Waardevolle spullen veilig houden op een drukke markt | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Este mercado está más lleno de gente de lo que esperaba.

   Deze markt is drukker dan ik had verwacht.

   Este

   deze

   mercado

   markt

   está

   is

   más lleno

   voller; drukker

   de gente

   van mensen

   de lo que

   dan wat

   esperaba

   ik verwachtte

   Uitgebreide uitleg

   Este verwijst naar een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord dat hier als onderwerp wordt aangewezen. Het stemt af op mercado: este mercado = deze markt. Voor een vrouwelijk enkelvoud staat bijvoorbeeld esta. Mercado betekent markt. Het meervoud is mercados. Voorbeeld: El mercado abre temprano. = De markt gaat vroeg open. Está is de vorm van estar voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Hier beschrijft estar de huidige toestand van de markt: die is op dit moment vol. Het accent hoort bij de geschreven vorm. Voorbeeld: La tienda está llena. = De winkel is vol. Más lleno is de vergrotende trap van lleno (vol): más lleno = voller. Lleno is het bijvoeglijk naamwoord en stemt hier af op het mannelijke enkelvoud mercado; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord zou je bijvoorbeeld más llena gebruiken. In deze zin gaat lleno de gente inhoudelijk over drukte: voller van mensen, dus drukker. De gente specificeert waarvan de markt vol is: van mensen. Gente is een verzamelnaam die grammaticaal enkelvoud is, ook al verwijst zij naar meerdere personen. Voorbeeld: Hay mucha gente aquí. = Er zijn hier veel mensen. De lo que leidt na een vergelijking de maatstaf in: dan wat ... De combinatie vergelijkt de feitelijke toestand met wat iemand verwachtte. Lo is hier een onzijdig element dat niet naar een bepaald mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord verwijst; het maakt van de daaropvolgende inhoud een algemene maatstaf. Esperaba komt van esperar (verwachten) en is de eerste persoon enkelvoud in de onvoltooid verleden tijd: het impliciete onderwerp is yo. De vorm plaatst het verwachten in een vroegere achtergrond ten opzichte van het moment waarop de markt wordt beoordeeld. Voorbeeld: Esperaba más. = Ik verwachtte meer. Samen betekent Este mercado está más lleno de gente de lo que esperaba: deze markt is voller van mensen dan ik verwachtte, oftewel volgens de vaste vertaling: deze markt is drukker dan ik had verwacht. De vergelijking bestaat uit de feitelijke toestand (está más lleno de gente) en de vroegere verwachting (esperaba). De zin is neutraal en bruikbaar om een waargenomen situatie met een eerdere verwachting te vergelijken.

2. Guarda tus objetos de valor en el bolsillo delantero.

   Houd je waardevolle spullen in het voorvak.

   Guarda

   bewaar

   tus

   je/jouw

   objetos de valor

   waardevolle spullen

   bolsillo

   zak

   delantero

   voorste

   Uitgebreide uitleg

   Guarda is hier een bevestigend bevel aan één persoon met tú: “bewaar”. Het komt van guardar (“bewaren”, ook “opbergen”). De vorm guarda kan buiten een bevel ook een vorm van de tegenwoordige tijd zijn, maar hier maakt de positie aan het begin en de betekenis van de zin het een opdracht. Voorbeeld: Guarda la llave aquí. — “Bewaar de sleutel hier.” Tus betekent “je/jouw” en staat vóór objetos om bezit aan te geven. Deze vorm hoort bij een meervoudig zelfstandig naamwoord; bij één zelfstandig naamwoord staat doorgaans tu, bijvoorbeeld tu bolso — “je tas”. Het bezittelijke woord past hier dus bij het aantal van het bezetene, niet bij het aantal van de eigenaar. Objetos de valor betekent hier “waardevolle spullen”. Het hoofdwoord objetos is het meervoud van objeto (“voorwerp”); de valor specificeert dat het om voorwerpen met waarde gaat. Objeto kan ook een enkel concreet voorwerp aanduiden: un objeto de valor — “een waardevol voorwerp”. Bolsillo betekent “zak” of “vak”, vooral een zak in een kledingstuk of tas. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el bolsillo, meervoud los bolsillos. In deze zin staat het na en: en el bolsillo betekent “in de zak/het vak”. Delantero betekent hier “voorste” en beschrijft bolsillo. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord; daarom staat er delantero bij het mannelijke enkelvoud bolsillo. De vrouwelijke vorm is delantera, bijvoorbeeld la parte delantera — “het voorste gedeelte”. Samen vormen de delen de opdracht Guarda tus objetos de valor en el bolsillo delantero.: “Houd/bewaar je waardevolle spullen in het voorvak.” Guarda geeft de opdracht, tus objetos de valor benoemt wat opgeborgen moet worden, en en el bolsillo delantero geeft de plaats aan.

