Plannen voor een hete dag | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hoy va a hacer mucho calor.

   Vandaag wordt het echt heel warm.

   Hoy

   vandaag

   va a hacer

   zal worden

   mucho

   veel

   calor

   warmte

   Uitgebreide uitleg

   Hoy betekent hier ‘vandaag’: het plaatst de beschreven toestand op de huidige dag. Het is een tijdsbepaling en verandert niet voor persoon of getal. va a hacer bestaat uit ir in de derde persoon enkelvoud (va) + a + infinitief hacer. Deze combinatie drukt een nabije of voorziene toekomst uit: va a hacer = ‘zal worden’ of natuurlijker ‘het gaat worden’. In deze zin is het niet nodig om een handelende persoon te noemen. mucho betekent hier ‘heel veel’ en versterkt het zelfstandig naamwoord dat erop volgt. Het stemt af op calor: mannelijk, enkelvoud, vandaar mucho en niet mucha. Voorbeeld: mucho tiempo = ‘veel tijd’; bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld mucha agua = ‘veel water’. calor betekent ‘warmte’ en komt in de vaste Spaanse uitdrukking hacer calor voor: letterlijk ‘warmte maken’, maar in gebruik ‘warm zijn’ of ‘heet zijn’. In deze uitdrukking is calor een zelfstandig naamwoord; het bijbehorende beschrijvende woord is bijvoorbeeld caluroso (‘warm/heet’), zoals in un día caluroso (‘een warme dag’). Samen vormen de delen Hoy + va a hacer + mucho calor: ‘Vandaag wordt het heel warm.’ De zin voorspelt of verwacht dus veel warmte vandaag; mucho versterkt de warmte, en va a markeert de komende toestand.

2. Evitemos caminar durante la parte más calurosa del día.

   Laten we niet gaan wandelen tijdens het heetste deel van de dag.

   Evitemos

   laten we vermijden

   caminar

   wandelen

   durante

   tijdens

   la parte

   het deel

   más calurosa

   heetste

   día

   dag

   Uitgebreide uitleg

   Evitemos betekent hier “laten we vermijden”. Het is de aansporingsvorm voor nosotros/nosotras van evitar: de spreker neemt zichzelf mee in het voorstel. Het is dus geen bevel aan alleen één luisteraar. Voorbeeld: Evitemos el ruido. — “Laten we lawaai vermijden.” Evitemos kan ook vóór een infinitief staan: Evitemos esperar. — “Laten we wachten vermijden.” caminar is de infinitief “wandelen/lopen”. Na evitar volgt hier een infinitief: evitar + infinitief. Voorbeeld: Evito conducir de noche. — “Ik vermijd ’s nachts rijden.” durante betekent “tijdens” en geeft de periode aan waarin iets plaatsvindt. Het wordt gevolgd door een zelfstandig naamwoord of een andere naamwoordgroep, zoals durante la reunión — “tijdens de vergadering”. la parte betekent hier “het deel”. parte is vrouwelijk, daarom staat ervoor la. In deze zin verwijst de naamwoordgroep naar een gedeelte van de dag. más calurosa betekent hier “heetste”. Het bijvoeglijk naamwoord is calurosa, de vrouwelijke enkelvoudsvorm van caluroso, en het stemt af op het vrouwelijke enkelvoud parte. más vormt hier samen met het bijvoeglijk naamwoord een relatieve overtreffende trap: la/el + zelfstandig naamwoord + más + bijvoeglijk naamwoord, zoals in la parte más calurosa. Als het zelfstandig naamwoord wordt weggelaten, kan ook la más calurosa staan. Voorbeeld: la calle más estrecha — “de smalste straat”. día betekent “dag”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord. del día is de samentrekking van de + el día; deze groep geeft aan waarvan la parte een deel is. Samen betekenen de delen Evitemos caminar — “laten we wandelen vermijden” en durante la parte más calurosa del día — “tijdens het heetste deel van de dag”. De hele uiting is dus: “Laten we niet gaan wandelen tijdens het heetste deel van de dag.” Evitemos maakt dit tot een gezamenlijk voorstel.

