Vertraging van de bus | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Perdón, ¿el autobús lleva retraso?

   Pardon, heeft de bus vertraging?

   Perdón

   Pardon / excuseer me

   el autobús

   de bus

   lleva retraso

   heeft vertraging

   Uitgebreide uitleg

   Perdón betekent hier “pardon” of “excuseer me” en staat vooraan om beleefd de vraag te openen. Het woord kan ook als zelfstandig naamwoord “vergiffenis” betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. Voorbeeld: Perdón, ¿dónde está la estación? — “Pardon, waar is het station?” el autobús betekent “de bus”. el is het bepaalde lidwoord bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; autobús is hier dus een enkelvoudige bus. Het meervoud is los autobuses. Voorbeeld: El autobús llega tarde. — “De bus komt laat.” lleva retraso is een vaste, herbruikbare manier om te zeggen dat iets vertraging heeft. lleva is de derde persoon enkelvoud van llevar in de tegenwoordige tijd; het onderwerp is hier el autobús. In deze uitdrukking krijgt llevar niet de gewone betekenis “dragen”, maar vormt het met retraso de betekenis “vertraging hebben”. retraso is het zelfstandig naamwoord “vertraging”. Voorbeeld: El tren lleva retraso. — “De trein heeft vertraging.” Samen vormen de woorden de vraag Perdón, ¿el autobús lleva retraso?: “Pardon, heeft de bus vertraging?” De vraag gebruikt de bus als onderwerp en vraagt of die op dit moment vertraging heeft.

2. Hay mucho tráfico cerca.

   Er is hier vlakbij veel verkeer.

   Hay

   er is

   mucho

   veel

   tráfico

   verkeer

   cerca

   vlakbij

   Uitgebreide uitleg

   Hay betekent hier dat er iets aanwezig is: “er is”. Het is een onpersoonlijke vorm van haber voor bestaan of aanwezigheid. In deze betekenis verandert hay niet mee met enkelvoud of meervoud: Hay un autobús = “Er is een bus”; Hay dos autobuses = “Er zijn twee bussen”. Mucho geeft hier een grote hoeveelheid aan. Het hoort bij tráfico, dat in het Spaans mannelijk enkelvoud is; daarom staat de vorm mucho en niet mucha of muchos. Vergelijk: mucha agua = “veel water” en muchos autobuses = “veel bussen”. Tráfico betekent hier “verkeer”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het kan in andere contexten ook naar verkeersdrukte verwijzen; in deze zin gaat het om de aanwezige hoeveelheid verkeer. Cerca betekent “dichtbij” of “in de buurt”. Hier werkt het als een bijwoord en bepaalt het de plaats van het verkeer. Een veelgebruikt patroon is cerca de + zelfstandig naamwoord: El autobús está cerca de la estación = “De bus is dicht bij het station.” Samen vormen de delen Hay + hoeveelheid + zelfstandig naamwoord + plaatsaanduiding: Hay mucho tráfico cerca. betekent “Er is vlakbij veel verkeer” of natuurlijker “Er is veel verkeer in de buurt.” De zin meldt dus dat er in de nabijheid veel verkeer aanwezig is; hij zegt niet wanneer dat verkeer er zal zijn.

3. ¿Sabes cuándo llegará?

   Weet je wanneer hij aankomt?

   Sabes

   weet je

   cuándo

   wanneer

   llegará

   zal aankomen

   Uitgebreide uitleg

   Sabes betekent hier “weet je”. Het is de tú-vorm van saber (“weten”): saber → sabes. Deze vorm hoort bij één aangesproken persoon; de beleefde vorm is sabe. cuándo betekent “wanneer”. Het accentteken hoort bij de vragende vorm, ook wanneer de vraag in een grotere zin staat. Vergelijk het vraagwoord met cuando zonder accent, dat in andere grammaticale contexten “wanneer” kan betekenen zonder zelf een vraagwoord te zijn. llegará betekent hier “zal aankomen”. Het is de derde persoon enkelvoud van llegar in de futurumvorm: llegar → llegará. De vorm drukt uit dat het aankomen later plaatsvindt; het onderwerp is in de vaste vertaling “hij”. Samen vormt ¿Sabes cuándo llegará? de vraag “Weet je wanneer hij aankomt?” Het patroon is ¿Sabes cuándo + [werkwoordsvorm]?, waarmee je vraagt of iemand het tijdstip van een toekomstige gebeurtenis kent. Cuándo llegará is de ingebedde vraag naar het aankomsttijdstip; het geheel begint en eindigt met Spaanse vraagtekens.

