Hulp vragen na buitensluiting | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. No puedo entrar en mi apartamento.

   Ik kan mijn appartement niet in.

   No puedo

   ik kan niet

   entrar

   binnengaan

   en

   in

   mi

   mijn

   apartamento

   appartement

   Uitgebreide uitleg

   No puedo betekent hier dat de spreker iets niet kan. Puedo is de eerste persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd; no maakt de uitdrukking negatief. De infinitief erna benoemt wat de spreker niet kan doen. Bijvoorbeeld: No puedo esperar. — Ik kan niet wachten. Entrar betekent naar binnen gaan of binnengaan. Het is hier een infinitief na puedo, dus samen geeft puedo entrar de betekenis ‘ik kan naar binnen gaan’. De constructie poder + infinitief is breed bruikbaar: Puedes venir. — Je kunt komen. In deze constructie verwijst het niet-uitgedrukte onderwerp van entrar naar dezelfde persoon als het onderwerp van puedo, dus naar de spreker. En is hier een voorzetsel dat met entrar de ruimte aanduidt waar iemand binnengaat: entrar en betekent ‘naar binnen gaan in’ of ‘een ruimte binnengaan’. Mi is een bezittelijk woord en betekent hier ‘mijn’. Het verwijst naar één bezitter en verandert niet van vorm voor mannelijk of vrouwelijk; voor meerdere bezeten zaken is de vorm mis. Apartamento is een zelfstandig naamwoord voor een appartement. Het staat hier in het enkelvoud. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord, zoals blijkt uit el apartamento. In mi apartamento geeft mi aan dat het om het appartement van de spreker gaat. De volledige zin bouwt dus op uit de negatie no, de mogelijkheid puedo, de handeling entrar en de plaatsbepaling en mi apartamento: ‘Ik kan mijn appartement niet binnengaan.’

2. ¿Tienes una llave de repuesto en algún sitio?

   Heb je ergens een reservesleutel?

   Tienes

   heb je

   llave

   sleutel

   repuesto

   reserve

   en algún sitio

   ergens

   Uitgebreide uitleg

   Tienes komt van tener en is de tegenwoordige tijd voor tú: “je hebt”. In ¿Tienes ...? vormt het de vraag “Heb je ...?”. Vergelijk: ¿Tienes tiempo? = “Heb je tijd?”. Tiene is de vorm voor él/ella/usted, dus niet voor tú. llave betekent hier “sleutel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la llave, una llave. Het meervoud is llaves: dos llaves = “twee sleutels”. In una llave stemt het lidwoord una af op het vrouwelijke geslacht van llave; een onbepaald lidwoord drukt hier niet op zichzelf een exact geteld aantal uit. repuesto draagt in llave de repuesto de betekenis “reserve-” of “ter vervanging”. Leer vooral de herbruikbare groep de repuesto: una batería de repuesto = “een reservebatterij”. Samen betekent llave de repuesto “reservesleutel”. en algún sitio betekent “ergens”. algún is de verkorte vorm van alguno vóór een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord; sitio betekent hier “plaats”. De groep noemt geen specifieke locatie. Vergelijk: ¿Está en algún sitio? = “Is het ergens?”. Samen vormen ¿Tienes + una llave de repuesto + en algún sitio? de vraag “Heb je ergens een reservesleutel?”. De vraag gaat over het hebben van een reservesleutel die zich ergens bevindt; una introduceert hier een exemplaar van het gevraagde soort, zonder dat de zin zelf een precieze telling benadrukt.

3. No tengo una, pero mi casero puede tener una.

   Dat heb ik niet, maar mijn verhuurder heeft er misschien een.

