Kleding kiezen bij wisselend weer | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. El tiempo sigue cambiando esta semana.

   Het weer blijft deze week veranderen.

   tiempo

   het weer

   sigue cambiando

   blijft veranderen

   esta

   deze

   semana

   week

   Uitgebreide uitleg

   tiempo betekent hier “weer”. Het woord kan ook “tijd” betekenen; in deze zin maakt de betekenis “weer” samen met de rest duidelijk dat het over de weersomstandigheden gaat. Een bruikbaar voorbeeld is: El tiempo es agradable. — “Het weer is aangenaam.” sigue cambiando bestaat uit sigue, een vorm van seguir, en cambiando, de gerundiumvorm van cambiar. Samen drukken ze uit dat een verandering doorgaat: “blijft veranderen”. Het onderwerp is El tiempo, en sigue is daarom de derde persoon enkelvoud. Het patroon seguir + gerundium is herbruikbaar voor een voortdurende handeling, bijvoorbeeld: Sigue lloviendo. — “Het blijft regenen.” esta betekent hier “deze” en hoort bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord semana. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord; vergelijk este día — “deze dag” — met esta semana — “deze week”. semana betekent “week” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Het meervoud is semanas. In esta semana verwijst het geheel naar de huidige of bedoelde week. De woorden worden samengevoegd als El tiempo (“het weer”), sigue cambiando (“blijft veranderen”) en esta semana (“deze week”). De volledige betekenis is dus: “Het weer blijft deze week veranderen.” De tegenwoordige vorm kan hier een situatie beschrijven die gedurende deze week aan de gang is.

2. Ponte varias capas para poder ajustar tu ropa durante el día.

   Draag laagjes, zodat je je kleding overdag kunt aanpassen.

   Ponte

   doe aan

   varias

   meerdere

   capas

   lagen

   para poder

   om te kunnen

   ajustar

   aanpassen

   ropa

   kleding

   durante el día

   overdag

   Uitgebreide uitleg

   Ponte is hier een bevestigend bevel aan één persoon met tú: pon is de bevelsvorm van poner en te is het wederkerend voornaamwoord, dus letterlijk “trek voor jezelf aan”. In andere contexten kan ponte ook “zet jezelf neer” betekenen; hier bepaalt capas dat het om aantrekken gaat. Voorbeelden: Ponte el abrigo. — “Trek je jas aan.” Ponte is niet de vorm voor usted; daarvoor gebruik je póngase. Varias betekent hier “meerdere” en staat in het vrouwelijk meervoud om overeen te komen met capas. Het is de vrouwelijke meervoudsvorm van vario; vergelijk varios libros — “meerdere boeken”. Het woord geeft een onbepaald aantal aan, niet een exact aantal. Capas is het meervoud van capa, “laag”. In deze zin zijn het kledinglagen die je over elkaar aantrekt. Het enkelvoud is una capa; het meervoud krijgt -s: varias capas. Para poder leidt een doel aan: “om te kunnen”. Poder blijft hier in het infinitief, omdat het na para staat en hetzelfde begrepen onderwerp heeft als de rest van de zin. De constructie para poder + infinitief is herbruikbaar: Trabajo para poder viajar. — “Ik werk om te kunnen reizen.” Ajustar is een infinitief met de betekenis “aanpassen” of “bijstellen”. Hier gaat het om je kleding zo aanpassen dat die gedurende de dag passend blijft. Het onderwerp van ajustar wordt niet opnieuw genoemd; het wordt begrepen vanuit de aangesproken persoon. Voorbeeld: Puedes ajustar la correa. — “Je kunt de band aanpassen.” Ropa betekent “kleding” en is een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het verwijst doorgaans naar kleding als geheel of als massa, niet noodzakelijk naar één kledingstuk. Voor één concreet kledingstuk gebruik je bijvoorbeeld una prenda — “een kledingstuk”. Durante el día geeft de periode aan waarin iets gebeurt: “overdag” of letterlijk “gedurende de dag”. Durante betekent “gedurende/tijdens” en el día betekent “de dag”. Voorbeeld: Leo durante el día. — “Ik lees overdag.” Samen betekent de zin: “Trek meerdere lagen aan, zodat je je kleding overdag kunt aanpassen.” Ponte varias capas is het bevel; para poder ajustar tu ropa geeft het doel aan; durante el día bepaalt wanneer het aanpassen gebeurt. De zin sluit aan bij veranderend weer, maar zegt zelf alleen dat meerdere lagen het mogelijk maken de kleding gedurende de dag aan te passen.

