Een schroevendraaier lenen en terugbrengen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Me prestas tu destornillador para una pequeña reparación?

   Kan ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?

   Me

   mij

   prestas

   leent uit

   tu

   je / jouw

   destornillador

   schroevendraaier

   para

   voor

   pequeña

   klein

   reparación

   reparatie

   Uitgebreide uitleg

   Me is hier het persoonlijke voornaamwoord voor de ontvanger: “aan mij / mij”. Bij prestar staat de uitgeleende zaak als lijdend voorwerp en de persoon die iets krijgt met a: Me prestas el libro = “Je leent mij het boek uit.” In deze zin is me dus niet de schroevendraaier. prestas komt van prestar (“uitlenen”) en is de tegenwoordige tijd voor tú: tú prestas. De vraag gebruikt geen apart Spaans woord voor “kunnen”; de vorm betekent hier, door de vragende context, “leen je uit?” of natuurlijker “kan ik lenen?”. Het patroon ¿Me prestas ...? is een herbruikbaar informeel verzoek. Voorbeeld: ¿Me prestas tu bolígrafo? = “Leen je me je pen uit?” tu is het bezittelijke woord voor “jouw”. Het krijgt hier geen accent en blijft tu vóór een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; tus wordt gebruikt vóór een meervoud: tu libro, tus libros. Tú met accent is daarentegen het persoonlijk voornaamwoord “jij”. destornillador is het zelfstandig naamwoord “schroevendraaier”. Het is mannelijk: el destornillador, un destornillador. Het meervoud is destornilladores. In de zin is dit het voorwerp dat men wil lenen. para leidt hier het doel aan: waarvoor de schroevendraaier nodig is, namelijk “voor een kleine reparatie”. Het patroon para + zelfstandig naamwoord kan een doel of bestemming aangeven. Voorbeeld: Necesito esto para el trabajo. = “Ik heb dit nodig voor het werk.” pequeña betekent hier “kleine” en beschrijft reparación. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het vrouwelijk enkelvoud om met dat zelfstandig naamwoord overeen te komen: pequeña reparación. De basisvorm is pequeño; de mannelijke vorm is bijvoorbeeld un problema pequeño, terwijl de vrouwelijke vorm una reparación pequeña is. reparación betekent “reparatie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la reparación, una reparación; het meervoud is reparaciones. Het accentteken hoort bij de spelling van dit woord. Samen vormen de delen ¿Me prestas tu destornillador? de vraag “Kan ik je schroevendraaier lenen?”: me markeert de persoon die hem wil lenen, prestas is het verzoek aan tú, en tu destornillador is het gevraagde voorwerp. para una pequeña reparación geeft het doel aan: “voor een kleine reparatie”. De volledige betekenis is dus: “Kan ik je schroevendraaier lenen voor een kleine reparatie?”

2. Está en la caja de herramientas azul.

   Hij ligt in de blauwe gereedschapskist.

   Está

   bevindt zich

   en

   in

   caja

   doos; kist

   herramientas

   gereedschap

   azul

   blauw

   Uitgebreide uitleg

   Está is hier de derde persoon enkelvoud van estar, gebruikt om een locatie uit te drukken: “bevindt zich/is”. De Nederlandse vertaling maakt het bedoelde voorwerp mannelijk (“hij”) en geeft met “ligt” de bedoelde positie weer. De vorm está heeft een accent; zonder accent, esta, zou het een aanwijzend woord zijn (“deze” in de vrouwelijke vorm), niet de werkwoordsvorm hier. en is het voorzetsel voor een plaats: “in/op”, afhankelijk van de concrete ruimtelijke situatie. In dit voorbeeld betekent het “in”. caja is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la caja = “de doos/de kist”. Het meervoud is cajas. In caja de herramientas introduceert de het soort of de functie: letterlijk “doos van gereedschap”, dus natuurlijk “gereedschapskist”. herramientas is het meervoud van herramienta, “gereedschap” of “gereedschapsvoorwerp”. Na de benoemt het hier het soort inhoud of de functie van de kist. De meervoudsvorm verwijst dus niet naar één afzonderlijk gereedschap; voor één stuk gereedschap staat una herramienta. azul betekent “blauw” en beschrijft hier caja. Het bijvoeglijk naamwoord staat na het zelfstandig naamwoord. Azul heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden; in het meervoud wordt het azules. Voorbeeld: una mesa azul = “een blauwe tafel”; dos mesas azules = “twee blauwe tafels”. Samen vormen de delen Está en la caja de herramientas azul de betekenis: “Hij ligt in de blauwe gereedschapskist.” Está geeft aan dat het bedoelde voorwerp zich ergens bevindt, en verbindt het met de plaats, en la caja de herramientas azul is de specifieke plaats: de blauwe kist voor gereedschap.

