De kamer klaarmaken voor een rustige avond | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Estos días oscurece más temprano.

   Het wordt tegenwoordig eerder donker.

   Estos

   deze

   días

   dagen

   oscurece

   wordt donker

   más temprano

   eerder

   Uitgebreide uitleg

   Estos betekent hier “deze” en staat vóór een meervoudig mannelijk zelfstandig naamwoord. Het stemt ermee overeen met días: enkelvoud is este día, meervoud estos días. In deze uitdrukking verwijst het naar de huidige dagen/periode, zoals “tegenwoordig”. días is het meervoud van día (“dag”). Het woord is mannelijk, ook al eindigt het op -a; daarom krijgt het het aanwijzend woord estos, niet estas. Voorbeeld: estos días trabajo mucho = “deze dagen werk ik veel”. Oscurece komt van oscurecer (“donker worden”). De vorm is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: oscurece. In deze weers- of tijdsaanduiding wordt geen persoon als onderwerp genoemd; de zin zegt eenvoudig dat het donker wordt. Voorbeeld: En invierno oscurece pronto = “In de winter wordt het vroeg donker.” Más temprano betekent hier “eerder”. Temprano betekent “vroeg”; met más wordt de vergelijkende vorm gevormd: más temprano = “vroeger/eerder”. Het bijwoord vergelijkt het tijdstip waarop het donker wordt met een ander, niet expliciet genoemd tijdstip. Voorbeeld: Hoy oscurece más temprano = “Vandaag wordt het eerder donker.” Samen betekent Estos días oscurece más temprano: “Tegenwoordig wordt het eerder donker.” Estos días geeft de huidige periode aan, oscurece beschrijft het donker worden, en más temprano plaatst dat moment vroeger dan het vergelijkingspunt. De formulering is een gewone, neutrale manier om een verandering in het tijdstip van donker worden te beschrijven.

2. Voy a cerrar las cortinas antes de cenar.

   Ik ga de gordijnen voor het avondeten dichtdoen.

   Voy a

   ik ga …

   cerrar

   sluiten

   cortinas

   gordijnen

   antes de

   voor …

   cenar

   avondeten

   Uitgebreide uitleg

   Voy a: Dit is de vaste constructie ir a + infinitief voor een nabije of voorgenomen handeling. Voy is de eerste persoon enkelvoud van ir; samen met a cerrar betekent het hier dat de spreker van plan is de handeling uit te voeren. Bijvoorbeeld: Voy a leer. — Ik ga lezen. cerrar: Dit is het infinitief van cerrar, ‘sluiten’ of ‘dichtdoen’. In deze zin staat het na a in de constructie voy a + infinitief; daarom draagt cerrar hier geen persoonsuitgang. De stamklinkerwisseling e → ie verschijnt bijvoorbeeld in cierro (‘ik sluit’), maar niet in het infinitief cerrar. cortinas: Dit is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord cortina, ‘gordijn’. Het meervoud verwijst hier naar de gordijnen als het directe object van cerrar. Een enkelvoudig voorbeeld is Cierro la cortina. — Ik doe het gordijn dicht. antes de: Deze uitdrukking betekent ‘voor’ in de tijd en plaatst de volgende handeling eerder dan de hoofdhandeling. Voor een infinitief staat het patroon antes de + infinitief; hier volgt dus cenar. cenar: Dit is het infinitief van cenar, ‘avondeten’ of ‘dineren’. Na antes de benoemt het de handeling die nog moet plaatsvinden: eerst de gordijnen dichtdoen, daarna avondeten. Bijvoorbeeld: Antes de salir, cierro la puerta. — Voordat ik wegga, doe ik de deur dicht. Samen vormen Voy a cerrar las cortinas en antes de cenar de betekenis: de spreker is van plan de gordijnen dicht te doen vóór het avondeten. De volledige vertaling is daarom: ‘Ik ga de gordijnen voor het avondeten dichtdoen.’

3. ¿Puedes encender también el calefactor pequeño?

   Kun je de kleine kachel ook aanzetten?

