Omgaan met rugpijn na lang zitten | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Mi dolor de espalda empeora después de las reuniones largas.

   Mijn rugpijn wordt erger na lange vergaderingen.

   Mi

   mijn

   dolor

   pijn

   espalda

   rug

   empeora

   wordt erger

   después de

   na

   reuniones

   vergaderingen

   largas

   lange

   Uitgebreide uitleg

   Mi betekent hier “mijn” en drukt bezit vanuit de spreker uit. Het is de enkelvoudsvorm vóór een zelfstandig naamwoord; vóór een meervoud staat mis, bijvoorbeeld: Mis reuniones son largas. — “Mijn vergaderingen zijn lang.” dolor betekent hier “pijn”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord. In dolor de espalda vormt het samen met de espalda de betekenis “rugpijn”: de espalda specificeert waar de pijn zit. Een ander bruikbaar patroon is dolor de cabeza — “hoofdpijn”. espalda betekent “rug”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, maar het geslacht van espalda verandert de vorm van dolor niet in de constructie dolor de espalda. Voorbeeld: Me duele la espalda. — “Mijn rug doet pijn.” empeora betekent hier “wordt erger”. Dit is de tegenwoordige tijd van empeorar bij een derde persoon enkelvoud: el dolor empeora — “de pijn wordt erger”. Het onderwerp is hier dolor, niet Mi; daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. De basisvorm is empeorar; een bruikbare tegenstelling is mejora — “wordt beter”. después de betekent “na” en leidt hier de gebeurtenis in die als tijdsreferentie dient. Voorbeeld: Después de la reunión, descanso. — “Na de vergadering rust ik uit.” reuniones betekent “vergaderingen”. Het enkelvoud is reunión; de vorm reuniones is het meervoud. In het meervoud verdwijnt het accentteken: reunión → reuniones. largas betekent “lange”. Dit is de vrouwelijke meervoudsvorm van largo en stemt af op het vrouwelijke meervoud reuniones: reuniones largas. Ter vergelijking: una reunión larga — “een lange vergadering”; reuniones cortas — “korte vergaderingen”. Samen betekent Mi dolor de espalda “mijn rugpijn”. empeora zegt dat die pijn erger wordt, en después de las reuniones largas bepaalt wanneer dat gebeurt: na de lange vergaderingen. De volledige zin betekent dus: “Mijn rugpijn wordt erger na lange vergaderingen.”

2. Tal vez tu silla no te ayuda a mantener una buena postura.

   Je stoel helpt je misschien niet om een goede houding te behouden.

   Tal vez

   misschien

   silla

   stoel

   ayuda

   helpt

   mantener

   behouden

   buena

   goede

   postura

   houding

   Uitgebreide uitleg

   Tal vez betekent hier “misschien” en drukt onzekerheid uit. Het staat aan het begin van de zin en kan ook midden in een Spaanse zin staan. In deze zin volgt de tegenwoordige tijd ayuda; samen geeft dat de voorzichtige mogelijkheid weer: “misschien helpt …”. Silla is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la silla, “de stoel”. Het meervoud is sillas. In deze zin is silla het onderwerp van ayuda; de stoel is dus degene die wel of niet helpt. Ayuda komt van ayudar, “helpen”. Dit is de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: él/ella/usted ayuda. Het onderwerp hier is tu silla, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Te betekent “jou/je” en verwijst hier naar degene die hulp krijgt. De combinatie ayudar a + infinitief betekent “helpen om iets te doen”: La silla te ayuda a sentarte. — “De stoel helpt je te gaan zitten.” Mantener is een infinitief en betekent “behouden” of “in stand houden”. Na ayuda a blijft het werkwoord in deze onverbogen vorm. Het onderwerp van mantener wordt uit de context begrepen als dezelfde persoon die door te wordt aangeduid. In mantener una buena postura betekent het “een goede houding behouden”. Buena is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord bueno, “goed”. Het past zich aan postura aan: una buena postura. Voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat de vorm buen vóór het zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld un buen hábito — “een goede gewoonte”. Postura betekent “houding”, hier specifiek de lichamelijke houding. Het is vrouwelijk: la postura; daarom staan zowel het lidwoord una als het bijvoeglijk naamwoord buena in de vrouwelijke enkelvoudsvorm. De hele structuur is: Tal vez + onderwerp tu silla + no te ayuda + a mantener una buena postura. No ontkent ayuda: misschien helpt je stoel je niet om een goede houding te behouden. De context over erger wordende rugpijn en pauzes past bij dit onderwerp, maar de zin zelf beweert niet waarom de stoel niet helpt of wat het resultaat precies is.