3. ¿Debo cerrar bien la cremallera de mi bolso?

   Zal ik mijn tas helemaal dichtritsen?

   Debo

   moet ik

   cerrar

   sluiten; dichtdoen

   bien

   goed; helemaal

   cremallera

   rits

   bolso

   tas

   Uitgebreide uitleg

   Debo is de eerste persoon enkelvoud van deber in de tegenwoordige tijd: debo = “ik moet”. In deze vraag vraagt de spreker of het nodig of gewenst is dat die persoon iets doet. Vergelijk: debes = “je moet” en debe = “hij/zij/u moet”. Cerrar is de infinitief “sluiten” of “dichtdoen”. Na deber blijft het volgende werkwoord in de infinitief: Debo cerrar = “ik moet dichtdoen”. De infinitief noemt de handeling zonder zelf persoon of getal aan te geven; debo draagt hier de persoonsvorm. Bien is een bijwoord. Bij cerrar geeft het hier aan dat de sluiting goed en volledig moet gebeuren: “goed” of, in deze context, “helemaal”. Het beschrijft dus de manier of het resultaat van het dichtdoen, niet de rits zelf. Cremallera is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor “rits”. Het bepaalde lidwoord is daarom la: la cremallera. Een bruikbaar voorbeeld is La cremallera está abierta — “De rits is open.” Bolso is een mannelijk zelfstandig naamwoord voor “tas”. In mi bolso betekent mi “mijn”; het bezittelijk woord verandert hier niet mee met het geslacht van het zelfstandig naamwoord. Het zelfstandig naamwoord blijft bolso in het enkelvoud; het meervoud is bolsos. Samen vormt ¿Debo cerrar bien la cremallera de mi bolso? de vraag: “Zal ik de rits van mijn tas helemaal dichtdoen?” de mi bolso geeft aan van welke tas de rits is. De volgende formulering Cierra bien la cremallera gebruikt dezelfde combinatie als een aansporing: “Doe de rits goed/helemaal dicht.”

4. Cierra bien la cremallera y sujétalo delante de ti.

   Rits je tas helemaal dicht en houd hem voor je.

