Een boek langer lenen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Cuánto tiempo puedo quedarme con este libro?

   Hoe lang mag ik dit boek houden?

   ¿Cuánto tiempo

   hoelang

   puedo

   mag ik

   quedarme con

   houden

   este

   dit

   libro

   boek

   Uitgebreide uitleg

   ¿Cuánto tiempo vraagt naar een duur: “hoe lang?”. Cuánto betekent hier “hoeveel” bij een niet-telbare hoeveelheid tijd; het krijgt een accent in deze vraag. Een vergelijkbaar patroon is ¿Cuánto tiempo necesitas? — “Hoeveel tijd heb je nodig?” puedo is de vorm van poder voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik kan” of, zoals hier met een toegestane handeling, “mag ik”. De vorm drukt dus de mogelijkheid of toestemming van de spreker uit. Poder kan ook met een andere infinitief worden gebruikt, bijvoorbeeld puedo entrar — “ik mag/kan naar binnen”. quedarme con bestaat uit quedar plus het wederkerende voornaamwoord me en het voorzetsel con. In deze zin betekent het geheel “het bij me houden” of “het houden”. Me verwijst naar de spreker; het is hier vast aan de infinitief geschreven: quedarme. Het patroon quedarse con algo betekent dat iemand iets houdt of bij zich houdt. Voorbeeld: Quiero quedarme con este libro. — “Ik wil dit boek houden.” este is een aanwijzend woord voor iets enkelvoudigs en mannelijks: “dit”. Het stemt hier overeen met libro, dat mannelijk en enkelvoudig is. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is esta, bijvoorbeeld esta llave — “deze sleutel”. libro betekent “boek”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is libros. In deze zin gaat het om één specifiek boek, aangewezen door este. Samen vormt ¿Cuánto tiempo puedo quedarme con este libro? de vraag: “Hoe lang mag ik dit boek houden?” ¿Cuánto tiempo vraagt naar de duur, puedo geeft de mogelijkheid of toestemming van de spreker aan, en quedarme con este libro benoemt de handeling en het specifieke boek. De vraag sluit inhoudelijk aan bij een uitleensituatie waarin ook een inleverdatum wordt genoemd.

2. En el recibo aparece la fecha de devolución.

   Op het bonnetje staat de uiterste inleverdatum.

   recibo

   bonnetje; kwitantie

   aparece

   staat; verschijnt

   fecha

   datum

   devolución

   inlevering; teruggave

   Uitgebreide uitleg

   recibo betekent hier “bonnetje” of “kwitantie”: het document waarop de informatie staat. Het meervoud is recibos. Voorbeeld: Guarda el recibo. — “Bewaar het bonnetje.” aparece is de derde persoon enkelvoud van aparecer in de tegenwoordige tijd. In deze zin beschrijft het wat er op het bonnetje staat of vermeld wordt; het hoeft hier niet te betekenen dat iets letterlijk tevoorschijn komt. Het onderwerp is la fecha, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeeld: La dirección aparece en el formulario. — “Het adres staat op het formulier.” fecha betekent “datum”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is fechas. In deze context gaat het niet om zomaar een datum, maar om de datum die bij het terugbrengen hoort. Voorbeeld: La fecha está escrita aquí. — “De datum staat hier geschreven.” devolución betekent “inlevering” of “teruggave” en verwijst hier naar het terugbrengen van het geleende boek. Het is verwant aan het werkwoord devolver (“terugbrengen”); die relatie maakt van devolución een zelfstandig naamwoord voor de handeling of het bijbehorende moment. Voorbeeld: La devolución del libro es el lunes. — “Het terugbrengen van het boek is op maandag.” De woordgroep en el recibo betekent “op het bonnetje”. En geeft hier de plaats van de vermelding aan en el hoort bij het mannelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord recibo. Daarna volgt aparece la fecha: letterlijk “de datum verschijnt”, maar natuurlijk Nederlands is “de datum staat vermeld”. de devolución specificeert welke datum bedoeld is. Samen betekent de zin: “Op het bonnetje staat de uiterste inleverdatum.”