3. Me pondré protector solar antes de salir.

   Ik smeer zonnebrandcrème op voordat we vertrekken.

   Me pondré

   ik zal het op mezelf aanbrengen

   protector

   beschermingsmiddel

   solar

   tegen de zon

   antes de

   voordat

   salir

   vertrekken

   Uitgebreide uitleg

   Me pondré betekent hier: ik zal het op mezelf aanbrengen. pondré is de eerste persoon enkelvoud van de toekomende tijd van poner; de toekomstige stam is onregelmatig pondr-: poner → pondré. me hoort hier bij de pronominale vorm ponerse en geeft aan dat de spreker iets op zichzelf aanbrengt. Voorbeeld: Me pondré una chaqueta. — Ik zal een jas aantrekken. protector is hier het zelfstandig naamwoord voor een beschermingsmiddel, in deze combinatie: zonnebrandcrème. solar is een bijvoeglijk naamwoord dat hier aangeeft dat het middel met de zon te maken heeft. Samen betekent protector solar zonnebrandcrème. Voorbeeld: Usa protector solar. — Gebruik zonnebrandcrème. antes de drukt uit dat de handeling in de eropvolgende infinitief later plaatsvindt dan de handeling in de hoofdzin. Voor een infinitief staat de combinatie antes de + infinitivo: antes de salir betekent “voordat [iemand] vertrekt”. salir is de infinitief van salir, hier gebruikt in de betekenis “vertrekken”. Een Spaanse infinitief toont op zichzelf geen persoon of getal; de vaste vertaling maakt in deze zin duidelijk dat het om “we vertrekken” gaat. Voorbeeld: Antes de salir, cierra la puerta. — Voordat je vertrekt, doe de deur dicht. Samen vormen Me pondré protector solar (“Ik zal zonnebrandcrème opdoen”) en antes de salir (“voordat we vertrekken”) de volledige betekenis: “Ik zal zonnebrandcrème opdoen voordat we vertrekken.”

4. Quédate también en la sombra siempre que puedas.

   Blijf ook zo veel mogelijk in de schaduw.

   Quédate

   blijf

   también

   ook

   sombra

   schaduw

   siempre que puedas

   zo veel mogelijk

   Uitgebreide uitleg

   Quédate komt van quedarse en betekent hier “blijf”. Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (enkelvoud, informeel). Het wederkerende voornaamwoord te staat eraan vast: quédate. Zonder te zou queda een andere vorm zijn en niet dezelfde betekenis “blijf!” hebben. También betekent “ook” en voegt deze aanwijzing toe aan wat eerder is gezegd. Het sluit andere handelingen niet uit: de aangesprokene moet ook in de schaduw blijven. Sombra is een zelfstandig naamwoord: la sombra, “de schaduw”. In en la sombra geeft en de plaats aan: “in de schaduw”. Het lidwoord la hoort bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord sombra. Siempre que puedas betekent hier “zo veel mogelijk” of letterlijker “telkens wanneer je kunt”. Puedas is de vorm voor tú van poder in de aanvoegende wijs: poder → puedas. Na siempre que gebruikt het Spaans deze vorm om de voorwaarde “als je daartoe in staat bent” uit te drukken. Voorbeeld: Ven siempre que puedas. — “Kom zo vaak als je kunt.” Samen geeft de zin een aansporing: Quédate + también + en la sombra + siempre que puedas = “Blijf ook zo veel mogelijk in de schaduw.” De gebiedende wijs richt zich op één aangesproken persoon; siempre que puedas beperkt de aansporing praktisch tot de momenten waarop die persoon dat kan.

