Boodschappen doen met een lijst | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Sigamos la lista de la compra.

   Laten we ons aan het boodschappenlijstje houden.

   Sigamos

   laten we volgen

   la lista

   de lijst

   la compra

   de boodschappen

   Uitgebreide uitleg

   Sigamos komt van seguir (“volgen”, ook “zich aan iets houden”). De vorm sigamos is de bevestigende aansporing voor de eerste persoon meervoud: “laten we …”. Het is dus geen bevel aan één luisteraar, maar een voorstel waarin de spreker zichzelf en de ander(en) insluit. Voorbeeld: Sigamos el plan. — “Laten we het plan volgen.” la lista betekent hier “de lijst”. Lista is een zelfstandig naamwoord in het vrouwelijk enkelvoud; daarom staat ervoor la. Het kan in andere contexten ook “lijst” in een andere betekenis aanduiden, maar hier gaat het om een lijst met boodschappen. la compra betekent hier “de boodschappen”. In la lista de la compra vormt het met de de vaste combinatie “boodschappenlijst” of letterlijk “lijst van de boodschappen”. Compra is hier een zelfstandig naamwoord, niet de werkwoordsvorm in een opdracht. Het lidwoord la hoort bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord compra. Samen betekent Sigamos la lista de la compra.: “Laten we ons aan het boodschappenlijstje houden.” Sigamos drukt het gezamenlijke voorstel uit; la lista de la compra is datgene wat men volgt. Het patroon Sigamos + zelfstandig naamwoord kan je hergebruiken voor andere dingen die je samen wilt volgen, zoals Sigamos el mapa. — “Laten we de kaart volgen.”

2. Así evitaremos comprar demasiado.

   Daarmee voorkomen we dat we te veel kopen.

   Así

   daarmee

   evitaremos

   zullen vermijden

   comprar

   kopen

   demasiado

   te veel

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier ‘daarmee’ of ‘op die manier’. Het verwijst naar de zojuist genoemde manier van handelen, zonder dat het in deze zin zelf een persoon of voorwerp benoemt. Vergelijk: Así lo haremos = ‘Zo zullen we het doen.’ Evitaremos komt van evitar, ‘vermijden’. De uitgang -emos maakt hier de toekomende tijd in de eerste persoon meervoud: ‘wij zullen vermijden’. De vorm bevat dus zowel de spreker als minstens één medeparticipant. Voor een enkelvoudige spreker is de overeenkomstige vorm evitaré (‘ik zal vermijden’). Voorbeeld: Evitaremos errores = ‘We zullen fouten vermijden.’ Comprar is de infinitief van comprar, ‘kopen’. Na evitar kan een infinitief volgen om aan te geven welke handeling men wil vermijden: evitar comprar = ‘vermijden om te kopen’ of natuurlijker ‘voorkomen dat men koopt’. Voorbeeld: Intento evitar comprar tarde = ‘Ik probeer laat kopen te vermijden.’ Demasiado betekent hier ‘te veel’. Het bepaalt de hoeveelheid van de handeling comprar: er zal meer worden gekocht dan wenselijk of nodig is. In deze zin staat het bij de infinitief en verwijst het niet naar een zelfstandig naamwoord met een vastgestelde grammaticale vorm. Voorbeeld: No quiero comprar demasiado = ‘Ik wil niet te veel kopen.’ Samen vormt evitaremos comprar demasiado de structuur ‘we zullen vermijden te veel te kopen’: evitaremos geeft de toekomstige handeling van ‘wij’ aan, comprar benoemt de handeling die wordt vermeden, en demasiado beperkt die handeling tot een ongewenst grote hoeveelheid. Así koppelt dat resultaat aan de eerder genoemde manier van handelen. De volledige betekenis is daarom: ‘Daarmee voorkomen we dat we te veel kopen.’

3. ¿Dónde están la pasta y el arroz?

