Samen soep koken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Esta receta parece bastante sencilla para la cena.

   Dit recept lijkt eenvoudig genoeg voor het avondeten.

   Esta

   dit/deze

   receta

   recept

   parece

   lijkt

   bastante

   behoorlijk

   sencilla

   eenvoudig

   cena

   avondeten

   Uitgebreide uitleg

   Esta betekent hier “dit/deze” en staat bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord; bij een mannelijk enkelvoud staat este, bijvoorbeeld: Este libro es útil. — “Dit boek is nuttig.” receta betekent hier “recept”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord en bijvoeglijke naamwoorden kunnen daarmee overeenkomen: una receta sencilla — “een eenvoudig recept”. parece is de derde persoon enkelvoud van het werkwoord parecer in de tegenwoordige tijd: “lijkt”. De vorm past bij esta receta. Een herbruikbaar patroon is X parece + bijvoeglijk naamwoord: La sopa parece caliente. — “De soep lijkt heet.” bastante versterkt hier sencilla en betekent “behoorlijk” of “tamelijk”. Als bijwoord verandert het niet mee met het zelfstandig naamwoord. Het kan ook voor andere bijvoeglijke naamwoorden staan, bijvoorbeeld: El ejercicio es bastante fácil. — “De oefening is behoorlijk gemakkelijk.” sencilla betekent hier “eenvoudig” en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord sencillo. De vorm stemt af op receta: sencillo is mannelijk enkelvoud, sencilla vrouwelijk enkelvoud, sencillos mannelijk meervoud en sencillas vrouwelijk meervoud. Voorbeeld: Las instrucciones son sencillas. — “De instructies zijn eenvoudig.” cena betekent “avondeten” of “avondmaaltijd”. In para la cena geeft para het doel of de gelegenheid aan: “voor het avondeten”. Het lidwoord la en het bijvoeglijke naamwoordelijke verband markeren hier het vrouwelijke enkelvoud, maar cena zelf is het zelfstandige naamwoord dat “avondmaaltijd” betekent. Samen betekent Esta receta parece bastante sencilla para la cena: “Dit recept lijkt eenvoudig genoeg voor het avondeten.” Esta receta is het onderwerp, parece zegt hoe het recept overkomt, bastante sencilla beschrijft de mate van eenvoud, en para la cena geeft aan waarvoor het recept geschikt lijkt.

2. Yo puedo picar las verduras mientras tú pones el agua a hervir.

   Ik kan de groenten hakken terwijl jij water aan de kook brengt.