4. Todavía está en camino.

   Hij is nog onderweg.

   Todavía

   nog

   está

   is

   camino

   weg

   Uitgebreide uitleg

   Todavía betekent hier “nog”: de toestand duurt op dit moment voort. Het kan ook “nog steeds” betekenen. Voorbeeld: Todavía vivo aquí. — “Ik woon hier nog steeds.” Está is een vorm van estar, “zijn” voor een toestand of situatie. Deze vorm is tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud; het Spaanse werkwoord maakt hier geen onderscheid naar mannelijk of vrouwelijk. Het onderwerp staat niet in de zin. De vaste vertaling identificeert dat onderwerp als “hij”, maar de vorm está zelf zegt alleen “is”. Vergelijk: están = “zijn” voor meervoud. camino betekent als zelfstandig naamwoord “weg” of “route”. Het is het enkelvoud van camino; het meervoud is caminos. In deze zin krijgt het zijn bedoelde betekenis vooral in de vaste uitdrukking en camino. en camino betekent “onderweg”. En betekent hier niet simpelweg een locatie zoals “in” in elke context; samen met camino beschrijft het dat iemand zich op weg naar een bestemming bevindt. Voorbeeld: Ya estamos en camino. — “We zijn al onderweg.” Samen vormen está en camino de betekenis “is onderweg”. Todavía voegt daaraan toe dat dit nog steeds zo is. De volledige zin betekent dus: “Hij is nog onderweg.”

5. Así que la espera puede ser más larga.

   Dus het wachten kan langer duren.

   Así que

   dus

   espera

   wachten; wachttijd

   puede

   kan

   ser

   zijn

   más larga

   langer

   Uitgebreide uitleg

   Así que verbindt de voorafgaande informatie met een gevolg: “dus” of “daarom”. Het drukt hier geen tegenstelling uit. In een herbruikbaar patroon staat het vaak aan het begin: Así que + gevolg. espera betekent hier “het wachten” of “de wachttijd”. Het is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord als la. Het verwante werkwoord is esperar (“wachten”), maar espera in deze zin is geen werkwoordsvorm: het is het zelfstandig naamwoord. puede is de tegenwoordige tijd van poder voor de derde persoon enkelvoud. Samen met een infinitief geeft het mogelijkheid weer: puede + infinitivo = “kan …”. Het onderwerp is hier la espera, en daarom past de enkelvoudsvorm puede. ser is de infinitief van ser, “zijn”. Na puede blijft het werkwoord in de infinitief: puede ser = “kan zijn”. In deze zin koppelt ser het onderwerp aan de beschrijving más larga. más larga betekent “langer”. larga is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord largo (“lang”) en stemt af op la espera; más maakt de vergrotende trap. Een vergelijkbaar patroon is más caro voor een mannelijk enkelvoudig woord en más cara voor een vrouwelijk enkelvoudig woord. Een volledig voorbeeld: La espera puede ser más corta. — “Het wachten kan korter zijn.” Samen betekent Así que la espera puede ser más larga.: “Dus het wachten kan langer duren.” Letterlijk wordt de mogelijkheid uitgedrukt als “dus de wachttijd kan langer zijn”; in natuurlijk Nederlands wordt dat bij wachten weergegeven met “langer duren”.

6. ¿Hay otro autobús para la misma ruta?

   Is er nog een bus op dezelfde route?