   Cierra

   doe dicht

   bien

   goed; naar behoren

   la cremallera

   de rits

   sujétalo

   houd hem vast

   delante de ti

   voor je

   Uitgebreide uitleg

   Cierra is de bevestigende gebiedende wijs van cerrar voor tú (één aangesproken persoon): “doe dicht” of “sluit”. De vorm voor usted is cierre, dus die twee vormen spreken verschillende personen aan. Bien is een bijwoord. In cerrar bien geeft het aan dat het sluiten goed of naar behoren moet gebeuren. In deze zin past dat bij de bedoelde betekenis “helemaal dicht”; bien betekent in andere zinnen ook gewoon “goed”. La cremallera betekent “de rits”. Cremallera is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat er la. Een bruikbaar patroon is cerrar + la cremallera: “de rits sluiten”. Voorbeeld: Cierra la puerta. — “Doe de deur dicht.” Sujétalo bestaat uit de gebiedende wijs sujeta van sujetar (“vasthouden”) plus het eraan vastgeschreven lijdendvoorwerpsvoornaamwoord lo (“hem/het”). Sujeta is opnieuw een opdracht aan één persoon met tú; sujete hoort bij usted. Lo is mannelijk enkelvoud en verwijst hier naar de tas, zoals de vaste vertaling en mi bolso in de vorige zin ondersteunen. Het verwijst dus niet naar de vrouwelijke cremallera. Het accent in sujétalo bewaart de klemtoon wanneer lo aan de gebiedende wijs wordt toegevoegd. Delante de ti betekent “voor je”. Delante de geeft een plaats vóór iets of iemand aan, en ti is de vorm van tú na een voorzetsel. Vergelijk: delante de mí — “voor mij”. Samen vormen Cierra bien la cremallera en sujétalo delante de ti twee opdrachten aan dezelfde aangesproken persoon: “Rits je tas helemaal dicht en houd hem voor je.” De gebiedende wijs staat in beide werkwoorden in de tú-vorm. Lo verwijst in het tweede deel naar het mannelijke enkelvoudige woord bolso (“tas”) uit de voorafgaande zin en correspondeert met het “hem” in de vaste vertaling.

5. Mi teléfono está en el bolsillo interior.

   Mijn telefoon zit in het binnenvak.

   teléfono

   telefoon

   está

   zit; bevindt zich

   bolsillo

   zak; vak

   interior

   binnenste; binnen-

   Uitgebreide uitleg

   teléfono betekent hier “telefoon”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el teléfono (enkelvoud), los teléfonos (meervoud). Voorbeeld: El teléfono está aquí. — “De telefoon is hier.” está is de vorm van estar voor de derde persoon enkelvoud. In deze zin geeft estar de plaats van iets aan; daarom past “zit” of “bevindt zich” hier beter dan een werkwoord voor bezit. Voorbeeld: La llave está en el bolso. — “De sleutel zit in de tas.” bolsillo betekent “zak” of, in deze context, “vak”. Het is mannelijk: el bolsillo; het meervoud is los bolsillos. Voorbeeld: El documento está en el bolsillo. — “Het document zit in het vak.” interior beschrijft bolsillo en betekent hier “binnenste” of “binnen-”. Het staat na het zelfstandig naamwoord. De vorm markeert hier het enkelvoud, maar niet het geslacht: voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud blijft het interior; in het meervoud wordt het interiores. Daarom staat hier el bolsillo interior. De tegenovergestelde aanduiding is exterior: el bolsillo exterior — “het buitenvak”. Samen vormen Mi teléfono (“mijn telefoon”), está en (“zit in / bevindt zich in”) en el bolsillo interior (“het binnenvak”) de betekenis: “Mijn telefoon zit in het binnenvak.”

6. Ahí está más seguro que en el bolsillo exterior.

   Daar is hij veiliger dan in het buitenvak.

   Ahí

   daar

   está

   is / bevindt zich

   más seguro

   veiliger

   bolsillo

   zakje / vak

   exterior

   buitenste

   Uitgebreide uitleg

   Ahí betekent hier “daar” en verwijst naar de bedoelde plaats. Het is een plaatsaanduiding; vergelijk aquí (“hier”) voor een plaats bij de spreker. Está is de vorm van estar voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Hier beschrijft estar waar iets zich bevindt: de telefoon is daar. Voor een blijvende eigenschap wordt vaak ser gebruikt, maar voor plaats en toestand is estar de relevante keuze. Más seguro betekent hier “veiliger”. Seguro is een bijvoeglijk naamwoord; más seguro is de vergrotende trap met más (“meer”). De vorm seguro is mannelijk enkelvoud en stemt hier overeen met de bedoelde telefoon. De gewone trap is seguro, de vergrotende trap más seguro; het tegenovergestelde is menos seguro (“minder veilig”). Voorbeeld: Este lugar es más seguro. — “Deze plaats is veiliger.” Bolsillo betekent “zak” of, bij een tas, kledingstuk of vergelijkbaar voorwerp, “vak”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el bolsillo. Het meervoud is los bolsillos. In deze zin gaat het om een vak. Exterior betekent “buitenste” of “aan de buitenkant”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat hier na bolsillo staat en daarmee overeenstemt in mannelijk enkelvoud: el bolsillo exterior. Het vrouwelijke enkelvoud is exterior en het meervoud is exteriores; deze vorm verandert dus niet voor mannelijk en vrouwelijk in het enkelvoud, maar wel in het meervoud. De vergelijking gebruikt más ... que: más seguro que betekent “veiliger dan”. En el bolsillo exterior geeft de plaats waarmee vergeleken wordt: “in het buitenvak”. Samen betekent Ahí está más seguro que en el bolsillo exterior dus: “Daar is hij veiliger dan in het buitenvak.”