3. ¿Debería hacer más pausas cortas?

   Moet ik vaker korte pauzes nemen?

   Debería

   zou ik moeten

   hacer

   doen of maken

   más

   meer

   pausas

   pauzes

   cortas

   korte

   Uitgebreide uitleg

   Debería betekent hier “zou ik moeten”. Het is de conditionele vorm van deber bij een impliciet onderwerp in de eerste persoon enkelvoud: yo debería. In deze vraag klinkt het als een voorzichtige vraag om advies, niet als een harde verplichting. Voorbeeld: ¿Debería descansar? = “Zou ik moeten rusten?” hacer is de infinitief van hacer (“doen/maken”). In de combinatie hacer una pausa betekent het geheel natuurlijk “een pauze nemen”. Het infinitief volgt hier op debería: debería hacer = “zou moeten doen/nemen”. más betekent “meer”. Hier geeft het aan dat er een grotere frequentie of hoeveelheid pauzes wordt bedoeld. Het woord verandert niet mee met pausas. pausas is het meervoud van pausa (“pauze”). Het gaat hier dus om meerdere pauzes. Voorbeeld: Necesito pausas. = “Ik heb pauzes nodig.” cortas betekent hier “korte” en beschrijft pausas. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het vrouwelijk meervoud en stemt daarmee overeen. De basisvorm is corto; bijvoorbeeld un descanso corto = “een korte rustpauze”, terwijl pausas cortas vrouwelijk meervoud is. Samen vormen debería hacer más pausas cortas de vraag of de spreker vaker korte pauzes zou moeten nemen. De volledige vertaling is: “Moet ik vaker korte pauzes nemen?”

4. Las pausas cortas pueden ayudar.

   Korte pauzes kunnen helpen.

   pausas

   pauzes

   cortas

   kort

   pueden

   kunnen

   ayudar

   helpen

   Uitgebreide uitleg

   pausas betekent hier “pauzes”. Het is het meervoud van het vrouwelijke zelfstandig naamwoord pausa; het enkelvoud is pausa. Een bruikbaar patroon is hacer/tomar pausas voor “pauzes nemen”. cortas betekent “kort” en beschrijft pausas. De vorm is vrouwelijk meervoud: het bijvoeglijk naamwoord corto past zich aan het zelfstandig naamwoord aan. Vergelijk un descanso corto (een korte pauze/rustperiode) met pausas cortas (korte pauzes). pueden betekent hier “kunnen”. Het is de derde persoon meervoud van poder; de infinitief is poder. In deze zin past die vorm bij het meervoudige onderwerp Las pausas cortas. Voor een enkelvoudig onderwerp staat bijvoorbeeld La pausa puede ayudar (“De pauze kan helpen”). ayudar betekent “helpen”. Dit is de infinitief. Na poder blijft het volgende werkwoord in de infinitief: pueden ayudar betekent “kunnen helpen”. Voorbeeld: Dormir puede ayudar. — “Slapen kan helpen.” Samen vormt Las pausas cortas pueden ayudar de betekenis: “Korte pauzes kunnen helpen.” Het onderwerp is Las pausas cortas; pueden drukt de mogelijkheid uit en ayudar benoemt wat mogelijk is.

5. Levántate y estírate suavemente.

   Sta op en rek je voorzichtig uit.

   Levántate

   sta op

   estírate

   rek je uit

   suavemente

   voorzichtig

   Uitgebreide uitleg

   Levántate betekent hier “sta op”. Het is de bevestigende gebiedende wijs van levantar voor tú (één aangesproken persoon), met het wederkerende voornaamwoord te: levanta + te. Het accentteken blijft nodig in deze vorm. Vergelijk als bruikbaar patroon: Levántate. = “Sta op.” Estírate betekent hier “rek je uit”. Dit is de bevestigende gebiedende wijs van estirar voor tú, opnieuw met het wederkerende te: estira + te. De vorm richt de handeling op de aangesproken persoon zelf. Estira los brazos. betekent bijvoorbeeld “Strek je armen.”; zonder te is het object dus niet automatisch de spreker of de aangesprokene zelf. Suavemente betekent “voorzichtig” of “zachtjes”. Het is een bijwoord dat zegt hoe de handeling wordt uitgevoerd. Het hangt samen met het bijvoeglijke naamwoord suave (“zacht”, “mild”), maar suavemente verandert niet mee met persoon of aantal. Samen vormen de twee bevelen een opeenvolging: eerst Levántate en daarna estírate. Suavemente bepaalt de manier waarop het uitrekken gebeurt. De volledige betekenis is daarom: “Sta op en rek je voorzichtig uit.”