   ¿Puedes

   kun je

   encender

   aanzetten

   también

   ook

   calefactor

   kachel

   pequeño

   klein

   Uitgebreide uitleg

   ¿Puedes komt van poder (kunnen). De vorm puedes is de tegenwoordige tijd voor tú in het enkelvoud. In deze vraag wordt poder gebruikt om een verzoek te formuleren: “Kun je …?” Na puedes volgt een infinitief. encender betekent hier “aanzetten” of “inschakelen”. Het is een infinitief en blijft na puedes onveranderd: ¿Puedes encender ...? Een bruikbaar patroon is ¿Puedes + infinitief?, bijvoorbeeld: ¿Puedes abrir la ventana? — “Kun je het raam openen?” también betekent “ook”. Het voegt deze handeling toe aan iets wat al eerder genoemd of verondersteld is. Het betekent hier niet “in plaats daarvan”. calefactor is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor een kachel of verwarmingstoestel. Daarom staat er el: el calefactor. Het woord verwijst hier naar het toestel dat aangezet moet worden. pequeño betekent “klein”. Deze vorm hoort bij calefactor: beide zijn mannelijk en enkelvoud. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is pequeño; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld pequeña, zoals in una estufa pequeña — “een kleine kachel”. Samen vormt ¿Puedes encender también el calefactor pequeño? een beleefd, informeel verzoek aan één persoon die met tú wordt aangesproken: “Kun je de kleine kachel ook aanzetten?”

4. Puedo ponerlo en bajo.

   Ik kan hem op de lage stand zetten.

   Puedo

   ik kan

   ponerlo

   hem zetten

   en bajo

   op de lage stand

   Uitgebreide uitleg

   Puedo komt van poder en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik kan”. Het drukt hier uit dat de spreker in staat is de handeling uit te voeren. De vorm verandert mee met de persoon: puedo = ik kan, puedes = jij kunt, puede = hij/zij/u kan. Voorbeeld: Puedo ayudarte. = “Ik kan je helpen.” ponerlo bestaat uit het werkwoord poner (“zetten”, “plaatsen”) met het voornaamwoord lo eraan vast. Poner staat hier in de infinitief, omdat het volgt op puedo. Lo is een mannelijk enkelvoudig lijdendvoorwerpsvoornaamwoord; volgens de vaste vertaling verwijst het hier naar het bedoelde apparaat. Bij een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp gebruik je la, bijvoorbeeld Puedo poner la cafetera en bajo → Puedo ponerla en bajo. = “Ik kan haar op de lage stand zetten.” Bij meervoud gebruik je los of las volgens het grammaticale geslacht van het vervangen zelfstandig naamwoord. En bajo geeft hier de lage instelling of stand aan. Bajo betekent in andere contexten ook “laag”, maar in deze combinatie beschrijft het de gekozen stand van het apparaat. Voorbeeld: Ponlo en alto. = “Zet het op de hoge stand.” Daar staat lo opnieuw voor het mannelijke enkelvoudige voorwerp; en alto vormt het tegengestelde van en bajo. Samen vormen puedo en ponerlo het patroon poder + infinitief met voornaamwoord: Puedo ponerlo betekent “Ik kan het/hem zetten”. En bajo specificeert vervolgens op welke stand de spreker het apparaat kan zetten. De volledige betekenis is dus: “Ik kan hem op de lage stand zetten.”

5. Pero la habitación ya se siente cómoda.

   Maar de kamer voelt al prettig aan.

   Pero

   maar

   la habitación

   de kamer

   ya

   al

   se siente

   voelt aan

   cómoda

   prettig; comfortabel

   Uitgebreide uitleg

   Pero betekent hier “maar” en markeert een tegenstelling met wat eraan voorafgaat. Het vervangt het voorafgaande idee niet; het voegt deze contrasterende informatie eraan toe. la habitación betekent “de kamer”. Het zelfstandig naamwoord habitación is vrouwelijk en enkelvoudig; daarom staat het lidwoord hier als la. Het meervoud is las habitaciones. Voorbeeld: La habitación es grande. — “De kamer is groot.” ya betekent hier “al” en geeft aan dat de toestand op het genoemde moment reeds geldt. Het is iets anders dan todavía (“nog”, vaak in todavía no = “nog niet”). Voorbeeld: La habitación ya está lista. — “De kamer is al klaar.” se siente komt van sentirse, “zich voelen” of “aanvoelen”. In deze zin beschrijft het hoe de kamer aanvoelt, niet wat iemand met zijn of haar handen voelt. siente is de vorm voor de derde persoon enkelvoud bij él, ella of een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; se hoort hier bij het werkwoord sentirse. Voorbeeld: El lugar se siente tranquilo. — “De plek voelt rustig aan.” cómoda betekent hier “prettig” of “comfortabel”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat in de vrouwelijke enkelvoudsvorm, omdat het betrekking heeft op la habitación. De basisvorm is cómodo; de vormen zijn bijvoorbeeld cómodo (mannelijk enkelvoud), cómoda (vrouwelijk enkelvoud), cómodos (mannelijk of gemengd meervoud) en cómodas (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Las sillas se sienten cómodas. — “De stoelen voelen comfortabel aan.” Samen vormen de delen: Pero + la habitación + ya + se siente + cómoda = “Maar de kamer voelt al prettig aan.” De kamer is het onderwerp; ya geeft aan dat het prettige aanvoelen nu al geldt, en cómoda beschrijft de toestand waarin de kamer aanvoelt.

