Een verkeerde bestelling laten vervangen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Perdón, creo que recibí el pedido equivocado.

   Pardon, ik denk dat ik de verkeerde bestelling heb gekregen.

   Perdón

   Pardon; sorry

   creo que

   Ik denk dat

   recibí

   Ik ontving; ik heb ontvangen

   pedido

   Bestelling

   equivocado

   Verkeerd; onjuist

   Uitgebreide uitleg

   Perdón is hier een korte verontschuldiging: “pardon” of “sorry”. Het kan zelfstandig aan het begin van een zin staan. Voorbeeld: Perdón, llego tarde. — “Sorry, ik kom laat.” creo que bevat creo, de ik-vorm van de tegenwoordige tijd van creer (“geloven/denken”), gevolgd door que (“dat”). De uitdrukking markeert een persoonlijke inschatting. Voorbeeld: Creo que está aquí. — “Ik denk dat het hier is.” recibí is de eerste persoon enkelvoud van de Spaanse verleden tijd, de pretérito perfecto simple, van recibir (“ontvangen”): “ik ontving” of, in deze context, “ik heb ontvangen”. De vorm maakt duidelijk dat de spreker zelf de ontvanger is en dat de ontvangst vóór het spreekmoment plaatsvond. Voorbeeld: Recibí tu mensaje. — “Ik heb je bericht ontvangen.” pedido betekent hier “bestelling”. Het is een zelfstandig naamwoord in het mannelijk enkelvoud. In deze zin staat het met el, omdat het om een bepaalde bestelling gaat; el stemt bovendien overeen met het mannelijke enkelvoud. Voorbeeld: El pedido llegó. — “De bestelling is aangekomen.” equivocado betekent hier “verkeerd” of “de verkeerde”. Als bijvoeglijk naamwoord staat het in het mannelijk enkelvoud, in overeenstemming met pedido: el pedido equivocado. Een nuttig contrast is correcto: el pedido correcto — “de juiste bestelling”. Samen betekent creo que recibí el pedido equivocado “ik denk dat ik de verkeerde bestelling heb ontvangen”. Perdón maakt er een beleefde opening van. De spreker zegt dus dat hij of zij zelf een bestelling heeft ontvangen, maar denkt dat die bestelling niet de juiste is.

2. Déjeme comprobarlo. ¿Qué pidió usted?

   Laat me dat controleren. Wat heeft u besteld?

   Déjeme

   laat me …

   comprobarlo

   dat controleren

   ¿Qué

   wat

   pidió

   heeft besteld

   Uitgebreide uitleg

   Déjeme betekent hier: “laat mij …”. Het is de bevestigende beleefde gebiedende vorm van dejar voor één aangesproken persoon (usted), met het voornaamwoord me eraan vast: deje + me → déjeme. De spreker vraagt dus toestemming of ruimte om iets zelf te doen. Voorbeeld: Déjeme mirar. — “Laat me kijken.” comprobarlo bestaat uit het infinitief comprobar (“controleren, verifiëren”) en lo, een enkelvoudig lijdend-voorwerpscliticum. In deze zin betekent lo “dat”, zoals in de vaste vertaling; het bronmateriaal bepaalt niet welk zelfstandig naamwoord of welke zaak met lo wordt aangeduid. Lo kan naar een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord verwijzen, maar ook naar een neutrale zaak of gedachte. Bij een infinitief kan het cliticum erachter staan: comprobarlo; ook lo voy a comprobar is een veelgebruikt patroon. Voorbeeld: Voy a comprobarlo ahora. — “Ik ga het nu controleren.” Samen vormen Déjeme comprobarlo de constructie dejar + me + infinitief: “Laat me dat controleren.” Déjeme geeft aan wie de handeling mag uitvoeren, en comprobarlo benoemt de handeling met het object lo. Qué is hier het vragende voornaamwoord “wat”. Het accent onderscheidt dit gebruik in een vraag van het betrekkelijke of onderschikkende que, dat gewoonlijk geen accent heeft. Voorbeeld: ¿Qué necesita? — “Wat heeft u nodig?” pidió is de vorm van pedir (“bestellen; vragen”) in de pretérito indefinido voor usted en ook voor él/ella: “bestelde” of, afhankelijk van de Nederlandse formulering, “heeft besteld”. In deze vraag wordt usted expliciet genoemd, zodat de aangesprokene de besteller is. De vorm pidió draagt dus niet op zichzelf een apart teken voor usted; dezelfde vorm kan ook bij een derde persoon enkelvoud horen. Voorbeeld: ¿Qué pidió usted? — “Wat heeft u besteld?” De volledige uiting bestaat uit eerst een verzoek: Déjeme comprobarlo (“Laat me dat controleren”), gevolgd door de vraag ¿Qué pidió usted? (“Wat heeft u besteld?”). Daardoor vraagt de spreker de aangesprokene welke bestelling die persoon heeft geplaatst, terwijl de spreker aanbiedt het genoemde “dat” te controleren.