   Waar staan de pasta en de rijst?

   ¿Dónde

   waar

   están

   staan

   pasta

   pasta

   arroz

   rijst

   Uitgebreide uitleg

   ¿Dónde betekent hier “waar” en vraagt naar een plaats. Het accentteken hoort bij de vragende vorm dónde; vergelijk het aanwijzende donde zonder accent in een bijzin, bijvoorbeeld: El lugar donde trabajo está cerca. — “De plaats waar ik werk is dichtbij.” están is de vorm van estar voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd. Hier beschrijft estar de plaats van iets: “staan” in de Nederlandse vertaling. De vorm is meervoud omdat het onderwerp uit twee gecoördineerde zelfstandige naamwoorden bestaat: la pasta y el arroz. Vergelijk: La pasta está allí. — “De pasta staat daar.” tegenover La pasta y el arroz están allí. — “De pasta en de rijst staan daar.” pasta betekent hier pasta als voedingsmiddel. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin staat het met het enkelvoudige vrouwelijke lidwoord la. Het lidwoord wordt niet afzonderlijk in de woordlijst uitgelegd, maar helpt hier samen met pasta de naamwoordgroep te vormen. arroz betekent rijst. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin staat het met het enkelvoudige mannelijke lidwoord el. De spelling en uitspraak van arroz horen bij dit woord; maak er niet automatisch een vorm van arroz met een andere uitgang van. In la pasta y el arroz worden twee enkelvoudige naamwoordgroepen door y (“en”) verbonden. Samen vormen ze een meervoudig onderwerp, waardoor het werkwoord están nodig is. De volledige vraag bestaat uit ¿Dónde + están + la pasta y el arroz?: “Waar staan de pasta en de rijst?” Het is een vraag naar de locatie van beide genoemde voedingsmiddelen. In de daaropvolgende context wordt met Están naar dezelfde meervoudige groep verwezen; ook daar past de meervoudsvorm bij.

4. Están en el pasillo de los alimentos secos.

   Die staan in het gangpad met droge levensmiddelen.

   Están

   staan

   en

   in

   pasillo

   gangpad

   alimentos

   levensmiddelen

   secos

   droog

   Uitgebreide uitleg

   Están is hier de vorm van estar voor de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd. In combinatie met een plaats geeft estar aan waar personen of zaken zich bevinden; hier wordt dat in de vertaling natuurlijk weergegeven als “staan”. Vergelijk: está voor één derde persoon en están voor meerdere. Voorbeeld: Los libros están aquí. — “De boeken staan hier.” en is het voorzetsel voor de plaats: “in/op”. Het verbindt estar met de locatie. Voorbeeld: Está en la cocina. — “Het staat in de keuken.” pasillo betekent hier “gangpad”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el pasillo; het meervoud is los pasillos. In en el pasillo staat het enkelvoud met het bepaalde lidwoord, omdat naar een concreet gangpad wordt verwezen. alimentos is het meervoud van alimento, “levensmiddel”. Het zelfstandig naamwoord staat hier in het meervoud na de, omdat het gangpad wordt aangeduid als een gangpad met een soort levensmiddelen. secos betekent hier “droog” en beschrijft alimentos. Het bijvoeglijk naamwoord staat daarom in het mannelijk meervoud, passend bij alimentos: alimento seco, alimentos secos. Voorbeeld: Compramos alimentos secos. — “We kopen droge levensmiddelen.” Samen vormen de delen Están en el pasillo de los alimentos secos de plaatsaanduiding “Ze staan in het gangpad met droge levensmiddelen.” Están verwijst in deze context naar de eerder genoemde pasta en rijst; het meervoud past bij die twee zaken. De constructie estar en + plaats is herbruikbaar voor andere locaties, bijvoorbeeld Están en la tienda. — “Ze zijn in de winkel.”

5. Esta es la pasta que compramos la última vez.

   Dit is de pasta die we de vorige keer hebben gekocht.