3. ¿Llevo también una chaqueta abrigada?

   Zal ik ook een warme jas meenemen?

   Llevo

   neem ik mee

   también

   ook

   chaqueta

   jas of jasje

   abrigada

   warm

   Uitgebreide uitleg

   Llevo is de ik-vorm in de tegenwoordige tijd van llevar. Dat werkwoord kan onder meer “dragen” of “meenemen” betekenen; hier betekent het, in overeenstemming met de vertaling, “meenemen”. De vorm bevat al de eerste persoon enkelvoud, dus een apart onderwerp is niet nodig. In deze vraag verwijst de tegenwoordige vorm naar een voorgenomen handeling: “Zal ik meenemen...?” También betekent “ook”. Het voegt de jas toe aan andere kleding of andere relevante dingen; het betekent hier niet “in plaats daarvan”. Chaqueta betekent “jas” of “jasje”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, zoals zichtbaar in una chaqueta. Het onbepaalde lidwoord una introduceert hier een niet nader bepaalde jas; het drukt niet op zichzelf een expliciet aantal uit. Abrigada betekent hier “warm”, in de zin van warmte biedend of geschikt tegen de kou. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van abrigado en stemt af op chaqueta. Bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat bijvoorbeeld un abrigo abrigado; bij een vrouwelijk meervoud staat bijvoorbeeld chaquetas abrigadas. Dit zijn vormvoorbeelden, geen extra feiten uit de bron. Samen vormen llevo también una chaqueta abrigada en de vraagtekens de herbruikbare structuur ¿Llevo también + zelfstandig naamwoord + beschrijving?: “Zal ik ook een [beschreven voorwerp] meenemen?” De hele uiting vraagt of de spreker ook een warme jas zal meenemen.

4. Lleva una para la mañana.

   Neem er een mee voor de ochtend.

   Lleva

   neem mee

   una

   er één

   mañana

   ochtend

   Uitgebreide uitleg

   Lleva betekent hier “neem mee” en is de bevestigende gebiedende wijs van llevar voor tú (enkelvoud): “neem mee”. De vorm richt zich dus tot één persoon die informeel met tú wordt aangesproken. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook een vorm van de tegenwoordige tijd zijn, maar hier maakt de verzoekende betekenis haar tot een bevel. Voorbeeld: Lleva un paraguas. — “Neem een paraplu mee.” una staat zelfstandig en verwijst hier naar één niet nader herhaald vrouwelijk voorwerp, in deze context passend bij una chaqueta uit de voorafgaande zin. Het zelfstandig gebruikte una neemt het vrouwelijke enkelvoud over van het weggelaten zelfstandig naamwoord. Het is hier geen los telwoord met een expliciet genoemde hoeveelheid, maar “er één” / “één exemplaar”. Vergelijk: una chaqueta — “een jas”; Lleva una. — “Neem er één mee.” mañana betekent hier “ochtend” in de vaste woordgroep la mañana. Zonder la kan mañana ook “morgen” betekenen; het lidwoord maakt in deze zin de betekenis “de ochtend” duidelijk. Voorbeeld: Trabajo por la mañana. — “Ik werk ’s ochtends.” Het patroon para + tijdsaanduiding geeft aan waarvoor of tegen welk moment iets bedoeld is. para la mañana betekent hier “voor de ochtend”. Samen vormen Lleva una en para la mañana de betekenis: “Neem er één mee voor de ochtend.” De zin zegt niet welk voorwerp opnieuw wordt genoemd; de voorafgaande context maakt een jas de ondersteunde interpretatie.

5. Luego llévala más tarde si hace más calor.

   Draag hem later bij je als het warmer wordt.