3. ¿Qué debo hacer si necesito más tiempo?

   Wat moet ik doen als ik meer tijd nodig heb?

   Qué

   wat

   debo

   moet

   hacer

   doen

   si

   als

   necesito

   nodig hebben

   más

   meer

   tiempo

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   Qué vraagt hier naar de handeling of oplossing: “wat”. Het accent onderscheidt het vragende qué van het voegwoord que (“dat”). In een directe vraag krijgt het aan het begin een vraagtekenpaar: ¿Qué ...?. Debo is de vorm van deber voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: “ik moet”. Deber + infinitief drukt verplichting of wat iemand hoort te doen uit. Vergelijk debes = “jij moet” en debe = “hij/zij/u moet”. Hacer betekent “doen” en staat na debo in de infinitief. In het patroon deber + infinitief wordt alleen deber vervoegd; hacer blijft hier hacer. Voorbeeld: Debo esperar. — “Ik moet wachten.” Si betekent hier “als” en leidt een voorwaardelijke bijzin in. Het heeft geen accent in deze betekenis. Het verschilt van sí met accent, dat “ja” betekent. Necesito is de eerste persoon enkelvoud van necesitar in de tegenwoordige tijd: “ik heb nodig” of “ik heb behoefte aan”. Het onderwerp “ik” staat niet apart, omdat de uitgang -o dat onderwerp al aangeeft. Voorbeeld: Necesito ayuda. — “Ik heb hulp nodig.” Más betekent “meer” en vergelijkt hier de hoeveelheid tijd met een niet nader genoemde hoeveelheid. Het accent hoort bij deze vorm; mas zonder accent is een formeel voegwoord met de betekenis “maar”. Tiempo is een zelfstandig naamwoord en betekent hier “tijd”. In andere contexten kan tiempo ook “weer” of “tijdperiode” betekenen, maar in deze zin gaat het om beschikbare tijd. Voorbeeld: Tengo poco tiempo. — “Ik heb weinig tijd.” Samen vormt ¿Qué debo hacer...? de herbruikbare vraag “Wat moet ik doen...?”, gevolgd door de voorwaarde si necesito más tiempo — “als ik meer tijd nodig heb”. De volledige betekenis is dus: “Wat moet ik doen als ik meer tijd nodig heb?”

4. Puedes renovar el préstamo en línea si nadie más está esperando el libro.

   Je kunt de uitleentermijn online verlengen als niemand anders op het boek wacht.

   Puedes

   je kunt

   renovar

   verlengen

   el préstamo

   de uitleentermijn

   en línea

   online

   nadie más

   niemand anders

   está esperando

   wacht

   el libro

   het boek

   Uitgebreide uitleg

   Puedes komt van poder en is de vorm voor tú in de tegenwoordige tijd: puedes = “je kunt”. Het drukt hier mogelijkheid of toestemming uit, niet een bevel. Voorbeelden: Puedo renovarlo. = “Ik kan het verlengen.” ¿Puedes venir? = “Kun je komen?” renovar is de infinitief “verlengen” of “vernieuwen”. Na puedes blijft het volgende werkwoord in de infinitief: puedes + renovar. In deze zin gaat het om het verlengen van een lopende uitleenperiode. Voorbeeld: Quiero renovar el préstamo. = “Ik wil de uitleentermijn verlengen.” el préstamo betekent hier “de uitleentermijn” of “de lening”. Het zelfstandig naamwoord préstamo is mannelijk; daarom staat ervoor het lidwoord el. Het kan in andere contexten ook een lening betekenen, maar hier bepaalt de context van een boekuitleen de betekenis. en línea is een vaste uitdrukking voor “online”. Het zegt hoe de verlenging gebeurt. Voorbeeld: Puedes hacerlo en línea. = “Je kunt het online doen.” nadie más betekent “niemand anders”. nadie verwijst naar geen enkele persoon en is grammaticaal enkelvoud; más voegt “anders” toe. Het is hier het onderwerp van het tweede deel van de zin. Voorbeeld: Nadie más espera. = “Niemand anders wacht.” está esperando bestaat uit está, de derde persoon enkelvoud van estar, plus het gerundium esperando van esperar. Samen geeft dit de voortgaande handeling “is aan het wachten” of natuurlijk Nederlands “wacht”. Omdat nadie grammaticaal enkelvoud is, staat estar hier als está. Voorbeeld: El cliente está esperando. = “De klant wacht.” el libro betekent “het boek”. libro is mannelijk en enkelvoud, dus het lidwoord is el. In dit deel is het boek datgene waarop wordt gewacht; esperar kan in deze betekenis rechtstreeks met een zelfstandig naamwoord worden gebruikt. De hoofdzin Puedes renovar el préstamo en línea betekent “Je kunt de uitleentermijn online verlengen”. Daarna volgt met si de voorwaarde: si nadie más está esperando el libro = “als niemand anders op het boek wacht”. Samen betekent de volledige zin: “Je kunt de uitleentermijn online verlengen als niemand anders op het boek wacht.”

