Een bijna lege telefoonbatterij | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La batería de mi teléfono está casi agotada.

   Mijn telefoonbatterij is bijna leeg.

   batería

   batterij

   teléfono

   telefoon

   está

   is / bevindt zich

   casi

   bijna

   agotada

   leeg; uitgeput

   Uitgebreide uitleg

   batería betekent hier “batterij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la batería. Het meervoud is las baterías. In deze zin gaat het om de batterij als energiebron. teléfono betekent “telefoon”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: el teléfono; het meervoud is los teléfonos. In la batería de mi teléfono geeft de de relatie aan: de batterij van mijn telefoon. Mi betekent “mijn” en verandert hier niet naar geslacht; het meervoud is mis. está is de vorm van estar voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Estar wordt gebruikt om een toestand te beschrijven; ser zou hier niet dezelfde keuze zijn. Het onderwerp is la batería, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeelden: El teléfono está encendido. — “De telefoon staat aan.” Las baterías están cargadas. — “De batterijen zijn opgeladen.” casi betekent “bijna” en verzwakt de daaropvolgende toestand: die toestand is nog niet volledig bereikt. Het staat hier vóór agotada. Bijvoorbeeld: La batería está casi llena. — “De batterij is bijna vol.” agotada beschrijft de toestand van de batterij: ze is vrijwel zonder energie. De vorm komt van agotar (“uitputten”); als beschrijvend voltooid deelwoord of adjectief stemt agotada af op batería: vrouwelijk enkelvoud. De basisvorm is agotado in het mannelijk enkelvoud, agotada in het vrouwelijk enkelvoud, agotados in het mannelijk meervoud en agotadas in het vrouwelijk meervoud. Bijvoorbeeld: La batería está agotada. — “De batterij is leeg.” De volledige structuur is La batería de mi teléfono + está + casi agotada: “De batterij van mijn telefoon is bijna leeg.” Het onderwerp is dus de batterij, de mi teléfono specificeert van welk apparaat die batterij is, en está casi agotada beschrijft haar huidige toestand.

2. ¿Tienes un cargador o una batería portátil contigo?

   Heb je een oplader of powerbank bij je?

   Tienes

   heb je

   cargador

   oplader

   batería

   batterij

   portátil

   draagbaar

   contigo

   bij je

   Uitgebreide uitleg

   Tienes komt van tener (“hebben”) en is de tegenwoordige tijd voor tú: tú tienes. In deze vraag betekent het “heb je”. Het onderwerp tú staat er niet apart bij, omdat de werkwoordsvorm het al aangeeft. Voorbeelden: ¿Tienes tiempo? = “Heb je tijd?” en ¿Tiene tiempo? = “Heeft u tijd?”; tiene hoort bij usted, niet bij tú. cargador betekent hier “oplader”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is cargadores. Het lidwoord un maakt dit een onbepaalde, enkelvoudige oplader: un cargador = “een oplader”. batería betekent “batterij”. Het is vrouwelijk: una batería en in het meervoud baterías. Het lidwoord una stemt daarmee overeen in vrouwelijk enkelvoud. In deze zin gaat het, samen met portátil, om een draagbare batterij of powerbank. portátil betekent “draagbaar” en beschrijft hier batería. De vorm is in het enkelvoud hetzelfde voor mannelijk en vrouwelijk; het meervoud is portátiles: un dispositivo portátil, una batería portátil, dos baterías portátiles. Het accent blijft op de tweede lettergreep staan. contigo betekent “bij je” of letterlijk “met jou”. Het is de vaste samengevoegde vorm van con + tú; voor een andere persoon gebruik je bijvoorbeeld conmigo = “met mij”. In contigo verwijst jou naar de aangesprokene, maar de vorm zelf verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk. o verbindt de twee mogelijkheden: un cargador o una batería portátil = “een oplader of een powerbank”. De vraag ¿Tienes ... contigo? vraagt vervolgens of de aangesprokene een van deze voorwerpen bij zich heeft. De context bevestigt dat beide voorwerpen in het gesprek relevant zijn, maar de vraag zelf schrijft niet voor welke van de twee aanwezig moet zijn. Samen betekent de hele uiting: ¿Tienes un cargador o una batería portátil contigo? — “Heb je een oplader of powerbank bij je?” Dit is een gewone informele vraag aan één persoon die met tú wordt aangesproken.