6. También necesito ajustar la altura de mi pantalla.

   Ik moet ook de hoogte van mijn scherm aanpassen.

   También

   ook

   necesito

   ik heb nodig / ik moet

   ajustar

   aanpassen

   altura

   hoogte

   pantalla

   scherm

   Uitgebreide uitleg

   También betekent hier “ook” en voegt deze handeling toe aan iets anders. Het staat aan het begin, maar kan in het Spaans ook op andere plaatsen staan zolang de nadruk duidelijk blijft. necesito is de ik-vorm van necesitar in de tegenwoordige tijd: “ik heb nodig” of, zoals hier, natuurlijk “ik moet”. De uitgang -o markeert hier de eerste persoon enkelvoud. Voor een andere persoon verandert de vorm, bijvoorbeeld necesitas = “je hebt nodig”. ajustar is een infinitief en betekent “aanpassen” of “afstellen”. Na necesito volgt deze onvervoegde vorm: necesito ajustar = “ik moet aanpassen”. Voorbeeld: Necesito ajustar la silla. — “Ik moet de stoel aanpassen.” altura betekent “hoogte”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la altura. Het woord verwijst hier naar de verticale positie of maat van iets, niet naar het scherm zelf. pantalla betekent “scherm” en is eveneens vrouwelijk: la pantalla. In mi pantalla staat mi voor “mijn” en verandert het niet naar geslacht; het zelfstandig naamwoord draagt hier het vrouwelijke geslacht. de mi pantalla betekent “van mijn scherm” en bepaalt waarvan de hoogte is. Samen vormen de delen: También (“ook”) + necesito ajustar (“ik moet aanpassen”) + la altura de mi pantalla (“de hoogte van mijn scherm”). De volledige betekenis is: “Ik moet ook de hoogte van mijn scherm aanpassen.”

7. Eso puede ayudarte a sentarte con más comodidad.

   Dat kan je helpen om comfortabeler te zitten.

   Eso

   dat

   puede

   kan

   ayudarte

   je helpen

   sentarte

   gaan zitten

   más

   meer

   comodidad

   comfort

   Uitgebreide uitleg

   Eso betekent hier “dat” en verwijst naar iets dat eerder is genoemd. De vorm is een onzijdige aanwijzende vorm; de zin legt niet vast naar welk afzonderlijk onderdeel het precies verwijst. Voorbeeld: Eso es útil. = “Dat is nuttig.” Puede komt van poder en is de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: puedo, puedes, puede. Hier geeft het mogelijkheid aan: “kan”. Het onderwerp is eso, dus de vorm is enkelvoud. Voorbeeld: La silla puede ayudar. = “De stoel kan helpen.” Ayudarte bestaat uit het infinitief ayudar (“helpen”) met het eraan vastgeschreven clitische voornaamwoord te (“jou”). Te is hier de tweede persoon enkelvoud en past bij een aanspreking met tú (of vos in gebieden waar die vorm wordt gebruikt), niet bij usted; bij usted staat in zo’n objectfunctie doorgaans le. De combinatie puede ayudarte betekent “kan je helpen”. Voorbeeld: Quiero ayudarte. = “Ik wil je helpen.” Sentarte is de infinitiefvorm van de reflexieve constructie sentarse (“gaan zitten” of “zitten”), met het eraan vastgeschreven te: sentar + te. Ook dit te verwijst naar dezelfde aangesproken persoon in de tweede persoon enkelvoud. In ayudarte a sentarte is degene die gaat zitten dezelfde persoon als degene die geholpen wordt. Voorbeeld: Puedes sentarte aquí. = “Je kunt hier gaan zitten.” Más betekent “meer”. In más comodidad verhoogt het de mate van comodidad; het drukt dus geen bepaald aantal uit. In deze zin hoort het bij de manier waarop iemand zit: con más comodidad betekent “comfortabeler”. Voorbeeld: Trabaja con más calma. = “Hij/zij werkt rustiger.” Comodidad is een zelfstandig naamwoord en betekent “comfort” of “gemak”. Het staat na más in con más comodidad, een uitdrukking voor een comfortabelere manier van zitten. Het verwante bijvoeglijke naamwoord is cómodo/cómoda; de uitgang past zich aan het zelfstandig naamwoord aan. Voorbeeld: La silla es cómoda. = “De stoel is comfortabel.” Samen betekent Eso puede ayudarte a sentarte con más comodidad: “Dat kan je helpen om comfortabeler te zitten.” Puede ayudarte drukt uit dat dat eerder genoemde middel of die eerdere handeling hulp kan bieden; a sentarte noemt het doel van die hulp, en con más comodidad beschrijft de verbeterde manier van zitten.

