Ingrediënten controleren voor het koken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Antes de empezar a cocinar, ¿qué ingredientes tenemos?

   Voordat we gaan koken, welke ingrediënten hebben we?

   Antes de

   voordat

   empezar

   beginnen

   cocinar

   koken

   qué

   welke

   ingredientes

   ingrediënten

   tenemos

   hebben

   Uitgebreide uitleg

   Antes de staat voor een infinitief en betekent dat de volgende handeling eerder plaatsvindt: antes de + infinitief = “voordat …”. Voor een volledige bijzin met een vervoegd werkwoord gebruikt Spaans antes de que + subjuntivo; dat is een ander patroon. Empezar betekent “beginnen”. Het is hier de infinitief na antes de. Dezelfde vorm kan na andere werkwoorden of constructies staan, bijvoorbeeld Quiero empezar = “Ik wil beginnen”. Cocinar betekent “koken”. In empezar a cocinar is het de handeling waarmee men begint. Het patroon empezar a + infinitief betekent “beginnen te …”: Empiezo a cocinar = “Ik begin te koken”. Qué is hier een vragend bepalend woord vóór het zelfstandig naamwoord ingredientes: qué + zelfstandig naamwoord vraagt welke zaak of zaken bedoeld zijn. Qué verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud: qué ingrediente = “welk ingrediënt” en qué ingredientes = “welke ingrediënten”. Het is iets anders dan cuál of cuáles, die vaak zelfstandig worden gebruikt: ¿Cuál prefieres? = “Welke heeft je voorkeur?” Ingredientes betekent “ingrediënten”. Het is het meervoud van ingrediente; de uitgang -s markeert hier het meervoud. In deze vraag verwijst het woord algemeen naar de ingrediënten die beschikbaar zijn, zonder dat de zin zelf een specifiek aantal noemt. Tenemos is de tegenwoordige tijd van tener voor de eerste persoon meervoud: nosotros/nosotras tenemos = “wij hebben”. De vorm drukt hier bezit of beschikbaarheid uit: welke ingrediënten hebben wij ter beschikking? Een nuttig contrast is tenemos tegenover tienen: tenemos = “wij hebben”, tienen = “zij/u hebben” (meervoudige beleefde aanspreekvorm). Samen vormen de delen: Antes de empezar a cocinar = “Voordat we gaan koken”. Daarna vraagt ¿qué ingredientes tenemos? welke ingrediënten wij hebben. De volledige betekenis is dus: “Voordat we gaan koken, welke ingrediënten hebben we?” De vraag is neutraal en bruikbaar wanneer je vóór een activiteit wilt nagaan wat er beschikbaar is.

2. La receta necesita cebollas y tomates.

   Het recept heeft uien en tomaten nodig.

   receta

   recept

   necesita

   heeft nodig

   cebollas

   uien

   tomates

   tomaten

   Uitgebreide uitleg

   receta betekent hier “recept”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la receta; het meervoud is las recetas. Voorbeeld: La receta es fácil. — “Het recept is makkelijk.” necesita komt van necesitar (“nodig hebben”). Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: necesitar → necesita. Het onderwerp is hier la receta, niet de persoon die kookt. Voorbeeld: El niño necesita agua. — “Het kind heeft water nodig.” cebollas betekent “uien”. Het is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord cebolla: la cebolla → las cebollas. De uitgang -s markeert hier het meervoud. Voorbeeld: Necesito una cebolla. — “Ik heb een ui nodig.” tomates betekent “tomaten”. Het is het meervoud van het mannelijke zelfstandig naamwoord tomate: el tomate → los tomates. Ook hier markeert -s het meervoud. Voorbeeld: Compramos dos tomates. — “We kopen twee tomaten.” y verbindt de twee benodigde ingrediënten: uien én tomaten. Het vervangt niets van de twee genoemde elementen. Samen betekent La receta necesita cebollas y tomates.: “Het recept heeft uien en tomaten nodig.” De structuur is onderwerp + necesitar in de derde persoon enkelvoud + benodigde zaken; het meervoud van de ingrediënten verandert de vorm necesita niet, omdat die vorm overeenkomt met het enkelvoudige onderwerp la receta.

3. Tenemos tomates, pero se nos acabaron las cebollas.

   We hebben tomaten, maar de uien zijn op.