3. Necesito apretar los soportes de la estantería.

   Ik moet de planksteunen vastdraaien.

   Necesito

   ik moet / ik heb nodig

   apretar

   vastdraaien

   soportes

   steunen

   estantería

   stellingkast

   Uitgebreide uitleg

   Necesito komt van necesitar en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik heb nodig” of, zoals hier in het Nederlands natuurlijk klinkt, “ik moet”. Het impliciete onderwerp is de spreker. Met een infinitief erna drukt necesitar + infinitief uit dat de spreker iets moet doen vanwege een behoefte of noodzaak. Voorbeeld: Necesito descansar. — Ik moet uitrusten. apretar is een infinitief en betekent hier “aandraaien” of “vastdraaien”. Het blijft een infinitief omdat het na necesito staat; de vervoegde vorm staat al in Necesito. Voorbeeld: Necesito apretar el tornillo. — Ik moet de schroef aandraaien. In andere contexten kan apretar ook “aandrukken” of “strakker maken” betekenen, maar hier past “vastdraaien” bij de steunen. soportes is het meervoud van het mannelijke zelfstandig naamwoord soporte, hier: “steunen” of “dragers”. Het lidwoord los markeert in los soportes het meervoud en het mannelijke grammaticale geslacht. Voorbeeld: Los soportes están firmes. — De steunen zitten stevig vast. estantería is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een stellingkast, rek of kast met planken. In de la estantería geeft de de relatie aan: de steunen horen bij of ondersteunen de stellingkast. Het lidwoord la is de vrouwelijke enkelvoudsvorm. Voorbeeld: La estantería es grande. — De stellingkast is groot. Samen vormt Necesito apretar los soportes de la estantería de structuur necesitar + infinitief + voorwerp + de + zelfstandig naamwoord: de spreker moet de steunen van de stellingkast vastdraaien. Dat komt overeen met: “Ik moet de planksteunen vastdraaien.”

4. Usa el destornillador mediano.

   Gebruik de middelgrote schroevendraaier.

   Usa

   gebruik

   destornillador

   schroevendraaier

   mediano

   middelgrote

   Uitgebreide uitleg

   Usa is hier een bevestigende gebiedende wijs voor tú: “gebruik”. De vorm komt van usar (“gebruiken”) en richt zich dus tot één aangesproken persoon in de informele tweede persoon enkelvoud. Vergelijk als herkenningspatroon: usa + zelfstandig naamwoord = “gebruik …”. Voorbeeld: Usa la llave. = “Gebruik de sleutel.” destornillador betekent hier “schroevendraaier”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is destornilladores. In een bevel kun je het rechtstreeks na het werkwoord plaatsen, zoals in Usa el destornillador (“Gebruik de schroevendraaier”). mediano beschrijft destornillador en staat daarom in het mannelijk enkelvoud. De basisvorm is mediano; bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord wordt dat mediana, en in het meervoud medianos of medianas, afhankelijk van het geslacht van het beschreven zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: una caja mediana = “een middelgrote doos.” Samen vormen de delen Usa + el destornillador mediano: “Gebruik de middelgrote schroevendraaier.” El verwijst hier naar een bepaalde schroevendraaier, terwijl mediano het type of formaat ervan nader omschrijft. De zin is een direct, informeel bevel aan één persoon.

5. Encaja mejor con esos soportes.

   Hij past beter bij die planksteunen.

   Encaja

   past

   mejor

   beter

   con

   bij

   esos

   die

   soportes

   planksteunen

   Uitgebreide uitleg

   Encaja betekent hier dat iets past. Het is de vorm van encajar in de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: encaja = “het/hij/zij past”. Het Spaanse onderwerp kan weggelaten zijn; de vorm zelf noemt geen geslacht. Voorbeeld: La pieza encaja. — “Het onderdeel past.” Mejor geeft hier een vergelijking aan: iets past beter dan een andere mogelijkheid of dan eerder het geval was. Als bijwoord is mejor de vergelijkende vorm van bien: bien → mejor (“goed” → “beter”). Als bijvoeglijk naamwoord is mejor ook de vergelijkende vorm van bueno: bueno → mejor. Voorbeeld: Ahora encaja mejor. — “Nu past het beter.” Con is het voorzetsel voor de combinatie of aansluiting waarbij iets “met” of “bij” iets past. In deze zin verbindt het encaja met datgene waarmee het past. Voorbeeld: Esta pieza encaja con la otra. — “Dit onderdeel past bij het andere.” Esos betekent hier “die” en staat in het mannelijk meervoud. Het stemt af op het daaropvolgende zelfstandig naamwoord soportes; het aanwijzende woord zelf bepaalt niet wie of wat precies bedoeld wordt buiten de gegeven context. De vormen zijn bijvoorbeeld ese (mannelijk enkelvoud), esa (vrouwelijk enkelvoud), esos (mannelijk meervoud) en esas (vrouwelijk meervoud). Soportes betekent hier “planksteunen”. Het is het meervoud van soporte, een zelfstandig naamwoord voor een steun of drager; in deze context gaat het volgens de vaste vertaling om steunen voor een plank. Voorbeeld: Necesito dos soportes. — “Ik heb twee steunen nodig.” Samen vormt encajar con het patroon “passen bij/met”, en mejor maakt daar “beter passen” van. Esos soportes is de meervoudige naamwoordgroep waarmee het passen wordt verbonden. De Spaanse zin laat het onderwerp weg; de vaste Nederlandse vertaling maakt dat onderwerp expliciet als “hij”. De hele zin betekent dus: “Hij past beter bij die planksteunen.”

