Puedo
Puedo betekent hier ‘mag of kan ik’ in de vraag ¿Puedo preguntar qué ingredientes lleva esta salsa? Het is de ik-vorm van poder; gebruik ¿Puedo + infinitief? om beleefd toestemming te vragen, bijvoorbeeld wanneer je thuis of in een restaurant iets wilt navragen.
preguntar
Preguntar betekent hier ‘vragen’ en staat in Puedo preguntar na puedo. Na deze vorm volgt het werkwoord in de infinitief; de combinatie past bij het navragen van informatie, zoals over ingrediënten.
qué
Qué vraagt hier naar welke informatie, in qué ingredientes lleva esta salsa. Het accent hoort bij deze vraagvorm; qué staat hier vóór het zelfstandig naamwoord ingredientes. Gebruik qué + zelfstandig naamwoord wanneer je in een vraag naar een specifiek gegeven vraagt.
ingredientes
Ingredientes betekent hier ‘ingrediënten’ in qué ingredientes lleva esta salsa. Het is de meervoudsvorm van ingrediente en verwijst naar de verschillende bestanddelen van de saus. Je gebruikt het wanneer je wilt weten waaruit een gerecht of product bestaat.
lleva
Lleva betekent hier ‘bevat’ in qué ingredientes lleva esta salsa: welke ingrediënten deze saus bevat. Het is een vorm van llevar; in deze voedselcontext heeft llevar de betekenis van iets als bestanddeel bevatten. De patroonvraag qué ingredientes lleva + gerecht is bruikbaar bij een menu of recept.
esta
Esta betekent ‘deze’ in esta salsa en wijst de saus dichtbij de spreker aan. Het is de vrouwelijke vorm van este en staat vóór salsa. Gebruik deze vorm wanneer je een concreet vrouwelijk woord aanwijst, bijvoorbeeld bij eten op tafel.
salsa
Salsa betekent ‘saus’ in esta salsa en la salsa. Het is het voedsel waarnaar in het gesprek wordt gevraagd en dat apart kan worden gehouden. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer je een saus bij een gerecht wilt bespreken.
leche
Leche betekent ‘melk’ in lleva leche en tomar leche. Hier is het een ingrediënt dat de spreker niet kan consumeren. Je gebruikt leche wanneer je over melk als ingrediënt of als drank praat.
y
Y verbindt in lleva leche y un poco de ajo twee ingrediënten met elkaar. Het betekent ‘en’ en wordt gebruikt om woorden of delen van een opsomming aan elkaar te koppelen. In een recept of ingrediëntenlijst kan y meerdere bestanddelen verbinden.
un
Un hoort hier bij de hoeveelheid in un poco de ajo en helpt de uitdrukking ‘een beetje’ te vormen; alleen un betekent hier niet zelfstandig ‘een’. Het staat vóór poco in het vaste patroon un poco de + zelfstandig naamwoord. Gebruik dit patroon wanneer je een kleine hoeveelheid van iets noemt.
poco
Poco geeft in un poco de ajo aan dat het om een kleine hoeveelheid gaat. Samen met un en de vormt het de uitdrukking un poco de ajo, ‘een beetje knoflook’. Dit patroon is bruikbaar bij het beschrijven van hoeveelheden in recepten.
de
De verbindt in un poco de ajo de hoeveelheid met wat er in die hoeveelheid zit. In dit patroon betekent het ongeveer ‘van’ en volgt het op poco. Gebruik un poco de + zelfstandig naamwoord om een kleine hoeveelheid van een ingrediënt te noemen.
ajo
Ajo betekent ‘knoflook’ in un poco de ajo en El ajo está bien. In de eerste zin is het een ingrediënt van de saus; later zegt de spreker dat knoflook wel kan. Je gebruikt ajo wanneer je knoflook als ingrediënt of voedingsmiddel bespreekt.
No
No maakt in No puedo tomar leche de zin ontkennend: de spreker kan geen melk nemen. Het staat vóór de werkwoordgroep en werkt in dit gesprek samen met puedo tomar. Gebruik No vóór een werkwoord om een handeling of mogelijkheid te ontkennen.
tomar
Tomar betekent hier ‘nemen of consumeren’ in No puedo tomar leche, dus melk drinken of gebruiken als voedsel. Het is de infinitief na puedo. De combinatie puedo tomar + voedingsmiddel is bruikbaar om te zeggen wat je wel of niet kunt consumeren.
dejar
Dejar betekent hier ‘laten’ of ‘houden’ in Puedo dejar la salsa aparte: de saus afzonderlijk laten. Het is de infinitief na puedo en krijgt zijn precieze betekenis samen met la salsa aparte. Gebruik dejar + voorwerp + aparte wanneer je iets gescheiden wilt houden.
la
La is het bepaalde lidwoord in la salsa en verwijst naar de eerder genoemde saus. Het staat vóór salsa. Gebruik la vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord wanneer het om iets specifieks gaat.
aparte
Aparte betekent hier ‘apart’ of ‘afzonderlijk’ in dejar la salsa aparte. Het geeft aan dat de saus niet samen met de rest van het eten wordt geserveerd. Je gebruikt het bij een praktische afspraak om iets gescheiden te houden, bijvoorbeeld vanwege een voedingsbeperking.
