Een fietspomp lenen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mi rueda trasera está casi desinflada.

   Mijn achterband is bijna leeg.

   Mi

   mijn

   rueda

   band

   trasera

   achterste

   está

   is

   casi

   bijna

   desinflada

   leeggelopen

   Uitgebreide uitleg

   Mi betekent hier “mijn” en geeft bezit aan. Het verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk. In het meervoud wordt het mis: mi rueda — mijn band; mis ruedas — mijn banden. rueda betekent in deze zin “band”. Hetzelfde zelfstandig naamwoord kan ook “wiel” betekenen; hier maakt de vaste vertaling duidelijk dat het om een band gaat. Het meervoud is ruedas. trasera betekent “achterste” en beschrijft rueda. Het bijvoeglijk naamwoord staat hier na het zelfstandig naamwoord en heeft de vrouwelijke enkelvoudsvorm, in overeenstemming met rueda. Vergelijk: rueda trasera — achterband; ruedas traseras — achterbanden. está komt van estar en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: “is”. Hier beschrijft estar de toestand van de band. De vorm verandert met het onderwerp: La rueda está nueva. — De band is nieuw; Las ruedas están nuevas. — De banden zijn nieuw. Está met accent is niet hetzelfde als esta zonder accent, dat bijvoorbeeld “deze” kan betekenen. casi betekent “bijna”. Het geeft aan dat iets dicht bij een toestand of grens is, maar die nog niet volledig heeft bereikt. La rueda está casi nueva. — De band is bijna nieuw. desinflada betekent hier “leeggelopen” of “bijna zonder lucht”. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord; de overeenkomstige mannelijke vorm is desinflado. Het woord houdt verband met desinflar — laten leeglopen of lucht uit iets laten lopen — en met het wederkerende desinflarse — leeglopen. Bij een vrouwelijk meervoud wordt het desinfladas: Las pelotas están desinfladas. — De ballen zijn leeggelopen. Samen vormen de delen Mi rueda trasera — mijn achterband, está — is, en casi desinflada — bijna leeggelopen. De volledige betekenis is: “Mijn achterband is bijna leeg.”

2. Tengo una bomba que puedes pedir prestada.

   Ik heb een pomp die je kunt lenen.

   Tengo

   ik heb

   bomba

   pomp

   puedes

   je kunt

   pedir prestada

   lenen

   Uitgebreide uitleg

   Tengo is de eerste persoon enkelvoud van tener (“hebben”): yo tengo = “ik heb”. In deze zin drukt de tegenwoordige tijd bezit of beschikbaarheid uit. Voorbeeld: Tengo una rueda. = “Ik heb een wiel.” bomba betekent hier “pomp”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor una, en later komt prestada in de vrouwelijke vorm. Het meervoud is bombas. Voorbeeld: La bomba funciona. = “De pomp werkt.” puedes is de tweede persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd: tú puedes = “je kunt”. Deze vorm hoort bij één aangesproken persoon met tú; de vorm voor usted is puede. Poder wordt hier gecombineerd met een infinitief: puedes pedir = “je kunt lenen”. Voorbeeld: Puedes mirar. = “Je kunt kijken.” pedir prestada betekent hier “lenen”. Letterlijk introduceert pedir het vragen of verkrijgen van iets, terwijl prestada aangeeft dat het om iets gaat dat je tijdelijk leent. Pedir is een infinitief; prestada is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van prestado en stemt overeen met bomba, niet met de persoon die leent. Bij een mannelijk zelfstandig naamwoord zou je bijvoorbeeld pedir prestado un libro zeggen. Voorbeeld: Puedes pedir prestada la rueda. = “Je kunt het wiel lenen.” De relatieve verbinding que koppelt bomba aan de beschrijving die erop volgt: “een pomp die je kunt lenen”. In una bomba que puedes pedir prestada is bomba het voorwerp dat geleend kan worden. Samen vormen de delen: Tengo una bomba = “Ik heb een pomp” en que puedes pedir prestada = “die je kunt lenen”. De volledige betekenis is dus: “Ik heb een pomp die je kunt lenen.”