   Tenemos

   we hebben

   tomates

   tomaten

   pero

   maar

   se nos acabaron

   waren bij ons op

   cebollas

   uien

   Uitgebreide uitleg

   Tenemos komt van tener (hebben) en is de tegenwoordige tijd voor wij: tenemos. Het onderwerp staat hier niet apart, omdat de werkwoordsvorm al naar “wij” verwijst. Voorbeeld: Tenemos tiempo. — “We hebben tijd.” Tomates betekent hier “tomaten”. Het is het meervoud van tomate; het enkelvoud is un tomate en het meervoud unos tomates. Pero verbindt twee tegengestelde delen en betekent “maar”. Het eerste deel geeft aan wat er wel beschikbaar is; het volgende deel geeft de beperking daarop. Se nos acabaron is een bruikbaar Spaans patroon voor iets dat opraakt: se + nos + acabar betekent hier ongeveer “raakte bij ons op”. Nos verwijst naar de betrokken personen, hier “ons”. Acabaron komt van acabar en staat in de verleden tijd, derde persoon meervoud. De vorm is meervoud omdat het grammaticale onderwerp las cebollas is, niet omdat nos meervoud is. Voorbeeld: Se me acabó el café. — “Mijn koffie raakte op.” Daar is el café enkelvoud, daarom staat acabó in het enkelvoud. Cebollas betekent “uien”. Het is het meervoud van cebolla; het enkelvoud is una cebolla. In deze zin is dit het voedsel dat op is. De combinatie las cebollas betekent “de uien”; het lidwoord en het zelfstandig naamwoord staan beide in het vrouwelijk meervoud. Samen betekent Tenemos tomates “We hebben tomaten”. Pero zet daar de tegenstelling tegenover. In se nos acabaron las cebollas staat letterlijk een constructie waarin de uien bij ons zijn opgegaan: “de uien zijn bij ons opgeraakt”. De volledige betekenis is daarom: “We hebben tomaten, maar de uien zijn op.”

4. ¿Podemos usar cebollas verdes en su lugar?

   Kunnen we in plaats daarvan bosuitjes gebruiken?

   Podemos

   kunnen we

   usar

   gebruiken

   cebollas

   uien

   verdes

   groene

   en su lugar

   in plaats daarvan

   Uitgebreide uitleg

   Podemos is de eerste persoon meervoud van poder in de tegenwoordige tijd: “wij kunnen”. In deze vraag drukt het uit dat de spreker samen met anderen een mogelijkheid of voorstel voorlegt. Vergelijk: ¿Podemos entrar? — “Kunnen we naar binnen?” usar is het infinitief van “gebruiken”. Na podemos staat het infinitief: podemos usar = “we kunnen gebruiken”. De vorm usar verandert hier niet mee met de persoon; de persoon staat in podemos. Cebollas is het meervoud van cebolla, “ui”. In deze zin gaat het, volgens de vaste vertaling, om bosuitjes. Het zelfstandig naamwoord is vrouwelijk en meervoud; het enkelvoud is una cebolla en het meervoud unas cebollas. Verdes betekent hier “groene” en beschrijft cebollas. Het is het meervoud van verde. Bij dit adjectief verandert het geslacht niet: verde kan zowel bij een mannelijk als vrouwelijk enkelvoud staan, terwijl verdes het meervoud is. Bijvoorbeeld: cebolla verde — “groene ui”; pimientos verdes — “groene paprika’s”. En su lugar is een vaste uitdrukking met de betekenis “in plaats daarvan”. Su is hier het bezittelijke element binnen die uitdrukking; de hele uitdrukking verwijst naar een vervanging van iets dat eerder aan de orde was. Ze sluit dus aan bij het idee dat de bosuitjes worden gebruikt in plaats van de uien die op zijn. Samen vormt ¿Podemos usar cebollas verdes en su lugar? de vraag: “Kunnen we in plaats daarvan bosuitjes gebruiken?” De structuur is ¿podemos + infinitief + zelfstandig naamwoordgroep + en su lugar?: eerst wordt gevraagd of iets mogelijk is, daarna wordt de voorgestelde vervanging genoemd. Dit is een herbruikbaar patroon, bijvoorbeeld ¿Podemos usar arroz en su lugar? — “Kunnen we in plaats daarvan rijst gebruiken?”

5. Tal vez, pero el sabor será diferente.

   Misschien, maar de smaak wordt anders.

