Een gedeelde keuken schoonhouden | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Puedo lavar mi taza aquí?

   Kan ik mijn kopje hier afwassen?

   Puedo

   kan ik

   lavar

   afwassen

   mi

   mijn

   taza

   kopje

   aquí

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Puedo komt van poder en is de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: yo puedo = “ik kan/mag”. In deze vraag staat het vóór een infinitief. Voor andere personen verandert het werkwoord: puedo, puedes, puede. Voorbeeld: ¿Puedo entrar? — “Mag ik binnenkomen?” Lavar is een infinitief en betekent hier “afwassen”. Na poder blijft het tweede werkwoord in de infinitief: puedo lavar = “ik kan/mag afwassen”. Lavar kan ook “wassen” betekenen; de vertaling en taza maken hier de betekenis “afwassen” passend. Mi is een bezittelijk woord voor één bezeten zaak: “mijn”. Het verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk: mi taza, maar ook mi vaso; bij meervoud wordt het mis, bijvoorbeeld mis tazas. Het verwijst hier naar de beker die de spreker als de zijne aanduidt. Taza is een zelfstandig naamwoord voor “kopje” of “beker”, hier specifiek het voorwerp dat gewassen moet worden. Het is een vrouwelijk Spaans zelfstandig naamwoord; dat zie je bijvoorbeeld aan la taza. Het meervoud is tazas: dos tazas — “twee kopjes”. Aquí betekent “hier” en geeft de plaats aan. Het is een plaatsbijwoord en verandert niet met persoon of aantal. Voorbeeld: Lavo los platos aquí. — “Ik was de borden hier af.” Samen vormen de delen ¿Puedo + lavar + mi taza + aquí de vraag: “Kan/mag ik mijn kopje hier afwassen?” De vraag gebruikt poder om toestemming of mogelijkheid te vragen, lavar als de handeling, mi taza als het voorwerp en aquí als de plaats.

2. Usa el fregadero de la izquierda.

   Gebruik de gootsteen links.

   Usa

   gebruik

   fregadero

   gootsteen

   izquierda

   linkerkant; links

   Uitgebreide uitleg

   Usa betekent hier “gebruik” en is de bevestigende gebiedende wijs van usar voor tú (één aangesproken persoon). De vorm voor usted is use, en voor ustedes usen; kies dus niet alleen op basis van beleefdheid, maar op basis van de exacte vorm. Voorbeeld: Usa esta llave. — “Gebruik deze sleutel.” fregadero is het Spaanse zelfstandig naamwoord voor “gootsteen”. Het is mannelijk: el fregadero. Het meervoud is los fregaderos. Voorbeeld: El fregadero está limpio. — “De gootsteen is schoon.” izquierda betekent hier “linkerkant” en staat in de la izquierda: letterlijk “van de linkerkant”, dus “links” als aanduiding van de plaats. izquierda is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier la. Het tegenovergestelde is derecha (“rechterkant”), bijvoorbeeld de la derecha — “aan de rechterkant”. Samen vormt Usa el fregadero de la izquierda een directe instructie: “Gebruik de gootsteen links.” el fregadero is wat gebruikt moet worden, en de la izquierda onderscheidt deze gootsteen van een andere door zijn plaats aan de linkerkant. In deze context sluit dat aan bij het voorafgaande verzoek om een kopje daar af te wassen.

3. Quiero mantener limpio el espacio.

   Ik wil de ruimte schoon houden.

   Quiero

   ik wil

   mantener

   houden; behouden

   limpio

   schoon

   espacio

   ruimte

   Uitgebreide uitleg

   Quiero is de eerste persoon enkelvoud van querer in de tegenwoordige tijd: “ik wil”. Na querer staat gewoonlijk een infinitief voor wat iemand wil doen: Quiero descansar = “Ik wil rusten”. Hier drukt quiero de wens van de spreker uit; het is niet hetzelfde als een bevel. mantener is de infinitief “houden” of “behouden”. In querer mantener blijft mantener onvervoegd, omdat querer de vervoegde werkwoordsvorm is. De constructie querer + infinitief is herbruikbaar, bijvoorbeeld: Quiero aprender español. = “Ik wil Spaans leren.” limpio is hier een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “schoon”. Het beschrijft el espacio, dat mannelijk en enkelvoudig is; daarom staat de vorm hier als limpio. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is eveneens limpio; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld limpia: la mesa está limpia = “de tafel is schoon”. In deze zin betekent mantener limpio “schoon houden”; limpio is dus het resultaat of de toestand die behouden moet blijven. espacio is een mannelijk zelfstandig naamwoord: “ruimte”. Het lidwoord el markeert hier een bepaalde, enkelvoudige ruimte: el espacio. Een nuttig contrast is los espacios = “de ruimtes”, de meervoudsvorm. Samen vormen mantener limpio el espacio de handeling “de ruimte schoon houden”. De hele zin Quiero mantener limpio el espacio. betekent daarom: “Ik wil de ruimte schoon houden.” De spreker noemt een wens en wat hij of zij schoon wil houden; de zin formuleert geen rechtstreeks bevel aan de luisteraar.