7. Tendré cuidado mientras caminamos.

   Ik zal voorzichtig zijn terwijl we lopen.

   Tendré cuidado

   voorzichtig zijn

   mientras

   terwijl

   caminamos

   we lopen

   Uitgebreide uitleg

   Tendré cuidado betekent hier dat de spreker in de toekomst voorzichtig zal zijn. Tendré is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van tener (“hebben”): tendré = “ik zal hebben”. In de vaste uitdrukking tener cuidado betekent dit niet letterlijk bezit, maar “voorzichtig zijn” of “oppassen”. Voorbeeld: Tendré cuidado. — “Ik zal voorzichtig zijn.” mientras verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden: “terwijl”. Het geeft hier dus de tijdsrelatie aan tussen voorzichtig zijn en lopen. Voorbeeld: Escucho música mientras trabajo. — “Ik luister naar muziek terwijl ik werk.” caminamos betekent hier “we lopen”. Het is de eerste persoon meervoud van caminar in de tegenwoordige tijd: caminamos = “wij lopen”. De vorm kan in andere contexten ook “wij wandelden” betekenen, maar hier past door mientras en de vaste vertaling de gelijktijdige lezing “terwijl we lopen”. Voorbeeld: Caminamos juntos. — “We lopen samen.” Samen vormen de delen: Tendré cuidado + mientras caminamos: “Ik zal voorzichtig zijn terwijl we lopen.” De toekomstige handeling uit Tendré cuidado geldt tijdens de activiteit die door mientras caminamos wordt beschreven.

8. Quédate cerca para que no nos separemos.

   Blijf dicht bij me, zodat we niet van elkaar gescheiden raken.

   Quédate

   blijf

   cerca

   dichtbij

   para que

   zodat

   nos separemos

   we van elkaar gescheiden raken

   Uitgebreide uitleg

   Quédate betekent hier “blijf”. Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (enkelvoud) van quedarse (“blijven”): de vorm quédate bevat het wederkerende voornaamwoord te. Het accent blijft staan om de oorspronkelijke klemtoon te behouden. Voor een beleefde enkelvoudige aanspraak gebruik je niet deze vorm maar bijvoorbeeld quédese. Voorbeeld: Quédate aquí. — “Blijf hier.” cerca betekent “dichtbij” en geeft de plaats of afstand aan. In deze zin staat het na quédate en bepaalt het waar de aangesprokene moet blijven. Voorbeeld: La estación está cerca. — “Het station is dichtbij.” para que leidt hier een doelzin in: “zodat” of “opdat”. Na para que staat in het Spaans doorgaans de aanvoegende wijs, omdat het om een beoogd doel gaat. Het is dus een herbruikbaar patroon: para que + subjuntivo. nos separemos betekent hier “we van elkaar gescheiden raken”. Separemos is de wij-vorm van de tegenwoordige aanvoegende wijs van separar; het wederkerende voornaamwoord nos hoort erbij in separarse. In deze context geeft nos de betrokken groep aan, en de vaste vertaling maakt de wederzijdse betekenis “van elkaar” duidelijk. Voorbeeld: Caminemos juntos para que no nos separemos. — “Laten we samen lopen, zodat we niet van elkaar gescheiden raken.” De volledige opbouw is: Quédate cerca (“blijf dichtbij”) + para que no nos separemos (“zodat we niet van elkaar gescheiden raken”). No maakt de tweede handeling negatief. Samen is de betekenis: “Blijf dicht bij me, zodat we niet van elkaar gescheiden raken.”