3. ¿Tengo que mirar primero si hay una fuga?

   Moet ik eerst kijken of er een lek is?

   ¿Tengo que

   moet ik

   mirar

   kijken

   primero

   eerst

   si hay

   of er is

   fuga

   lek

   Uitgebreide uitleg

   ¿Tengo que komt van de vaste constructie tener que + infinitief en drukt hier een verplichting uit: “moet ik …?”. Tengo is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van tener; tener que krijgt daarna een infinitief. Voorbeeld: Tengo que esperar. — “Ik moet wachten.” mirar is een infinitief met de betekenis “kijken” of “bekijken”. Na tener que blijft het werkwoord in de infinitief: Tengo que mirar — “Ik moet kijken”. Het verschilt bijvoorbeeld van ver, dat vaak meer nadruk legt op iets zien; hier gaat het om controleren door te kijken. primero is een bijwoord dat de volgorde aangeeft: “eerst”. In deze zin staat het na mirar en vóór de bijzin over wat er gecontroleerd wordt. Voorbeeld: Primero miro la rueda. — “Eerst kijk ik naar het wiel.” si hay leidt hier een indirecte vraag in: “of er is”. Si betekent in deze betekenis “of”, niet “als”. Hay is de onpersoonlijke tegenwoordige vorm van haber; het betekent “er is” of “er zijn” en verandert niet mee met het aantal. Voorbeeld: Quiero saber si hay aire. — “Ik wil weten of er lucht is.” fuga is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een lek of lekkage. In de vaste zin staat er het onbepaalde lidwoord una voor; dat markeert een niet nader bepaalde lekkage, zonder op zichzelf een concrete telhoeveelheid te beweren. Het meervoud is fugas. Samen vormen de delen Tengo que mirar primero (“ik moet eerst kijken”) en si hay una fuga (“of er een lek is”). De volledige vraag betekent dus: “Moet ik eerst kijken of er een lek is?” De vraag vraagt naar de noodzaak om die controle als eerste uit te voeren.

4. Mira el lateral del neumático antes de poner aire.

   Kijk langs de zijkant van de band voordat je lucht toevoegt.

   Mira

   kijk

   lateral

   zijkant

   neumático

   band

   antes de

   voordat

   poner

   toevoegen

   aire

   lucht

   Uitgebreide uitleg

   Mira is de bevestigende gebiedende wijs van mirar voor één aangesproken persoon in de tú-vorm: “kijk!”. De vorm is dus niet mire (usted) of miren (ustedes). In een gewone mededeling is mirar de infinitief: Quiero mirar = “Ik wil kijken.” lateral betekent hier “zijkant”. Het woord kan ook als bijvoeglijk naamwoord “lateraal” of “aan de zijkant gelegen” betekenen; in el lateral is het zelfstandig gebruikt en verwijst het naar een zijkant. Voorbeeld: El lateral está dañado. = “De zijkant is beschadigd.” neumático betekent “band”, in het bijzonder een voertuigband. De vorm is hier mannelijk enkelvoud, zichtbaar in el neumático; het meervoud is neumáticos. Voorbeeld: El neumático pierde aire. = “De band verliest lucht.” antes de is een vaste tijdsconstructie met de betekenis “voordat”. Voor een werkwoord volgt er een infinitief: antes de salir = “voordat je vertrekt”. Het volgende werkwoord is dus geen vervoegde vorm. poner betekent in de basis “zetten” of “plaatsen”. In poner aire krijgt het in deze context de praktische betekenis “lucht toevoegen” of “lucht in de band doen”. De infinitief staat na antes de; het bevel zit al in Mira. Voorbeeld: Voy a poner aire. = “Ik ga lucht toevoegen.” aire betekent “lucht” en is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el aire. In deze uitdrukking gaat het om lucht die in de band wordt gedaan. Voorbeeld: El aire falta. = “Er is te weinig lucht.” Samen opgebouwd: Mira el lateral del neumático betekent “Kijk naar de zijkant van de band”. antes de poner aire voegt daaraan toe wanneer dat moet gebeuren: “voordat je lucht toevoegt”. De volledige zin betekent dus: “Kijk naar de zijkant van de band voordat je lucht toevoegt.”