   No

   niet

   tengo

   heb

   una

   er een

   casero

   verhuurder

   puede

   kan

   tener

   hebben

   Uitgebreide uitleg

   No ontkent wat erop volgt: hier is de betekenis “niet”. Het is op zichzelf geen ontkenning van de tweede helft; pero maakt daar juist een tegenstelling mee. tengo is de eerste persoon enkelvoud van tener in de tegenwoordige tijd: “ik heb”. De bruikbare reeks is tener — “hebben”, tengo — “ik heb”. Voorbeeld: Tengo una llave. — “Ik heb een sleutel.” una staat hier zelfstandig en neemt een weggelaten vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord over. In de voorafgaande vraag is dat een llave, dus hier betekent het “er een” en verwijst het naar één sleutel als begrepen voorwerp. una is hier niet alleen een telwoord; het is een onbepaald voornaamwoordelijk gebruik dat met een vrouwelijk enkelvoudig woord overeenkomt. Voorbeeld: No tengo una llave, pero necesito una. — “Ik heb geen sleutel, maar ik heb er een nodig.” casero is een zelfstandig naamwoord voor “verhuurder”; de vorm is hier mannelijk enkelvoud. In mi casero betekent mi “mijn” en verwijst het geheel naar de verhuurder van de spreker. Mi verandert niet naar mannelijk of vrouwelijk: mi casero en bijvoorbeeld mi casera gebruiken hetzelfde bezittelijke woord, terwijl het zelfstandig naamwoord zelf van vorm verandert. puede is de derde persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd. Het betekent hier “kan” of, in deze context, “heeft misschien de mogelijkheid om”. Na puede staat het infinitief tener; samen vormen ze puede tener — “kan hebben”. Voorbeeld: Mi casero puede tener una llave. — “Mijn verhuurder kan een sleutel hebben.” tener is de infinitief van “hebben”. Na werkwoorden zoals poder blijft het tweede werkwoord in de infinitief: puede tener, niet een tweede vervoegde vorm. Samen betekent No tengo una “Ik heb er geen” of letterlijker “Ik heb er niet een”. Het onderwerp van tengo is de spreker. Pero betekent “maar” en contrasteert dit met mi casero puede tener una: de verhuurder kan er misschien wel een hebben. De hele uiting betekent daarom: “Dat heb ik niet, maar mijn verhuurder heeft er misschien een.”

4. Intenta llamarlo ahora.

   Probeer hem nu te bellen.

   Intenta

   probeer

   llamarlo

   hem bellen

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Intenta is hier de bevestigende gebiedende wijs van intentar voor tú (één aangesproken persoon): “probeer”. De vorm richt zich dus tot één informele gesprekspartner. Voorbeeld: Intenta descansar. — “Probeer te rusten.” llamarlo bestaat uit het infinitief llamar (“bellen”) met het eraan vastgeschreven voornaamwoord lo. In deze zin verwijst lo, volgens de vaste vertaling, naar de persoon die gebeld moet worden: “hem”. Bij een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp is lo de passende vorm. Voorbeeld: Voy a llamarlo. — “Ik ga hem bellen.” Het voornaamwoord maakt duidelijk wie men moet bellen. ahora betekent “nu” en geeft aan wanneer de handeling moet gebeuren. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of aantal. Samen betekenen de delen: “Probeer hem nu te bellen.” Na intentar staat het tweede werkwoord hier in het infinitief: intentar + llamar. Het lijdendvoorwerpsvoornaamwoord lo wordt aan dat infinitief vastgeschreven, dus llamarlo, niet llamar-lo. De hele uiting is een aansporing aan één persoon om die persoon nu te bellen.

5. ¿Podría esperar dentro mientras llamo?

   Mag ik binnen wachten terwijl ik bel?