3. He dejado las dos cosas en casa.

   Ik heb ze allebei thuis gelaten.

   He dejado

   heb gelaten

   dos

   twee

   cosas

   dingen

   en casa

   thuis

   Uitgebreide uitleg

   He dejado betekent hier dat de spreker iets heeft achtergelaten of ergens heeft laten liggen. He is de tegenwoordige tijd van het hulpwerkwoord haber voor de eerste persoon enkelvoud; dejado is het voltooid deelwoord van dejar. Samen vormen ze de Spaanse voltooid tegenwoordige tijd: he dejado = “ik heb gelaten”. Het onderwerp “ik” zit in de vorm he en hoeft niet apart genoemd te worden. Dos is het hoofdtelwoord “twee”. Het geeft hier een exact aantal aan en bepaalt samen met cosas dat het om twee zaken gaat. Vergelijk: una cosa = “één ding” en tres cosas = “drie dingen”. Cosas is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord cosa (“ding”, “zaak”). De vorm cosas toont het meervoud; het lidwoord en bijvoeglijke naamwoorden zouden hiermee kunnen overeenstemmen, bijvoorbeeld las dos cosas = “de twee dingen”. En casa betekent hier “thuis”. En geeft de plaats aan, en casa wordt in deze vaste betekenis doorgaans zonder lidwoord gebruikt: Estoy en casa = “Ik ben thuis.” Dat verschilt bijvoorbeeld van en la casa, dat eerder “in het huis” betekent wanneer een specifiek huis wordt bedoeld. Samen bouwen de delen de zin op: he dejado + las dos cosas + en casa = “Ik heb de twee dingen thuis gelaten.” In de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “Ik heb ze allebei thuis gelaten”; ze allebei verwijst daar naar de twee bedoelde dingen.

4. Necesito hacer una llamada urgente.

   Ik moet dringend bellen.

   Necesito

   ik moet / ik heb nodig

   hacer

   doen; maken

   una llamada

   een telefoontje

   urgente

   dringend

   Uitgebreide uitleg

   Necesito is de ik-vorm van de tegenwoordige tijd van necesitar (“nodig hebben”). In deze zin geeft het samen met een infinitief een noodzakelijke handeling weer: “ik moet …”. Voorbeeld: Necesito descansar. — “Ik moet rusten.” hacer is de infinitief van “doen/maken”. Na necesito blijft het werkwoord in de infinitief: Necesito hacer ... betekent “Ik moet … doen”. In hacer una llamada is dit een vaste, bruikbare combinatie voor “bellen” of letterlijk “een telefoontje doen”. Voorbeeld: Necesito hacer una reserva. — “Ik moet een reservering maken.” una llamada is een enkelvoudige, onbepaalde naamwoordgroep met llamada, een vrouwelijk zelfstandig naamwoord dat samenhangt met llamar (“bellen”). llamada betekent hier “telefoontje” en niet de handeling van iemand roepen. Het lidwoord una markeert hier een onbepaalde vrouwelijke enkelvoudsvorm; het drukt op zichzelf geen expliciete telwaarde uit. urgente beschrijft llamada: het telefoontje is dringend. Het bijvoeglijk naamwoord heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden; in het meervoud wordt het urgentes. Voorbeeld: Es una situación urgente. — “Het is een dringende situatie.” Samen vormen de delen Necesito + hacer + una llamada urgente: “Ik moet een dringend telefoontje plegen”, natuurlijk vertaald als “Ik moet dringend bellen.”

5. Hay un enchufe al lado de la ventana.

   Er is een stopcontact naast het raam.