   Yo puedo

   ik kan

   picar

   hakken

   verduras

   groenten

   mientras

   terwijl

   pones

   brengt

   agua

   water

   a hervir

   aan de kook

   Uitgebreide uitleg

   Yo puedo betekent hier dat de spreker in staat is iets te doen: yo is de eerste persoon enkelvoud en puedo is de tegenwoordige tijd van poder in diezelfde persoon. Na poder staat een infinitief: puedo picar = «ik kan hakken». Vergelijk: Ella puede cocinar. — «Zij kan koken.» picar is een infinitief en betekent hier «in kleine stukjes hakken»; de vorm verandert niet mee met de persoon zolang hij na puedo staat. De vervoegde vorm staat in puedo, niet in picar. Voor een andere tijd of persoon verandert juist poder, bijvoorbeeld podemos picar — «we kunnen hakken». verduras is het meervoud van verdura, «groente». In deze zin is het het directe object van picar: wat wordt gehakt. Het meervoud wordt zichtbaar in verduras; het lidwoord las ervoor stemt ermee overeen in vrouwelijk meervoud. Voor één exemplaar staat bijvoorbeeld la verdura — «de groente». mientras verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden. Het kan vaak met «terwijl» worden vertaald. Voorbeeld: Leo mientras tú cocinas. — «Ik lees terwijl jij kookt.» pones is de tegenwoordige tijd van poner voor de tweede persoon enkelvoud (tú): «jij zet/legt». Hier krijgt poner samen met a hervir de betekenis «aan de kook brengen»: poner algo a hervir. De vorm pones is dus niet het woord voor «brengen» op zichzelf in alle contexten; de constructie met a hervir bepaalt de betekenis hier. Voorbeeld: Pones la leche a hervir. — «Je brengt de melk aan de kook.» agua betekent «water» en is hier het object van pones. Het is een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Hoewel agua grammaticaal vrouwelijk is, krijgt het in het enkelvoud vaak el in plaats van la wanneer de beklemtoonde eerste klank een /a/-klank is: el agua; in het meervoud is het las aguas. a hervir bestaat uit a plus de infinitief hervir, «koken» of «aan de kook zijn». Na poner beschrijft deze constructie het doel of de toestand waarin iets wordt gezet: poner el agua a hervir = «het water aan de kook brengen». Het subject van hervir wordt niet afzonderlijk genoemd; het is hetzelfde water als in el agua. De zin wordt zo opgebouwd: Yo puedo picar las verduras — «Ik kan de groenten hakken» — en mientras tú pones el agua a hervir — «terwijl jij het water aan de kook brengt». Samen betekent de hele uiting: «Ik kan de groenten hakken terwijl jij het water aan de kook brengt.» Mientras presenteert beide handelingen als gelijktijdig; de ene handeling vervangt de andere niet.

3. ¿Cuánto tiempo tiene que cocinarse la sopa?

   Hoe lang moet de soep koken?

   ¿Cuánto tiempo

   hoe lang

   tiene que

   moet

   cocinarse

   koken; gaar worden

   la sopa

   de soep

   Uitgebreide uitleg

   ¿Cuánto tiempo vraagt naar de duur van een handeling: letterlijk “hoeveel tijd”, in deze zin natuurlijk “hoe lang”. Cuánto staat hier in het mannelijk enkelvoud omdat het bij tiempo hoort. Vergelijk: ¿Cuánto tiempo esperas? — “Hoe lang wacht je?” Tiene que is de tegenwoordige vorm van tener que bij de derde persoon enkelvoud: tener que + infinitief drukt noodzaak of verplichting uit, hier “moeten”. Het onderwerp is inhoudelijk la sopa, daarom staat tener als tiene. Vergelijk: La sopa tiene que cocinarse. — “De soep moet koken.” Cocinarse bestaat uit cocinar (“koken; bereiden”) met se. In deze zin wordt de soep voorgesteld als datgene wat gaart: “koken” of “gaar worden”, zonder een afzonderlijke kokende persoon te noemen. De vorm is een infinitief, passend na tiene que. Zonder se kan cocinar een object krijgen, bijvoorbeeld Cocino la sopa — “Ik kook de soep.” La sopa betekent “de soep”. La is het vrouwelijke enkelvoudige bepaalde lidwoord; sopa is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. In la sopa is de soep het onderwerp van het koken, terwijl de vorm tiene ermee overeenkomt in het enkelvoud. Samen vormt de zin het patroon ¿Cuánto tiempo + tener que + infinitief?: ¿Cuánto tiempo tiene que cocinarse la sopa? betekent “Hoe lang moet de soep koken?” De vraag gaat om de benodigde kookduur, niet om wie de soep kookt.

4. Deja que la sopa se cocine hasta que las verduras estén blandas.

   Laat de soep koken tot de groenten zacht zijn.