6. Quiero que la habitación se sienta acogedora esta noche.

   Ik wil dat de kamer vanavond gezellig aanvoelt.

   Quiero

   ik wil

   la habitación

   de kamer

   se sienta

   aanvoelt

   acogedora

   gezellig

   esta noche

   vanavond

   Uitgebreide uitleg

   Quiero betekent hier “ik wil”. Het is de eerste persoon enkelvoud van querer in de tegenwoordige tijd: quiero, niet de infinitief querer. Bij een wens over een andere situatie volgt vaak que met een conjunctiefvorm. Voorbeeld: Quiero que vengas. — “Ik wil dat je komt.” la habitación betekent “de kamer”. Habitación is een zelfstandig naamwoord en is vrouwelijk enkelvoud; daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord la. Het lidwoord drukt hier bepaaldheid uit, niet een telwaarde. se sienta betekent in deze zin “aanvoelt”. De vorm hoort bij sentirse (“zich voelen, aanvoelen”): sienta is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige conjunctief, met se als wederkerend element. Na Quiero que wordt deze vorm gebruikt omdat de spreker een gewenste toestand uitdrukt. Het onderwerp van deze vorm is la habitación; se sienta verandert hier dus niet van persoon of aantal door de spreker Quiero. Voorbeeld: Quiero que la casa se sienta tranquila. — “Ik wil dat het huis rustig aanvoelt.” acogedora betekent “gezellig” of “aangenaam om in te verblijven”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord acogedor; de uitgang -a stemt hier overeen met het vrouwelijke enkelvoud van habitación. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft de gewenste manier waarop de kamer aanvoelt. esta noche betekent “vanavond” en geeft aan wanneer de gewenste toestand geldt. Esta is hier een aanwijzend bijvoeglijk element bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord noche; samen vormen ze een tijdsbepaling. Samen vormen de delen: Quiero que + de gewenste toestand la habitación se sienta acogedora + het tijdstip esta noche. De volledige betekenis is: “Ik wil dat de kamer vanavond gezellig aanvoelt.”

7. Una lámpara con una luz más suave podría hacerlo sin calentar demasiado la habitación.

   Een lamp met zachter licht zou dat kunnen doen zonder de kamer te warm te maken.

   lámpara

   lamp

   luz

   licht

   más suave

   zachter

   podría

   zou kunnen

   hacerlo

   dat doen

   calentar

   verwarmen

   demasiado

   te veel

   habitación

   kamer

   Uitgebreide uitleg

   lámpara betekent hier “lamp”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la lámpara en in deze zin una lámpara. Het lidwoord toont hier vooral onbepaaldheid; het stelt niet op zichzelf een numerieke hoeveelheid vast. luz betekent “licht”. Ook dit zelfstandig naamwoord is vrouwelijk: la luz. In una luz más suave is het licht het zelfstandig naamwoord dat door más suave wordt beschreven. más suave betekent hier “zachter”. suave is de basisvorm; más suave is de vergelijkende vorm met “meer”. Het bijvoeglijk naamwoord slaat op luz, niet op lámpara. Voorbeeld: Esta luz es más suave. — “Dit licht is zachter.” podría komt van poder en is hier de voorwaardelijke vorm voor de derde persoon enkelvoud. In combinatie met een infinitief drukt podría hacer een mogelijkheid uit: “zou kunnen doen”. De vorm zegt niet dat de mogelijkheid zeker werkelijkheid wordt. hacerlo bestaat uit hacer (“doen/maken”) plus het aan het werkwoord vast geschreven voornaamwoord lo. Hier betekent het geheel “dat doen”. lo is een enkelvoudig direct-objectvoornaamwoord; de concrete referent van “dat” wordt in de aangeleverde zin niet zelfstandig benoemd. Voorbeeld: Podría hacerlo mañana. — “Ik zou dat morgen kunnen doen.” calentar is de infinitief van “verwarmen”. Na sin staat de infinitief: sin calentar betekent “zonder te verwarmen”. Voorbeeld: Salió sin cerrar la puerta. — “Hij/zij ging weg zonder de deur te sluiten.” demasiado betekent “te veel” of, bij een bijvoeglijk naamwoord of werkwoordelijke werking, “te erg”. In calentar demasiado versterkt het de mate van verwarmen: “te veel verwarmen”. Het is iets anders dan mucho (“veel”): mucho meldt een grote mate, terwijl demasiado aangeeft dat die mate boven een gewenste grens ligt. habitación betekent “kamer”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la habitación. In calentar ... la habitación is het de directe doelreferent van het verwarmen: “de kamer verwarmen”. Samen betekent Una lámpara con una luz más suave “een lamp met zachter licht”. podría hacerlo voegt de mogelijkheid “zou dat kunnen doen” toe. Het slot sin calentar demasiado la habitación beperkt die mogelijkheid: dat gebeurt zonder de kamer te warm te maken. De volledige vertaling is daarom: “Een lamp met zachter licht zou dat kunnen doen zonder de kamer te warm te maken.”

