Medicijninstructies lezen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Recogí este medicamento en la farmacia.

   Ik heb dit medicijn bij de apotheek opgehaald.

   Recogí

   ik haalde op

   este

   dit

   medicamento

   medicijn

   farmacia

   apotheek

   Uitgebreide uitleg

   Recogí komt van recoger en betekent hier “ophalen”. De uitgang -í markeert de eerste persoon enkelvoud in de voltooide verleden tijd: recogí = “ik haalde op / ik heb opgehaald”. Het onderwerp “ik” staat niet apart in de zin; de werkwoordsvorm maakt het duidelijk. Voorbeelden: Recogí el paquete. = “Ik haalde het pakket op.” Recogió el paquete. = “Hij/zij haalde het pakket op.” este betekent hier “dit” en verwijst naar een mannelijk, enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het stemt in vorm af op medicamento: este medicamento. De vrouwelijke vorm is esta, bijvoorbeeld in esta receta = “dit recept”. Het aanwijzende woord geeft nabijheid of identificatie aan, maar op zichzelf geen hoeveelheid. medicamento betekent “medicijn”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is medicamentos. In deze zin gaat het om één specifiek medicijn, doordat het voorafgegaan wordt door het enkelvoudige este, niet doordat het woord zelf een getal uitdrukt. Voorbeeld: Necesito el medicamento. = “Ik heb het medicijn nodig.” farmacia betekent “apotheek”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, vandaar la farmacia. Het meervoud is farmacias. In de volledige uitdrukking en la farmacia betekent en hier “bij/in” de apotheek: het is de plaats waar het medicijn werd opgehaald. Voorbeeld: Compré la medicina en la farmacia. = “Ik kocht het medicijn bij de apotheek.” Samen vormen de delen: Recogí (“ik haalde op”) + este medicamento (“dit medicijn”) + en la farmacia (“bij de apotheek”). De hele zin betekent daarom: “Ik heb dit medicijn bij de apotheek opgehaald.”

2. ¿Te explicó el farmacéutico cómo tomarlo?

   Heeft de apotheker uitgelegd hoe je het moet gebruiken?

   Te

   jou

   explicó

   legde uit

   farmacéutico

   apotheker

   cómo

   hoe

   tomarlo

   het innemen

   Uitgebreide uitleg

   Te betekent hier “jou” en is een voornaamwoordelijk object bij explicar: iemand legt iets aan iemand uit. Het verwijst naar de aangesprokene en staat vóór de vervoegde werkwoordsvorm. Vergelijk me explicó = “hij/zij legde het mij uit” en le explicó = “hij/zij legde het hem/haar uit” (of aan u, afhankelijk van de context). Explicó is de verleden tijd (pretérito perfecto simple) van explicar, met een derde persoon enkelvoud als onderwerp: “hij/zij legde uit”. In deze zin is el farmacéutico dat onderwerp. De vorm verandert dus niet omdat te erbij staat; te is het object, niet de uitvoerder van de handeling. Farmacéutico betekent “apotheker”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vrouwelijke vorm is farmacéutica. Het lidwoord en de vorm stemmen af op het geslacht en getal: el farmacéutico, maar la farmacéutica en los farmacéuticos. Cómo met accent betekent “hoe” en leidt hier een indirecte vraag in: cómo tomarlo = “hoe je het moet innemen”. Het accent onderscheidt dit vraagwoord van como zonder accent, dat in andere functies voorkomt. Voorbeelden: No sé cómo hacerlo. = “Ik weet niet hoe ik het moet doen.” ¿Cómo funciona? = “Hoe werkt het?” Tomarlo bestaat uit het infinitief tomar (“innemen”, hier met betrekking tot medicijn) en het eraan vastgeschreven lijdend voornaamwoord lo (“het”). Lo verwijst in deze context naar het medicijn dat in de vorige zin wordt genoemd. Bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord zou het voornaamwoord bijvoorbeeld la zijn: tomar la medicina → tomarla. Bij een meervoudig mannelijk of vrouwelijk antecedent zijn de vormen los en las. De combinatie te explicó geeft “legde jou uit”. Daarna maakt cómo tomarlo duidelijk wat er werd uitgelegd: de manier waarop je het medicijn moet innemen. Samen betekent ¿Te explicó el farmacéutico cómo tomarlo?: “Heeft de apotheker je uitgelegd hoe je het moet innemen?”

3. La etiqueta dice que debes tomarlo después de comer.

   Op het etiket staat dat je het na het eten moet innemen.

