Beleefd reageren als iemand voordringt | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Disculpe, creo que el final de la fila está detrás de nosotros.

   Pardon, ik denk dat het einde van de rij achter ons is.

   Disculpe

   Neem me niet kwalijk.

   creo que

   Ik denk dat.

   final

   Einde.

   fila

   Rij.

   está

   Is.

   detrás de

   Achter.

   nosotros

   Ons.

   Uitgebreide uitleg

   Disculpe is hier een beleefde aanspreekvorm: de spreker verontschuldigt zich kort tegenover één aangesproken persoon. De vorm is de bevestigende gebiedende wijs voor usted (enkelvoud), niet voor tú of ustedes. In een voorbeeld: Disculpe, ¿puede ayudarme? — Neem me niet kwalijk, kunt u mij helpen? creo que betekent hier “ik denk dat” en leidt de inhoud van de gedachte in. creo is de ik-vorm van creer in de tegenwoordige tijd; que verbindt deze hoofdzin met de volgende zin. Een herbruikbaar patroon is Creo que + zin: Creo que llega tarde. — Ik denk dat hij/zij laat aankomt. final is hier het zelfstandig naamwoord “einde”. Het kan ook als bijvoeglijk naamwoord “laatste” betekenen, maar in el final de la fila is het een zelfstandig naamwoord met het bepaalde lidwoord el. de la fila specificeert waarvan het einde is: “van de rij”. fila betekent “rij” of “wachtrij”. In deze zin gaat het, volgens de vertaling en de context, om de rij waarvan iemand het einde zoekt. Het vrouwelijke lidwoord la hoort bij dit zelfstandig naamwoord: la fila. está is de derde persoon enkelvoud van estar in de tegenwoordige tijd. Hier beschrijft estar de plaats van el final de la fila: “is/zich bevindt”. De vorm is está met accent; zonder accent, esta, is een ander woord, namelijk een aanwijzend bijvoeglijk naamwoord bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. detrás de is een vaste ruimtelijke combinatie met de betekenis “achter”. Na detrás staat de voordat de referentie wordt genoemd. Voorbeeld: El coche está detrás de la casa. — De auto staat achter het huis. nosotros is het voornaamwoord “wij/ons” voor de eerste persoon meervoud. Na het voorzetsel de heeft het hier de vorm nosotros: detrás de nosotros — achter ons. Het voornaamwoord benoemt de groep waartoe de spreker behoort; de zin specificeert niet wie de andere leden van die groep zijn. Samen vormen de delen: Disculpe geeft de beleefde opening, creo que introduceert een inschatting, en el final de la fila está detrás de nosotros zegt dat het einde van de rij zich achter de groep van de spreker bevindt. De volledige betekenis is dus: “Neem me niet kwalijk, ik denk dat het einde van de rij achter ons is.”

2. Perdón, no me di cuenta de dónde terminaba.

   Sorry, ik had niet gezien waar de rij eindigde.

   Perdón

   Sorry

   no me di cuenta

   ik had het niet door

   dónde

   waar

   terminaba

   eindigde

   Uitgebreide uitleg

   Perdón is hier een korte verontschuldiging: “sorry”. Het kan zelfstandig staan, bijvoorbeeld: Perdón, llego tarde. = “Sorry, ik kom te laat.” no me di cuenta betekent hier “ik had het niet door / ik merkte het niet”. De vaste uitdrukking is darse cuenta de (“beseffen, merken”); di is de verleden tijd van dar bij yo, en me hoort bij deze wederkerende uitdrukking. De ontkenning no maakt ervan dat de spreker het niet besefte. Voorbeeld: No me di cuenta del error. = “Ik merkte de fout niet op.” dónde betekent in deze indirecte vraag “waar”. Het accentteken hoort bij het vragende woord, ook wanneer de vraag ingebed is: No sé dónde está. = “Ik weet niet waar het is.” Het is hier dus geen losstaande vraag, maar het begin van de inhoud die de spreker niet besefte. terminaba is de onvoltooid verleden tijd van terminar bij de derde persoon enkelvoud: “eindigde”. In deze zin verwijst de weggelaten persoon of zaak, volgens de vaste vertaling en de context, naar het einde van de rij: waar de rij eindigde. De onvoltooid verleden tijd beschrijft dat eindpunt als onderdeel van de toenmalige situatie. Vergelijk: La fila terminaba allí. = “De rij eindigde daar.” Samen vormt no me di cuenta de dónde terminaba de herbruikbare structuur no darse cuenta de dónde + werkwoord: “niet beseffen waar …”. Het geheel betekent: “Sorry, ik had niet gezien waar de rij eindigde.”

