Een korte koffiepauze nemen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Estoy perdiendo la concentración.

   Ik verlies mijn concentratie.

   Estoy perdiendo

   ik ben aan het verliezen

   concentración

   concentratie

   Uitgebreide uitleg

   Estoy perdiendo bestaat uit estoy, de tegenwoordige- tijdsvorm van estar voor de eerste persoon enkelvoud, plus perdiendo, het gerundium van perder (verliezen). Samen geeft dit een handeling weer die nu aan de gang is: “ik ben aan het verliezen”. Het onderwerp is hier dus “ik”. De constructie estar + gerundium is een herbruikbaar patroon voor een lopende handeling, bijvoorbeeld: Estoy leyendo. — “Ik ben aan het lezen.” Bij perder verandert de klinker in het gerundium: perder → perdiendo. Dit is de vorm die in deze constructie nodig is; estoy alleen betekent niet “verliezen”. concentración betekent hier “concentratie”. Het is een zelfstandig naamwoord; het accent op de ó hoort bij de spelling. In het Spaans is het vrouwelijk, zoals ook blijkt uit het voorafgaande la: la concentración. Een nuttig meervoud is las concentraciones — “de concentraties”. De delen vormen samen Estoy perdiendo la concentración.: “Ik verlies mijn concentratie.” De combinatie van estoy perdiendo met la concentración maakt duidelijk dat de spreker op dat moment concentratie verliest.

2. Vamos a salir un momento a tomar un café.

   Laten we even weggaan en koffie halen.

   Vamos a

   laten we …

   salir

   weggaan

   momento

   moment

   tomar

   nemen

   café

   koffie

   Uitgebreide uitleg

   Vamos a vormt hier samen met een infinitief het herbruikbare patroon ir + a + infinitief. Vamos is de vorm van ir voor de eerste persoon meervoud (nosotros). In deze uiting maakt de combinatie een voorstel: “laten we …”. Bijvoorbeeld: Vamos a estudiar. — “Laten we studeren.” De infinitief erna noemt de voorgenomen actie. salir betekent hier “weggaan”. Het is een infinitief na a. Andere vormen zijn bijvoorbeeld salgo — “ik ga weg” en salimos — “wij gaan weg”. In Vamos a salir wordt de groep die weggaat grammaticaal door vamos als nosotros aangeduid. momento is een zelfstandig naamwoord voor een kort tijdsinterval. In un momento betekent het in deze uiting “even”. Un stelt hier niet noodzakelijk een exact aantal momenten vast. Bijvoorbeeld: Espera un momento. — “Wacht even.” tomar betekent als werkwoord onder meer “nemen”. In de combinatie tomar un café wordt het in de vaste vertaling opgevat als koffie halen. Het is hier een infinitief na het tweede a. Bijvoorbeeld: Voy a tomar el tren. — “Ik ga de trein nemen.” café betekent “koffie”. Het is een zelfstandig naamwoord; het accent op de laatste lettergreep hoort bij de spelling van dit woord. In un café gaat het om koffie als consumptie of bestelling. Bijvoorbeeld: Quiero un café. — “Ik wil koffie.” De delen worden van links naar rechts gecombineerd als Vamos a + salir + un momento + a tomar un café. Samen betekenen ze volgens de vaste vertaling: “Laten we even weggaan en koffie halen.” Het tweede a verbindt het weggaan met het doel of de daaropvolgende activiteit. De hele uiting is een gezamenlijk voorstel, niet een bewering dat de actie al is uitgevoerd.

3. Una pausa corta nos puede ayudar.

   Een korte pauze kan ons helpen.

   pausa

   pauze

   corta

   kort

   nos

   ons

   puede

   kan

   ayudar

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   pausa is hier een zelfstandig naamwoord voor een onderbreking of rustmoment. Het is vrouwelijk; daarom staat het lidwoord als una in de vrouwelijke enkelvoudsvorm. Voorbeeld: Necesito una pausa. — Ik heb een pauze nodig. corta beschrijft pausa. De vorm is vrouwelijk enkelvoud en stemt daarmee overeen met het zelfstandig naamwoord; de basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is corto. Het tegenovergestelde in deze betekenis is larga: una pausa larga betekent “een lange pauze”. In het Spaans staat dit bijvoeglijk naamwoord hier na het zelfstandig naamwoord. nos is een objectvorm van het persoonlijk voornaamwoord en betekent hier “ons”: de spreker(s) worden voorgesteld als degenen die hulp kunnen krijgen. De vorm nos verandert niet om enkelvoudig of meervoud van het werkwoord aan te geven; de context bepaalt wie met “ons” wordt bedoeld. Voorbeeld: El ejercicio nos ayuda. — De oefening helpt ons. puede is de tegenwoordige tijd van poder in de derde persoon enkelvoud. Hier drukt puede samen met een infinitief een mogelijkheid of vermogen uit: “kan helpen”. De derde persoon enkelvoud past bij una pausa, niet bij nos. Voorbeeld: El descanso puede esperar. — De rust kan wachten. ayudar is de infinitief “helpen”. Na puede blijft het werkwoord in de infinitief: puede ayudar, niet een tweede vervoegde vorm. Voorbeeld: Quiero ayudar. — Ik wil helpen. Samen vormt una pausa corta het onderwerp: een korte pauze. nos puede ayudar zegt dat die pauze ons kan helpen, en puede ayudar koppelt de mogelijkheid aan de handeling. De hele zin betekent dus: “Een korte pauze kan ons helpen.” In deze context sluit dat aan bij even weggaan voor koffie en daarna weer verdergaan met bewegen of zitten.