5. ¿Puedes enseñarme cómo colocarla?

   Kun je me laten zien hoe ik hem moet vastmaken?

   Puedes

   kun je

   enseñarme

   me laten zien

   cómo

   hoe

   colocarla

   het vastmaken

   Uitgebreide uitleg

   Puedes komt van poder (kunnen) en is hier de tegenwoordige tijd voor tú: “kun je …?”. In een vraag als deze drukt het vermogen of de mogelijkheid uit om iets te doen. Andere vormen zijn bijvoorbeeld puedo (ik kan) en puede (hij/zij of u kan). enseñarme bestaat uit enseñar (laten zien, tonen) met het aangehechte voornaamwoord me (aan mij). Het infinitief enseñar blijft hier na puedes in die vorm staan: puedes enseñar... betekent “je kunt laten zien...”. Het aangehechte me maakt duidelijk wie de uitleg of demonstratie ontvangt. Voorbeeld: ¿Puedes enseñarme la válvula? — “Kun je me het ventiel laten zien?” cómo betekent “hoe” en leidt hier een indirecte vraag in: het vraagt naar de manier waarop de handeling wordt uitgevoerd. Het accentteken hoort bij deze vraagvorm. Vergelijk cómo colocarla (“hoe je haar/het moet plaatsen”) met como zonder accent in andere grammaticale functies; dat is niet dezelfde vraagvorm. colocarla bestaat uit het infinitief colocar (plaatsen, aanbrengen, vastmaken) plus la. Het voornaamwoord la is een enkelvoudig vrouwelijk lijdend voorwerp; de vorm verwijst dus naar iets dat in het Spaans als vrouwelijk enkelvoud wordt behandeld, zonder dat de brontekst hier de naam van dat voorwerp noemt. Het is niet hetzelfde als lo, dat een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp aanduidt. Na cómo blijft colocar als infinitief staan: cómo colocarla = “hoe je het/haar moet plaatsen of vastmaken”. Samen vormen de delen ¿Puedes enseñarme ...? de vraag “Kun je me laten zien ...?”. Het onderdeel cómo colocarla specificeert wat er getoond moet worden: de manier om het bedoelde voorwerp te plaatsen of vast te maken. De volledige betekenis is daarom: “Kun je me laten zien hoe ik het moet vastmaken?”

6. Presiona esta parte sobre la válvula y bombea despacio.

   Druk dit deel op het ventiel en pomp langzaam.

   Presiona

   druk

   esta

   dit/deze

   parte

   deel

   sobre

   op / boven op

   válvula

   ventiel

   bombea

   pomp

   despacio

   langzaam

   Uitgebreide uitleg

   Presiona betekent hier “druk”. Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (één aangesproken persoon), van presionar “drukken”. De vorm voor een beleefde enkelvoudige aanspreking is presione; dat is dus niet dezelfde vorm. esta betekent “dit/deze” en staat hier bij parte. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord: esta parte = “dit deel”. De vorm past dus bij het grammaticale geslacht en getal van parte, niet bij de persoon die luistert. parte betekent hier “deel” of “gedeelte”. Het zelfstandig naamwoord heeft als basisvorm parte; het kan zowel een fysiek onderdeel als een gedeelte aanduiden. Voorbeeld: Esta parte está rota. — “Dit deel is kapot.” sobre geeft hier de plaatsrelatie “op” of “boven op” aan. In sobre la válvula wordt aangegeven waar het deel moet worden gedrukt: op het ventiel. Het is een voorzetsel en verandert niet mee met válvula. válvula betekent “ventiel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor la: la válvula. Voorbeeld: La válvula está aquí. — “Het ventiel is hier.” bombea betekent hier “pomp”. Ook dit is een bevestigende gebiedende wijs voor tú (één persoon), van bombear “pompen”. De overeenkomstige vorm voor usted is bombee. Het onderwerp wordt in het Spaans bij zo’n opdracht meestal niet uitgesproken, maar de werkwoordsvorm toont hier de aangesproken persoon. despacio betekent “langzaam” of “rustig”. Het beschrijft hoe de handeling wordt uitgevoerd en hoort bij bombea: pomp langzaam. Het is een bijwoord en verandert hier niet mee met een zelfstandig naamwoord. Samen geeft Presiona esta parte sobre la válvula de instructie “Druk dit deel op het ventiel”. Daarna verbindt y de tweede opdracht: bombea despacio — “pomp langzaam”. De volledige betekenis is dus: “Druk dit deel op het ventiel en pomp langzaam.”

