Voorbereiden op zware regen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. El pronóstico dice que pronto lloverá mucho.

   De weersvoorspelling zegt dat het snel hard gaat regenen.

   pronóstico

   weersvoorspelling

   dice

   zegt

   pronto

   binnenkort

   lloverá

   het zal regenen

   mucho

   veel; hard

   Uitgebreide uitleg

   pronóstico betekent hier ‘weersvoorspelling’. Het zelfstandig naamwoord komt van pronosticar (‘voorspellen’); in deze zin gaat het specifiek om een voorspelling van het weer. Voorbeeld: El pronóstico es bueno. — ‘De voorspelling is goed.’ dice betekent hier ‘zegt’. Dit is de tegenwoordige tijd van decir voor de derde persoon enkelvoud: él/ella dice. Het onderwerp is hier El pronóstico, dus de vorm is enkelvoud. Decir que ... is een veelgebruikt patroon voor ‘zeggen dat ...’. Voorbeeld: La guía dice que el museo abre pronto. — ‘De gids zegt dat het museum binnenkort opengaat.’ pronto betekent ‘binnenkort’ en geeft aan dat de regen in de nabije toekomst wordt verwacht. Het is een bijwoord en verandert hier niet van vorm. Voorbeeld: Llegará pronto. — ‘Hij/zij komt binnenkort aan.’ lloverá betekent ‘het zal regenen’. Dit is de toekomstvorm van llover (‘regenen’). De uitgang -á markeert hier de derde persoon enkelvoud in de futuro; bij een weerwerkwoord wordt het in het Nederlands weergegeven met het onpersoonlijke ‘het’. Voorbeeld: Mañana lloverá. — ‘Morgen zal het regenen.’ mucho betekent hier ‘veel’ en versterkt de hoeveelheid of intensiteit van de regen; in de vaste vertaling is dat natuurlijk weergegeven als ‘hard’. Het woord hoort hier bij het werkwoordelijke weerbeeld, niet bij een genoemd zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Hoy llueve mucho. — ‘Vandaag regent het hard.’ Samen bestaat de zin uit El pronóstico dice que ... (‘De weersvoorspelling zegt dat ...’) en de inhoud van die voorspelling: pronto lloverá mucho (‘het zal binnenkort hard regenen’). De volledige betekenis is dus: ‘De weersvoorspelling zegt dat het binnenkort hard gaat regenen.’

2. Entonces ponte hoy unos zapatos impermeables.

   Draag dan vandaag waterdichte schoenen.

   Entonces

   dan

   ponte

   trek aan

   hoy

   vandaag

   zapatos

   schoenen

   impermeables

   waterdicht

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” en verbindt deze aansporing met de voorafgaande situatie. Het wijst dus op een gevolg of passende volgende stap; het betekent hier niet “toen” in een verhaal over het verleden. ponte betekent hier “trek aan” of letterlijker “doe aan”. Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú van poner (“zetten/doen”) met het wederkerende clitic te: pon + te → ponte. In deze combinatie verwijst de handeling naar de aangesprokene zelf: die persoon trekt iets aan. De vorm ponte is dus niet de formele gebiedende wijs voor usted. Voor een ander voorwerp kan hetzelfde patroon bijvoorbeeld voorkomen in Ponte la chaqueta. — “Trek je jas aan.” hoy betekent “vandaag” en geeft aan wanneer de handeling moet plaatsvinden. Het verandert niet mee met persoon of getal. zapatos betekent hier “schoenen”. Het is het meervoud van het mannelijke zelfstandig naamwoord zapato. Het meervoud wordt gevormd met -s: zapato → zapatos. In ponte zapatos is dit het voorwerp van wat de aangesprokene moet aantrekken. impermeables betekent “waterdicht” en beschrijft zapatos. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het meervoud om overeen te komen met zapatos; de vorm voor enkelvoud is impermeable, en die vorm is voor mannelijk en vrouwelijk gelijk. Bijvoorbeeld: una chaqueta impermeable — “een waterdichte jas”. Samen vormt ponte hoy unos zapatos impermeables een aansporing om vandaag waterdichte schoenen aan te trekken. Unos leidt hier een meervoudige nominale groep in; de zin stelt niet noodzakelijk een exact aantal vast. Met entonces ervoor wordt het geheel: “Draag dan vandaag waterdichte schoenen.”

3. Siempre hay charcos cerca de la estación.

   Bij het station liggen altijd plassen.

