Een gedeelde wasruimte gebruiken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Puedo usar la lavandería compartida?

   Kan ik de gedeelde wasruimte gebruiken?

   Puedo

   kan ik

   usar

   gebruiken

   lavandería

   wasruimte

   compartida

   gedeeld

   Uitgebreide uitleg

   Puedo betekent hier “kan ik?” en is de eerste persoon enkelvoud van het werkwoord poder in de tegenwoordige tijd. Poder drukt mogelijkheid of toestemming uit; in deze vraag hangt de precieze nadruk van de situatie af, maar de zin vraagt of de spreker de handeling mag of kan uitvoeren. Vergelijk: ¿Puedo entrar? — “Kan ik binnenkomen?” Usar betekent “gebruiken”. Dit is een infinitief. Na puedo staat de infinitief om de handeling te noemen die mogelijk of toegestaan is: puedo + infinitief. Voorbeeld: ¿Puedo usar esta silla? — “Kan ik deze stoel gebruiken?” Lavandería is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een wasruimte of wasserette. In deze zin gaat het, volgens de vaste vertaling, om de gedeelde wasruimte. Het lidwoord la is vrouwelijk enkelvoud en past bij lavandería. Compartida betekent hier “gedeeld”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die bij lavandería past. De vorm hoort bij compartir (“delen”): compartido is mannelijk enkelvoud, compartida vrouwelijk enkelvoud, compartidos mannelijk meervoud en compartidas vrouwelijk meervoud. Voorbeeld: una cocina compartida — “een gedeelde keuken”. Samen vormen de delen ¿Puedo usar la lavandería compartida? de vraag: “Kan ik de gedeelde wasruimte gebruiken?” Puedo maakt van usar la lavandería compartida een vraag naar mogelijkheid of toestemming. Het bijvoeglijke woord compartida specificeert welke wasruimte wordt bedoeld: de wasruimte die gedeeld wordt.

2. La lavandería está abierta ahora.

   De wasruimte is nu open.

   lavandería

   wasruimte

   está

   is

   abierta

   open

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   lavandería betekent hier “wasruimte” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la lavandería. Het kan in andere contexten ook naar een wasserij verwijzen; de vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “wasruimte”. está komt van estar en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: “is”. Estar wordt hier gebruikt voor een toestand. Vergelijk: La puerta está abierta. — “De deur is open.” abierta betekent “open”. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van abierto, het voltooid deelwoord van abrir, hier gebruikt als bijvoeglijk naamwoord. De vorm stemt af op het vrouwelijke enkelvoud lavandería: La lavandería está abierta. Bij een mannelijk zelfstandig naamwoord krijg je bijvoorbeeld El museo está abierto — “Het museum is open.” ahora betekent “nu” en geeft aan wanneer de toestand geldt. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Samen vormen de delen La lavandería está abierta ahora.: “De wasruimte is nu open.” La markeert hier het bepaalde vrouwelijke enkelvoud, está abierta beschrijft de huidige toestand van de wasruimte, en ahora bepaalt het tijdstip.

3. ¿Está libre esta lavadora?

   Is deze machine vrij?

   Está

   is

   libre

   vrij; beschikbaar

   esta

   deze

   lavadora

   wasmachine

   Uitgebreide uitleg

   Está is hier de vorm van estar: de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd, passend bij het enkelvoudige onderwerp esta lavadora. Estar gebruik je onder meer voor een tijdelijke toestand of beschikbaarheid. De vraagvorm ¿Está ...? betekent hier: “Is ...?” Libre betekent hier “vrij” in de zin van “niet in gebruik” of “beschikbaar”. Het woord verandert in deze zin niet van vorm door het vrouwelijke zelfstandig naamwoord; bijvoorbeeld un aparato libre en una lavadora libre hebben allebei libre. Een bruikbaar contrast is ocupada: “bezet”, met de vrouwelijke vorm passend bij lavadora. Esta is een aanwijzend woord voor één nabij of aangewezen vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het hoort bij lavadora, dat vrouwelijk en enkelvoudig is. De mannelijke enkelvoudsvorm is este, zoals in este aparato — “dit apparaat”. Lavadora betekent “wasmachine”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is lavadoras. Voorbeeld: La lavadora está disponible. — “De wasmachine is beschikbaar.” Samen vormen de woorden de vraag ¿Está libre esta lavadora?: “Is deze wasmachine vrij?” of natuurlijker in deze situatie: “Is deze wasmachine beschikbaar?” Está geeft de toestand aan, libre benoemt die toestand, en esta lavadora is het aangewezen onderwerp. De vraag stelt geen aantal vast; esta verwijst alleen naar één specifieke wasmachine.

