. — “Nu studeer ik.” tengo frío drukt in het Spaans uit dat de spreker het koud heeft. Tengo is de eerste persoon enkelvoud van tener in de tegenwoordige tijd: tener → tengo. In deze uitdrukking betekent tener frío niet letterlijk “kou hebben” als bezit, maar “het koud hebben”. Vergelijk: Tengo calor. — “Ik heb het warm.” Samen vormen Ahora tengo frío de betekenis “Ik heb het nu koud”: Ahora plaatst de toestand in het huidige moment, en tengo frío beschrijft de lichamelijke ervaring van de spreker. De zin is een gewone mededeling in de tegenwoordige tijd.

2. Envuélvete en esta manta caliente.

   Wikkel jezelf in deze warme deken.

   Envuélvete

   wikkel jezelf in

   en

   in

   esta

   deze

   manta

   deken

   caliente

   warme

   Uitgebreide uitleg

   Envuélvete betekent hier “wikkel jezelf in”. Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú van envolver (“wikkelen”), met het wederkerende voornaamwoord te eraan vast. De slotklemtoon wordt met het accentteken behouden: envuélvete. Vergelijk: Envuélvete en la manta. — “Wikkel jezelf in de deken.” en geeft hier aan waarin iemand zich wikkelt: “in”. Dezelfde voorzetselbetekenis zie je in en la cama — “in bed”. esta betekent “deze” en staat vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het woord past hier in geslacht en getal bij manta; de vorm is niet mannelijk este en niet meervoud estas. manta betekent “deken”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la manta, una manta. Voorbeeld: La manta está en la cama. — “De deken ligt op bed.” caliente betekent hier “warm”. Het beschrijft manta en staat daarom in het enkelvoud. Deze vorm verandert bij het geslacht niet: una manta caliente, maar ook un abrigo caliente; in het meervoud wordt het calientes. Samen vormt Envuélvete en esta manta caliente de directe instructie “Wikkel jezelf in deze warme deken.” Envuélvete geeft de handeling en de persoon aan, en verbindt die handeling met datgene waarin iemand zich wikkelt, en esta manta caliente benoemt de specifieke deken en haar eigenschap.

3. Mis manos también están frías.

   Mijn handen zijn ook koud.

   Mis

   mijn (meervoud)

   manos

   handen

   también

   ook

   están

   zijn

   frías

   koud

   Uitgebreide uitleg

   Mis betekent hier “mijn” bij een meervoudig zelfstandig naamwoord. Het verandert naar mi vóór een enkelvoudig zelfstandig naamwoord en naar mis vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord: mi mano = “mijn hand”, mis manos = “mijn handen”. De vorm hangt dus af van het aantal dingen die bezit worden, niet van het aantal bezitters. manos betekent “handen”. Het enkelvoud is mano, hoewel dit woord op -o eindigt en toch vrouwelijk is: la mano, las manos. Het meervoud krijgt hier -s. también betekent “ook” en voegt deze mededeling toe aan iets dat al geldt of eerder is genoemd. Het staat hier vóór de werkwoordgroep. Voor een ontkennende toevoeging gebruik je vaak tampoco (“ook niet”), maar dat is niet de vorm in deze zin. están is de derde persoon meervoud van estar in de tegenwoordige tijd. Het onderwerp is mis manos, dus het werkwoord staat in het meervoud. Estar wordt hier gebruikt voor een toestand of omstandigheid; de relevante vormen zijn estoy (“ik ben”), está (“hij/zij/u is”) en están (“zij zijn/u bent”). Voorbeeld: Mis manos están mojadas. = “Mijn handen zijn nat.” frías betekent hier “koud” en beschrijft manos. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het vrouwelijk meervoud: fría voor één vrouwelijk zelfstandig naamwoord en frías voor meerdere. Andere vormen zijn frío en fríos bij mannelijke zelfstandige naamwoorden. Voorbeeld: La taza está fría. = “Het kopje is koud.” Samen vormen Mis manos het onderwerp, también de toevoeging “ook”, en están frías de toestand “zijn koud”. De volledige betekenis is daarom: “Mijn handen zijn ook koud.”

4. Sujeta esta taza caliente un rato.

   Houd dit warme kopje een tijdje vast.