3. Pedí sopa, pero en esta bandeja hay una ensalada.

   Ik heb soep besteld, maar op dit dienblad ligt een salade.

   Pedí

   ik bestelde

   sopa

   soep

   pero

   maar

   esta

   deze

   bandeja

   dienblad

   hay

   er is / er ligt

   ensalada

   salade

   Uitgebreide uitleg

   Pedí is hier de vorm van pedir voor de eerste persoon enkelvoud in de voltooide verleden tijd (pretérito perfecto simple): “ik bestelde”. De uitgang -í laat hier zien dat de spreker zelf de besteller is. Vergelijk: pedí = ik bestelde, pidió = hij/zij/u bestelde. Voor een verzoek in het heden gebruik je bijvoorbeeld Pido sopa = “Ik bestel soep”. Sopa betekent “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord en is vrouwelijk: la sopa. In deze zin staat het zonder lidwoord, omdat het als besteld gerecht wordt genoemd. Voor een telbare portie kan de context ook una sopa gebruiken: “een soep/een kom soep”. Pero betekent “maar”. Het verbindt twee mededelingen met een tegenstelling: eerst de bestelling, daarna wat er op het dienblad ligt. Het vervangt het eerste deel niet; beide delen blijven gelden. Esta betekent hier “deze”. Het is het vrouwelijke enkelvoud van het aanwijzende woord en stemt af op het vrouwelijke enkelvoud bandeja: esta bandeja = “dit dienblad”. De vorm staat zonder accent; está met accent is een andere vorm, namelijk van estar. Bandeja betekent “dienblad”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la bandeja. De combinatie en esta bandeja betekent letterlijk “op/in dit dienblad”; bij een dienblad is “op dit dienblad” de natuurlijke Nederlandse weergave. Hay is de onpersoonlijke tegenwoordige vorm van haber en betekent hier dat iets aanwezig is: “er is” of, door de plaats en het voorwerp, natuurlijker “er ligt”. Hay verandert niet mee met het aanwezige zelfstandig naamwoord: hay una ensalada en hay varias ensaladas. Ensalada betekent “salade”. Het is vrouwelijk: la ensalada; daarom staat in de volledige combinatie una ensalada het vrouwelijke onbepaalde lidwoord una. Een bruikbaar voorbeeld is Hay una ensalada en la mesa = “Er ligt een salade op tafel.” Samen vormen de delen Pedí sopa (“Ik bestelde soep”) en pero en esta bandeja hay una ensalada (“maar op dit dienblad ligt een salade”). De volledige betekenis is: “Ik heb soep besteld, maar op dit dienblad ligt een salade.”

4. Puedo cambiarlo enseguida.

   Ik kan het meteen vervangen.