   Hay

   er is / er zijn

   otro

   nog een; een andere

   autobús

   bus

   misma

   dezelfde

   ruta

   route

   Uitgebreide uitleg

   Hay betekent hier dat iets bestaat of beschikbaar is: “er is”. Het is de onpersoonlijke vorm van haber in de tegenwoordige tijd en verandert hier niet mee met het aantal: hay un autobús en hay dos autobuses. Het is dus niet hetzelfde als een vorm van estar voor de plaats van een bepaald voorwerp. otro betekent hier “nog een” of “een andere”. Het verwijst naar een extra bus naast de al besproken mogelijkheid. Deze vorm is mannelijk enkelvoud; hij stemt overeen met autobús. Vergelijk: otra ruta = “een andere route”. autobús betekent “bus”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord. Het meervoud is autobuses: un autobús — dos autobuses. misma betekent “dezelfde”. De vorm is vrouwelijk enkelvoud, omdat zij bij ruta hoort: la misma ruta. De mannelijke vorm is mismo, bijvoorbeeld in el mismo autobús. ruta betekent “route”. In para la misma ruta staat het met het bepaalde lidwoord la; de hele woordgroep betekent “voor dezelfde route”. Para geeft hier het doel of de bestemming van de bus aan. De vraagtekens en de vraagintonatie maken van de mededeling een vraag. Het patroon ¿Hay ...? is bruikbaar om te vragen of iets beschikbaar is of bestaat. Hier volgt na hay de woordgroep otro autobús, en para la misma ruta specificeert waarvoor die bus bedoeld is. Samen betekent de zin: “Is er nog een bus voor dezelfde route?” De vraag gaat dus over het bestaan of de beschikbaarheid van een extra bus die dezelfde route bedient.

7. Sí, hay otro, pero esa opción tarda más.

   Dat is er wel, maar die optie duurt langer.

   hay

   er is / er zijn

   otro

   een andere; nog een

   esa

   die

   opción

   optie

   tarda

   duurt

   más

   meer

   Uitgebreide uitleg

   hay betekent hier dat er iets bestaat of beschikbaar is. Het is de onpersoonlijke tegenwoordige vorm van haber: hay un autobús = “er is een bus” en hay dos opciones = “er zijn twee opties”. De vorm verandert hier niet voor enkelvoud of meervoud. otro betekent hier “nog een andere”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en staat in het mannelijk enkelvoud; dat past bij het eerder genoemde mannelijke zelfstandig naamwoord autobús. Vergelijk: otra opción = “een andere optie”, met de vrouwelijke vorm otra. esa betekent “die” en staat hier in het vrouwelijk enkelvoud. Het hoort bij opción; het wijst in deze zin naar die optie, zonder dat het zelfstandig naamwoord opnieuw genoemd hoeft te worden. De vormen zijn onder andere ese (mannelijk enkelvoud), esa (vrouwelijk enkelvoud), esos en esas (meervoud). opción betekent “optie” of “mogelijkheid”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit esa opción. Voorbeeld: Esta opción es rápida. — “Deze optie is snel.” tarda is de derde persoon enkelvoud van tardar, hier in de tegenwoordige tijd. In esa opción tarda is esa opción het onderwerp. Tardar kan aangeven hoeveel tijd iets nodig heeft: El viaje tarda una hora. — “De reis duurt een uur.” más betekent “meer” en maakt hier een vergelijking: tarda más = “duurt langer”. Het vergelijkt de benodigde tijd met die van de andere optie of bus die al ter sprake is. De bijbehorende tegenhanger is menos: Esta ruta tarda menos. — “Deze route duurt korter.” Samen betekent Sí, hay otro: “Ja, er is nog een andere.” Het eerder genoemde zelfstandig naamwoord wordt daarbij niet herhaald; otro verwijst in deze context naar nog een bus. Pero esa opción tarda más betekent: “maar die optie duurt langer.” Pero markeert het contrast: de optie bestaat wel, maar heeft een langere duur. De volledige zin is dus: “Ja, er is nog een andere, maar die optie duurt langer.”

8. Me quedaré aquí esperando este autobús.

   Ik blijf hier op deze bus wachten.