   Luego

   daarna

   llévala

   neem het mee

   más tarde

   later

   si hace más calor

   als het warmer wordt

   Uitgebreide uitleg

   Luego betekent hier “daarna” of “vervolgens”. Het is een tijdsbepaling die naar een later moment verwijst. Een bruikbaar contrast is luego “daarna” tegenover ahora “nu”. llévala komt van llevar, “meenemen” of “bij zich dragen”, en is hier een bevestigend bevel voor tú: “neem haar/het mee” of “draag haar/het bij je”. De vorm bestaat uit het bevel lleva plus het eraan vastgeschreven directe-voorwerpsvoornaamwoord la. la is vrouwelijk enkelvoud; het vervangt dus een vrouwelijk enkelvoudig voorwerp. De precieze naam van dat voorwerp wordt in de gegeven zinnen niet genoemd. De eerdere zin ondersteunt wel dat het om het eerder genoemde, onbepaalde voorwerp gaat. Voorbeeld: Llévala contigo. — “Neem haar/het met je mee.” Het bevel blijft gericht aan één tú-persoon; la blijft vrouwelijk enkelvoud. más tarde betekent “later”, dus op een later tijdstip. Samen met Luego bevat de zin twee tijdsaanduidingen: eerst wordt een volgende stap aangegeven, en die handeling moet later gebeuren. más betekent hier “meer” en tarde “laat”; samen vormen ze de vaste tijdsuitdrukking “later”. si hace más calor betekent “als het warmer wordt” of letterlijker “als het meer warmte is”. hacer calor is in het Spaans een onpersoonlijke uitdrukking voor “warm zijn” of “warm worden”; hace verwijst hier niet naar een genoemde persoon. más vergelijkt de hoeveelheid warmte met een eerder of verwacht niveau. Het patroon si + tegenwoordige tijd kan een toekomstige voorwaarde uitdrukken: Si hace frío, llevo una chaqueta. — “Als het koud is, neem ik een jas mee.” Samen betekent de uiting: “Neem het daarna later mee als het warmer wordt” — in de vaste Nederlandse vertaling: “Draag hem later bij je als het warmer wordt.” Luego geeft de volgorde aan, llévala is het bevel met zijn vrouwelijke enkelvoudige voornaamwoord, más tarde bepaalt het tijdstip en si hace más calor geeft de voorwaarde. De vorm is een directe, informele opdracht aan één tú-persoon.

6. También necesito unos zapatos cómodos para caminar.

   Ik heb ook schoenen nodig waarop ik makkelijk kan lopen.

   También

   ook

   necesito

   ik heb nodig

   zapatos

   schoenen

   cómodos

   comfortabel

   caminar

   lopen

   Uitgebreide uitleg

   También betekent hier dat de behoefte aan schoenen wordt toegevoegd aan iets wat al genoemd of verondersteld is. Het staat vooraan en kan vaak ook later in de zin staan, bijvoorbeeld: Yo también voy — “Ik ga ook.” necesito is de eerste persoon enkelvoud van necesitar in de tegenwoordige tijd: “ik heb nodig” of “ik heb behoefte aan”. Het onderwerp yo wordt in het Spaans meestal weggelaten, omdat de werkwoordsvorm de persoon al aangeeft. Voor een ander onderwerp verandert de vorm, bijvoorbeeld necesitas — “je hebt nodig”. zapatos is het meervoud van zapato, “schoen”. Het onbepaalde lidwoord unos maakt er een meervoudige, niet nader bepaalde groep van; het zegt hier niet dat er precies een bepaald aantal schoenen bedoeld is. Een bruikbaar contrast is un zapato — “een schoen” tegenover unos zapatos — “een paar/sommige schoenen”, afhankelijk van de context. cómodos betekent hier “comfortabel” en beschrijft zapatos. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk meervoud en past zich aan zapatos aan: cómodo (mannelijk enkelvoud), cómoda (vrouwelijk enkelvoud), cómodos (mannelijk meervoud), cómodas (vrouwelijk meervoud). Bijvoorbeeld: una silla cómoda — “een comfortabele stoel.” caminar is de infinitief van “lopen”. In para caminar geeft para het doel aan: de schoenen zijn bedoeld om in te lopen. Na para staat hier dus de infinitief, niet een vervoegde vorm. Bijvoorbeeld: Salgo para caminar — “Ik ga naar buiten om te lopen.” Samen vormen de delen: También necesito — “Ik heb ook nodig”, gevolgd door unos zapatos cómodos — “comfortabele schoenen”, en para caminar — “om te lopen”. De volledige betekenis is: “Ik heb ook comfortabele schoenen nodig om in te lopen.”