3. Los carteles son difíciles de ver desde aquí.

   De borden zijn vanaf hier moeilijk te zien.

   carteles

   borden

   son

   zijn

   difíciles

   moeilijk

   ver

   zien

   desde aquí

   vanaf hier

   Uitgebreide uitleg

   carteles betekent hier “borden”. Het is het meervoud van cartel; het bepaalde lidwoord Los en de meervoudsvorm maken duidelijk dat het om meerdere borden gaat. In andere contexten kan cartel ook een poster of affiche betekenen. son is de tegenwoordige tijd van ser voor de derde persoon meervoud: ser → son. Hier verbindt het de borden met hun eigenschap. Het gaat dus om een beschrijving van de borden, niet om een handeling die ze uitvoeren. difíciles betekent hier “moeilijk” en staat in het meervoud omdat het bij carteles hoort. De basisvorm is difícil; het meervoud is difíciles. De vorm is voor mannelijk en vrouwelijk hetzelfde in het meervoud. Een bruikbaar patroon is ser difícil de + infinitief: iets is moeilijk om te doen of waar te nemen. ver is de infinitief “zien”. Het onderscheidt zich bijvoorbeeld van mirar, dat eerder “kijken” betekent. In difícil de ver beschrijft ver wat moeilijk is: de borden zijn moeilijk zichtbaar voor degene die hier kijkt. desde aquí betekent “vanaf hier”. desde geeft het vertrekpunt aan en aquí betekent “hier”; samen bepalen ze de plaats van waaruit het zien wordt beoordeeld. De delen vormen het patroon Los + zelfstandig naamwoord + ser + bijvoeglijk naamwoord + de + infinitief + plaatsbepaling: Los carteles son difíciles de ver desde aquí. Letterlijk wordt gezegd dat de borden vanaf deze plek moeilijk te zien zijn. De vaste vertaling geeft dezelfde betekenis weer: “De borden zijn vanaf hier moeilijk te zien.”

4. ¿Me pongo detrás de la persona del abrigo gris?

   Zal ik achter de persoon met de grijze jas gaan staan?