   La etiqueta

   het etiket

   dice

   zegt

   debes

   je moet

   tomarlo

   het innemen

   después de

   na

   comer

   eten

   Uitgebreide uitleg

   La etiqueta betekent hier “het etiket”. Etiqueta is een zelfstandig naamwoord; het is vrouwelijk en enkelvoud, daarom staat ervoor la. Voorbeeld: La etiqueta es clara. — “Het etiket is duidelijk.” Dice komt van decir (“zeggen”, ook “vermelden”) en is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: “het zegt/staat vermeld”. In deze zin vermeldt het etiket de instructie. Voorbeeld: La señal dice “Alto”. — “Op het bord staat ‘Stop’.” Debes komt van deber en is de tegenwoordige tijd voor de tweede persoon enkelvoud. Hier drukt het een verplichting uit: “je moet”. De vorm verandert mee met de persoon: debo = “ik moet”, debes = “je moet”. Voorbeeld: Debes descansar. — “Je moet rusten.” Tomarlo bestaat uit het infinitief tomar (“innemen”) met het enclitische voornaamwoord lo. Lo is hier het mannelijk enkelvoudige lijdend voorwerp: “het”; de concrete identiteit ervan wordt in deze zin niet genoemd. Voorbeeld: Voy a tomarlo ahora. — “Ik ga het nu innemen.” Después de betekent “na” en geeft aan wat later gebeurt. Na deze voorzetseluitdrukking staat hier comer in de infinitief. Voorbeeld: Después de cenar, leo. — “Na het avondeten lees ik.” Comer is de infinitief “eten”. In después de comer benoemt die infinitief de handeling die eerst plaatsvindt: eerst eten, daarna innemen. Voorbeeld: Quiero comer. — “Ik wil eten.” Samen vormen de delen: La etiqueta dice que = “Het etiket zegt/staat vermeld dat”, debes tomarlo = “je het moet innemen”, en después de comer = “na het eten”. De volledige betekenis is dus: “Op het etiket staat dat je het na het eten moet innemen.”

4. Entonces no lo tomes antes del desayuno.

   Neem het dan niet vóór het ontbijt in.

   Entonces

   dan

   lo

   het

   tomes

   inneemt

   antes del

   vóór

   desayuno

   ontbijt

   Uitgebreide uitleg

   Entonces betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verbindt deze instructie met de voorafgaande informatie. Een veelgebruikt patroon is entonces + zin: Entonces espera. = “Wacht dan.” lo is een lijdendvoorwerpsvoornaamwoord: “het”. In deze context verwijst het naar datgene wat moet worden ingenomen, zoals het middel of product waarnaar de eerdere zin verwijst. Lo staat vóór de vervoegde werkwoordsvorm. Het geslacht en getal van het vervangen zelfstandige naamwoord bepalen de vorm: lo voor enkelvoudig mannelijk, la voor enkelvoudig vrouwelijk, los en las voor meervoud. Bij een infinitief kan het voornaamwoord ook vast aan het einde staan, bijvoorbeeld tomarlo. tomes komt van tomar, “nemen” of, bij een middel, “innemen”. De vorm tomes is de tú-vorm van de tegenwoordige subjuntivo. Na no vormt die hier een ontkennend bevel voor één aangesproken persoon: No tomes eso. = “Neem dat niet in.” Dit is niet dezelfde vorm als de formele enkelvoudsvorm no tome of de meervoudsvorm no tomen. In de vaste zin wordt lo vóór tomes geplaatst: no lo tomes. Antes del betekent “vóór het”. Del is de vaste samentrekking van de + el; het is dus niet een afzonderlijk lidwoord dat je los moet leren gebruiken. Het patroon antes de + zelfstandig naamwoord betekent “vóór ...”: antes de la cena = “vóór het avondeten”. Voor een werkwoord volgt antes de rechtstreeks de infinitief: antes de salir = “voordat je weggaat”. Desayuno betekent “ontbijt”. Als zelfstandig naamwoord kan het ook het ontbijt als maaltijd aanduiden; als werkwoordsvorm bestaat desayuno bovendien in een andere context als “ik ontbijt”, van desayunar. Hier is het door el bepaalde zelfstandig naamwoord in del desayuno. Samen betekent Entonces no lo tomes antes del desayuno: “Neem het dan niet vóór het ontbijt in.” Entonces geeft de aansluiting “dan” aan, no lo tomes is het ontkennende bevel aan één persoon, en antes del desayuno bepaalt het tijdstip dat moet worden vermeden.