6. ¿Cuándo debo devolverlo?

   Wanneer moet ik hem terugbrengen?

   ¿Cuándo

   wanneer

   debo

   ik moet

   devolverlo

   hem terugbrengen

   Uitgebreide uitleg

   ¿Cuándo vraagt naar het tijdstip: “wanneer”. Het staat hier aan het begin van de vraag. Vergelijk: ¿Cuándo vuelves? = “Wanneer kom je terug?” Het is iets anders dan cuánto (“hoeveel”); de spelling en het accent onderscheiden deze vraagwoorden. debo is de eerste persoon enkelvoud van deber in de tegenwoordige tijd: debo = “ik moet”. In deze vraag drukt deber een verplichting uit. De vorm debes betekent “je moet” en debe kan “hij/zij moet” of “u moet” betekenen; de persoonsvorm maakt dus duidelijk wie de verplichting heeft. Voorbeeld: Debo salir ahora. = “Ik moet nu vertrekken.” devolverlo bestaat uit het infinitief devolver (“terugbrengen/teruggeven”) met het direct-objectvoornaamwoord lo eraan vast. Devolver heeft in sommige vervoegde vormen een klinkerwisseling: devuelvo, maar het infinitief blijft devolver. Lo is hier de vorm voor een mannelijk enkelvoudig direct object; volgens de vaste vertaling verwijst het naar “hem” als het terug te brengen object. Bij een vrouwelijk enkelvoudig object zou bijvoorbeeld devolverla staan. Voorbeeld: Tengo que devolverlo mañana. = “Ik moet het morgen terugbrengen.” Samen vormen de delen de vraag ¿Cuándo debo devolverlo?: “Wanneer moet ik hem terugbrengen?” ¿Cuándo vraagt naar het tijdstip, debo geeft de plicht van de spreker aan en devolverlo benoemt het terugbrengen van het object. De vraag legt dus niet zelf vast welk concreet tijdstip het antwoord zal zijn.

7. Por favor, tráelo de vuelta antes de cenar.

   Breng hem alsjeblieft vóór het avondeten terug.

   Por favor

   alsjeblieft

   tráelo

   breng hem

   de vuelta

   terug

   antes de

   vóór

   cenar

   avondeten

   Uitgebreide uitleg

   Por favor is de vaste beleefde toevoeging voor een verzoek: “alsjeblieft”. Het verandert de grammaticale persoon van het werkwoord niet. tráelo betekent hier “breng hem terug”. Dit is een bevestigend bevel aan één aangesproken persoon met tú: trae is de bevelsvorm van traer (“brengen”), en lo is het meewerkende? Nee: lo is hier het lijdend-voorwerpscliticum voor het bedoelde mannelijke enkelvoudige object, zoals ook uit de vertaling “hem” en het eerdere devolverlo blijkt. In een bevestigend bevel wordt het cliticum aan de werkwoordsvorm vast geschreven: trae + lo → tráelo; het accentteken bewaart de juiste klemtoon. Vergelijk in betekenis, maar niet als bronzin: Tráela = “Breng haar/het vrouwelijke object.” de vuelta is een vaste bijwoordelijke uitdrukking met de betekenis “terug”. Samen met traer maakt zij expliciet dat iets naar de oorspronkelijke plaats of persoon teruggebracht moet worden. Het is dus niet alleen het algemene werkwoord “brengen”. antes de betekent “vóór”. Hier wordt het gevolgd door een infinitief: antes de + cenar. Met een zelfstandig naamwoord kan dezelfde tijdsrelatie bijvoorbeeld antes de la cena zijn: “vóór het avondeten”. cenar is de infinitief “avondeten/dineren”. Na antes de blijft het werkwoord in de infinitief, omdat het geen nieuwe persoonsvorm met een eigen onderwerp is. Andere vormen van hetzelfde werkwoord zijn bijvoorbeeld ceno (“ik dineer”) en cenamos (“wij dineren”); die horen bij een vervoegde zin. De delen worden zo gecombineerd: Por favor maakt het verzoek beleefd; tráelo geeft het bevel “breng hem”; de vuelta voegt “terug” toe; en antes de cenar legt de tijdsgrens vast: vóór het avondeten. De volledige betekenis is daarom: “Breng hem alsjeblieft vóór het avondeten terug.”