   Me quedaré

   ik zal blijven

   aquí

   hier

   esperando

   wachtend

   este

   deze

   autobús

   bus

   Uitgebreide uitleg

   Me quedaré: dit is quedarse in de toekomende tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik zal blijven”. Het voornaamwoord me hoort bij de wederkerende vorm quedarse; quedar kan andere betekenissen hebben, terwijl quedarse hier “blijven” betekent. De uitgang -é markeert hier de eerste persoon enkelvoud in de futuro. Voorbeeld: Me quedaré en casa. — “Ik zal thuisblijven.” aquí: dit bijwoord betekent “hier” en geeft de plaats aan waar de spreker zal blijven. Het verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Quédate aquí. — “Blijf hier.” esperando: dit is het gerundium van esperar (“wachten” of “verwachten”). In deze zin beschrijft het een handeling die tegelijk met het blijven plaatsvindt: de spreker blijft terwijl die op de bus wacht. Voorbeeld: Estoy esperando el tren. — “Ik wacht op de trein.” este: dit aanwijzend woord is mannelijk enkelvoud. Het stemt overeen met het zelfstandige naamwoord autobús, dat hier mannelijk enkelvoud is. este betekent “deze” en verwijst in deze zin naar een bepaalde bus. Voorbeeld: este tren — “deze trein”. autobús: dit zelfstandig naamwoord betekent “bus”. Het is mannelijk; daarom staat het in deze zin samen met het aanwijzende woord este in de mannelijke enkelvoudsvorm. In andere contexten kan een mannelijk zelfstandig naamwoord bijvoorbeeld met het lidwoord el voorkomen. Een veelgebruikt meervoud is autobuses: “bussen”. Samen vormen de delen: Me quedaré aquí = “Ik zal hier blijven”, en esperando este autobús = “wachtend op deze bus”. De volledige betekenis is: “Ik blijf hier op deze bus wachten.” De Spaanse futuro in me quedaré kan hier, net als in de vertaling, een voornemen of beslissing voor de toekomst uitdrukken.

9. Probablemente sea lo mejor si puedes esperar.

   Dat is waarschijnlijk het beste als je kunt wachten.

   Probablemente

   waarschijnlijk

   sea

   is

   lo mejor

   het beste

   si

   als

   puedes

   kunt

   esperar

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Probablemente betekent hier “waarschijnlijk” en drukt een inschatting uit, geen zekerheid. Het staat bij de hele bewering: de spreker beoordeelt iets als vermoedelijk het beste. sea is de vorm van ser in de tegenwoordige conjunctief, derde persoon enkelvoud. In deze zin past die vorm bij de niet-zekere beoordeling na probablemente. De basisvorm is ser; vergelijk Es lo mejor — “Het is het beste”, met een directere vaststelling. lo mejor betekent hier “het beste”. Lo is het onzijdige Spaanse lidwoord; met een bijvoeglijk naamwoord maakt het een algemene eigenschap of mogelijkheid tot een zelfstandig gebruikte uitdrukking. Mejor is de vergelijkende vorm van bueno en betekent in lo mejor “beste”. El mejor wordt gebruikt bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, terwijl lo mejor juist geen genoemd zelfstandig naamwoord heeft. si leidt de voorwaarde in: als. Het verbindt de beoordeling met de voorwaarde die volgt. puedes is de tegenwoordige tijd van poder voor tú: “je kunt” of “je bent in staat”. De stam verandert hier van pod- in pued-, met de uitgang -es. Na poder staat doorgaans een infinitief: puedes esperar — “je kunt wachten”. esperar is de infinitief “wachten”. Het kan ook “hopen” betekenen, maar in deze zin past door de betekenis en de context “wachten”. Voorbeeld: Puedo esperar aquí. — “Ik kan hier wachten.” Samen vormen si puedes esperar en de voorafgaande beoordeling één voorwaardelijke structuur: iets is waarschijnlijk de beste optie als je kunt wachten. De hele zin betekent: “Dat is waarschijnlijk het beste als je kunt wachten.”