5. No tengo claro qué dosis debo tomar.

   Ik weet niet zeker welke dosis ik moet nemen.

   No tengo claro

   ik weet niet zeker

   qué

   welke

   dosis

   dosis

   debo

   moet

   tomar

   nemen

   Uitgebreide uitleg

   No tengo claro betekent hier dat de spreker iets niet zeker weet. Het is de ontkenning no bij tener claro, letterlijk ongeveer “duidelijk hebben”; deze vaste combinatie betekent “zeker weten” of “duidelijk weten”. Tener is de infinitief; tengo is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd. Vergelijk: Lo tengo claro. — “Dat weet ik zeker.” Qué betekent hier “welke”. Het accentteken hoort bij een vragend woord in een indirecte vraag: de hele bijzin qué dosis debo tomar geeft aan welke informatie niet zeker is. Zonder context is qué niet hetzelfde als een betrekkelijk “die/dat”; hier vraagt het naar een keuze of specificatie. Dosis betekent “dosis”. Het woord kan in het Spaans zowel enkelvoud als meervoud dezelfde vorm hebben; het lidwoord of een ander begeleidend woord maakt het aantal duidelijk. In deze zin staat het enkelvoud, omdat qué dosis naar één dosis verwijst. Debo betekent hier “ik moet”. Het komt van deber; debo is de tegenwoordige-tijdsvorm voor de eerste persoon enkelvoud. Deber vóór een infinitief drukt verplichting of wat volgens de situatie nodig is uit: Debo esperar. — “Ik moet wachten.” Tomar betekent hier “nemen”, in deze context een dosis innemen. Na debo blijft het werkwoord in de infinitief: debo tomar, niet een vervoegde vorm na debo. Hetzelfde patroon is bijvoorbeeld Debo llamar. — “Ik moet bellen.” Samen vormen qué dosis debo tomar de indirecte vraag “welke dosis ik moet nemen”. Met No tengo claro ervoor wordt de volledige betekenis: “Ik weet niet zeker welke dosis ik moet nemen.” De zin zegt dus dat de spreker onzeker is over de keuze van de dosis; debo tomar presenteert het nemen ervan als wat nodig is volgens de spreker of de relevante instructie.

6. Llama a la farmacia si la etiqueta no está clara.

   Bel de apotheek als het etiket onduidelijk is.

   Llama

   bel! / roep!

   a

   naar / aan

   farmacia

   apotheek

   si

   als

   etiqueta

   etiket

   no

   niet

   está

   is

   clara

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Llama betekent hier “bel!”. Het is de bevestigende bevelsvorm van llamar voor tú in het enkelvoud. Vergelijk: llama tegen één aangesproken persoon; llame tegen usted; llamen tegen ustedes. Voorbeeld: Llama a Ana. — “Bel Ana.” a staat hier in de verbinding llamar a + persoon of instelling: het markeert degene die je belt. Het is dus niet op zichzelf het volledige idee “naar”. farmacia betekent “apotheek” en is een zelfstandig naamwoord: la farmacia. Het lidwoord la laat hier het grammaticale vrouwelijke enkelvoud zien; het zegt niet dat er meerdere apotheken bedoeld zijn. si betekent “als” en leidt de voorwaarde in. Het maakt van la etiqueta no está clara de situatie waaronder de oproep moet gebeuren. Voorbeeld: Si tienes dudas, pregunta. — “Als je twijfelt, vraag het.” etiqueta betekent hier “etiket” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la etiqueta. In deze zin is het etiket dat de beschreven eigenschap heeft. no ontkent het daaropvolgende deel: de duidelijkheid wordt ontkend. Het betekent hier “niet”, niet “geen”. está is de vorm van estar voor él/ella/usted in het enkelvoud, in de tegenwoordige tijd. Met een bijvoeglijk naamwoord beschrijft estar een toestand: La etiqueta está clara. — “Het etiket is duidelijk.” clara betekent hier “duidelijk” en stemt af op etiqueta: vrouwelijk enkelvoud. De basisvorm is claro; de vormen zijn bijvoorbeeld claro (mannelijk enkelvoud), clara (vrouwelijk enkelvoud), claros en claras (meervoud). In no está clara betekent het geheel dat het etiket niet duidelijk is. Samen betekent Llama a la farmacia “Bel de apotheek”. si la etiqueta no está clara betekent “als het etiket niet duidelijk is”. De volledige uiting is dus: “Bel de apotheek als het etiket onduidelijk is.”