5. Con este calor, podría deshidratarme rápidamente.

   In deze hitte kan ik snel uitdrogen.

   este

   deze

   calor

   hitte

   podría

   zou kunnen

   deshidratarme

   uitdrogen

   rápidamente

   snel

   Uitgebreide uitleg

   este betekent hier “deze” en verwijst naar iets mannelijks enkelvoud; het hoort bij calor. De vorm staat niet op zichzelf als zelfstandig naamwoord: bij een vrouwelijk woord is bijvoorbeeld esta gebruikelijk. calor betekent “hitte” of “warmte”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: este calor. De combinatie con este calor betekent letterlijk “met deze hitte” en natuurlijker “in deze hitte”. podría is de vorm van poder (“kunnen”) in de voorwaardelijke wijs. In deze zin, samen met de Nederlandse vertaling, is het de eerste persoon enkelvoud: “ik zou kunnen”. De vorm kan in andere contexten ook bij él, ella of usted passen; de vorm alleen maakt de persoon dus niet altijd uniek. Vergelijk: puedo = “ik kan” en podría = “ik zou kunnen”. deshidratarme bestaat uit het werkwoord deshidratar en het wederkerende voornaamwoord me, dat hier naar de spreker verwijst. In combinatie met podría staat het werkwoord in de infinitief: podría deshidratarme = “ik zou kunnen uitdrogen”. Het me maakt duidelijk dat de spreker zelf degene is die uitdroogt. Voor een ander persoon verandert het voornaamwoord, bijvoorbeeld deshidratarte = “uitdrogen” met “jou”. rápidamente is een bijwoord en betekent “snel” of “op snelle wijze”. Het bepaalt hier hoe het uitdrogen zou gebeuren. Veel Spaanse bijwoorden op -mente zijn gevormd vanuit een bijvoeglijk naamwoord, maar in deze zin is vooral de functie belangrijk: het staat bij deshidratarme en niet bij calor. Samen vormt Con este calor, podría deshidratarme rápidamente de betekenis: “In deze hitte kan ik snel uitdrogen.” Con este calor geeft de omstandigheid, podría deshidratarme drukt de mogelijkheid voor de spreker uit, en rápidamente geeft de snelheid van dat mogelijke uitdrogen aan.

6. Lleva agua y bebe a menudo.

   Neem water mee en drink vaak.

   Lleva

   neem mee

   agua

   water

   bebe

   drink

   a menudo

   vaak

   Uitgebreide uitleg

   Lleva betekent hier “neem mee” en is de bevestigende gebiedende wijs van llevar voor tú (enkelvoud, informeel). De vorm richt zich dus tot één aangesproken persoon. Vergelijk: llevar = meenemen, lleva = neem mee. Voor usted zou de vorm lleve zijn. agua betekent “water”. Het is een zelfstandig naamwoord; het bepaalt niet wie de handeling uitvoert. In deze zin is het het directe object van lleva: wat moet worden meegenomen. bebe betekent hier “drink” en is de bevestigende gebiedende wijs van beber voor tú (enkelvoud, informeel). Beber is de basisvorm; bebe geeft de opdracht aan één persoon. Voor usted is de overeenkomstige vorm beba. a menudo is een vaste bijwoordelijke uitdrukking met de betekenis “vaak”. Ze zegt hoe dikwijls de handeling gebeurt. Voorbeeld: Bebe agua a menudo. — “Drink vaak water.” De twee opdrachten zijn verbonden door y (“en”): Lleva agua = “Neem water mee” en bebe a menudo = “drink vaak”. Samen vormen ze de volledige aansporing: “Neem water mee en drink vaak.”

7. Vamos al parque más tarde, cuando haga más fresco.

   Laten we later naar het park gaan als het koeler is.