8. Si se llena de polvo, lo limpiaré primero.

   Als hij stoffig wordt, veeg ik hem eerst af.

   Si se llena de polvo

   als het stoffig wordt

   polvo

   stof

   lo

   hem

   limpiaré

   ik zal schoonmaken

   primero

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Si se llena de polvo opent een voorwaardelijke bijzin: “als het stoffig wordt” of letterlijk “als het met stof gevuld raakt”. Si betekent hier “als” en leidt de voorwaarde in. Se llena gebruikt de pronominale vorm llenarse: iets raakt gevuld of bedekt met wat erna komt. Llena is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud van llenar; se maakt hier deel uit van de vorm llenarse en drukt niet op zichzelf een wederkerige handeling uit. Voorbeeld: Si se moja, lo seco. — “Als het nat wordt, droog ik het af.” polvo betekent hier “stof”. Het is een zelfstandig naamwoord; de polvo geeft aan waarmee iets bedekt of gevuld raakt. Voorbeeld: La mesa tiene polvo. — “De tafel heeft stof.” lo is een mannelijk enkelvoudig lijdendvoorwerpsvoornaamwoord. In deze zin betekent het, volgens de vaste vertaling, “hem” en verwijst het naar het eerder bedoelde voorwerp. Het staat vóór de vervoegde werkwoordsvorm: lo limpiaré. limpiaré komt van limpiar (“schoonmaken”) en is de toekomende tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik zal schoonmaken”. De uitgang -é markeert hier zowel de eerste persoon enkelvoud als de toekomende tijd. Voorbeeld: Lo limpiaré mañana. — “Ik maak het morgen schoon.” primero betekent “eerst” en geeft de volgorde aan. Hier zegt het dat het schoonmaken vóór andere handelingen gebeurt; het verandert niet wie het schoonmaakt of onder welke voorwaarde. Samen betekent de zin: “Als het stoffig wordt, maak ik het eerst schoon.” De voorwaarde staat voorop (Si ...); daarna volgt de hoofdzin lo limpiaré primero, met lo als het voorwerp en primero als aanduiding van de eerste stap.

9. Eso ayuda a mantener las herramientas en buen estado.

   Dat helpt om het gereedschap in goede staat te houden.

   Eso

   dat

   ayuda

   helpt

   mantener

   behouden; houden

   herramientas

   gereedschap; hulpmiddelen

   buen

   goede

   estado

   staat; toestand

   Uitgebreide uitleg

   Eso is een onzijdig aanwijzend voornaamwoord met de betekenis ‘dat’. Het verwijst hier naar een voorafgaande situatie of omstandigheid, niet noodzakelijk naar één zelfstandig naamwoord. Het verandert niet mee met het geslacht of getal van een specifiek genoemd ding. ayuda is de derde persoon enkelvoud van ayudar in de tegenwoordige tijd: ‘helpt’. Het onderwerp is hier Eso, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeeld: Esta regla ayuda mucho. — ‘Deze regel helpt veel.’ mantener is het infinitief ‘houden’ of ‘in stand houden’. In de vaste structuur ayudar a + infinitief geeft het aan waarmee de hulp wordt geboden: ‘helpen om … te houden’. Voorbeeld: El aceite ayuda a mantener la máquina limpia. — ‘De olie helpt om de machine schoon te houden.’ las herramientas betekent ‘het gereedschap’ of letterlijk ‘de gereedschappen’. Herramienta is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is herramientas, en las stemt daarmee overeen. Voorbeeld: Guardo las herramientas aquí. — ‘Ik bewaar het gereedschap hier.’ buen is de verkorte vorm van het bijvoeglijk naamwoord bueno vóór een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Hier staat het vóór estado, dus buen estado betekent ‘goede staat’ of ‘goede toestand’. Andere vormen zijn buena bij een vrouwelijk enkelvoud en buenos/buenas in het meervoud. estado betekent hier ‘staat’ of ‘toestand’. In de combinatie en buen estado betekent het ‘in goede staat’ of ‘in goede conditie’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord, wat de vorm buen ervoor verklaart. Samen betekent ayuda a mantener las herramientas en buen estado: ‘helpt om het gereedschap in goede staat te houden’. Met Eso ervoor wordt dat: ‘Dat helpt om het gereedschap in goede staat te houden.’