Eso
Eso betekent ‘dat’ en verwijst in Eso sería mejor para mí naar het zojuist voorgestelde apart houden van de saus. Het vat een eerdere suggestie of situatie samen. Gebruik eso om naar een eerder genoemd idee of voorstel te verwijzen.
sería
Sería betekent hier ‘zou zijn’ in Eso sería mejor para mí en drukt een beoordeling van een voorgestelde oplossing uit. Het is een vorm van ser. De combinatie sería mejor para mí is bruikbaar om beleefd te zeggen dat een optie voor jou beter zou werken.
mejor
Mejor betekent hier ‘beter’ in sería mejor para mí en vergelijkt de voorgestelde oplossing met de huidige situatie. Het staat bij een beoordeling van wat voor de spreker geschikter is. Gebruik mejor wanneer je tussen mogelijkheden een voorkeur of verbetering aangeeft.
para
Para geeft in para mí aan voor wie iets beter is. Het staat vóór de persoon die voordeel heeft van de oplossing. Gebruik para + persoon om aan te geven voor wie iets bedoeld, geschikt of beter is.
mí
Mí betekent hier ‘mij’ na para, in para mí. Het accent hoort bij deze vorm na het voorzetsel para en maakt duidelijk dat het om de spreker gaat. Gebruik para mí om een persoonlijke voorkeur of beoordeling uit te drukken.
Hay
Hay betekent hier ‘is er’ in de vraag ¿Hay algo más que no puedas comer? Het vraagt of er nog iets bestaat of aanwezig is dat relevant is. Gebruik ¿Hay ...? wanneer je informeert of iets er is of beschikbaar is.
algo
Algo betekent hier ‘iets’ en in de vraag ¿Hay algo más...? wordt het ‘iets anders’ of ‘nog iets’. Het verwijst naar een niet nader genoemd voedingsmiddel. Gebruik algo wanneer je naar een onbepaald ding vraagt.
más
Más betekent hier ‘meer’ of ‘nog ander’ in algo más. Het voegt de betekenis toe dat er naast het al besproken melk nog een ander voedingsmiddel kan zijn. De combinatie algo más is bruikbaar wanneer je vraagt of er aanvullende informatie of extra items zijn.
que
Que verbindt algo más met de informatie in que no puedas comer: het gaat om iets dat de ander niet kan eten. Het introduceert hier de beschrijving van dat onbepaalde voedingsmiddel. Gebruik een zelfstandig naamwoord of algo + que wanneer je daarna uitlegt welke eigenschap of handeling erbij hoort.
puedas
Puedas drukt in que no puedas comer uit dat de aangesproken persoon iets wel of niet kan eten; no maakt dit negatief. Het is een vorm van poder en staat vóór de infinitief comer. Gebruik que no puedas + infinitief om naar iets te verwijzen dat iemand niet kan doen.
comer
Comer betekent ‘eten’ in que no puedas comer. Het staat als infinitief na puedas en benoemt de handeling waarover de voedingsbeperking gaat. Gebruik poder + comer om te zeggen wat iemand wel of niet kan eten.
El
El is het bepaalde lidwoord in El ajo en verwijst naar de eerder genoemde knoflook. Het staat vóór ajo; de hoofdletter komt hier doordat het aan het begin van de zin staat. Gebruik el vóór een specifiek mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord.
está
Está betekent hier ‘is’ in El ajo está bien en beschrijft de beoordeling of toestand van de knoflook. Het is een vorm van estar. De combinatie está bien is bruikbaar om te zeggen dat iets in orde of acceptabel is.
bien
Bien betekent hier ‘goed’ of ‘in orde’ in El ajo está bien. Samen met está geeft het aan dat knoflook voor de spreker geen probleem is. Gebruik está bien om iets goed te keuren of geruststellend als acceptabel te beoordelen.
Te
Te geeft in Te prepararé el plato aan voor wie het bord wordt klaargemaakt: voor jou. Het is een vorm die vóór het vervoegde werkwoord staat. Gebruik te vóór een werkwoord wanneer je de aangesproken persoon als ontvanger of betrokkene noemt.
prepararé
Prepararé betekent ‘ik zal klaarmaken’ of ‘ik zal bereiden’ in Te prepararé el plato sin la salsa. Het is een vorm van preparar en drukt hier een toezegging voor de maaltijd uit. Gebruik te prepararé + voorwerp wanneer je belooft iets voor de ander klaar te maken.
plato
Plato betekent hier ‘bord’ in el plato en verwijst naar het bord met eten dat wordt klaargemaakt. Het kan in deze context ook naar het gerecht op het bord verwijzen, maar hier ligt de nadruk op het klaarmaken van de maaltijd. Je gebruikt preparar el plato wanneer je een bord of gerecht voor iemand klaarmaakt.
sin
Sin betekent ‘zonder’ in sin la salsa en introduceert wat wordt weggelaten. Hier wordt het bord klaargemaakt zonder de saus. Gebruik sin + zelfstandig naamwoord om aan te geven dat iets ontbreekt of bewust niet wordt toegevoegd.