   Deja que

   laat …

   sopa

   soep

   se cocine

   kookt / gaar wordt

   hasta que

   totdat

   verduras

   groenten

   estén

   zijn

   blandas

   zacht

   Uitgebreide uitleg

   Deja que komt hier overeen met “laat …”. Deja is de bevestigende gebiedende wijs van dejar voor tú (enkelvoud): “laat jij …”. Het is dus niet de vorm voor usted (deje) of ustedes (dejen). In het patroon deja que + zin laat de spreker een gebeurtenis plaatsvinden: Deja que el agua hierva. — “Laat het water koken.” Sopa betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord; het lidwoord la toont in deze combinatie het grammaticale vrouwelijke enkelvoud: la sopa. Een bruikbaar contrast is el caldo — “de bouillon”; het geslacht moet per zelfstandig naamwoord worden geleerd. Se cocine komt van cocinarse, “gaar worden” of, bij voedsel, “koken”. De vorm cocine is de derde persoon enkelvoud van de aanvoegende wijs, passend bij la sopa; se maakt hier deel uit van de wederkerende vorm. In Deja que la sopa se cocine wordt niet gezegd dat iemand de soep actief kookt, maar dat de soep gaar wordt. De aanvoegende wijs volgt hier omdat de hoofdzin een opdracht of wens uitdrukt: Deja que el arroz se cocine. — “Laat de rijst gaar worden.” Hasta que betekent “totdat” en introduceert de tijdsgrens van de handeling. Het patroon is ... hasta que + zin: de eerste gebeurtenis duurt voort tot de toestand in de volgende zin bereikt is. Verduras betekent “groenten”. Dit is het meervoud van verdura; het lidwoord las en de vorm estén laten zien dat het onderwerp meervoud is. Las verduras betekent hier dus “de groenten”, zonder dat de zin specificeert welke groenten het zijn. Estén komt van estar, “zijn” in de zin van zich in een toestand bevinden. Het is de derde persoon meervoud van de aanvoegende wijs. Na hasta que wordt die vorm hier gebruikt voor de nog te bereiken toestand: Espera hasta que estén listos. — “Wacht totdat ze klaar zijn.” Blandas betekent “zacht” en beschrijft las verduras. Het bijvoeglijk naamwoord staat daarom in het vrouwelijk meervoud: blando (mannelijk enkelvoud), blanda (vrouwelijk enkelvoud), blandos (mannelijk meervoud), blandas (vrouwelijk meervoud). In las verduras estén blandas is blandas het naamwoordelijk complement bij estén en stemt het ermee overeen. De hele zin wordt opgebouwd als Deja que + la sopa se cocine + hasta que + las verduras estén blandas: “Laat de soep koken tot de groenten zacht zijn.” De opdracht betreft het laten doorgaan van het gaar worden; de zachte groenten vormen de grens waartoe dat gebeurt.

5. ¿Deberíamos probar la sopa antes de añadir más sal?

   Zullen we de soep proeven voordat we meer zout toevoegen?

   Deberíamos

   zouden we moeten

   probar

   proeven

   la sopa

   de soep

   antes de

   voordat

   añadir

   toevoegen

   más

   meer

   sal

   zout

   Uitgebreide uitleg

   Deberíamos is de vorm van deber voor nosotros in de conditionele wijs. Hier vormt hij samen met probar een voorstel: “zullen we …?” of letterlijker “zouden we … moeten?”. De vraagvorm maakt er een gezamenlijk voorstel van, niet een bevel aan één luisteraar. Vergelijk: Deberíamos esperar. — “We zouden moeten wachten.” Probar betekent hier “proeven”. Het is een infinitief na deberíamos; het onderwerp blijft hetzelfde: “wij”. In andere contexten kan probar ook “uitproberen” betekenen. Voorbeeld: Podemos probar otra receta. — “We kunnen een ander recept uitproberen.” La sopa betekent “de soep”. La is het bepaald lidwoord dat bij dit vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord hoort. Het lidwoord geeft hier geen nieuwe hoeveelheid aan; het verwijst naar de soep als gerecht in deze situatie. Antes de betekent “voordat” en wordt hier gevolgd door een infinitief. Het onderwerp van die infinitief wordt daardoor niet apart genoemd: antes de añadir betekent “voordat [wij] toevoegen”. Met een expliciet ander onderwerp gebruikt Spaans vaak antes de que plus een vervoegde vorm, bijvoorbeeld: Antes de que llegue Ana, comemos. — “Voordat Ana aankomt, eten we.” Añadir betekent “toevoegen”. In antes de añadir staat het als infinitief omdat het na antes de komt. De zin zegt hier niet wie grammaticaal als onderwerp van het toevoegen wordt genoemd, maar de Nederlandse vertaling ondersteunt de lezing “voordat wij meer zout toevoegen”. Voorbeeld: Añade el agua poco a poco. — “Voeg het water beetje bij beetje toe.” Más betekent “meer” en geeft hier een grotere hoeveelheid aan dan de hoeveelheid zout die al aanwezig is of eerder bedoeld was. Het krijgt geen meervoudsuitgang: más sal betekent “meer zout”, en más verduras “meer groenten”. Sal betekent “zout”. Het is een zelfstandig naamwoord; in más sal staat het zonder meervoud omdat het hier als stof of hoeveelheid wordt gebruikt. Voorbeeld: La sopa necesita más sal. — “De soep heeft meer zout nodig.” Samen bestaat de vraag uit deberíamos probar (“zullen we proeven?”), la sopa (“de soep”) en antes de añadir más sal (“voordat we meer zout toevoegen”). De volledige betekenis is dus: “Zullen we de soep proeven voordat we meer zout toevoegen?” De volgorde maakt duidelijk dat het proeven eerst komt en het toevoegen van extra zout daarna.