4. Limpia la mesa cuando termines.

   Veeg de tafel af als je klaar bent.

   Limpia

   veeg schoon

   mesa

   tafel

   cuando

   als / wanneer

   termines

   klaar bent

   Uitgebreide uitleg

   Limpia is hier een bevestigend bevel aan één persoon met tú. Het komt van limpiar; de vorm limpia is in deze zin de tú-vorm van de gebiedende wijs. Het betekent hier dat de aangesprokene de tafel schoonveegt. Vergelijk: Limpia la mesa. — “Veeg de tafel af.” mesa betekent “tafel”. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord la laat hier zien dat het om een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord gaat. In limpiar la mesa is la mesa het directe object: datgene wat wordt schoongemaakt. cuando betekent hier “als” of “wanneer” en leidt een tijdsbepaling in. Het verbindt de handeling met het moment waarop iemand klaar is. termines komt van terminar (“eindigen”, “klaar zijn”) en is hier de tú-vorm van de aanvoegende wijs (subjuntivo), tegenwoordige tijd. Na cuando gebruikt het Spaans deze vorm wanneer de gebeurtenis nog moet plaatsvinden of als voorwaarde voor de hoofdhandeling wordt voorgesteld. Het is dus niet de gewone tú-vorm van de indicatief terminas in een vaststaand feit. Voorbeeld: Te llamo cuando termines. — “Ik bel je als je klaar bent.” Samen vormt Limpia la mesa de opdracht “Veeg de tafel af”, en cuando termines bepaalt wanneer die opdracht moet worden uitgevoerd: “als je klaar bent”. De volledige betekenis is: “Veeg de tafel af als je klaar bent.”

5. ¿Va la basura en este cubo?

   Hoort het afval in deze afvalbak?

   Va

   hoort (hier)

   la basura

   het afval

   en

   in

   este

   deze

   cubo

   afvalbak

   Uitgebreide uitleg

   Va komt van ir en is hier de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In de combinatie ir en kan het, afhankelijk van de context, een plaatsing of bestemming uitdrukken: hier gaat het om de vraag of iets in een bepaalde bak hoort. Voor een andere persoon verandert de vorm, bijvoorbeeld voy (ik ga) en vas (jij gaat). La basura betekent hier “het afval”. Basura is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord la. Een bruikbaar voorbeeld is La basura está aquí. — “Het afval is hier.” En geeft de plaats aan: “in” of “op”, afhankelijk van wat er volgt. In deze zin leidt het de plaats aan waar het afval hoort. Een voorbeeld is El libro está en la bolsa. — “Het boek zit in de tas.” Este betekent “deze” en verwijst naar een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het stemt hier af met cubo, niet met basura: este cubo. Vergelijk esta bolsa — “deze tas” — bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Cubo betekent “bak” of “emmer”; in deze context is de bedoelde betekenis “afvalbak”. Het is een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit este cubo. In het meervoud wordt dat cubos, bijvoorbeeld estos cubos — “deze bakken”. Samen vormen va ... en ... en la basura de vraag of het afval op die plaats hoort: ¿Va la basura en este cubo? betekent “Hoort het afval in deze afvalbak?” De vraagtekens markeren de hele Spaanse vraag. De vorm va staat vooraan, terwijl la basura het onderwerp is en en este cubo de plaats aangeeft.

6. Ponla en el cubo junto a la puerta.

   Doe het in de afvalbak bij de deur.