   Sujeta

   houd vast

   esta

   deze

   taza

   kopje

   caliente

   warm

   un rato

   een tijdje

   Uitgebreide uitleg

   Sujeta is hier een bevestigend bevel aan één aangesproken persoon: “houd vast”. De vorm hoort bij sujetar (“vasthouden”): sujeta is de tú-vorm in de bevestigende gebiedende wijs. Voor meerdere aangesproken personen is bijvoorbeeld sujeten (ustedes) een andere vorm. esta betekent hier “dit/deze” en verwijst, zoals de vertaling aangeeft, naar taza. Het is een vrouwelijk enkelvoudig aanwijzend woord en stemt daarin overeen met het vrouwelijke enkelvoud taza; de vorm zelf drukt geen meervoud uit. Een vergelijkbaar contrast is esta taza tegenover estas tazas. Taza betekent hier “kopje” of “kop”. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord en aanwijzend woord daarbij zijn vrouwelijk enkelvoud: la taza, esta taza. In een ander voorbeeld: Esta taza está limpia. — “Dit kopje is schoon.” Caliente beschrijft de temperatuur van taza: “warm”. Het is hier enkelvoud. Deze vorm verandert niet tussen mannelijk en vrouwelijk: un vaso caliente en una taza caliente; in het meervoud wordt het calientes. Un rato geeft de duur aan: “een tijdje”. In deze zin hoort het bij de handeling sujeta: houd het kopje enige tijd vast. Un rato is een vaste, alledaagse manier om een korte of niet precies bepaalde periode aan te duiden; het beweert niet hoeveel minuten dat precies zijn. Samen vormt de zin het patroon Sujeta + esta/dit + zelfstandig naamwoord + bijvoeglijk naamwoord + un rato: “Houd dit warme kopje een tijdje vast.” De gebiedende wijs geeft de opdracht, esta taza caliente benoemt wat moet worden vastgehouden, en un rato bepaalt hoe lang de handeling duurt.

5. Eso ayuda un poco.

   Dat helpt een beetje.

   Eso

   dat

   ayuda

   helpt

   un poco

   een beetje

   Uitgebreide uitleg

   Eso betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat al uit de situatie of eerdere context bekend is. Het is een aanwijzend voornaamwoord; de vorm is enkelvoudig en onzijdig, dus niet een vorm die een specifiek mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord benoemt. Het Nederlandse “dat” is hier een passende vertaling, maar het precieze antecedent wordt door deze zin zelf niet genoemd. Ayuda is de tegenwoordige tijd van ayudar (“helpen”) bij de derde persoon enkelvoud: ayudar → ayuda. Het onderwerp is eso, en daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Dezelfde vorm kan in een andere context ook “u helpt” betekenen wanneer het onderwerp usted is; hier past volgens de vaste vertaling de betekenis “het helpt”. Voorbeeld: La música ayuda. — “Muziek helpt.” Un poco betekent “een beetje” en beperkt hier de mate waarin iets helpt. Het is een korte hoeveelheid- of graadbepaling; het beweert niet dat er precies één meetbare eenheid is. Voorbeeld: Espera un poco. — “Wacht een beetje.” In die voorbeeldzin bepaalt un poco de duur van het wachten, terwijl het in de vaste zin de mate van helpen bepaalt. Samen vormen de delen: Eso + ayuda + un poco = “Dat helpt een beetje.” De zin zegt dus dat iets waarnaar met eso wordt verwezen enige, maar beperkte hulp biedt. De tegenwoordige tijd presenteert dit als iets dat nu of in de relevante situatie geldt.

6. Siéntate en el sofá y descansa.

   Ga op de bank zitten en rust uit.

   Siéntate

   ga zitten

   sofá

   bank

   descansa

   rust uit

   Uitgebreide uitleg

   Siéntate betekent hier “ga zitten”. Het is de bevestigende opdracht voor tú (enkelvoud) van sentarse (“gaan zitten”), met het wederkerende voornaamwoord te eraan vast: siéntate. Het accentteken blijft nodig in deze vorm. Voorbeeld: Siéntate aquí. — “Ga hier zitten.” sofá betekent “bank” en is een zelfstandig naamwoord. Het is mannelijk; daarom staat ervoor el: el sofá. De woordgroep en el sofá betekent “op de bank”. Voorbeeld: El libro está en el sofá. — “Het boek ligt op de bank.” descansa betekent hier “rust uit”. Dit is de bevestigende opdracht voor tú (enkelvoud) van descansar (“uitrusten”). De vorm voor usted is anders: descanse. Voorbeeld: Descansa un poco. — “Rust een beetje uit.” Samen vormen de delen Siéntate en el sofá en descansa één opdracht met twee handelingen: “Ga op de bank zitten en rust uit.” Het voegwoord y verbindt de twee opdrachten. De zin spreekt één persoon informeel aan met tú.