   Me pongo

   ik ga staan

   detrás de

   achter

   persona

   persoon

   abrigo

   jas

   gris

   grijs

   Uitgebreide uitleg

   Me pongo komt van ponerse, hier in de eerste persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: me pongo. Het voornaamwoord me hoort bij de spreker en pongo is de vervoegde vorm van poner; samen betekent dit hier dat de spreker een plaats inneemt, dus “ik ga staan”. Vergelijk: Me pongo aquí. — “Ik ga hier staan.” Zonder deze wederkerende vorm betekent pongo meestal dat ik iets ergens neerzet. detrás de is een vaste voorzetseluitdrukking voor “achter”. Het daaropvolgende element benoemt waar de plaats zich ten opzichte van iets of iemand bevindt. Voorbeeld: El niño está detrás de la puerta. — “Het kind staat achter de deur.” persona betekent “persoon”. Het is een zelfstandig naamwoord met het grammaticale geslacht vrouwelijk, ook wanneer de bedoelde persoon geen vrouw is. In deze zin staat het in het enkelvoud: la persona — “de persoon”. abrigo betekent “jas”, specifieker een jas of mantel als kledingstuk. Het zelfstandig naamwoord is mannelijk: el abrigo. In del abrigo is del de samentrekking van de + el, met de betekenis “van de”. gris betekent hier “grijs” en beschrijft abrigo. In het enkelvoud verandert gris niet voor grammaticaal geslacht: el abrigo gris en bijvoorbeeld la falda gris. In het meervoud wordt het grises. De delen worden van links naar rechts opgebouwd: Me pongo (“ga ik staan”), detrás de (“achter”), la persona (“de persoon”), en del abrigo gris (“met/de persoon van de grijze jas”). De volledige vraag is daarom: “Zal ik achter de persoon met de grijze jas gaan staan?” De tegenwoordige tijd me pongo kan in zo’n vraag naar een voorgestelde onmiddellijke handeling verwijzen; de Nederlandse vertaling geeft die toekomstige of voorgestelde betekenis weer.

5. Sí, por favor; todos llevan un rato esperando.

   Doe dat alstublieft; iedereen wacht al een tijdje.

   Sí

   ja

   por favor

   alstublieft

   todos

   iedereen

   llevan

   zijn al

   un rato

   een tijdje

   esperando

   wachtend

   Uitgebreide uitleg

   Sí betekent hier “ja” en bevestigt het voorafgaande voorstel of de vraag. No is de gewone ontkenning. por favor betekent “alstublieft” en maakt deze bevestiging beleefd. Het kan ook bij een verzoek staan: Espera, por favor. — “Wacht alstublieft.” todos betekent hier “iedereen”. Het is een mannelijke meervoudsvorm; in het Spaans kan die vorm ook een gemengde groep aanduiden. Voor een uitsluitend vrouwelijke groep staat todas. llevan is de derde persoon meervoud van llevar, met als basisvorm llevar. Hier staat het in de duurconstructie llevar + tijdsduur + gerundium: iemand is al gedurende die tijd met een activiteit bezig. De meervoudsvorm past bij todos. un rato betekent “een tijdje”. In deze zin geeft het aan hoe lang het wachten al duurt; het stelt geen precies aantal minuten vast. esperando is het gerundium van esperar, “wachten”. Samen met llevan un rato vormt het de betekenis “al een tijdje aan het wachten zijn”. Voorbeeld: Llevo dos días trabajando. — “Ik werk al twee dagen.” Samen betekent Sí, por favor; todos llevan un rato esperando.: “Ja, alstublieft; iedereen wacht al een tijdje.” De eerste helft bevestigt beleefd het voorstel; daarna wordt meegedeeld dat iedereen al enige tijd wacht.

6. No quería colarme en la fila.

   Ik wilde niet voordringen.

   quería

   wilde

   colarme

   voordringen

   fila

   rij

   Uitgebreide uitleg

   quería betekent hier “ik wilde”. Het is de eerste persoon enkelvoud van querer in de imperfecto: querer → quería. Deze verleden tijd beschrijft hier een bestaande of voorgenomen wens. Met no wordt die wens ontkend: No quería salir. = “Ik wilde niet weggaan.” colarme betekent hier “voordringen” of “me ertussen schuiven”. Het is de infinitiefvorm van het wederkerende werkwoord colarse, met me eraan vast: colarse → colarme. Me verwijst hier naar de spreker. Bij een andere persoon verandert dit voornaamwoord, bijvoorbeeld colarse = “zich ertussen schuiven”. Voorbeeld: No quiero colarme. = “Ik wil niet voordringen.” fila betekent “rij”. In en la fila staat het bepaalde lidwoord la, omdat het hier om de bedoelde rij gaat. Fila is vrouwelijk; daarom is het lidwoord la, niet el. Voorbeeld: Hay mucha gente en la fila. = “Er staan veel mensen in de rij.” Samen vormen no quería + colarme + en la fila de betekenis “Ik wilde niet voordringen”. No ontkent quería, quería drukt de vroegere wens uit, en colarme en la fila benoemt wat de spreker niet wilde doen: zichzelf in de rij schuiven. De zin zegt dus niet dat de spreker daadwerkelijk heeft voorgedrongen, maar beschrijft de ontkende bedoeling.