   Tal vez

   misschien

   sabor

   smaak

   será

   zal zijn

   diferente

   anders; verschillend

   Uitgebreide uitleg

   Tal vez betekent hier “misschien” en drukt onzekerheid uit. Het kan aan het begin van de zin staan, maar ook elders. Voorbeeld: Tal vez viene mañana. — “Misschien komt hij/zij morgen.” Sabor betekent hier “smaak”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is sabores. Voorbeeld: El sabor es suave. — “De smaak is mild.” Será is de derde persoon enkelvoud van ser in de toekomende tijd: ser → será. Hier hoort die vorm bij el sabor, en será diferente betekent “zal anders zijn”. De toekomende tijd kan ook een verwachting uitdrukken. Voorbeeld: La sopa será diferente. — “De soep zal anders zijn.” Diferente betekent hier “anders” of “verschillend”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na ser staat in ser diferente. In het enkelvoud blijft de vorm gelijk bij mannelijke en vrouwelijke zelfstandige naamwoorden; in het meervoud wordt het diferentes. Voorbeeld: Los sabores son diferentes. — “De smaken zijn verschillend.” Pero betekent “maar” en verbindt deze uitspraak met wat eraan voorafgaat. Samen geven Tal vez, el sabor en será diferente de betekenis: “Misschien zal de smaak anders zijn.” De hele zin drukt dus onzekerheid uit over de toekomstige toestand van de smaak, niet noodzakelijk over een expliciet beschreven verandering.

6. Entonces voy a comprar cebollas en la tienda de la esquina.

   Dan ga ik uien kopen bij de winkel op de hoek.

   Entonces

   dan

   voy a

   ik ga …

   comprar

   kopen

   cebollas

   uien

   tienda

   winkel

   esquina

   hoek

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “dus” en verbindt deze uitspraak met wat eraan voorafging. Het verwijst niet naar een extra handeling; het markeert de conclusie of volgende stap. voy a bevat voy, de ik-vorm van ir in de tegenwoordige tijd, plus a. Met een infinitief vormt ir a + infinitief een nabije toekomst of een voorgenomen handeling: voy a comprar = “ik ga kopen”. Vergelijk: vas a comprar = “je gaat kopen”; van a comprar = “ze gaan kopen”. comprar is de infinitief “kopen”. Na voy a blijft het werkwoord in de infinitief staan. Voorbeeld: Voy a medir el arroz. = “Ik ga de rijst afmeten.” cebollas betekent hier “uien”. Het is het meervoud van cebolla (“ui”); de uitgang -s geeft hier het meervoud aan. Voorbeeld: Compro cebollas. = “Ik koop uien.” tienda betekent “winkel”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat in dit fragment la ervoor: la tienda = “de winkel”. Het voorzetsel en maakt hiervan en la tienda = “bij/in de winkel”. esquina betekent “hoek”. In de la esquina betekent het “op de hoek” of letterlijk “van de hoek”. esquina is vrouwelijk, wat zichtbaar is in la. Samen vormen la tienda de la esquina en en de plaatsbepaling “bij de winkel op de hoek”. De hele zin wordt zo opgebouwd: Entonces (“dan”) + voy a comprar (“ga ik kopen”) + cebollas (“uien”) + en la tienda de la esquina (“bij de winkel op de hoek”). De volledige betekenis is: “Dan ga ik uien kopen bij de winkel op de hoek.”

7. Todavía tenemos que medir el arroz.

   We moeten de rijst nog afmeten.

   Todavía

   nog

   tenemos que

   moeten

   medir

   afmeten

   arroz

   rijst

   Uitgebreide uitleg

   Todavía betekent hier ‘nog’: de handeling moet op dit moment of later nog gebeuren. Het kan ook ‘nog steeds’ betekenen, maar in deze zin gaat het om iets dat nog niet is afgerond. Voorbeeld: Todavía trabajo. — Ik werk nog steeds. tenemos que bestaat uit tenemos, de vorm van tener voor wij, plus que. Samen drukt het noodzakelijkheid uit: ‘we moeten’. Het onderwerp is hier dus ‘wij’; tener que + infinitief is een veelgebruikt patroon voor verplichting of noodzaak. Voorbeeld: Tenemos que salir. — We moeten vertrekken. medir is een infinitief en betekent ‘meten’ of, bij een hoeveelheid voedsel zoals hier, ‘afmeten’. Na tener que blijft het volgende werkwoord in de infinitief: tenemos que medir. De persoonsinformatie staat in tenemos, niet in medir. Voorbeeld: Tengo que medir el agua. — Ik moet het water afmeten. arroz betekent ‘rijst’. Het is een massanaamwoord: de zin noemt geen afzonderlijke korrels of een expliciet aantal, maar rijst als hoeveelheid of ingrediënt. In medir el arroz verwijst el naar de bepaalde hoeveelheid rijst die in deze context bedoeld is. Samen vormen de delen: Todavía (‘nog’) + tenemos que medir (‘we moeten afmeten’) + el arroz (‘de rijst’). De volledige betekenis is daarom: ‘We moeten de rijst nog afmeten.’ De zin zegt dat het afmeten nog moet gebeuren; hij zegt niet hoeveel rijst er moet worden afgemeten. De formulering is neutraal en alledaags.