   Esta es

   Dit is

   pasta

   pasta

   que

   die

   compramos

   we hebben gekocht

   última

   laatste

   vez

   keer

   Uitgebreide uitleg

   Esta es betekent hier “Dit is”. esta is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord en staat hier zelfstandig bij een vrouwelijke referent; es is de derde persoon enkelvoud van ser (“zijn”). Samen is dit een herbruikbaar patroon om iets aan te wijzen: Esta es + zelfstandig naamwoord. pasta is het zelfstandig naamwoord voor “pasta”. Het is vrouwelijk: la pasta. Het enkelvoud verwijst hier naar de pasta als product; het zegt niet hoeveel verpakkingen ervan bedoeld zijn. que leidt hier een betrekkelijke bijzin in en betekent “die”. Het verwijst naar pasta en verbindt dat woord met de informatie erna. Het onveranderlijke que krijgt dus geen vormverandering voor geslacht of getal. Voorbeeld: el libro que compramos — “het boek dat we hebben gekocht”. compramos komt van comprar (“kopen”). In deze zin is het de verleden tijd voor de eerste persoon meervoud: “we kochten” of, zoals in de vaste vertaling, “we hebben gekocht”. De vorm compramos kan in het Spaans ook de tegenwoordige tijd voor “wij” zijn; hier maakt la última vez de eerdere gebeurtenis duidelijk. Voorbeeld: Ayer compramos pan. — “Gisteren hebben we brood gekocht.” última betekent hier “laatste” en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van último. Het bijvoeglijk naamwoord past zich aan vez aan: la última vez. De mannelijke vorm staat bijvoorbeeld in el último día — “de laatste dag”. vez betekent “keer”. De vaste combinatie la última vez betekent “de vorige keer” wanneer men terugverwijst naar de meest recente eerdere gelegenheid. Het meervoud is veces, bijvoorbeeld in dos veces — “twee keer”. De zin wordt opgebouwd als Esta es la pasta (“Dit is de pasta”), gevolgd door de betrekkelijke bijzin que compramos la última vez (“die we de vorige keer hebben gekocht”). Het geheel betekent dus: “Dit is de pasta die we de vorige keer hebben gekocht.”

6. Pongamos un paquete en el carrito.

   Laten we één pak in het winkelwagentje leggen.

   Pongamos

   laten we leggen

   paquete

   pakje

   en el

   in het

   carrito

   winkelwagentje

   Uitgebreide uitleg

   Pongamos betekent hier: laten we leggen. Het is de vorm voor een voorstel of aansporing aan de spreker samen met anderen: de eerste persoon meervoud van de subjuntivo, gebruikt als bevestigende aansporing. Vergelijk pongamos met ponemos: pongamos stelt voor wat we nu samen zullen doen, terwijl ponemos eenvoudig “we leggen” of “we zetten” beschrijft. Voorbeeld: Pongamos la mesa. — Laten we de tafel dekken. paquete betekent hier “pak” of “pakket”. Het zelfstandig naamwoord heeft als basisvorm paquete; het meervoud is paquetes. In deze zin verwijst un paquete naar het pakket dat in het winkelwagentje moet komen. Het onbepaalde lidwoord un introduceert een niet nader bepaald pakket; in de vaste vertaling wordt dat als “één pak” weergegeven. en el bestaat uit het voorzetsel en (“in/op”) en el, het bepaald lidwoord voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Samen leidt het de plaats aan: waar het pakket komt. en la wordt gebruikt vóór een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld en la cesta — in de mand. carrito betekent hier “winkelwagentje”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is carritos. Het woord hangt samen met carro (“kar” of “wagen”), maar in deze zin moet je het als de gebruikelijke benaming voor een winkelwagentje leren. Voorbeeld: El carrito está lleno. — Het winkelwagentje is vol. Samen vormt Pongamos un paquete en el carrito de aansporing: laten we een pak in het winkelwagentje leggen. Pongamos geeft het gezamenlijke voorstel, un paquete is wat geplaatst wordt en en el carrito geeft de bestemming of plaats aan.