7. La habitación se siente más cálida ahora.

   De kamer voelt nu warmer aan.

   habitación

   kamer

   se siente

   voelt aan

   más cálida

   warmer

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   habitación betekent hier “kamer”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la habitación en meervoud las habitaciones. Een bruikbaar voorbeeld is La habitación es pequeña. — “De kamer is klein.” se siente komt van sentirse, “zich voelen”. Hier is het de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: de kamer is datgene wat zo aanvoelt. Vergelijk me siento — “ik voel me” — en se siente — “hij/zij/het voelt zich” of, zoals hier, “het voelt aan”. Sentir zonder se kan ook “voelen” betekenen, maar sentirse beschrijft hoe iemand of iets aanvoelt. más cálida betekent “warmer”. Cálida is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van cálido; het bijvoeglijk naamwoord past zich aan habitación aan. De vergelijking wordt gevormd met más + bijvoeglijk naamwoord: más cálida is “warmer”. Het tegenovergestelde is más fría — “kouder”. Voorbeeld: La habitación está más fría. — “De kamer is kouder.” ahora betekent “nu” en plaatst de toestand in het huidige moment. Voorbeeld: Ahora estoy en casa. — “Nu ben ik thuis.” Samen vormen de delen: La habitación is het onderwerp, se siente más cálida zegt dat de kamer warmer aanvoelt, en ahora geeft aan dat dit nu zo is. De volledige betekenis is dus: “De kamer voelt nu warmer aan.”

8. Voy a cerrar la ventana para que siga así.

   Ik doe het raam dicht, zodat het zo blijft.

   Voy a

   ik ga …

   cerrar

   sluiten

   ventana

   raam

   para que

   zodat

   siga

   blijft

   así

   zo

   Uitgebreide uitleg

   Voy a staat hier aan het begin van de constructie voy a + infinitief. voy is de vorm van ir voor de eerste persoon enkelvoud: de spreker geeft aan wat hij of zij gaat doen. Het volgende werkwoord blijft in de infinitief. Voorbeeld: Voy a salir. — Ik ga weg. cerrar betekent hier ‘sluiten’ of ‘dichtdoen’. Het is de infinitief na voy a; samen betekent voy a cerrar: ‘ik ga dichtdoen’. De basisvorm is al zichtbaar in de infinitief. Voorbeeld: Voy a cerrar la puerta. — Ik ga de deur dichtdoen. ventana is een zelfstandig naamwoord en betekent ‘raam’. In la ventana laat la zien dat dit zelfstandig naamwoord grammaticaal vrouwelijk enkelvoud is. Het is de raam dat volgens de vertaling wordt dichtgedaan; de vorm ventana zelf verandert hier niet door deze rol. para que leidt een doelzin in: ‘zodat’ of ‘opdat’. Na para que gebruikt het Spaans hier de subjuntivo, omdat het gaat om het beoogde gevolg van de handeling, niet om een los meegedeeld feit. Voorbeeld: Abro la puerta para que entre aire. — Ik doe de deur open zodat er lucht binnenkomt. siga hoort bij seguir, dat onder andere ‘doorgaan’ of ‘blijven’ kan betekenen. In siga así betekent het ‘zo blijven doorgaan’ of natuurlijker: ‘zo blijven’. siga is een vorm van de tegenwoordige subjuntivo; zonder uitgedrukt onderwerp legt deze vorm hier niet zelfstandig vast wie of wat het onderwerp is. Het onderwerp blijft in de zin impliciet. así is een bijwoord en betekent ‘zo’, dus op deze manier of in deze toestand. In siga así verwijst het naar de eerder bedoelde toestand, zonder die opnieuw te benoemen. De delen worden samen opgebouwd als Voy a + cerrar + la ventana: ‘Ik ga het raam dichtdoen’. Daarna geeft para que siga así het doel aan: ‘zodat het zo blijft’. De volledige betekenis is daarom: ‘Ik doe het raam dicht, zodat het zo blijft.’