   Hay

   er is / er zijn

   enchufe

   stopcontact

   al lado de

   naast

   ventana

   raam

   Uitgebreide uitleg

   Hay betekent hier dat er iets aanwezig is: “er is”. Het is een onpersoonlijke vorm van haber. In deze aanwezigheidsconstructie blijft hay hetzelfde bij enkelvoud en meervoud: Hay un enchufe = “Er is een stopcontact” en Hay dos enchufes = “Er zijn twee stopcontacten”. Het werkwoord past zich hier dus niet in getal aan het genoemde zelfstandig naamwoord aan. enchufe betekent hier “stopcontact”. Het is een zelfstandig naamwoord; de meervoudsvorm is enchufes. In un enchufe stemt het mannelijke, enkelvoudige onbepaalde lidwoord un met enchufe overeen. Dat lidwoord geeft op zichzelf geen exact aantal als afzonderlijke bewering; het maakt de verwijzing onbepaald. Voorbeeld: Necesito un enchufe. — “Ik heb een stopcontact nodig.” al lado de is een vaste plaatsuitdrukking voor “naast”. al is de samentrekking van a + el; samen met lado de vormt dit het patroon al lado de + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: La silla está al lado de la mesa. — “De stoel staat naast de tafel.” ventana betekent “raam”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat hier la ventana. De meervoudsvorm is ventanas. Voorbeeld: Hay una ventana grande. — “Er is een groot raam.” Samen bestaat de zin uit de aanwezigheidsconstructie Hay + [iets] en de plaatsbepaling al lado de + [referentiepunt]: Hay un enchufe zegt dat er een stopcontact is, en al lado de la ventana lokaliseert het naast het raam. De volledige betekenis is daarom: “Er is een stopcontact naast het raam.”

6. ¿Puedo usar tu cable unos minutos?

   Mag ik jouw kabel een paar minuten gebruiken?

   ¿Puedo

   mag ik

   usar

   gebruiken

   tu

   jouw

   cable

   kabel

   unos minutos

   een paar minuten

   Uitgebreide uitleg

   ¿Puedo betekent hier “mag ik?”. Het is de ik-vorm van poder in de tegenwoordige tijd: puedo. In een vraag gevolgd door een infinitief, zoals ¿Puedo + infinitief?, vraagt de spreker toestemming. Voorbeeld: ¿Puedo entrar? = “Mag ik binnenkomen?” usar betekent “gebruiken”. Dit is de infinitief; na puedo blijft het werkwoord in de infinitief staan. Het patroon is puedo usar = “ik mag gebruiken” of, als vraag, ¿Puedo usar ...? = “Mag ik ... gebruiken?” tu betekent hier “jouw”. Het is een bezittelijk woord bij cable en heeft in deze vorm geen accent. tú met accent is daarentegen het persoonlijk voornaamwoord “jij”. Voorbeeld: tu libro = “jouw boek”; tú lees = “jij leest”. cable betekent “kabel”. Het zelfstandig naamwoord is in het Spaans mannelijk: el cable; het meervoud is los cables. In deze zin gaat het volgens de vertaling om de kabel van de aangesprokene. unos minutos betekent “een paar minuten”. minutos is het meervoud van minuto en is mannelijk, daarom staat het onbepaalde bepalende woord in de vorm unos. Hier geeft de woordgroep een korte, niet exact vastgelegde tijdsduur aan. Voorbeeld: Espera unos minutos. = “Wacht een paar minuten.” Samen vormen de delen ¿Puedo usar tu cable unos minutos? de vraag: “Mag ik jouw kabel een paar minuten gebruiken?” ¿Puedo usar ...? vraagt toestemming, tu cable noemt wat de spreker wil gebruiken en unos minutos beperkt de gevraagde gebruiksduur.

7. Puedes usarlo el tiempo suficiente para hacer la llamada.

   Je mag hem lang genoeg gebruiken om te bellen.