4. Podemos estirarnos antes de volver a sentarnos.

   We kunnen ons uitrekken voordat we weer gaan zitten.

   Podemos

   we kunnen

   estirarnos

   ons uitrekken

   antes de

   voordat

   volver a

   weer/opnieuw

   sentarnos

   gaan zitten

   Uitgebreide uitleg

   Podemos komt van poder en betekent hier “we kunnen”. Het is de tegenwoordige tijd, eerste persoon meervoud: de spreker samen met minstens één andere persoon. Vergelijk puedo = “ik kan” en podemos = “we kunnen”. Voorbeeld: Podemos esperar. — “We kunnen wachten.” Estirarnos betekent hier “ons uitrekken”. De vorm bestaat uit het infinitief estirar en het eraan vastgekoppelde wederkerende voornaamwoord nos. Voorbeeld: Necesitamos estirarnos. — “We moeten ons uitrekken.” Antes de geeft aan dat de volgende handeling eerder plaatsvindt: “voordat”. Voor een werkwoord volgt hier een infinitief: antes de + infinitief. Voorbeeld: Lávate las manos antes de comer. — “Was je handen voordat je eet.” Volver a vormt met een infinitief een constructie voor herhaling: “weer” of “opnieuw”. Hoewel volver op zichzelf vaak “terugkeren” betekent, markeert het in volver a + infinitief dat de handeling opnieuw gebeurt. Voorbeeld: Volvemos a trabajar. — “We gaan weer werken.” Sentarnos betekent hier “gaan zitten”. Het is de infinitief sentar met nos eraan vast; in deze wederkerende constructie hoort het bij sentarse, “gaan zitten”. Het element “weer” komt niet uit sentarnos, maar uit de voorafgaande constructie volver a. Voorbeeld: Vamos a sentarnos aquí. — “We gaan hier zitten.” Samen vormen de delen podemos estirarnos = “we kunnen ons uitrekken” en antes de volver a sentarnos = “voordat we weer gaan zitten”. De volledige betekenis is: “We kunnen ons uitrekken voordat we weer gaan zitten.” De zin drukt een mogelijkheid voor de groep uit; hij zegt niet dat het uitrekken al heeft plaatsgevonden.

5. ¿Volvemos al informe después del café?

   Zullen we na de koffie teruggaan naar het rapport?

   Volvemos

   we gaan terug

   al

   naar het

   informe

   rapport

   después del

   na het

   café

   koffie

   Uitgebreide uitleg

   Volvemos komt van volver (“teruggaan”) en is de tegenwoordige tijd voor nosotros/nosotras: “wij gaan terug”. In deze vraag krijgt de vorm de praktische betekenis “zullen we teruggaan?”; het is geen bevel aan één luisteraar. Voorbeeld: Volvemos mañana. — “We gaan morgen terug.” al is de vaste samentrekking van a + el: a geeft hier de richting aan en el hoort bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Dezelfde vorm verschijnt bijvoorbeeld in al parque — “naar het park”. informe betekent hier “rapport” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el informe. Het meervoud is los informes. In deze zin is het rapport het doel waarnaar men teruggaat. después del bevat después de (“na”) plus de samentrekking del (de + el), dus “na het” vóór een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: después del trabajo — “na het werk”. café betekent “koffie”. Het is hier een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: el café; het accent op de laatste lettergreep hoort bij de spelling. In después del café verwijst het naar het moment na de koffie. Samen vormen de delen de vraag ¿Volvemos al informe después del café?: “Zullen we na de koffie teruggaan naar het rapport?” De vraag stelt voor dat de spreker en de aangesprokene(n) daarna samen teruggaan naar het rapport. In de bron staat eerst volvemos, daarna de richting al informe en ten slotte de tijdsbepaling después del café.

6. Entonces podemos terminar la siguiente parte.

   Dan kunnen we het volgende deel afmaken.