   Siempre

   altijd

   hay

   er is / er zijn

   charcos

   plassen

   cerca de

   dicht bij

   la estación

   het station

   Uitgebreide uitleg

   Siempre betekent hier “altijd” en staat aan het begin van de mededeling. Het is een bijwoord en verandert niet van vorm. Voorbeeld: Siempre trabajo aquí. — “Ik werk hier altijd.” Hay komt van haber en betekent in deze onpersoonlijke constructie “er is” of “er zijn”. Het verwijst niet naar een genoemd onderwerp dat de vorm bepaalt: hay blijft hetzelfde bij enkelvoud en meervoud. Voorbeelden: Hay un problema. — “Er is een probleem.” Hay dos problemas. — “Er zijn twee problemen.” Charcos betekent hier “plassen”, in de zin van kleine waterplassen. Het is het meervoud van charco; het enkelvoud is un charco. Het bepaalde lidwoord zou in het meervoud los zijn, maar na het onpersoonlijke hay staat hier geen lidwoord: Hay charcos. — “Er zijn plassen.” Cerca de is een vaste plaatsuitdrukking: “dicht bij” of “vlak bij”. Het voorzetsel de verbindt de plaatsuitdrukking met de genoemde locatie. Voorbeeld: Hay una farmacia cerca de aquí. — “Er is hier vlakbij een apotheek.” La estación betekent “het station”. Estación is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat er la in het enkelvoud. Het meervoud is las estaciones. Estación heeft een accentteken; estaciones niet. Samen betekent Siempre hay charcos cerca de la estación.: “Bij het station liggen altijd plassen.” Letterlijker opgebouwd is dit: “Altijd zijn er plassen dicht bij het station.” Siempre geeft aan dat dit steeds het geval is, hay charcos meldt dat zulke plassen aanwezig zijn, en cerca de la estación bepaalt hun locatie. De formulering beschrijft de aanwezigheid van plassen bij het station; ze zegt niet hoe groot de plassen zijn of wie ze heeft veroorzaakt.

4. También puedes necesitar más tiempo por los retrasos.

   Je hebt misschien ook extra tijd nodig voor vertragingen.

   También

   ook

   puedes

   kunt

   necesitar

   nodig hebben

   más

   meer

   tiempo

   tijd

   por

   door; vanwege

   retrasos

   vertragingen

   Uitgebreide uitleg

   También voegt iets toe aan wat al gezegd of verondersteld is: “ook”. Het sluit het eerdere punt dus niet uit. Voorbeeld: También necesito agua. — “Ik heb ook water nodig.” puedes is de vervoegde vorm van poder bij de tweede persoon enkelvoud: tú puedes. In combinatie met een infinitief drukt poder mogelijkheid of vermogen uit: puedes necesitar betekent hier “je hebt misschien nodig” of letterlijk “je kunt nodig hebben”. De vorm puedes draagt de persoon; necesitar blijft de infinitief. Voorbeeld: Puedes esperar aquí. — “Je kunt hier wachten.” necesitar betekent “nodig hebben” en is hier een infinitief na puedes. Het onderwerp van dit werkwoord wordt in deze zin door puedes als tú opgegeven. Andere bruikbare vormen zijn necesito — “ik heb nodig” — en necesitas — “jij hebt nodig”. Voorbeeld: Necesito más tiempo. — “Ik heb meer tijd nodig.” más betekent “meer” en geeft hier aan dat de benodigde hoeveelheid tijd groter is dan een eerder bedoelde of verwachte hoeveelheid. Het staat vóór tiempo en vormt daarmee de combinatie más tiempo. Voorbeeld: Necesitamos más agua. — “We hebben meer water nodig.” tiempo is het zelfstandig naamwoord “tijd”. In más tiempo is het de zaak die iemand nodig kan hebben. Het woord kan in andere contexten ook naar weer verwijzen, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. por verbindt de behoefte aan tijd hier met de oorzaak: por los retrasos betekent “door de vertragingen” of “vanwege de vertragingen”. De combinatie noemt dus waarom extra tijd nodig kan zijn. por kan in andere zinnen ook andere relaties uitdrukken; hier is de oorzaakbetekenis relevant. Voorbeeld: Llegamos tarde por el tráfico. — “We kwamen te laat door het verkeer.” retrasos is het meervoud van retraso, “vertraging”. Het meervoud wordt gevormd met -s; los ervoor is het meervoudige mannelijke bepaalde lidwoord. In deze zin verwijst het naar vertragingen als oorzaak, zonder dat een specifiek aantal wordt genoemd. Voorbeeld: Los retrasos son frecuentes. — “De vertragingen komen vaak voor.” Samen vormt También puedes necesitar más tiempo por los retrasos de structuur también + poder + infinitief + meer + zelfstandig naamwoord + oorzaak met por: “Je hebt misschien ook meer tijd nodig vanwege de vertragingen.” De zin voegt dus de mogelijkheid van extra benodigde tijd toe en koppelt die aan vertragingen.

5. ¿Debo poner mi portátil en una funda impermeable?

   Moet ik mijn laptop in een waterdichte hoes doen?