8. La luz más suave hace que la habitación se sienta mucho más tranquila.

   Door het zachtere licht voelt de kamer veel rustiger aan.

   luz

   licht

   más suave

   zachter

   hace que

   zorgt ervoor dat

   habitación

   kamer

   se sienta

   aanvoelt

   mucho más tranquila

   veel rustiger

   Uitgebreide uitleg

   luz betekent hier “licht”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is luces. In deze zin is luz het onderwerp van hace: het licht veroorzaakt het beschreven effect. más suave betekent “zachter”. Suave is de basisvorm; más suave is de vergrotende trap met más. Deze vorm vergelijkt het licht met een andere, eerder bedoelde of denkbare lichtsterkte of lichtkwaliteit. Voorbeeld: Esta luz es más suave. — “Dit licht is zachter.” hace que is een bruikbare oorzaak-gevolgconstructie: “zorgt ervoor dat”. Hace is de derde persoon enkelvoud van hacer in de tegenwoordige tijd. Na hacer que staat hier de aanvoegende wijs, omdat het gaat om een gevolg dat door iets wordt veroorzaakt: hace que ... se sienta. habitación betekent “kamer”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is habitaciones. In deze zin is la habitación degene die in de ervaringstoestand terechtkomt. se sienta betekent hier “aanvoelt”. Dit is de derde persoon enkelvoud van sentirse in de tegenwoordige aanvoegende wijs. Het wederkerende se hoort bij sentirse, dat een toestand of indruk van een persoon of plaats kan uitdrukken. Het verschilt van sienta zonder se, dat in andere constructies bijvoorbeeld “plaatst” of “doet zitten” kan betekenen. Voorbeeld: La casa se siente acogedora. — “Het huis voelt gezellig aan.” mucho más tranquila betekent “veel rustiger”. Tranquila is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van tranquilo en stemt af op la habitación; más tranquila is de vergrotende trap. Mucho versterkt hier de vergelijking: “veel” rustiger. De basisvorm is tranquila/tranquilo; voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord zou de vorm bijvoorbeeld más tranquilo zijn. Samen vormt de zin: La luz más suave is de oorzaak, en hace que la habitación se sienta mucho más tranquila zegt welk gevolg die oorzaak heeft. De volledige betekenis is: “Door het zachtere licht voelt de kamer veel rustiger aan.”

9. Entonces podemos relajarnos después de comer.

   Dan kunnen we na het eten ontspannen.

   Entonces

   dan

   podemos

   we kunnen

   relajarnos

   ontspannen

   después de

   na

   comer

   eten

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” en verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat: op basis van die situatie volgt de mogelijkheid om te ontspannen. Het kan ook “toen” betekenen wanneer het over een moment in het verleden gaat; hier past “dan” bij de vaste vertaling. Podemos is de tegenwoordige tijd van poder (“kunnen”) voor nosotros/nosotras: podemos = “wij kunnen”. Het onderwerp “wij” is in de Spaanse werkwoordsvorm opgenomen; een apart onderwerp is daarom niet nodig. Bijvoorbeeld: Podemos salir. — “We kunnen weggaan.” Relajarnos betekent hier “ontspannen”. Dit is het infinitief relajar met het wederkerende voornaamwoord nos eraan vast: relajar + nos → relajarnos. Samen met podemos vormt het de constructie podemos + infinitief: “we kunnen ontspannen”. Het voornaamwoord verwijst in deze zin naar de groep die met “we” wordt aangeduid. Zonder dat voornaamwoord zou relajar een andere constructie of een ander object vereisen. Después de betekent “na” en leidt hier een tijdsbepaling in. Na deze woordgroep staat comer, een infinitief, zodat después de comer letterlijk de betekenis “na het eten” uitdrukt. Met een zelfstandig naamwoord kan dezelfde tijdsrelatie bijvoorbeeld zo worden gebruikt: después de la cena — “na het avondeten”. Comer is de infinitief “eten”. De vorm verandert hier niet naar persoon of tijd, omdat hij na de vaste combinatie después de staat. Als zelfstandig werkwoord kan dezelfde infinitief bijvoorbeeld voorkomen in Queremos comer. — “We willen eten.” De hele zin wordt opgebouwd als Entonces (“dan”) + podemos (“we kunnen”) + relajarnos (“ontspannen”) + después de comer (“na het eten”). De betekenis is dus: “Dan kunnen we na het eten ontspannen.”