Van perron veranderen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Has oído el anuncio hace un momento?

   Heb je de omroep net gehoord?

   Has

   heb je

   oído

   gehoord

   anuncio

   aankondiging; bericht

   hace un momento

   net; zojuist

   Uitgebreide uitleg

   Has is hier de vorm van haber voor de tweede persoon enkelvoud: “je hebt”. Met een voltooid deelwoord vormt haber de Spaanse voltooide tegenwoordige tijd: he oído = “ik heb gehoord”, has oído = “je hebt gehoord”, ha oído = “hij/zij heeft gehoord”. oído is het voltooid deelwoord van oír (“horen”): oír → oído. Het accentteken laat zien dat de klinkers in o-í-do in afzonderlijke lettergrepen worden uitgesproken. In deze combinatie betekent het “gehoord”. Het voltooid deelwoord verandert in deze constructie niet mee met de persoon: he oído, has oído, ha oído. Voorbeeld: ¿Has visto el tren? — “Heb je de trein gezien?” anuncio is hier een “aankondiging” of “bericht”, in deze context een omroepbericht. Het zelfstandig naamwoord staat met het bepaalde lidwoord el: el anuncio. El stemt hier overeen met het mannelijke enkelvoud van anuncio; het woord kan in andere contexten ook “advertentie” betekenen. hace un momento is een tijdsbepaling met de betekenis “net” of “zojuist”. Het verwijst naar een moment kort vóór nu. Hetzelfde patroon kan een andere verstreken tijd noemen: hace dos horas — “twee uur geleden”. De volledige vraag combineert has oído (“heb je gehoord”), het lijdend voorwerp el anuncio (“de aankondiging/het bericht”) en de tijdsbepaling hace un momento (“net”). Daarom betekent ¿Has oído el anuncio hace un momento?: “Heb je de omroep net gehoord?”

2. El tren sale de otro andén.

   De trein vertrekt vanaf een ander perron.

   tren

   trein

   sale

   vertrekt

   otro

   ander

   andén

   perron

   Uitgebreide uitleg

   tren betekent hier “trein”. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: el tren. Het meervoud is trenes. Voorbeeld: El tren llega tarde. — “De trein komt laat aan.” sale is hier de derde persoon enkelvoud van salir en betekent “vertrekt”. De tegenwoordige tijd kan in het Spaans, net als hier, een geplande of actuele gebeurtenis uitdrukken. Salir kan afhankelijk van de context ook “naar buiten gaan” of “weggaan” betekenen. Voorbeeld: El autobús sale a las ocho. — “De bus vertrekt om acht uur.” otro betekent hier “ander”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en stemt af met andén: mannelijk enkelvoud. De vormen zijn otro (mannelijk enkelvoud), otra (vrouwelijk enkelvoud), otros (mannelijk meervoud) en otras (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Necesitamos otra entrada. — “We hebben een andere ingang nodig.” andén betekent “perron”. Dit is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el andén, met het meervoud andenes. Het accentteken in andén hoort bij de spelling van het enkelvoud; in andenes staat het accent niet meer. In El tren sale de otro andén betekent de otro andén “vanaf een ander perron”: de geeft hier het vertrekpunt aan. Samen vormen El tren (“de trein”) en sale (“vertrekt”) de hoofdmededeling. Het volledige vaste zinnetje betekent dus: “De trein vertrekt vanaf een ander perron.”

3. En el panel pone que debemos usar el otro andén.

   Op het bord staat dat we het andere perron moeten gebruiken.