   Debo

   moet ik

   poner

   doen / plaatsen

   portátil

   laptop

   funda

   hoes

   impermeable

   waterdicht

   Uitgebreide uitleg

   Debo is de eerste persoon enkelvoud van deber in de tegenwoordige tijd. Hier drukt het een verplichting of noodzaak uit: “moet ik …?”. Het is geen verleden tijd. Vergelijk als bruikbaar patroon: ¿Debo llamar? = “Moet ik bellen?” poner is de infinitief van “doen, plaatsen”. Na deber blijft het volgende werkwoord in de infinitief: debo poner = “ik moet doen/plaatsen”. In deze zin gaat het concreet om iets in een hoes plaatsen. De vraagvorm ¿Debo poner ...? vraagt of de spreker dat moet doen. portátil betekent hier “laptop” en is een zelfstandig naamwoord. De accenttekens horen bij deze spelling. Als bijvoeglijk naamwoord kan portátil ook “draagbaar” betekenen; in dit vaste voorbeeld is het echter het zelfstandig naamwoord voor het apparaat. funda is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een hoes of beschermhoes. Het onbepaalde lidwoord una sluit daarbij aan: una funda. Dat lidwoord geeft hier niet zelfstandig een precies aantal aan; het introduceert de bedoelde hoes als een exemplaar van dit soort voorwerp. impermeable betekent “waterdicht”. Het beschrijft funda en staat er in het Spaans achter: una funda impermeable. Deze vorm heeft hier geen aparte zichtbare mannelijke of vrouwelijke uitgang; het bijvoeglijk naamwoord is enkelvoud en stemt in getal overeen met funda. Het kan ook bij een mannelijk zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld un abrigo impermeable = “een waterdichte jas”. Samen vormen de delen Debo poner (“moet ik doen/plaatsen”), mi portátil (“mijn laptop”) en en una funda impermeable (“in een waterdichte hoes”). De volledige vraag betekent dus: “Moet ik mijn laptop in een waterdichte hoes doen?”

6. Guárdalo dentro de tu bolsa para que se mantenga seco.

   Houd hem in je tas, zodat hij droog blijft.

   Guárdalo

   berg hem op

   dentro de

   in / binnenin

   bolsa

   tas

   para que

   zodat

   se mantenga

   blijft

   seco

   droog

   Uitgebreide uitleg

   Guárdalo betekent hier: berg de laptop op. De vorm is het bevestigende bevel voor tú van guardar (guardar → guarda). lo is een direct-objectsclitic: mannelijk enkelvoud, hier verwijzend naar de laptop uit de vorige zin. De uitgang en het accent horen bij de volledige vorm guárdalo; zonder lo is guarda alleen het bevel “berg op / bewaar”. Voorbeeld: Guárdala aquí. — “Berg haar hier op.” Hier verwijst la naar een vrouwelijk enkelvoudig voorwerp, bijvoorbeeld la llave. Dentro de geeft de plaatsrelatie “in / binnenin” aan. Het is een vaste voorzetselgroep die een plaats specificeert, niet het werkwoord dat beschrijft wat er met het voorwerp gebeurt. Bolsa is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: la bolsa, “de tas”. In de volledige zin vormt het met tu de bezitsgroep tu bolsa, “je tas”. Voorbeeld: El libro está dentro de la bolsa. — “Het boek zit in de tas.” Para que leidt hier een doelzin in: “zodat ...”. Na para que gebruikt Spaans de subjuntivo, omdat het om het beoogde doel gaat. Het betekent hier niet dat het voorafgaande feit al gegarandeerd is. Se mantenga komt van mantenerse (“blijven / zichzelf in een toestand houden”). Mantenga is de tegenwoordige subjuntivo in de derde persoon enkelvoud; se hoort bij het wederkerende werkwoord. Het onderwerp is hier volgens de vertaling de laptop (“hij”); de Spaanse vorm markeert daarbij geen grammaticaal geslacht. Voorbeeld: Cierra la puerta para que el cuarto se mantenga caliente. — “Sluit de deur zodat de kamer warm blijft.” Seco is een bijvoeglijk naamwoord in het mannelijk enkelvoud. Het stemt hier overeen met het bedoelde mannelijke enkelvoudige onderwerp, de laptop. De basisvorm is seco; bijvoorbeeld seca gebruik je bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: La ropa se mantiene seca. — “De kleding blijft droog.” Samen betekent de zin: “Berg hem in je tas op, zodat hij droog blijft.” Guárdalo geeft het bevel en verwijst met lo naar de laptop; dentro de tu bolsa geeft de plaats aan; para que se mantenga seco beschrijft het doel en de gewenste toestand.

7. Entonces debería salir antes de lo normal.

   Dan moet ik eerder dan gewoonlijk vertrekken.