   Puedes

   je mag

   usarlo

   hem gebruiken

   tiempo

   tijd

   suficiente

   voldoende

   hacer

   doen

   llamada

   telefoongesprek

   Uitgebreide uitleg

   Puedes is de tegenwoordige tijd van poder bij tú: puedes betekent hier dat de aangesprokene toestemming krijgt. De vormen zijn bijvoorbeeld puedo (ik kan/mag), puedes (jij kunt/mag) en puede (hij/zij/u kan/mag). In deze zin gaat het om toestemming, niet alleen om mogelijkheid. Usarlo bestaat uit usar + lo. Usar betekent ‘gebruiken’. Lo is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpspronomen; volgens de vaste vertaling en de context verwijst het hier naar de kabel. Bij een infinitief kan zo’n pronomen eraan vast worden geschreven: usarlo = ‘hem gebruiken’. Vergelijk: usar la llave → usarla (‘haar gebruiken’). Tiempo betekent hier ‘tijd’. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan ook in andere contexten ‘weer’ betekenen, maar die betekenis past hier niet. Suficiente betekent ‘voldoende’ of ‘genoeg’ en beschrijft hier de hoeveelheid tijd. Het verandert niet voor mannelijk/vrouwelijk of enkelvoud/meervoud: tiempo suficiente, maar ook horas suficientes. Samen vormen tiempo suficiente een hoeveelheid die groot genoeg is voor het doel. Een herbruikbaar voorbeeld is: Tenemos tiempo suficiente para hablar. — ‘We hebben genoeg tijd om te praten.’ Hacer betekent ‘doen’ of, in vaste combinaties, ‘maken’. In hacer la llamada betekent het ‘een telefoongesprek voeren/opbellen’. Het is een infinitief na para; para + infinitief geeft hier het doel aan: waarvoor de tijd voldoende is. Bijvoorbeeld: Ahorro dinero para comprar un libro. — ‘Ik spaar geld om een boek te kopen.’ La llamada betekent hier ‘het telefoongesprek’ of ‘het telefoontje’. Llamada is het vrouwelijke zelfstandig naamwoord bij la; het hangt samen met llamar (‘bellen’/‘roepen’). De combinatie hacer una llamada betekent ‘een telefoontje plegen’. In de vaste zin staat la, omdat het om het bedoelde telefoongesprek gaat. De hele structuur is: Puedes + usarlo + el tiempo suficiente + para hacer la llamada. Letterlijk geeft die structuur weer dat jij hem lang genoeg mag gebruiken met als doel de oproep te doen. De natuurlijke betekenis is: ‘Je mag hem lang genoeg gebruiken om te bellen.’

8. Te lo devolveré en cuanto se encienda mi teléfono.

   Ik geef hem terug zodra mijn telefoon aangaat.