   Puedo

   ik kan

   cambiarlo

   het vervangen

   enseguida

   meteen

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de ik-vorm van poder in de tegenwoordige tijd: puedo = “ik kan”. Het drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. Voorbeeld: Puedo esperar = “Ik kan wachten”. cambiarlo bestaat uit het werkwoord cambiar (“vervangen” of “veranderen”) en het eraan vastgeschreven lijdendvoorwerpspronomen lo. Cambiar staat na puedo in de infinitief. Lo is mannelijk enkelvoud; de vaste vertaling ondersteunt “het”, maar identificeert niet welk concreet ding het is. Voor een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp staat bijvoorbeeld la: Puedo cambiarla = “Ik kan haar/het vervangen”. Enseguida betekent “meteen” of “direct”. Het geeft aan dat de handeling onmiddellijk kan plaatsvinden; het beweert niet op zichzelf dat de handeling zeker zal plaatsvinden. Voorbeeld: Lo hago enseguida = “Ik doe het meteen.” Samen vormen Puedo + cambiarlo + enseguida de betekenis “Ik kan het meteen vervangen.” De spreker zegt dus dat hij of zij het genoemde, maar hier niet nader gespecificeerde, ding onmiddellijk kan vervangen.

5. ¿Debo esperar aquí mientras lo trae?

   Zal ik hier wachten terwijl u het haalt?

   Debo

   moet ik

   esperar

   wachten

   aquí

   hier

   mientras

   terwijl

   lo

   het

   trae

   haalt

   Uitgebreide uitleg

   Debo komt van deber en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: yo debo. Hier drukt het uit dat de spreker vraagt of wachten nodig is: “moet ik …?”. Deber kan ook een verplichting buiten een vraag uitdrukken, bijvoorbeeld: Debo volver mañana. — “Ik moet morgen terugkomen.” Esperar is de infinitief “wachten”. Na debo staat de infinitief: debo esperar = “ik moet wachten”. Dezelfde combinatie kan met een ander werkwoord worden gebruikt, bijvoorbeeld: Debo llamar. — “Ik moet bellen.” Aquí betekent “hier” en geeft de plaats van het wachten aan. Het bijwoord verandert niet naar persoon of aantal. Mientras is een onderschikkend voegwoord met de betekenis “terwijl”. Het verbindt hier het wachten met de gelijktijdige handeling in het daaropvolgende deel. Bijvoorbeeld: Mientras espero, leo. — “Terwijl ik wacht, lees ik.” Lo is een direct-objectcliticum voor een mannelijk enkelvoudig of onzijdig object. In deze zin betekent het, in overeenstemming met de vaste vertaling en de context, “het”; de precieze zaak waarnaar het verwijst wordt niet benoemd. Het cliticum staat vóór het vervoegde werkwoord: Lo trae. — “U brengt het mee.” Bij een vrouwelijk enkelvoudig object zou de vorm la zijn, zoals in La trae. — “U brengt haar/het [vrouwelijk zelfstandig naamwoord] mee.” Trae komt van traer (“brengen/halen”) en is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud. De vaste vertaling maakt duidelijk dat het onderwerp hier usted (“u”) is: usted trae. De vorm trae kan zonder uitgesproken onderwerp ook bij él of ella horen, maar in deze zin is “u” de bedoelde lezing. De combinatie lo trae betekent hier “u haalt het”. Samen vormen debo esperar aquí en mientras lo trae de vraag ¿Debo esperar aquí mientras lo trae?: “Zal ik hier wachten terwijl u het haalt?” Mientras maakt duidelijk dat het wachten gelijktijdig plaatsvindt met het halen; lo is het object van trae, niet van esperar.

6. Espere junto al mostrador, por favor.

   Wacht alstublieft bij de balie.