7. Después solo necesitamos leche.

   Daarna hebben we alleen nog melk nodig.

   Después

   daarna

   solo

   alleen

   necesitamos

   we hebben nodig

   leche

   melk

   Uitgebreide uitleg

   Después betekent hier “daarna”: het plaatst deze behoefte na een eerder genoemde stap. Het is een bijwoord en kan ook aan het begin van een andere zin staan, bijvoorbeeld: Después vamos a casa. — “Daarna gaan we naar huis.” solo beperkt wat nodig is tot melk: melk is het enige dat volgens deze zin nog nodig is. In solo necesitamos leche staat solo vóór het werkwoordelijk deel; de precieze nadruk kan met de context variëren. Het Nederlandse “nog” komt hier voort uit de betekenis in de context, niet uit een afzonderlijke vorm in solo. necesitamos is de vorm van necesitar (“nodig hebben”) voor nosotros/nosotras in de tegenwoordige tijd: “wij hebben nodig”. Dezelfde vorm kan in een andere context ook een verleden tijd zijn, maar hier past de tegenwoordige betekenis bij de vertaling. Voorbeeld: Necesitamos agua. — “We hebben water nodig.” leche is een zelfstandig naamwoord voor “melk”. Het is in het Spaans vrouwelijk; dat zie je bijvoorbeeld in la leche. In deze zin staat het als enkelvoudig, niet-telbaar zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Compramos leche. — “We kopen melk.” Samen betekent Después + solo + necesitamos + leche: “Daarna hebben we alleen nog melk nodig.” De spreker gebruikt necesitamos voor “wij”, en solo geeft aan dat melk het enige is dat daarna nog nodig is.

8. Entonces podemos ir directamente a la caja.

   Dan kunnen we rechtstreeks naar de kassa.

   Entonces

   dan

   podemos

   kunnen we

   ir

   gaan

   directamente

   rechtstreeks

   caja

   kassa

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “dus”: het verbindt deze stap met wat eerder is gezegd. Voor een ander gevolg kun je bijvoorbeeld zeggen: Entonces esperamos. — “Dan wachten we.” podemos is de vorm van poder (“kunnen”): podemos = “wij kunnen”. De uitgang -emos markeert hier de eerste persoon meervoud. Een nuttige reeks is puedo (“ik kan”), puedes (“jij kunt”) en podemos (“wij kunnen”). In deze zin drukt podemos mogelijkheid of toestemming uit; het betekent niet op zichzelf dat het gaan al gebeurt. ir is het infinitief “gaan”. Na poder staat de infinitief: podemos ir = “we kunnen gaan”. Voorbeeld: Podemos esperar. — “We kunnen wachten.” Het werkwoord na podemos blijft dan in de infinitief. directamente betekent “rechtstreeks” of “direct”. Het is een bijwoord en beschrijft hier de manier waarop we gaan. Het is gevormd met de vrouwelijke enkelvoudsvorm directa van directo (“direct”) en het achtervoegsel -mente. a la caja geeft de bestemming aan: letterlijk “naar de kassa”. a markeert hier de richting of bestemming, en la hoort bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord caja. Caja kan in andere contexten ook “doos” betekenen; in deze zin maakt de vaste Nederlandse vertaling “kassa” de bedoelde betekenis duidelijk. Voorbeeld: Vamos a la estación. — “We gaan naar het station.” Samen betekent Entonces podemos ir directamente a la caja.: “Dan kunnen we rechtstreeks naar de kassa.” De zin bouwt dus op als Entonces + podemos + infinitief ir + directamente + bestemming a la caja. De voorafgaande zin over wat nog nodig is, maakt Entonces hier een overgang naar de volgende praktische stap.