   Entonces

   dan

   podemos

   we kunnen

   terminar

   afmaken

   siguiente

   volgende

   parte

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” en verbindt deze stap met wat eraan voorafging. Het kan ook “toen” betekenen wanneer het over een moment in het verleden gaat; hier is de gevolgtrekkende betekenis bedoeld. podemos is de vorm van poder (“kunnen”) voor nosotros/nosotras: “wij kunnen”. De vorm drukt hier mogelijkheid uit. poder wordt gevolgd door een infinitief: podemos terminar = “we kunnen afmaken”. Voorbeelden: Puedo esperar. = “Ik kan wachten.” Podemos empezar. = “We kunnen beginnen.” terminar is een infinitief met de betekenis “afmaken” of “beëindigen”. Na poder blijft het werkwoord in de infinitief: podemos terminar, niet een vervoegde vorm. Het kan ook zonder poder gebruikt worden, bijvoorbeeld Quiero terminar. = “Ik wil het afmaken.” siguiente betekent “volgende”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat hier vóór het zelfstandig naamwoord staat: la siguiente parte. Het verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk, maar heeft wel een enkelvouds- en meervoudsvorm: siguiente in het enkelvoud en siguientes in het meervoud. Voorbeelden: la siguiente sección = “de volgende sectie” en los siguientes pasos = “de volgende stappen”. parte betekent “deel” of “onderdeel”. Het is hier een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het lidwoord la stemt daarmee overeen: la parte. In la siguiente parte beschrijft siguiente welk deel bedoeld wordt. Samen betekent podemos terminar la siguiente parte: “we kunnen het volgende deel afmaken”. Entonces maakt daarvan: “Dan kunnen we het volgende deel afmaken.” De zin zegt dat de spreker en anderen dit deel kunnen afmaken; hij zegt niet dat het deel al is afgemaakt.

7. Guardaré el archivo antes de irnos.

   Ik sla het bestand op voordat we weggaan.

   Guardaré

   ik zal opslaan

   archivo

   bestand

   antes de

   voordat

   irnos

   weggaan

   Uitgebreide uitleg

   Guardaré is de toekomende tijd van guardar (opslaan/bewaren), in de eerste persoon enkelvoud: guardar → guardaré = “ik zal opslaan”. De uitgang -é markeert hier de eerste persoon enkelvoud in de futuro. Voorbeeld: Guardaré la foto. = “Ik zal de foto opslaan.” archivo is een zelfstandig naamwoord voor “bestand”. In deze zin staat het in het mannelijk enkelvoud na el: el archivo = “het bestand”. Het meervoud is los archivos = “de bestanden”. antes de geeft aan dat iets eerder gebeurt: “voordat”. Na deze uitdrukking kan een infinitief staan. In dit geval is irnos niet dezelfde persoon als het onderwerp van guardaré: de vertaling maakt duidelijk dat het opslaan door “ik” gebeurt, terwijl “we” weggaan. irnos is gevormd uit ir (gaan) en het eraan vastgeschreven voornaamwoord nos. In deze pronominale vorm betekent het “weggaan” of “vertrekken”; nos geeft hier de eerste persoon meervoud aan: “we gaan weg”. Voorbeeld: Tenemos que irnos. = “We moeten weggaan.” Samen betekent Guardaré el archivo “Ik zal het bestand opslaan”. antes de irnos voegt daaraan toe dat dit gebeurt voordat we weggaan. De volledige zin betekent dus: “Ik sla het bestand op voordat we weggaan.”

8. Guárdalo ahora para que no perdamos nada.

   Sla het nu op, zodat we niets verliezen.

   Guárdalo

   Sla het op

   ahora

   nu

   para que

   zodat

   no perdamos

   niet verliezen

   nada

   niets

   Uitgebreide uitleg

   Guárdalo komt van guardar («opslaan»). Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú: guarda. Het directe objectpronomen lo is eraan vastgehecht; in deze context verwijst het naar het bestand uit de vorige zin. De klemtoon blijft behouden met het accent in Guárdalo. Vergelijk: Guárdala voor een vrouwelijk enkelvoudig object, bijvoorbeeld la llave. ahora betekent «nu» en geeft aan wanneer de handeling moet gebeuren. para que leidt een doelzin in: «zodat» of «opdat». Na deze uitdrukking staat hier de aanvoegende wijs, omdat het behoud van gegevens het doel van de opdracht is. no perdamos komt van perder («verliezen»). perdamos is de tegenwoordige aanvoegende wijs in de eerste persoon meervoud; het omvat de spreker en minstens één andere persoon. no maakt de handeling negatief. In een ander voorbeeld: Espero que no perdamos el tren. — «Ik hoop dat we de trein niet missen.» nada betekent «niets». Samen met no vormt het hier de negatieve uitdrukking «niets verliezen». De delen bouwen de zin als volgt op: Guárdalo ahora = «Sla het nu op»; para que no perdamos nada = «zodat we niets verliezen». De volledige betekenis is dus: «Sla het nu op, zodat we niets verliezen.»