7. Es más seguro que adivinar.

   Dat is veiliger dan raden.

   Es

   is

   más seguro

   veiliger

   adivinar

   raden

   Uitgebreide uitleg

   Es is de tegenwoordige tijd van ser in de derde persoon enkelvoud. In deze zin vormt het met más seguro een beoordeling; het specifieke onderwerp wordt niet als zelfstandig naamwoord genoemd. Más seguro betekent hier “veiliger”. Seguro is het bijvoeglijk naamwoord; más maakt er een vergelijkende vorm van: seguro = veilig, más seguro = veiliger. Een bruikbaar patroon is X es más + bijvoeglijk naamwoord + que Y: X is meer … dan Y. Adivinar is de infinitief van “raden” of “gissen”. Na que wordt hier geen vervoegde persoonsvorm gebruikt, maar deze infinitief benoemt de handeling waarmee iets wordt vergeleken. Voorbeeld: Es más fácil preguntar que adivinar. — “Het is makkelijker om het te vragen dan om te raden.” Dit voorbeeld introduceert een nieuw onderwerp en illustreert hetzelfde vergelijkingspatroon. Samen betekent Es más seguro que adivinar: “Dat is veiliger dan raden.” De zin stelt dus een vergelijking vast: de niet nader genoemde optie waarnaar es verwijst, wordt als veiliger beoordeeld dan raden.

8. El farmacéutico puede decirte la dosis correcta antes de que lo tomes.

   De apotheker kan je de juiste dosis vertellen voordat je het inneemt.

   farmacéutico

   apotheker

   puede

   kan

   decirte

   je vertellen

   dosis

   dosis

   correcta

   juiste

   antes de que

   voordat

   lo tomes

   het inneemt

   Uitgebreide uitleg

   farmacéutico betekent hier “apotheker”. Het is een zelfstandig naamwoord in het mannelijk enkelvoud. De vrouwelijke vorm is farmacéutica; het verschil zit in de vorm van het zelfstandig naamwoord, niet alleen in het aantal. puede komt van poder (“kunnen”) en is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd. Samen met een infinitief drukt het een mogelijkheid of vermogen uit: puede ayudar = “hij/zij kan helpen”. Hier volgt decir als infinitief. decirte bestaat uit decir (“zeggen, vertellen”) en het aangehechte voornaamwoord te (“aan jou/je”). Na puede blijft decir een infinitief: puede decirte = “kan je vertellen”. Te is hier het indirecte object, de persoon aan wie iets wordt verteld. dosis betekent “dosis”. Dit zelfstandig naamwoord is hier vrouwelijk enkelvoud; dat blijkt uit la en uit het bijvoeglijk naamwoord correcta. Een bruikbaar patroon is la dosis de X = “de dosis van X”. correcta betekent hier “juiste” of “correcte”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van correcto en stemt af op dosis: la dosis correcta. De vormen zijn bijvoorbeeld correcto (mannelijk enkelvoud), correcta (vrouwelijk enkelvoud), correctos (mannelijk meervoud) en correctas (vrouwelijk meervoud). antes de que betekent “voordat”. Deze voegwoordelijke uitdrukking leidt hier de gebeurtenis in die later plaatsvindt dan het vertellen. Daarom staat daarna de conjunctief: antes de que llegues = “voordat je aankomt”. lo tomes betekent hier “het inneemt”. Tomes komt van tomar (“nemen; innemen”) en is de tegenwoordige conjunctief, tweede persoon enkelvoud (tú). Lo is een mannelijk enkelvoudig lijdend-voorwerpvoornaamwoord. De vertaling maakt duidelijk dat het om iets gaat dat wordt ingenomen, maar identificeert niet welk concreet referent lo vervangt. Als zelfstandige bevestigende opdracht voor tú krijgt tomar de vorm toma: Toma el medicamento = “Neem het medicijn in.” De volledige structuur is El farmacéutico puede decirte la dosis correcta + antes de que lo tomes: “De apotheker kan je de juiste dosis vertellen voordat je het inneemt.” De apotheker is degene die kan vertellen, te verwijst naar de persoon die de informatie ontvangt, en la dosis correcta is de informatie die wordt verteld. Het vertellen gebeurt vóór het innemen: antes de que lo tomes betekent dat het innemen nog niet heeft plaatsgevonden wanneer de dosis wordt verteld.