   Entonces

   dan

   debería

   zou moeten

   salir

   vertrekken

   antes

   eerder

   de lo normal

   dan gewoonlijk

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “dus” en verbindt deze uitspraak met de voorafgaande situatie. Het kan ook een tijdsbetekenis hebben (“toen”), maar in deze zin leidt het een gevolgtrekking in. debería is hier de eerste persoon enkelvoud van de voorwaardelijke vorm van deber: deber → debería. Met het infinitief salir drukt het uit wat de spreker zou moeten doen: “ik zou moeten vertrekken”. Dezelfde vorm kan met een derde persoon enkelvoud ook “hij/zij zou moeten” betekenen; de vaste Nederlandse vertaling maakt hier de eerste persoon duidelijk. Debería salir kan een aanbeveling of verwachting uitdrukken en klinkt minder absoluut dan een directe verplichting. salir is een infinitief en betekent hier “vertrekken”. Na debería blijft het werkwoord in de infinitief: debería salir, niet een vervoegde vorm. Een bruikbaar voorbeeld is: Debería descansar. — “Ik zou moeten rusten.” antes betekent “eerder” en vergelijkt het vertrektijdstip met een ander tijdstip. In antes de betekent het “vóór”; hier maakt antes de lo normal duidelijk dat het vertrek eerder is dan gewoonlijk. Het tegenovergestelde is después, “later” of “daarna”; dat is niet de betekenis in deze zin. de lo normal is een vaste vergelijkende uitdrukking, natuurlijk vertaald als “dan gewoonlijk”. In lo normal maakt lo het bijvoeglijk naamwoord normal tot een algemene abstracte maatstaf; het verwijst hier niet naar een specifiek mannelijk zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: Llegó antes de lo normal. — “Hij/zij kwam eerder dan gewoonlijk aan.” Samen vormt de zin Entonces debería salir antes de lo normal: “Dan zou ik eerder dan gewoonlijk moeten vertrekken.” Entonces geeft de gevolgtrekking aan, debería salir zegt wat de spreker zou moeten doen, en antes de lo normal specificeert dat het vertrek vroeger is dan gebruikelijk.

8. Así el viaje debería ser menos estresante.

   Dat zou de reis minder stressvol moeten maken.

   Así

   zo; op die manier

   viaje

   reis

   debería

   zou moeten

   ser

   zijn

   menos

   minder

   estresante

   stressvol

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier ‘zo’ of ‘op die manier’: het verwijst naar een manier of gevolg dat uit de context duidelijk wordt. Het is niet hetzelfde als aquí (‘hier’). Voorbeeld: Así es más fácil. — ‘Zo is het gemakkelijker.’ viaje betekent hier ‘reis’. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is viajes. Het bepaalde lidwoord staat niet in dit citaat, maar in el viaje betekent het ‘de reis’. debería is een vorm van deber. De uitgang -ía markeert hier de voorwaardelijke vorm voor de derde persoon enkelvoud: ‘zou moeten’ of, afhankelijk van de context, ‘zou behoren te’. In deze zin drukt debería samen met het infinitief ser een verwachting of aanbeveling uit over de reis. Dezelfde vorm staat in de eerdere zin bij salir: debería salir betekent ‘zou moeten vertrekken’. Het onderwerp van debería is hier de reis, niet een expliciet genoemde persoon. ser is het infinitief van ‘zijn’. Na een vervoegde vorm van deber blijft het volgende werkwoord in het infinitief: debería ser — ‘zou moeten zijn’. Ser wordt gebruikt om een eigenschap aan het onderwerp toe te schrijven. Voorbeeld: El plan debería ser sencillo. — ‘Het plan zou eenvoudig moeten zijn.’ menos betekent ‘minder’ en vormt hier samen met een bijvoeglijk naamwoord een vergelijking: menos + bijvoeglijk naamwoord = ‘minder ...’. Het vergelijkt de mate van stress met een andere, uit de context begrepen situatie; die andere situatie wordt niet in deze zin genoemd. Het tegenovergestelde patroon is más + bijvoeglijk naamwoord — ‘meer ...’. estresante betekent ‘stressvol’ of ‘stressveroorzakend’. Het is een bijvoeglijk naamwoord bij viaje. Deze vorm blijft hetzelfde bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud: un viaje estresante, una situación estresante; in het meervoud wordt het estresantes. Samen vormt Así el viaje debería ser menos estresante de betekenis: ‘Zo zou de reis minder stressvol moeten zijn.’ Así geeft de manier of het gevolg aan, el viaje is het onderwerp, debería ser drukt de verwachting of aanbeveling uit, en menos estresante beschrijft de gewenste lagere mate van stress. De Nederlandse vertaling maakt die betekenis idiomatisch expliciet als ‘Dat zou de reis minder stressvol moeten maken’.