5. ¿Puedo hacerlo desde casa?

   Kan ik dat vanuit huis doen?

   Puedo

   kan ik

   hacerlo

   dat doen

   casa

   huis

   Uitgebreide uitleg

   Puedo komt van poder en is de tegenwoordige tijd voor de eerste persoon enkelvoud: “ik kan”. In een vraag wordt ¿Puedo ...? gebruikt voor “Kan ik ...?”. Andere vormen zijn bijvoorbeeld puedes voor “jij kunt” en puede voor “hij/zij/u kan”. Hacerlo bestaat uit het werkwoord hacer (“doen”) met het voornaamwoord lo eraan vast. Hacer blijft hier een infinitief na puedo; lo verwijst naar datgene wat gedaan kan worden, zoals de vertaling met “dat” weergeeft. Vergelijk: hacerla betekent “haar/het doen” wanneer la naar een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp verwijst; het voornaamwoord moet daarbij overeenkomen met het vervangen zelfstandig naamwoord. Casa betekent “huis”. In desde casa betekent desde “vanuit” of “vanaf”, zodat de combinatie “vanuit huis” betekent. Casa staat hier zonder lidwoord in deze vaste uitdrukking; dat is gebruikelijk wanneer men “vanuit huis” als plaats van handeling bedoelt. Samen vormt ¿Puedo hacerlo desde casa? de vraag: “Kan ik dat vanuit huis doen?” De volgorde is letterlijk: puedo (“kan ik”) + hacerlo (“dat doen”) + desde casa (“vanuit huis”).

6. Inicia sesión en tu cuenta de la biblioteca desde casa.

   Log thuis in op je bibliotheekaccount.

   Inicia sesión

   log in

   tu cuenta

   je account

   biblioteca

   bibliotheek

   desde casa

   vanuit huis

   Uitgebreide uitleg

   Inicia sesión betekent hier “log in”. Dit is de vaste Spaanse constructie iniciar sesión (“inloggen”); inicia is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (enkelvoud). De vorm is dus gericht aan één persoon in de informele aanspreekvorm. Voor een formele enkelvoudige opdracht staat bijvoorbeeld inicie sesión. tu cuenta betekent “je account”. Cuenta is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bezittelijk woord hier als tu, een vorm die voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud hetzelfde blijft. Het meervoud is tus cuentas. biblioteca betekent hier “bibliotheek”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la biblioteca. In la biblioteca stemt het lidwoord af op het zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar contrast is el libro (“het boek”) tegenover la biblioteca (“de bibliotheek”); het grammaticale geslacht moet per zelfstandig naamwoord worden geleerd. desde casa betekent “vanuit huis” of “thuis, vanaf huis”. Desde geeft het vertrekpunt aan. Bij casa wordt in deze vaste uitdrukking vaak geen lidwoord gebruikt: desde casa. Vergelijk als voorbeeld: Trabajo desde casa. — “Ik werk vanuit huis.” Samen vormt de zin: Inicia sesión + en tu cuenta de la biblioteca + desde casa: “Log thuis in op je bibliotheekaccount.” En geeft aan waarop je inlogt, en de la biblioteca specificeert om welk account het gaat. De zin is een directe opdracht aan één informele gesprekspartner.