   Te

   jou

   lo

   hem

   devolveré

   ik zal teruggeven

   en cuanto

   zodra

   se encienda

   aangaat

   teléfono

   telefoon

   Uitgebreide uitleg

   Te is een persoonlijk voornaamwoord als indirect object: de handeling is op jou gericht, dus te betekent hier ‘jou’. Het is geen vorm die op zichzelf het geslacht of aantal van de ontvanger aangeeft. Vergelijk bijvoorbeeld me = ‘mij’ en le = ‘hem/haar/u’ in passende context. Lo is het direct-objectvoornaamwoord. Hier verwijst het naar het voorwerp dat wordt teruggegeven; de vaste vertaling geeft dat weer als ‘hem’. lo is de enkelvoudige mannelijke vorm; het vervangen zelfstandig naamwoord bepaalt deze vorm, niet het voornaamwoord te. Voor een vrouwelijk enkelvoudig object gebruik je bijvoorbeeld la, en voor meervoud los of las. Samen vormen te lo de combinatie ‘jou het/hem’ in de Spaanse woordvolgorde: eerst het indirecte object, daarna het directe object. Devolveré komt van devolver, ‘teruggeven’ of ‘terugbrengen’. De uitgang -é markeert de eerste persoon enkelvoud in de toekomende tijd: ‘ik zal teruggeven’. De voornaamwoorden staan hier vóór de vervoegde werkwoordsvorm: te lo devolveré. Een bruikbaar contrast is devolveré = ‘ik zal teruggeven’ tegenover devolverás = ‘jij zult teruggeven’. En cuanto is een vaste tijdsverbinding met de betekenis ‘zodra’ of ‘op het moment dat’. De verbinding introduceert hier een toekomstige voorwaarde in de tijd; ze betekent niet dat de eerste handeling wordt vervangen door de tweede. Se encienda hoort bij encenderse, ‘aangaan’ of ‘inschakelen’ wanneer iets zelf in die toestand komt. Encienda is hier de derde persoon enkelvoud van de aanvoegende wijs; se hoort bij de wederkerende/pronominale werkwoordsvorm encenderse. Na en cuanto past die vorm bij een gebeurtenis die nog moet plaatsvinden: de telefoon moet eerst aangaan. In een gewone mededeling over een feit zeg je bijvoorbeeld Mi teléfono se enciende, ‘Mijn telefoon gaat aan’. Teléfono betekent ‘telefoon’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; het bezittelijke mi verandert in deze vorm niet naar geslacht of aantal. In mi teléfono betekent mi ‘mijn’ en verwijst het naar de telefoon van de spreker. Samen betekent te lo devolveré ‘ik zal het/hem aan jou teruggeven’. En cuanto se encienda mi teléfono voegt het tijdsmoment toe: dat teruggeven gebeurt zodra de telefoon van de spreker aangaat. De volledige betekenis is dus: ‘Ik geef hem terug zodra mijn telefoon aangaat.’

9. Déjalo conectado hasta que tengas suficiente batería.

   Laat hem aangesloten tot je genoeg batterij hebt.

   Déjalo

   laat hem

   conectado

   aangesloten

   hasta que

   totdat

   tengas

   je hebt

   suficiente

   genoeg

   batería

   batterij

   Uitgebreide uitleg

   Déjalo combineert de gebiedende wijs deja van dejar met het voornaamwoord lo. Deja is hier de bevestigende opdracht voor tú (enkelvoud); lo is het mannelijk enkelvoudige lijdend-voorwerpsvoornaamwoord. In een bevestigende opdracht wordt het voornaamwoord aan de werkwoordsvorm vastgeschreven, met het accentteken in déjalo. In deze zin betekent het geheel “laat hem”. Voorbeeld: Déjalo aquí. — “Laat hem hier.” conectado betekent hier “aangesloten”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat overeenkomt met het mannelijke enkelvoudige object: dejarlo conectado betekent “hem aangesloten laten”. De vormen zijn bijvoorbeeld conectada voor vrouwelijk enkelvoud en conectados/conectadas voor meervoud, wanneer het beschreven zelfstandig naamwoord dat vereist. Voorbeeld: Déjala conectada. — “Laat haar aangesloten.” hasta que leidt het eindpunt in: “totdat”. Na deze uitdrukking staat hier de aanvoegende wijs voor een nog niet gerealiseerd of verwacht eindpunt van de handeling. tengas is de tweede persoon enkelvoud van de tegenwoordige aanvoegende wijs van tener, “hebben”. Vergelijk tienes (“je hebt”) in de aantonende wijs met tengas in deze voorwaarde. Voorbeeld: Espera hasta que tengas tiempo. — “Wacht totdat je tijd hebt.” suficiente betekent “genoeg” of “voldoende”. Hier beschrijft het de hoeveelheid batería; als enkelvoudige vorm blijft het gelijk bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden. In het meervoud wordt het suficientes. Voorbeeld: Tenemos suficiente agua. — “We hebben genoeg water.” batería is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord voor “batterij”. Het meervoud is baterías; het accentteken blijft staan omdat de beklemtoonde í een afzonderlijke klinker vormt. In deze zin gaat het om de beschikbare batterijhoeveelheid. Samen betekent Déjalo conectado “Laat hem aangesloten”. hasta que tengas suficiente batería voegt het eindpunt toe: “totdat je genoeg batterij hebt”. De volledige uiting betekent dus: “Laat hem aangesloten tot je genoeg batterij hebt.”