7. El neumático se siente lo bastante firme ahora.

   De band voelt nu stevig genoeg aan.

   neumático

   band

   se siente

   voelt aan

   lo bastante

   voldoende

   firme

   stevig

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   neumático betekent hier “band”. Het is een zelfstandig naamwoord; el neumático is enkelvoud en mannelijk, en het meervoud is los neumáticos. Voorbeeld: El neumático está firme. — “De band is stevig.” se siente komt van sentirse, “aanvoelen”. De vorm is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, passend bij el neumático. Bij sentir zonder se is er meestal een direct object: Siento la presión. — “Ik voel de druk.” Bij sentirse beschrijf je hoe iets of iemand aanvoelt: La superficie se siente suave. — “Het oppervlak voelt zacht aan.” lo bastante vormt samen met een bijvoeglijk naamwoord een graadconstructie met de betekenis “voldoende ...”. lo is hier geen mannelijk lidwoord bij neumático, maar maakt de graaduitdrukking; het zegt niet zelfstandig wat het aantal is. Het patroon is lo bastante + bijvoeglijk naamwoord: Es lo bastante grande. — “Het is groot genoeg.” firme betekent hier “stevig”. Het bijvoeglijk naamwoord beschrijft de toestand van de band en staat na lo bastante. Firme heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijk en vrouwelijk; in het meervoud wordt het firmes: unos neumáticos firmes — “stevige banden”. ahora betekent “nu” en plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. Het verandert niet van vorm. Samen betekent El neumático se siente lo bastante firme ahora: “De band voelt nu stevig genoeg aan.” Deze woordvolgorde bouwt de zin op als: de band + voelt aan + voldoende stevig + nu.

8. Devuelve la bomba cuando termines.

   Breng de pomp terug als je klaar bent.

   Devuelve

   breng terug

   la bomba

   de pomp

   cuando termines

   als je klaar bent

   Uitgebreide uitleg

   Devuelve betekent hier “breng terug” en is de bevestigende gebiedende wijs van devolver voor één aangesproken persoon met tú. De stamklinker wisselt in deze vorm: devolver → devuelve; de vorm betekent hier niet simpelweg “geeft terug” als beschrijving, maar is een verzoek of opdracht. la bomba is “de pomp”. Bomba is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord la ervoor. Het lidwoord verwijst hier naar het voorwerp dat moet worden teruggebracht. Een bruikbaar patroon is la/el + zelfstandig naamwoord, waarbij het lidwoord met het grammaticale geslacht en getal van het zelfstandig naamwoord overeenkomt. cuando termines betekent “als je klaar bent”. Termines komt van terminar en is de tegenwoordige conjunctief voor tú. Na cuando gebruikt het Spaans deze vorm wanneer de handeling nog moet plaatsvinden: cuando termines = “als je klaar bent”. In een zin over een gewoonte of een feit kan na cuando ook een andere tijd staan; de vorm hier past bij de toekomstige voorwaarde. Samen vormt de zin de opdracht: “Breng de pomp terug als je klaar bent.” Eerst staat de opdracht Devuelve la bomba; daarna geeft cuando termines aan wanneer die handeling moet gebeuren. De aangesproken persoon is in beide werkwoordsvormen dezelfde tú.