   En el panel

   op het bord

   pone

   staat

   debemos

   moeten

   usar

   gebruiken

   otro

   ander

   andén

   perron

   Uitgebreide uitleg

   En el panel betekent hier dat de informatie op een bord of display staat. En drukt de plaats uit; el is het bepaalde lidwoord bij het mannelijke enkelvoud panel. Voorbeeld: La información está en el panel. — De informatie staat op het bord. pone komt van poner en is hier de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. In de constructie pone que... wordt weergegeven wat een bord, scherm of andere bron vermeldt; in deze zin vertaal je dat natuurlijk als “er staat dat”. Het onderwerp van de Spaanse werkwoordsvorm is enkelvoudig. Voorbeeld: El cartel pone que la entrada está cerrada. — Op het bord staat dat de ingang gesloten is. debemos komt van deber en is de eerste persoon meervoud van de tegenwoordige tijd: nosotros/nosotras debemos. Met een infinitief erna drukt het uit wat “wij” moeten of dienen te doen. De vorm verwijst dus naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Voorbeeld: Debemos esperar aquí. — We moeten hier wachten. usar is de infinitief “gebruiken”. Na debemos blijft het werkwoord in de infinitief: debemos usar = “we moeten gebruiken”. Voorbeeld: Debemos usar la entrada principal. — We moeten de hoofdingang gebruiken. otro betekent hier “het andere”. Het is een bijvoeglijk woord dat vóór het zelfstandig naamwoord staat en overeenkomt met andén, dat mannelijk en enkelvoud is. De vormen zijn bijvoorbeeld otro bij een mannelijk enkelvoudig woord en otra bij een vrouwelijk enkelvoudig woord: otro tren, otra puerta. In el otro andén maakt el samen met otro de bedoelde andere optie binnen de situatie duidelijk. andén betekent “perron”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het accent op de laatste lettergreep hoort bij de vaste spelling. Het meervoud is andenes, zonder accentteken. Voorbeeld: El tren llega al andén dos. — De trein komt aan op perron twee. Samen bestaat de zin uit de plaatsbepaling En el panel, de mededeling pone que en de inhoud daarvan: debemos usar el otro andén. De betekenis is dus: op het bord staat dat wij het andere perron moeten gebruiken. De twee infinitiefconstructies maken de verhouding helder: pone geeft de informatie weer, terwijl debemos usar de noodzakelijke handeling binnen die informatie uitdrukt.

4. Entonces debemos seguir las señales ahora.

   Dan moeten we nu de borden volgen.

   Entonces

   dan

   debemos

   moeten

   seguir

   volgen

   las señales

   de borden

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “dus”: het verbindt deze conclusie met wat eerder is gezegd. Het kan ook aan het begin van een zin staan om een gevolg aan te kondigen. debemos is de vorm van deber voor nosotros/nosotras in de tegenwoordige tijd. In deze zin drukt deber + infinitief een verplichting uit: “we moeten”. De uitgang -mos laat hier de eerste persoon meervoud zien. Bijvoorbeeld: Debemos esperar. — “We moeten wachten.” seguir is een infinitief en betekent hier “volgen”. Na deber blijft het volgende werkwoord in de infinitief: debemos seguir = “we moeten volgen”. Seguir kan ook in andere contexten “doorgaan” betekenen, maar hier gaat het om het volgen van de signalen. las señales betekent “de borden” in de vaste vertaling. Señal is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; las en de meervoudsvorm señales passen daarbij. Het meervoud wordt hier gevormd met -es: señal → señales. Bijvoorbeeld: Sigue las señales. — “Volg de borden.” ahora betekent “nu” en bepaalt wanneer de handeling plaatsvindt. Het verandert niet mee met persoon of aantal. Samen vormen de delen: Entonces (“dan/dus”) + debemos seguir (“moeten we volgen”) + las señales (“de borden”) + ahora (“nu”). De volledige betekenis is: “Dan moeten we nu de borden volgen.”

5. ¿Tenemos tiempo suficiente para llegar allí?

   Hebben we genoeg tijd om daar te komen?