8. Mediré suficiente arroz para cuatro personas cuando vuelva.

   Ik meet genoeg rijst voor vier mensen af als ik terug ben.

   Mediré

   ik zal afmeten

   suficiente

   genoeg

   arroz

   rijst

   cuatro

   vier

   personas

   mensen

   cuando vuelva

   wanneer ik terug ben

   Uitgebreide uitleg

   Mediré betekent hier “ik zal afmeten”. Het is de toekomende tijd van medir (“afmeten/meten”) in de eerste persoon enkelvoud: mediré = “ik zal meten/afmeten”. De vorm eindigt op -é, een veelgebruikt kenmerk van de eerste persoon enkelvoud in de Spaanse futuro. Vergelijk: mediré (“ik zal afmeten”) en medirán (“zij zullen afmeten”). In de eerdere zin staat medir nog als infinitief na tenemos que; daar is de handeling wel gepland of nodig, maar niet als toekomstige persoonsvorm uitgedrukt. Suficiente betekent hier “genoeg” en bepaalt de hoeveelheid rijst. Het woord verandert niet voor enkelvoud of meervoud: suficiente arroz (“genoeg rijst”), maar ook suficientes personas (“genoeg mensen”). Een bruikbaar contrast is demasiado arroz (“te veel rijst”); dat drukt een andere hoeveelheid uit. Arroz is het zelfstandig naamwoord “rijst”. Het is een ontelbare stofnaam in deze context; daarom gaat het om een hoeveelheid rijst, niet om afzonderlijke rijstkorrels. De vorm verandert hier niet voor een meervoudige hoeveelheid. In de eerdere zin komt hetzelfde woord voor als el arroz (“de rijst”); el markeert daar een bepaalde nominale groep, terwijl arroz zelf de kern blijft. Cuatro is het hoofdtelwoord “vier”. Het staat vóór personas en geeft daar een exact aantal aan. Spaanse hoofdtelwoorden zoals cuatro veranderen niet mee met het grammaticale geslacht van het zelfstandig naamwoord: cuatro personas, maar ook cuatro libros (“vier boeken”). Personas betekent “mensen/personen”. Dit is het meervoud van persona; de uitgang -s markeert hier het meervoud. Hoewel persona op -a eindigt, is het grammaticaal vrouwelijk in het Spaans; dat is relevant voor eventuele bepalers of bijvoeglijke naamwoorden, maar cuatro heeft hier geen aparte geslachtsvorm. Cuando vuelva betekent hier “wanneer ik terug ben/terugkom”. Vuelva is de eerste persoon enkelvoud van volver (“terugkomen/terugkeren”) in de subjuntivo. Na cuando wordt deze vorm gebruikt voor een toekomstige gebeurtenis die nog niet heeft plaatsgevonden: het afmeten gebeurt op het moment dat de spreker terugkomt. In een al gebeurde of als feit voorgestelde situatie kan de tijdsvorm anders zijn, bijvoorbeeld cuando volví (“toen ik terugkwam”). Het onderwerp van vuelva is hier “ik”, zoals ook door de vaste vertaling wordt bevestigd. Samen vormt Mediré suficiente arroz de hoofdzin: “Ik zal genoeg rijst afmeten.” Para cuatro personas specificeert dat die hoeveelheid bedoeld is voor vier mensen. De tijdsbepaling cuando vuelva voegt toe wanneer de handeling zal plaatsvinden: “als/wanneer ik terug ben”. De volledige betekenis is dus: “Ik zal genoeg rijst voor vier mensen afmeten wanneer ik terug ben.”