   Espere

   wacht

   junto al

   naast de; bij de

   mostrador

   balie

   por favor

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   Espere betekent hier “wacht” en is de bevestigende gebiedende wijs voor usted in het enkelvoud. De vorm komt van esperar; vergelijk espera voor tú en esperen voor ustedes. Voorbeeld: Espere aquí. — “Wacht hier.” junto al geeft een plaats aan: “bij/naast de”. De vaste plaatsaanduiding junto a betekent “bij/naast”; a + el wordt samengevoegd tot al. In deze uitdrukking is junto geen bijvoeglijk naamwoord dat in geslacht met mostrador overeenkomt. Als bijvoeglijk naamwoord kan junto wél vormen zoals junta en juntos hebben, maar dat is een ander gebruik. Voorbeeld: La silla está junto a la puerta. — “De stoel staat naast de deur.” mostrador is het zelfstandig naamwoord “balie”. Het kan ook een toonbank of loket aanduiden, afhankelijk van de plaatselijke context. Het meervoud is mostradores. por favor is een beleefde toevoeging met de betekenis “alstublieft”. Het verandert de gebiedende wijs niet; het maakt het verzoek beleefder. Samen vormen de delen de betekenis: “Wacht bij de balie, alstublieft.” De gebiedende wijs Espere richt het verzoek tot één aangesproken persoon met usted; junto al mostrador noemt de plaats waar die persoon moet wachten, en por favor verzacht het verzoek.

7. Ahora voy allí.

   Ik ga nu daarheen.

   Ahora

   nu

   voy

   ik ga

   allí

   daarheen

   Uitgebreide uitleg

   Ahora betekent hier “nu”: het plaatst de handeling in het huidige moment. Het is een bijwoord en verandert niet mee met de persoon of het aantal. Voorbeeld: Ahora estudio. — “Nu studeer ik.” voy is de vorm van ir (“gaan”) voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: voy = “ik ga”. De volledige basisreeks is ir — voy (ik ga), vas (jij gaat), va (hij/zij/u gaat). Spaans gebruikt voor de bestemming vaak ir plus een plaatsaanduiding, zonder een apart werkwoord dat letterlijk “naar ... toe” betekent. allí betekent hier “daarheen”, dus naar een plaats die als daar wordt aangewezen. Het is een plaatsbijwoord; het krijgt geen meervouds- of persoonsuitgang. Het nabije plaatsbijwoord is aquí (“hier”), terwijl allí naar een verderaf aangewezen plaats verwijst. Voorbeeld: Voy allí mañana. — “Ik ga daar morgen heen.” Samen vormen de delen Ahora voy allí.: “Nu ga ik daarheen.” Ahora bepaalt wanneer, voy zegt dat de spreker zelf gaat, en allí geeft de bestemming aan. De zin is een eenvoudige mededeling in de tegenwoordige tijd; de vertaling identificeert de bedoelde beweging als “daarheen gaan”.

8. Su sopa estará lista pronto.

   Uw soep is zo klaar.

   Su

   uw

   sopa

   soep

   estará

   zal zijn

   lista

   klaar

   pronto

   binnenkort

   Uitgebreide uitleg

   Su betekent hier “uw” en drukt bezit of een relatie tot de aangesprokene uit. De vorm su staat bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord; het bezittelijk woord verandert hier niet mee met het geslacht van dat zelfstandig naamwoord. De precieze bezitter is in deze zin door de vertaling als de aangesprokene aangegeven. Sopa betekent “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord: la sopa is vrouwelijk enkelvoud. Het lidwoord en eventuele bijvoeglijke naamwoorden kunnen dit grammaticale geslacht en getal zichtbaar maken. Estará komt van estar (“zijn” voor een toestand of situatie). De uitgang maakt dit de derde persoon enkelvoud in de toekomende tijd: “zal zijn”. In deze zin hoort die vorm bij sopa, niet bij de aangesprokene. Vergelijk: La sopa estará lista. — “De soep zal klaar zijn.” Lista betekent hier “klaar”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord listo/lista en stemt overeen met sopa. De mannelijke vorm is bijvoorbeeld listo bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. In andere contexten kan listo ook “slim” betekenen, maar dat is niet de betekenis hier. Pronto betekent “binnenkort” en geeft aan dat de toestand in de nabije toekomst wordt verwacht. Het verandert in deze betekenis niet mee met sopa. Samen vormen de delen Su sopa (“uw soep”), estará lista (“zal klaar zijn”) en pronto (“binnenkort”) de betekenis: “Uw soep is zo klaar.” De Spaanse toekomende tijd met estará wordt in de Nederlandse vertaling natuurlijk weergegeven als “is zo klaar”.