   Vamos

   laten we gaan

   parque

   park

   más tarde

   later

   cuando

   als / wanneer

   haga

   is

   más fresco

   koeler

   Uitgebreide uitleg

   Vamos betekent hier “laten we gaan”. Het is de vorm van ir voor de eerste persoon meervoud (wij); in deze zin wordt die vorm gebruikt om samen een voorstel te doen. Vergelijk: Voy al parque = “Ik ga naar het park”, maar Vamos al parque = “Laten we naar het park gaan”. parque is het zelfstandig naamwoord “park”. Het meervoud is parques; het lidwoord of een bijvoeglijk naamwoord kan het aantal aangeven, bijvoorbeeld los parques = “de parken”. más tarde betekent “later”. Tarde betekent “laat” of “late tijd”; met más ontstaat de vergelijkende vorm “later”. Voor een expliciete vergelijking kan bijvoorbeeld más tarde que ayer = “later dan gisteren” worden gebruikt. Cuando betekent hier “als/wanneer” en leidt een tijdsbepaling in: de handeling in die bijzin geeft aan wanneer iets gebeurt. Het woord drukt hier geen vervanging of tegenstelling uit. Haga komt van hacer (“doen/maken”). Dit is de derde persoon enkelvoud van de aanvoegende wijs (subjuntivo). In deze zin heeft het geen concrete persoon als onderwerp: bij weers- en temperatuuruitdrukkingen gebruikt het Spaans vaak een onpersoonlijke vorm. Na cuando staat de subjuntivo omdat het moment nog toekomstig of niet gerealiseerd is. Vergelijk cuando hace fresco = “wanneer het koel is” voor een gebruikelijke of feitelijke situatie, tegenover cuando haga fresco = “als het koel is” in deze verwachte toekomstige situatie. Más fresco betekent “koeler”. Fresco is het bijvoeglijk naamwoord “koel/fris”; más fresco is de vergelijkende vorm met más. Het bijvoeglijk naamwoord past zich hier niet aan een genoemd zelfstandig naamwoord aan, omdat het in de onpersoonlijke weersuitdrukking hacer fresco staat. Een voorbeeld: Por la noche hace más fresco = “'s Avonds is het koeler.” Samen vormt de zin: Vamos al parque = “Laten we naar het park gaan”, más tarde = “later”, en cuando haga más fresco = “als het koeler is”. De volledige betekenis is dus: “Laten we later naar het park gaan als het koeler is.”

8. Será más seguro y más cómodo.

   Dat zal veiliger en comfortabeler zijn.

   Será

   zal zijn

   más seguro

   veiliger

   más cómodo

   comfortabeler

   Uitgebreide uitleg

   Será is een vorm van ser (“zijn”). Het is de derde persoon enkelvoud in de toekomende tijd: “zal zijn”. De zin noemt geen expliciet onderwerp; de vertaling maakt de bedoelde betekenis als “dat” duidelijk, maar de Spaanse vorm zelf identificeert niet welk zelfstandig naamwoord daarmee wordt bedoeld. Vergelijk: será fácil = “het zal gemakkelijk zijn”. Más seguro betekent hier “veiliger”. Seguro is het bijvoeglijk naamwoord “veilig”; más maakt er de vergrotende trap van: más + bijvoeglijk naamwoord = “meer ... / -er”. Seguro staat in de waargenomen vorm mannelijk enkelvoud. Voor een vrouwelijk enkelvoud is de vorm segura, bijvoorbeeld in La ruta será más segura (“De route zal veiliger zijn”). Más cómodo betekent “comfortabeler”. Cómodo is het bijvoeglijk naamwoord “comfortabel”; opnieuw geeft más de vergrotende trap aan. Cómodo staat hier in het mannelijk enkelvoud; de vrouwelijke enkelvoudsvorm is cómoda, zoals in La silla será más cómoda (“De stoel zal comfortabeler zijn”). Samen vormen será más seguro y más cómodo de betekenis “zal veiliger en comfortabeler zijn”. Y verbindt de twee gelijk opgebouwde eigenschappen. De vergelijking noemt geen expliciet tweede vergelijkingspunt: de zin zegt alleen dat iets in de bedoelde toekomstige situatie beide eigenschappen in hogere mate zal hebben.