   Ponla

   Doe het

   cubo

   afvalbak

   junto a

   naast

   puerta

   deur

   Uitgebreide uitleg

   Ponla bestaat uit pon + la. Pon is de bevestigende gebiedende wijs van poner voor tú (enkelvoud): poner → pon. La is het vrouwelijk enkelvoudige lijdendvoorwerpscliticum. In deze context verwijst het naar la basura uit de vorige zin; het staat achter de bevestigende opdracht en wordt eraan vastgeschreven. Ponla betekent hier dus “doe het”. Vergelijk: Ponlo aquí = “Doe het hier”, met lo voor een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp. cubo betekent hier “afvalbak”. Het is een zelfstandig naamwoord in het mannelijk enkelvoud: el cubo. Het lidwoord en eventuele bijvoeglijke woorden moeten daarbij passen, bijvoorbeeld el cubo grande = “de grote afvalbak”. junto a is een vaste voorzetselconstructie met de betekenis “naast” of “vlak bij”. Voorbeeld: La silla está junto a la mesa. = “De stoel staat naast de tafel.” puerta betekent “deur”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la puerta. In la puerta maakt la het bepaalde, vrouwelijke enkelvoud duidelijk. Samen vormen de delen: Ponla (“doe het”) + en el cubo (“in de afvalbak”) + junto a la puerta (“naast de deur”). De volledige betekenis is daarom: “Doe het in de afvalbak naast de deur.”

7. Me encargo de eso ahora.

   Ik zorg er nu voor.

   Me encargo de

   ik zorg voor

   eso

   dat / die zaak

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Me encargo de komt hier van encargarse de, “voor iets zorgen” of “iets op zich nemen”. Me is het wederkerend voornaamwoord bij de eerste persoon enkelvoud: de spreker neemt de taak op zich. De vorm encargo is de tegenwoordige tijd van encargarse bij yo; het is dus niet het zelfstandige naamwoord encargo. Een bruikbaar patroon is me encargo de + zaak/taak: “ik zorg voor …”. Voorbeeld: Me encargo de la limpieza. — “Ik zorg voor de schoonmaak.” Eso is een aanwijzend voornaamwoord in de onzijdige vorm en betekent hier “dat” of “die zaak”. Het verwijst naar de kwestie of taak waarover men het heeft; de exacte zelfstandige naam die ermee wordt aangeduid, wordt in deze zin niet genoemd. Het patroon encargarse de eso betekent “daarvoor zorgen”. Eso staat als zelfstandig voornaamwoord en modificeert dus geen genoemd zelfstandig naamwoord. Ahora betekent “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het kan doorgaans voor of na de werkwoordgroep staan, maar in deze zin volgt het op de rest: Me encargo de eso ahora. Samen vormen de delen: me encargo de eso = “ik zorg daarvoor / ik neem die zaak op me”, en ahora voegt “nu” toe. De volledige betekenis is daarom: “Ik zorg daar nu voor.”

8. Así la cocina queda lista para todos.

   Daardoor blijft de keuken klaar voor iedereen.

   Así

   daardoor

   la cocina

   de keuken

   queda

   blijft

   lista

   klaar

   para todos

   voor iedereen

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier daardoor of zo: het verbindt deze zin met het voorafgaande en markeert het resultaat. In andere zinnen kan así ook gewoon een manier aangeven, zoals in Hazlo así — “Doe het zo”. La cocina betekent de keuken. Cocina is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord la hoort bij het enkelvoudige vrouwelijke woord. Het meervoud is las cocinas — “de keukens”. Queda komt van quedar en is hier de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. In deze constructie betekent quedar dat iets in een bepaalde toestand blijft of daarin achterblijft: La puerta queda abierta — “De deur blijft open.” De vorm queda past bij het enkelvoudige onderwerp la cocina. Lista betekent hier klaar. Het is een bijvoeglijk naamwoord en stemt in geslacht en getal overeen met la cocina: vrouwelijk enkelvoud lista; bijvoorbeeld los documentos quedan listos — “de documenten blijven klaar.” Listo kan ook “slim” betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. Para todos betekent voor iedereen. Para geeft de bestemming of de groep aan voor wie iets geldt. Todos is hier de meervoudsvorm voor alle betrokken personen; in para todas verwijst de vrouwelijke meervoudsvorm naar een uitsluitend vrouwelijke groep. In deze vaste zin wordt geen specifieke groep nader genoemd. Samen vormen de delen Así + la cocina + queda lista + para todos: “Daardoor blijft de keuken klaar voor iedereen.” Queda lista beschrijft de toestand waarin de keuken blijft, en para todos zegt voor wie die toestand bedoeld of beschikbaar is.