7. Pasa cuando esta zona se llena tanto.

   Dat gebeurt als het hier zo druk wordt.

   Pasa

   gebeurt

   cuando

   wanneer

   esta

   deze

   zona

   zone, gebied

   se llena

   raakt vol

   tanto

   zo erg

   Uitgebreide uitleg

   Pasa betekent hier “gebeurt”. Het is de derde persoon enkelvoud van pasar in de tegenwoordige tijd. Een bruikbaar patroon is ¿Qué pasa? — “Wat gebeurt er?”; pasar kan in andere contexten ook “voorbijgaan” betekenen. cuando leidt een tijdsbepaling in: “wanneer” of “als”. Het verbindt hier de gebeurtenis met de voorwaarde die erop volgt. Voorbeeld: Te llamo cuando llego. — “Ik bel je als ik aankom.” esta betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm die bij zona past; este is de mannelijke enkelvoudsvorm en estas de vrouwelijke meervoudsvorm. zona is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud: “zone”, “gebied” of “gedeelte”. In esta zona vormt het samen met esta de woordgroep “dit gebied/deze zone”. Voorbeeld: La zona está tranquila. — “Het gebied is rustig.” se llena betekent hier “raakt vol” of “wordt druk”. Het komt van llenarse, “vol raken”; llena is de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. se hoort bij deze verandering van toestand: de zone wordt zelf vol, in plaats van dat er een genoemd voorwerp wordt gevuld. Voorbeeld: La sala se llena rápido. — “De zaal raakt snel vol.” tanto versterkt hier de mate: “zo erg”, “zo vol” of, in deze context, “zo druk”. Het drukt geen afzonderlijk aantal uit. In se llena tanto geeft het aan dat de zone in sterke mate vol of druk wordt. Voorbeeld: La calle se llena tanto que no cabemos. — “De straat wordt zo druk dat we er niet allemaal in passen.” Samen betekent Pasa cuando esta zona se llena tanto: “Dat gebeurt als deze zone zo druk wordt.” Pasa noemt de gebeurtenis, en cuando esta zona se llena tanto zegt wanneer die plaatsvindt. In de gegeven context verwijst de vertaling met “hier” naar de bedoelde zone.

8. Ahora me voy al final de la fila.

   Ik ga nu achteraan staan.

   Ahora

   nu

   me voy

   ik ga weg

   final

   einde; achterste deel

   fila

   rij

   Uitgebreide uitleg

   Ahora betekent hier “nu” en plaatst de handeling in het heden. Het kan ook aan het begin of midden van een zin staan, bijvoorbeeld: Ahora trabajo. — “Nu werk ik.” me voy komt van irse, “weggaan” of “vertrekken”. voy is de eerste persoon enkelvoud van ir in de tegenwoordige tijd; me hoort bij de pronominale vorm irse. Hier gaat de spreker naar het einde van de rij. Voy al mercado betekent “Ik ga naar de markt”, terwijl Me voy de nadruk legt op vertrekken. final is hier een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud en betekent “einde”. In al final de ... betekent het geheel “aan het einde van ...”. al is de samentrekking van a + el. De combinatie al final de la fila betekent dus “achteraan in de rij” of letterlijk “aan het einde van de rij”. fila betekent “rij” of “wachtrij”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la fila. In de la fila verbindt de het einde met de rij. Samen betekent Ahora me voy al final de la fila: “Ik ga nu achteraan staan.” Letterlijk gaat de spreker nu naar het einde van de rij; de vaste vertaling maakt duidelijk dat dit in deze context betekent dat de spreker daar achteraan gaat staan.