7. Elige un par ligero con buen agarre por si los caminos están mojados.

   Kies een licht paar met een goede grip voor het geval de paden nat zijn.

   Elige

   kies

   par

   paar

   ligero

   licht

   buen

   goed

   agarre

   grip

   por si

   voor het geval dat

   caminos

   paden

   están

   zijn

   mojados

   nat

   Uitgebreide uitleg

   Elige is de bevestigende gebiedende wijs van elegir voor tú (enkelvoud): “kies”. De vorm richt zich dus tot één persoon in de informele tú-vorm. Vergelijk in een ander voorbeeld: Elige una opción. — “Kies een optie.” par is hier een zelfstandig naamwoord: “paar”. Het woord benoemt een stel van twee bij elkaar horende dingen; de zin specificeert niet in het woord zelf welke twee dingen dat zijn. Het is mannelijk enkelvoud, daarom staat het bijvoeglijk naamwoord als ligero. ligero betekent hier “licht” en beschrijft par. De vorm is mannelijk enkelvoud. De basisvorm is ligero; de andere gewone overeenkomstsvormen zijn ligera, ligeros en ligeras, afhankelijk van het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Voorbeeld: una mochila ligera — “een lichte rugzak”. buen betekent hier “goed” en beschrijft agarre. Het is de verkorte vorm van bueno vóór een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord: buen agarre, maar bijvoorbeeld una buena suela. De verkorting hoort dus bij het bijvoeglijk naamwoord bueno, niet bij agarre. agarre is hier een zelfstandig naamwoord met de betekenis “grip” of “houvast”. In buen agarre gaat het om de mate waarin iets goed vastgrijpt of tractie biedt. Voorbeeld: Estos zapatos tienen buen agarre. — “Deze schoenen hebben een goede grip.” por si vormt met de volgende mededeling een voorzorgsconstructie: “voor het geval dat”. Het drukt uit dat men iets kiest met een mogelijke omstandigheid in gedachten. Voorbeeld: Lleva una chaqueta por si hace frío. — “Neem een jas mee voor het geval het koud is.” caminos betekent “paden”. Het is het meervoud van camino; het zelfstandig naamwoord is mannelijk, wat later de vorm mojados verklaart. Voorbeeld: Los caminos son estrechos. — “De paden zijn smal.” están is de derde persoon meervoud in de tegenwoordige tijd van estar: “zijn” in de betekenis van zich in een bepaalde toestand bevinden. Hier hoort het bij los caminos. Voorbeeld: Los caminos están abiertos. — “De paden zijn open.” mojados betekent “nat” en beschrijft de toestand van los caminos. Het is de mannelijke meervoudsvorm van mojado; de vormen veranderen volgens het beschreven zelfstandig naamwoord: mojado, mojada, mojados, mojadas. In están mojados beschrijft het een tijdelijke toestand: “zijn nat”. Samen betekent Elige un par ligero con buen agarre “Kies een licht paar met een goede grip”. por si los caminos están mojados voegt de voorzorgsreden toe: “voor het geval de paden nat zijn”. De volledige uiting is dus: “Kies een licht paar met een goede grip voor het geval de paden nat zijn.”

8. Eso debería funcionar si hace más calor por la tarde.

   Dat zou moeten werken als het in de middag warmer wordt.

   Eso

   dat / het

   debería

   zou moeten

   funcionar

   werken

   si

   als

   hace

   het is (qua weer)