4. Esta lavadora está disponible.

   Deze machine is beschikbaar.

   Esta

   deze

   lavadora

   wasmachine

   está

   is

   disponible

   beschikbaar

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier ‘deze’ en verwijst naar een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: lavadora. De vorm stemt daarmee overeen: esta (vrouwelijk enkelvoud), este (mannelijk enkelvoud), estas en estos (meervoud). De demonstratief bepaalt op zichzelf niet wie de machine bezit; hij wijst haar aan binnen de situatie. Lavadora betekent ‘wasmachine’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is lavadoras. Voorbeeld: La lavadora funciona. — ‘De wasmachine werkt.’ Está is de derde persoon enkelvoud van estar in de tegenwoordige tijd. Hier beschrijft estar een actuele toestand: de wasmachine verkeert in de toestand ‘beschikbaar’. Vergelijk es, de derde persoon enkelvoud van ser, dat eerder voor identiteit of een kenmerk wordt gebruikt: Es una lavadora. — ‘Het is een wasmachine.’ Disponible betekent ‘beschikbaar’. Deze vorm verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk enkelvoud: un producto disponible en una máquina disponible. In het meervoud wordt het disponibles: dos máquinas disponibles — ‘twee beschikbare machines’. Samen vormt Esta lavadora está disponible de betekenis ‘Deze wasmachine is beschikbaar’: esta lavadora is het onderwerp, está beschrijft de actuele toestand ervan en disponible benoemt die toestand.

5. ¿Dónde debo poner mi cesta?

   Waar moet ik mijn mand zetten?

   ¿Dónde

   waar

   debo

   moet ik

   poner

   zetten

   mi

   mijn

   cesta

   mand

   Uitgebreide uitleg

   ¿Dónde betekent hier «waar» en vraagt naar een plaats. Het accentteken hoort bij de vragende vorm: dónde = waar in een vraag. In een voorbeeld: ¿Dónde está la cesta? — «Waar is de mand?» debo is de ik-vorm van deber in de tegenwoordige tijd. Hier drukt deber verplichting of noodzaak uit: «ik moet». De constructie deber + infinitief is herbruikbaar, bijvoorbeeld: Debo esperar. — «Ik moet wachten.» poner is een infinitief en betekent hier «zetten» of «plaatsen». Na debo blijft het werkwoord in de infinitief: debo poner. Het werkwoord is onregelmatig in sommige vervoegde vormen; de ik-vorm van het aparte tegenwoordige-tijdspatroon is bijvoorbeeld pongo («ik zet»), maar na debo gebruik je poner, niet pongo. mi betekent «mijn» voor één zelfstandig naamwoord. Deze bezittelijke vorm krijgt hier geen aparte mannelijke of vrouwelijke variant; voor meervoud is de vorm mis. In mi cesta verwijst mi naar het bezit van de spreker, terwijl cesta het bezeten zelfstandig naamwoord is. cesta is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent «mand». Het meervoud is cestas. Het volgende voorbeeld gebruikt hetzelfde woord in een mededeling: La cesta está aquí. — «De mand is hier.» Samen vormen de delen de vraag ¿Dónde debo poner mi cesta?: letterlijk «Waar moet ik mijn mand zetten?» De vraag combineert de plaatsvraag ¿Dónde...? met debo + infinitief voor wat de spreker moet doen, en mi cesta voor het voorwerp dat geplaatst moet worden. Het is een neutrale, praktische vraag naar de juiste plaats.

6. Pon la cesta junto a la pared.

   Zet de mand naast de muur.

   Pon

   zet

   cesta

   mand

   junto a

   naast

   pared

   muur

   Uitgebreide uitleg

   Pon is de bevestigende gebiedende wijs van poner voor tú enkelvoud: “zet” tegen één persoon. Hetzelfde werkwoord heeft bijvoorbeeld pongo (“ik zet”) en poner (“zetten”). Voorbeeld: Pon el libro aquí. — “Zet het boek hier.” cesta betekent hier “mand”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord la stemt ermee overeen. Het meervoud is cestas: las cestas betekent “de manden”. Voorbeeld: La cesta está llena. — “De mand is vol.” junto a is een herbruikbare plaatsbepalende constructie met de betekenis “naast” of “vlak bij”. De constructie geeft de plaats aan ten opzichte waarvan iets wordt neergezet. Voorbeeld: El bolso está junto a la puerta. — “De tas staat naast de deur.” pared betekent “muur”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit la pared; het meervoud is paredes: las paredes betekent “de muren”. Voorbeeld: La pared es blanca. — “De muur is wit.” Samen betekent Pon la cesta junto a la pared “Zet de mand naast de muur.” Pon geeft de instructie, la cesta is wat moet worden neergezet en junto a la pared geeft de plaats aan. Het volledige herbruikbare patroon is Pon [iets] junto a [plaats of voorwerp].