7. Entonces debo guardar el recibo con el libro.

   Dan moet ik het bonnetje bij het boek houden.

   Entonces

   dan

   debo

   moet

   guardar

   bewaren

   el recibo

   het bonnetje

   el libro

   het boek

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “dus” en verbindt deze conclusie met wat eerder is gezegd. Het kan ook een overgang naar een gevolg markeren: Entonces, ¿qué hacemos? = “Dus, wat doen we?” debo komt van deber en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik moet”. In deze zin drukt deber + infinitief een verplichting uit. Vergelijk debes guardar = “je moet bewaren” en debe guardar = “hij/zij moet bewaren” of “u moet bewaren”; de vorm van deber volgt de persoon, terwijl guardar infinitief blijft. guardar betekent hier “bewaren” of “houden”. Na debo staat het in de infinitief, omdat deber de verplichting draagt. Voorbeeld: Debo guardar la llave. = “Ik moet de sleutel bewaren.” el recibo betekent “het bonnetje”. recibo is een zelfstandig naamwoord; het bepaalde lidwoord el hoort bij dit mannelijke enkelvoud. Een nuttig contrast is la factura = “de factuur”: het lidwoord verandert mee met het geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord. el libro betekent “het boek”. Ook hier markeert el een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. In guardar el recibo con el libro geeft con de relatie aan die in de vaste vertaling als “bij het boek” is weergegeven: het bonnetje moet samen met het boek bewaard worden. Samen vormen de delen: Entonces (“dan”) + debo guardar (“moet ik bewaren”) + el recibo (“het bonnetje”) + con el libro (“bij het boek”). De volledige betekenis is daarom: “Dan moet ik het bonnetje bij het boek houden.”

8. Te ayudará a devolverlo a tiempo.

   Daarmee kun je het op tijd terugbrengen.

   Te

   je / jou

   ayudará

   zal helpen

   devolverlo

   het terugbrengen

   a tiempo

   op tijd

   Uitgebreide uitleg

   Te betekent hier “jou/je” en is het meewerkend voorwerp bij ayudará: iets zal jou helpen. Dit onbeklemtoonde voornaamwoord verandert niet naar het geslacht van de persoon. Vergelijk: Me ayudará = “Het zal mij helpen” en Nos ayudará = “Het zal ons helpen”. ayudará komt van ayudar (“helpen”). De uitgang -á markeert hier de toekomende tijd, derde persoon enkelvoud: “hij/zij/het zal helpen”. Het onderwerp wordt niet uitgedrukt, dus deze vorm zegt alleen dat een enkelvoudig onderwerp jou zal helpen. devolverlo bestaat uit devolver (“terugbrengen/teruggeven”) en het aangehechte lijdendvoorwerpsvoornaamwoord lo. Lo is hier mannelijk enkelvoud; de vaste vertaling geeft het weer als “het”. Uit de verstrekte zinnen blijkt niet eenduidig waarnaar lo precies verwijst, dus daaruit moet geen specifiek antecedent worden afgeleid. Aan een infinitief wordt zo’n voornaamwoord vast geschreven: devolverlo. Bij een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp staat bijvoorbeeld devolverla; bij een meervoudig mannelijk lijdend voorwerp devolverlos. a tiempo is een vaste uitdrukking voor “op tijd”, dus vóór het relevante moment of de uiterste termijn. Ze verschilt van con tiempo, dat eerder “ruim van tevoren” betekent. Voorbeeld: Llegó a tiempo. = “Hij/zij kwam op tijd.” Samen vormen te ayudará a devolverlo de betekenis “zal jou helpen het terug te brengen”. Na ayudar kan a een volgende infinitief inleiden: Me ayuda a estudiar = “Het helpt mij studeren.” Met a tiempo wordt de volledige uiting: “Daarmee kun je het op tijd terugbrengen.”