   Podría

   zou ik mogen

   esperar

   wachten

   dentro

   binnen

   mientras

   terwijl

   llamo

   ik bel

   Uitgebreide uitleg

   Podría komt van poder (“kunnen/mogen”) en staat hier in de conditionele vorm. In deze vraag maakt die vorm het verzoek beleefd: “Zou ik mogen…?” De vorm podría kan volgens de grammatica ook bij een derde persoon enkelvoud horen, maar in deze zin geeft de vaste vertaling duidelijk de lezing “ik”. esperar is het infinitief van “wachten”. Na podría blijft het volgende werkwoord in het infinitief: podría esperar = “zou ik mogen wachten”. dentro is een bijwoord en betekent hier “binnen”. Het bepaalt de plaats van esperar; het is geen vorm van het werkwoord entrar. mientras is een onderschikkend voegwoord met de betekenis “terwijl”. Het leidt de gelijktijdige bijzin in die uitlegt wat er tijdens het wachten gebeurt. llamo is de tegenwoordige tijd van llamar (“bellen”), in de eerste persoon enkelvoud: “ik bel”. De uitgang -o markeert hier de spreker als onderwerp. In de bijzin mientras llamo is het onderwerp dus “ik”, net als in de vaste Nederlandse vertaling. Samen vormt ¿Podría esperar dentro mientras llamo? de beleefde vraag: “Mag ik binnen wachten terwijl ik bel?” Podría esperar dentro vraagt toestemming om binnen te wachten; mientras llamo voegt de gelijktijdige handeling “terwijl ik bel” toe.

6. Entra un rato.

   Kom maar even binnen.

   Entra

   Kom binnen

   un rato

   even; een poosje

   Uitgebreide uitleg

   Entra is hier een bevestigend bevel aan één persoon met tú: “kom binnen”. Het komt van entrar (“binnenkomen”); entra kan buiten deze context ook een tegenwoordige tijdsvorm zijn, maar in deze zin maakt de uitnodigende context er een bevel van. Voorbeeld: Entra, por favor. = “Kom binnen, alsjeblieft.” Aan één persoon met usted zou je entre gebruiken. un rato betekent hier “even” of “een poosje”. Het zelfstandig naamwoord rato verwijst naar een korte tijdsduur; un is hier het onbepaalde lidwoord en stelt op zichzelf geen exact aantal vast. Voorbeeld: Espera un rato. = “Wacht even.” Samen vormen de delen Entra + un rato de uitnodiging: “Kom maar even binnen.” De zin vraagt de aangesprokene om naar binnen te komen; hij zegt niet expliciet dat die persoon daar ook moet blijven. De vorm met tú is informeel.

7. Hace frío ahí fuera.

   Het is daar buiten koud.

   Hace frío

   Het is koud

   ahí fuera

   daar buiten

   Uitgebreide uitleg

   Hace frío is een vaste Spaanse weeruitdrukking: letterlijk staat er het werkwoord hacer in de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd, maar samen betekent de constructie “het is koud”. In deze uitdrukking wordt geen persoon genoemd die de kou veroorzaakt. Vergelijk: Hace calor = “het is warm”. Voor een ander onderwerp heeft hacer wel gewone vervoegingen, bijvoorbeeld hago = “ik doe/maak”. ahí fuera geeft de plaats aan: ahí betekent “daar” en fuera betekent “buiten”. Ahí is een plaatsaanduidend bijwoord; het verandert niet naar geslacht of getal. Een bruikbaar contrast is aquí = “hier”. Samen maakt ahí fuera duidelijk dat de kou zich buiten, op die daar bedoelde plaats, bevindt. De hele zin Hace frío ahí fuera. betekent dus: “Het is daar buiten koud.” De vaste weeruitdrukking staat vooraan en de plaatsbepaling volgt daarna.

8. Explicaré lo que pasó y preguntaré por la llave.

   Ik leg uit wat er is gebeurd en vraag naar de sleutel.