7. Sacaré mi ropa cuando termine el lavado.

   Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.

   Sacaré

   ik haal eruit

   ropa

   kleren

   termine

   klaar is

   lavado

   was

   Uitgebreide uitleg

   Sacaré komt van sacar en betekent hier “eruit halen”. De uitgang -é markeert de toekomende tijd in de eerste persoon enkelvoud: sacaré = “ik zal eruit halen”. In deze zin gaat het om het eruit halen van de kleren. Voorbeeld: Sacaré los platos. — “Ik zal de borden eruit halen.” ropa betekent “kleren” of “kleding”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; het verwijst vaak naar kleding als geheel en wordt daarom niet automatisch als meervoud gevormd. Het bezittelijk woord mi staat hier ook in het enkelvoud; het verandert niet naar mis door de hoeveelheid kleding, maar mis wordt gebruikt wanneer het zelfstandig naamwoord zelf meervoudig is, zoals in mis zapatos — “mijn schoenen”. termine komt van terminar (“eindigen”, “klaarkomen”). Hier staat het in de derde persoon enkelvoud, passend bij el lavado: “als de was klaar is”. De vorm is een tegenwoordige conjunctief (subjuntivo), omdat de bijzin met cuando verwijst naar een toekomstige gebeurtenis die nog moet plaatsvinden. Vergelijk: Cuando termine el trabajo, descansaré. — “Als het werk klaar is, zal ik rusten.” Termine betekent hier dus niet zelfstandig “klaar”, maar “klaar is/eindigt” binnen deze bijzin. lavado is een mannelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier “de was”, namelijk het wasprogramma of de wasbeurt. Het staat na el, en die combinatie maakt duidelijk dat dit het onderwerp is van termine: letterlijk is de strekking “wanneer de was eindigt”. Het woord kan in andere contexten ook naar iets gewassens of het wassen verwijzen; hier is de bedoelde betekenis de wasbeurt. De structuur is Sacaré mi ropa + cuando termine el lavado: eerst “ik zal mijn kleren eruit halen”, daarna de tijdsbepaling “als de was klaar is”. Samen betekent de zin: “Ik haal mijn kleren eruit als de was klaar is.”

8. Recógela enseguida, por favor.

   Haal ze meteen op, alsjeblieft.

   Recógela

   Haal haar op

   enseguida

   meteen

   por favor

   alsjeblieft

   Uitgebreide uitleg

   Recógela is een bevestigend bevel voor tú (enkelvoud): “haal haar op”. De basisvorm is recoger (“ophalen”); de bevestigende bevelsvorm voor tú is recoge. la is hier een vrouwelijk enkelvoudig lijdendvoorwerpcliticum en wordt aan de bevelsvorm vastgeschreven: recoge + la → recógela. Het accentteken bewaart daarbij de klemtoon op co: re-CÓ-ge-la. De vaste zin maakt niet duidelijk welke concrete persoon of zaak la aanduidt. Voorbeeld: Recoge la llave. — “Haal de sleutel op.” In Recógela verwijst la naar een eerder genoemde vrouwelijke enkelvoudige persoon of zaak. Het Spaanse cliticium stemt af op het grammaticale geslacht en aantal van het vervangen zelfstandig naamwoord; de Nederlandse vertaling hoeft die vorm niet op dezelfde manier weer te geven. enseguida betekent “meteen” of “onmiddellijk”. Het is een bijwoord en zegt wanneer de handeling moet gebeuren. Voorbeeld: Ven enseguida. — “Kom meteen.” por favor betekent “alsjeblieft” en maakt het bevel beleefder. Het verandert niet wie het bevel uitvoert of wanneer dat moet gebeuren. Voorbeeld: Cierra la puerta, por favor. — “Doe de deur dicht, alsjeblieft.” Samen betekent Recógela enseguida, por favor.: “Haal ze meteen op, alsjeblieft.” De aangesproken persoon krijgt in het enkelvoud de opdracht om de door la aangeduide persoon of zaak onmiddellijk op te halen; por favor is een beleefde toevoeging.