   Tenemos

   we hebben

   tiempo

   tijd

   suficiente

   voldoende

   llegar

   aankomen

   allí

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Tenemos komt van tener («hebben»). Tenemos is de tegenwoordige tijd voor nosotros/nosotras: «wij hebben». Het onderwerp «wij» zit al in de werkwoordsvorm; een apart voornaamwoord is daarom niet nodig. Vergelijk: tenemos = wij hebben, tienen = zij hebben of jullie/u hebben in de meervoudsvorm (ellos/ellas/ustedes). De enkelvoudige beleefdheidsvorm usted gebruikt tiene. Tiempo betekent hier «tijd». Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin gaat het om de beschikbare tijd om iets te doen, niet om het weer; dat laatste wordt in het Spaans ook tiempo genoemd, maar de context bepaalt de betekenis. Suficiente betekent «voldoende» of «genoeg». Het beschrijft hier tiempo en blijft in deze vorm gelijk voor mannelijk en vrouwelijk; het verandert wel in aantal: suficiente tegenover suficientes. De combinatie tiempo suficiente betekent «voldoende tijd». Llegar is de infinitief van «aankomen» of «ergens komen». Na para staat hier de infinitief: para llegar = «om aan te komen / om te komen». Een bruikbaar patroon is para + infinitief, bijvoorbeeld: Estudio para aprender. — «Ik studeer om te leren.» Allí is een plaatsbijwoord en betekent «daar», met verwijzing naar een plaats die in deze zin niet nader wordt benoemd. Het krijgt geen meervoud of grammaticaal geslacht. Aquí betekent daarentegen «hier». Samen vormen de delen de vraag ¿Tenemos tiempo suficiente para llegar allí?: tenemos tiempo suficiente = «we hebben voldoende tijd», en para llegar allí = «om daar te komen». De volledige betekenis is dus: «Hebben we genoeg tijd om daar te komen?»

6. Sí, tenemos tiempo si salimos ahora.

   Ja, we hebben genoeg tijd als we nu vertrekken.

   Sí

   ja

   tenemos

   we hebben

   tiempo

   tijd

   salimos

   we vertrekken

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Sí betekent hier “ja” en bevestigt de vraag uit de vorige zin. Het accent onderscheidt dit bevestigende woord van si zonder accent, dat “als” betekent. tenemos is de vorm van tener voor de eerste persoon meervoud in de tegenwoordige tijd: tenemos = “wij hebben”. Het onderwerp “wij” zit al in de werkwoordsvorm; een apart nosotros is daarom niet nodig. Voorbeeld: Tenemos un billete. — “We hebben een kaartje.” tiempo is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “tijd”. In tener tiempo vormt het samen met tener de veelgebruikte uitdrukking “tijd hebben”. In deze zin verwijst het, in overeenstemming met de vertaling, naar voldoende beschikbare tijd; tiempo betekent in andere contexten ook “weer” of “tijd/periode”. salimos is de vorm van salir voor de eerste persoon meervoud. Hier staat hij in de tegenwoordige tijd met de betekenis “wij vertrekken” of “wij gaan weg”. Na si gebruikt Spaans voor zo’n reële voorwaarde de tegenwoordige tijd: si salimos = “als we vertrekken”. Voorbeeld: Salimos a las ocho. — “We vertrekken om acht uur.” ahora betekent “nu” en bepaalt het tijdstip van salimos. De combinatie si salimos ahora betekent “als we nu vertrekken”. Het voorwaardelijke deel staat na de hoofdzin: tenemos tiempo + si salimos ahora. Samen betekent de hele uiting: “Ja, we hebben genoeg tijd als we nu vertrekken.” De zin stelt dus een voorwaarde voor de beschikbare tijd: vertrekken op dit moment maakt dat er genoeg tijd is.

7. Tendré listo mi billete.

   Ik houd mijn kaartje klaar.