   más calor

   meer warmte

   por la tarde

   in de middag

   Uitgebreide uitleg

   Eso betekent hier ‘dat’ en is een onzijdig aanwijzend voornaamwoord. Het verwijst naar iets dat in de situatie al besproken is; de precieze referent wordt in deze zin niet benoemd. Vergelijk esto ‘dit’ en aquello ‘dat daar/verder weg’. debería is de vorm van deber in de voorwaardelijke wijs: ‘zou moeten’. De vorm is derde persoon enkelvoud en past hier bij eso. deber + infinitief drukt een verwachting of aanbeveling uit: Debería funcionar = ‘Het zou moeten werken’. Dit is niet hetzelfde als de verleden tijd debía, ‘moest’ of ‘zou moeten’ in een vroegere context. funcionar is de infinitief ‘werken’, in de betekenis ‘functioneren’ of ‘goed uitpakken’. Na debería blijft het werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: El plan debería funcionar. — ‘Het plan zou moeten werken.’ si betekent ‘als’ en leidt hier een voorwaarde in. Het zegt niet dat de voorwaarde al werkelijkheid is. Een herbruikbaar patroon is X debería funcionar si Y — ‘X zou moeten werken als Y’. hace hoort hier bij de onpersoonlijke weeruitdrukking hacer calor: ‘het is warm’ of letterlijk ‘het maakt warmte’. In deze betekenis verwijst hace niet naar een benoemde persoon en is het een derde-persoons enkelvoudsvorm van hacer. Voorbeeld: Hoy hace frío. — ‘Vandaag is het koud.’ más calor betekent hier ‘meer warmte’, dus dat het warmer is. más maakt een vergelijking; het vergelijkt de hoeveelheid warmte met een andere situatie, bijvoorbeeld een eerder of impliciet referentiepunt. calor is een zelfstandig naamwoord. De Spaanse weeruitdrukking gebruikt hacer met calor, niet een persoonlijk onderwerp dat ‘warmte doet’. por la tarde betekent ‘in de middag’ of ‘in de namiddag’. por geeft hier het tijdsdeel aan waarin iets gebeurt; la tarde is ‘de middag/namiddag’. De vaste combinatie is bruikbaar in zinnen als Trabajo por la tarde. — ‘Ik werk ’s middags.’ Samen betekent Eso debería funcionar ‘Dat zou moeten werken’. De voorwaardelijke bijzin si hace más calor por la tarde voegt de voorwaarde toe: ‘als het ’s middags warmer wordt/is’. De volledige zin betekent daarom: ‘Dat zou moeten werken als het in de middag warmer wordt.’

9. Entonces puedes llevar la chaqueta sin que pese demasiado.

   Dan kun je de jas meenemen zonder dat hij te zwaar aanvoelt.

   Entonces

   dan

   puedes

   je kunt

   llevar

   meenemen

   chaqueta

   jas

   sin que

   zonder dat

   pese

   zwaar weegt

   demasiado

   te veel

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “dus” en verbindt deze zin met de voorafgaande omstandigheid. Het is een bijwoord. puedes komt van poder (“kunnen”). Het is de tegenwoordige tijd voor tú: puedo, puedes, puede. Poder wordt gevolgd door een infinitief: puedes llevar. Voorbeeld: Puedes esperar. — “Je kunt wachten.” llevar is een infinitief. Hier betekent het “meenemen”. Het patroon poder + infinitief is herbruikbaar. chaqueta betekent “jas” of “jack”. Met het bepaalde lidwoord la vormt het la chaqueta, “de jas”. La markeert hier een bepaald, enkelvoudig vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het lidwoord drukt op zichzelf geen numerieke hoeveelheid uit. sin que betekent “zonder dat” en leidt een bijzin in. Hier heeft die bijzin een eigen onderwerp, namelijk la chaqueta, en daarom staat er een vervoegde werkwoordsvorm: sin que pese. De constructie drukt het ontbreken van een gebeurtenis uit; ze betekent hier niet dat er een afzonderlijke verplichting “moet” worden vermeden. pese komt van pesar (“wegen” of, in deze context, “zwaar aanvoelen”). Het is de tegenwoordige conjunctief, derde persoon enkelvoud. Die vorm past bij la chaqueta; peses zou de tú-vorm zijn. Voorbeeld: sin que pese mucho — “zonder dat het zwaar aanvoelt”. demasiado geeft hier een te grote mate aan: “te veel”. In pese demasiado betekent het geheel “te zwaar aanvoelt”; die betekenis komt dus uit de combinatie. Voorbeeld: demasiado caro — “te duur”. Samen betekenen puedes llevar la chaqueta en sin que pese demasiado: “je kunt de jas meenemen zonder dat hij te zwaar aanvoelt”. Entonces maakt daarvan: “Dan kun je de jas meenemen zonder dat hij te zwaar aanvoelt.”