6. Prueba la sopa primero.

   Proef de soep eerst.

   Prueba

   proef

   sopa

   soep

   primero

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Prueba is hier een bevestigend bevel aan één persoon met tú: “proef”. De vorm komt van probar (“proeven”); prueba is dus niet de infinitief. Ter vergelijking: probar is de neutrale woordenboekvorm, terwijl prueba in deze zin de gebiedende wijs voor tú is. Voorbeeld: Prueba el pan. = “Proef het brood.” sopa betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord en is vrouwelijk en enkelvoudig; daarom staat ervoor het lidwoord la. Leer het woord samen met het geslacht: la sopa. Voorbeeld: La sopa está caliente. = “De soep is warm.” primero is hier een bijwoord met de betekenis “eerst”. Het geeft aan dat het proeven vóór een volgende handeling gebeurt. Als bijvoeglijk naamwoord kan primero ook “eerste” betekenen en zich aanpassen aan een zelfstandig naamwoord, maar in deze zin beschrijft het de volgorde van de handeling prueba. Samen vormen de delen Prueba la sopa primero.: “Proef de soep eerst.” Prueba geeft het bevel, la sopa is wat geproefd moet worden en primero plaatst die handeling vóór de daaropvolgende handeling.

7. Después podemos sazonar la sopa con cuidado.

   Daarna kunnen we de soep voorzichtig op smaak brengen.

   Después

   daarna

   podemos

   we kunnen

   sazonar

   op smaak brengen

   sopa

   soep

   con cuidado

   voorzichtig

   Uitgebreide uitleg

   Después betekent hier “daarna”: het plaatst de handeling na iets dat al genoemd of gebeurd is. Het is een bijwoord en verandert niet voor persoon of getal. Voorbeeld: Después lavamos los platos. — “Daarna wassen we de afwas.” podemos komt van poder en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud: “wij kunnen”. Poder wordt vaak gevolgd door een infinitief: podemos + infinitief. Voorbeeld: Podemos esperar. — “We kunnen wachten.” Het onderwerp “we” is in deze vorm al in het werkwoord opgenomen; een apart nosotros is niet nodig. sazonar is een infinitief en betekent hier “op smaak brengen” of “kruiden”. Na podemos blijft het werkwoord in de infinitief: podemos sazonar. Andere vormen van hetzelfde werkwoord zijn bijvoorbeeld sazono — “ik breng op smaak” — en sazonamos — “we brengen op smaak”. la sopa betekent “de soep”. Sopa is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, daarom staat ervoor het lidwoord la. Het lidwoord geeft hier bepaaldheid aan: het gaat om de soep die in de context al wordt genoemd. Voorbeeld: La sopa está caliente. — “De soep is heet.” con cuidado betekent “voorzichtig” of letterlijk “met zorg”. Het is een vaste voorzetselgroep die beschrijft hoe de handeling gebeurt. Cuidado is hier een zelfstandig naamwoord; de hele groep heeft een bijwoordelijke functie. Voorbeeld: Corta el pan con cuidado. — “Snijd het brood voorzichtig.” Samen betekent Después podemos sazonar la sopa con cuidado: “Daarna kunnen we de soep voorzichtig op smaak brengen.” Después geeft de volgorde aan; podemos sazonar drukt de mogelijkheid van “we” uit; la sopa is wat op smaak wordt gebracht; con cuidado beschrijft de manier waarop dat gebeurt.