   Tendré

   ik zal hebben

   listo

   klaar

   billete

   kaartje

   Uitgebreide uitleg

   Tendré is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van tener (“hebben”): tener → tendré. In deze zin betekent het dat de spreker het kaartje klaar zal hebben. Voorbeeld: Mañana tendré todo preparado. — “Morgen zal ik alles voorbereid hebben.” listo is hier een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “klaar”. Het staat in het mannelijk enkelvoud en stemt overeen met het mannelijke enkelvoud billete; juist het bijvoeglijk naamwoord draagt deze vorm. Bij een vrouwelijk enkelvoud staat bijvoorbeeld lista: La mochila está lista. — “De rugzak is klaar.” billete is hier een zelfstandig naamwoord voor een kaartje of ticket. Het meervoud is billetes. In deze zin wordt het nader bepaald door mi (“mijn”), dat het kaartje aan de spreker koppelt. Voorbeeld: Necesito mi billete. — “Ik heb mijn kaartje nodig.” Samen vormt Tendré listo mi billete het herbruikbare patroon tener + bijvoeglijk naamwoord + mi + zelfstandig naamwoord: de spreker zal het eigen kaartje in een klaargemaakte toestand hebben. Daarom is de volledige betekenis: “Ik houd mijn kaartje klaar.”

8. Tenlo a mano; el personal puede comprobarlo antes de que subamos.

   Houd het bij de hand; medewerkers kunnen het controleren voordat we instappen.

   Tenlo

   Houd het

   a mano

   bij de hand

   el personal

   het personeel

   puede

   kan

   comprobarlo

   het controleren

   antes de que

   voordat

   subamos

   we instappen

   Uitgebreide uitleg

   Tenlo is een bevel aan één persoon met de vorm ten van tener (tú) plus het enclitische voornaamwoord lo. Tener betekent hier “houden” en lo verwijst, volgens de vaste vertaling, naar het eerder genoemde kaartje of ticket. Bij een bevestigend bevel wordt het voornaamwoord aan de werkwoordsvorm vastgeschreven: Tenlo a mano = “Houd het bij de hand”. Een voorbeeld: Tenla a mano = “Houd haar/het vrouwelijke voorwerp bij de hand”; la moet dan naar een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp verwijzen. a mano is een vaste uitdrukking voor iets binnen handbereik of direct beschikbaar houden. Ze betekent hier niet letterlijk een afzonderlijke handeling met een hand. Voorbeeld: Tengo el documento a mano = “Ik heb het document bij de hand.” el personal is een enkelvoudige collectieve zelfstandige naamwoordgroep: “het personeel” of “de medewerkers”. Het lidwoord en de vorm van het werkwoord zijn hier enkelvoudig: el personal puede, niet pueden. De vertaling maakt duidelijk dat het om medewerkers gaat, zonder een specifiek aantal vast te leggen. puede is de derde persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd. poder + infinitief drukt mogelijkheid of bevoegdheid uit: puede comprobarlo = “kan het controleren”. Vergelijk pueden comprobarlo wanneer het onderwerp meervoudig is. comprobarlo bestaat uit het infinitief comprobar (“controleren, nakijken”) plus lo, dat hetzelfde onzijdig weergegeven enkelvoudige lijdend voorwerp aanduidt als in Tenlo. Het voornaamwoord is hier aan een infinitief vastgeschreven. Voorbeeld: Puedo comprobarlo = “Ik kan het controleren.” antes de que leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. Na deze uitdrukking staat in deze zin een subjunctieve vorm, omdat de gebeurtenis nog moet plaatsvinden ten opzichte van het controleren. Het is een verbindingspatroon; antes de zonder que wordt bijvoorbeeld gevolgd door een zelfstandig naamwoord of infinitief: antes de salir = “voordat ik vertrek”. subamos is de eerste persoon meervoud van subir in de tegenwoordige subjunctief: “we instappen”. In deze context verwijst subir naar instappen of aan boord gaan, niet noodzakelijk naar letterlijk omhooggaan. De vorm bevat dus de spreker samen met minstens één andere persoon. Voorbeeld: Esperan antes de que subamos = “Ze wachten voordat we instappen.” Samen betekent Tenlo a mano “Houd het bij de hand”. El personal puede comprobarlo zegt dat de medewerkers het kunnen controleren. Antes de que subamos plaatst dat controleren vóór het moment waarop wij instappen. De volledige betekenis is daarom: “Houd het bij de hand; medewerkers kunnen het controleren voordat we instappen.”