   Explicaré

   ik zal uitleggen

   lo que

   wat / datgene wat

   pasó

   gebeurde

   preguntaré por

   ik zal vragen naar

   la llave

   de sleutel

   Uitgebreide uitleg

   Explicaré komt van explicar («uitleggen»). De uitgang -aré markeert hier de toekomende tijd in de eerste persoon enkelvoud: «ik zal uitleggen». Het onderwerp is dus de spreker. Vergelijk: explicaré la situación = «ik zal de situatie uitleggen». lo que is een vaste combinatie met de betekenis «wat» of «datgene wat». Het neutrale lo verwijst hier niet naar een specifiek mannelijk zelfstandig naamwoord; samen met que leidt het een inhoudsdeel in. In lo que pasó betekent het geheel «wat er gebeurde». pasó komt van pasar («gebeuren» of «voorvallen» in deze context). De vorm is de verleden tijd voor de derde persoon enkelvoud. Hier beschrijft zij wat er is gebeurd: lo que pasó = «wat er is gebeurd». Het onderwerp van pasó is de gebeurtenis waarnaar lo que verwijst. preguntaré por bestaat uit preguntaré, de toekomende-tijdsvorm van preguntar voor de eerste persoon enkelvoud, plus por. In deze combinatie betekent het «naar iets vragen» of «informeren naar iets». De uitgang -aré geeft opnieuw «ik zal ...» aan. Voor een persoon kan preguntar por alguien bijvoorbeeld «naar iemand vragen» betekenen; het voorzetsel por hoort bij de gekozen constructie. la llave betekent «de sleutel». llave is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat ervoor het bepaalde lidwoord la. Het lidwoord markeert hier een bepaalde sleutel, niet zomaar een willekeurig exemplaar. Een herbruikbaar voorbeeld is Necesito la llave = «Ik heb de sleutel nodig». De eerste helft, Explicaré lo que pasó, betekent «Ik zal uitleggen wat er is gebeurd». Daarna verbindt y de tweede toekomstige handeling: preguntaré por la llave = «ik zal naar de sleutel vragen». Samen vormen de twee werkwoorden twee handelingen van dezelfde spreker in de toekomst: «Ik zal uitleggen wat er is gebeurd en naar de sleutel vragen.»

9. Dime si necesitas algo mientras esperas.

   Laat het me weten als je iets nodig hebt terwijl je wacht.

   Dime

   Laat me weten

   necesitas

   nodig hebt

   algo

   iets

   mientras esperas

   terwijl je wacht

   Uitgebreide uitleg

   Dime betekent hier ‘laat het me weten’. Het is de bevestigende gebiedende wijs van decir voor tú: di + het meewerkend voornaamwoord me. Het voornaamwoord staat vast aan de gebiedende wijs: Dime la verdad. = ‘Zeg me de waarheid.’ De vorm is dus gericht aan één persoon met tú, niet aan usted of aan meerdere personen. necesitas komt van necesitar en is de tegenwoordige tijd voor tú: ‘je hebt nodig’. De uitgang -as hoort hier bij de tweede persoon enkelvoud van dit regelmatige werkwoord. Bijvoorbeeld: Necesitas ayuda. = ‘Je hebt hulp nodig.’ algo is een onbepaald voornaamwoord en betekent ‘iets’. Het benoemt hier geen specifiek voorwerp; de zin laat open wat de aangesprokene nodig kan hebben. Het contrasteert bijvoorbeeld met nada (‘niets’): No necesitas nada. = ‘Je hebt niets nodig.’ mientras esperas betekent ‘terwijl je wacht’. mientras verbindt twee gelijktijdige gebeurtenissen. esperas komt van esperar en is de tegenwoordige tijd voor tú: ‘je wacht’. Een vergelijkbaar patroon is mientras comes = ‘terwijl je eet’. Samen vormt de zin het patroon Dime si ... mientras ...: een verzoek aan één persoon om iets te melden, met een voorwaarde en een gelijktijdige handeling. si necesitas algo betekent ‘als je iets nodig hebt’, en mientras esperas beperkt dat tot de tijd waarin die persoon wacht. De volledige betekenis is: ‘Laat het me weten als je iets nodig hebt terwijl je wacht.’