8. Ahora la sopa sabe mejor.

   De soep smaakt nu beter.

   Ahora

   nu

   sopa

   soep

   sabe

   smaakt

   mejor

   beter

   Uitgebreide uitleg

   Ahora betekent hier dat de toestand op het huidige moment geldt: “nu”. Het staat vaak aan het begin, maar kan ook elders in de zin staan. Voorbeeld: Ahora cocino. — “Nu kook ik.” la sopa is “de soep”. Sopa is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier het lidwoord la. Het meervoud is las sopas, bijvoorbeeld in: Las sopas están calientes. — “De soepen zijn heet.” Sabe komt van saber en is hier de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In deze betekenis gaat saber over hoe iets smaakt: La sopa sabe bien. — “De soep smaakt goed.” Het onderwerp van sabe is hier la sopa; de vorm past dus bij één derde persoon. In een andere context kan saber ook “weten” betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. Mejor betekent hier “beter” en beschrijft hoe de soep smaakt. In deze functie is het de vergelijkende vorm van bien: bien — “goed”, mejor — “beter”, peor — “slechter”. Voorbeeld: Hoy sabe mejor. — “Vandaag smaakt het beter.” Mejor kan ook bij een zelfstandig naamwoord als bijvoeglijk naamwoord worden gebruikt, maar hier bepaalt het de manier waarop de soep smaakt. Samen vormen de delen: Ahora (“nu”) + la sopa (“de soep”) + sabe (“smaakt”) + mejor (“beter”). De volledige betekenis is: “De soep smaakt nu beter.” De zin zegt dat de smaak op dit moment beter is dan eerder of dan een eerder relevant vergelijkingspunt; hij noemt niet expliciet waardoor die verbetering komt.

9. La próxima vez podemos añadir más hierbas.

   De volgende keer kunnen we meer kruiden toevoegen.

   La próxima vez

   de volgende keer

   podemos

   kunnen we

   añadir

   toevoegen

   más

   meer

   hierbas

   kruiden

   Uitgebreide uitleg

   La próxima vez betekent hier “de volgende keer” en plaatst de handeling in een volgende gelegenheid. vez is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bijvoeglijk naamwoord als próxima, niet als próximo. Een bruikbaar contrast is esta vez = “deze keer”. podemos is de vorm van poder voor nosotros/nosotras in de tegenwoordige tijd: “wij kunnen”. Het combineert hier met een infinitief: podemos + añadir = “we kunnen toevoegen”. Voorbeeld: Podemos esperar. = “We kunnen wachten.” añadir is de infinitief “toevoegen”. Na podemos blijft het werkwoord in de infinitief; podemos draagt de persoon en tijd. Voorbeeld: Quiero añadir sal. = “Ik wil zout toevoegen.” más betekent “meer” en geeft hier een grotere hoeveelheid aan. Het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord: más hierbas = “meer kruiden”. Het tegenovergestelde is menos = “minder”. hierbas betekent hier “kruiden”. Het is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord hierba; het meervoud wordt gevormd met -s. Voorbeeld: Añadimos hierbas. = “We voegen kruiden toe.” Samen vormen de delen La próxima vez + podemos + añadir + más hierbas: “De volgende keer kunnen we meer kruiden toevoegen.” De eerdere context noemt soep, maar deze Spaanse zin zegt niet expliciet waarvoor de kruiden bestemd zijn.