8. Voy a probar estos cambios esta semana.

   Ik ga deze veranderingen deze week proberen.

   Voy a

   ik ga ...

   probar

   proberen

   estos

   deze

   cambios

   veranderingen

   esta

   deze

   semana

   week

   Uitgebreide uitleg

   Voy a vormt hier samen met het daaropvolgende werkwoord een nabije toekomst: ir a + infinitief betekent “van plan zijn om” of “gaan”. Voy is de eerste persoon enkelvoud van ir (“gaan”); a is het verbindende voorzetsel. Het onderwerp is in het Spaans vaak niet apart nodig, omdat voy al “ik ga” aangeeft. Voorbeeld: Voy a descansar. — “Ik ga rusten.” probar staat na a in de infinitief. Hier betekent het “proberen” in de zin van iets uitproberen. De vaste combinatie voy a probar betekent dus “ik ga proberen”. Voorbeeld: Quiero probar esta solución. — “Ik wil deze oplossing proberen.” estos betekent hier “deze” en verwijst naar een meervoudig mannelijk zelfstandig naamwoord. De vorm stemt af op cambios: enkelvoud este, meervoud estos; de vrouwelijke vormen zijn esta en estas. Dit aanwijzend woord bepaalt niet zelfstandig wie of wat precies bedoeld wordt; de zin noemt alleen dat de bedoelde veranderingen als nabij of relevant worden aangewezen. cambios betekent “veranderingen” of “wijzigingen”. Het is het meervoud van cambio; het bijbehorende werkwoord is cambiar (“veranderen”). In deze zin is cambios het voorwerp van probar: de spreker gaat de veranderingen proberen of uitproberen. Voorbeeld: Probamos varios cambios. — “We proberen verschillende veranderingen uit.” esta betekent hier “deze” bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het stemt af op semana: esta semana betekent “deze week”. Vergelijk este mes — “deze maand”, waar het zelfstandig naamwoord mannelijk en enkelvoud is. semana betekent “week” en is vrouwelijk: la semana. In esta semana geeft het aan binnen welke periode de handeling zal plaatsvinden. Het is enkelvoud, ook al omvat een week meerdere dagen. Samen bestaat de zin uit Voy a probar (“ik ga proberen”), estos cambios (“deze veranderingen”) en esta semana (“deze week”). De volledige betekenis is: “Ik ga deze veranderingen deze week proberen.”

9. Consulta a un profesional de la salud si el dolor continúa.

   Ga naar een zorgverlener als de pijn aanhoudt.

   Consulta

   raadpleeg

   profesional

   professional

   salud

   gezondheid

   dolor

   pijn

   continúa

   aanhouden; doorgaan

   Uitgebreide uitleg

   Consulta is hier een bevestigend bevel aan één persoon met tú: “raadpleeg”. Het komt van consultar. Dezelfde vorm kan buiten deze context ook de tegenwoordige tijd van consultar zijn (“je raadpleegt”), maar hier geeft de directe aansporing de bevelsbetekenis. profesional betekent hier “professional” en verwijst in deze woordgroep naar de persoon die geraadpleegd moet worden. Het zelfstandig naamwoord kan ook als bijvoeglijk naamwoord worden gebruikt, maar in un profesional is het een zelfstandig naamwoord. un leidt een niet nader bepaalde persoon in; op zichzelf stelt het geen expliciet aantal vast. salud betekent “gezondheid”. In un profesional de la salud specificeert de la salud het werkgebied van de professional: een zorgprofessional. de la is hier de combinatie van het voorzetsel de met het bepaalde lidwoord la. De combinatie a un profesional de la salud gebruikt de Spaanse persoonlijke a bij een menselijke lijdende voorwerpsbepaling. Die markering vereist hier geen bepaald lidwoord: ook a un profesional is correct. Het patroon is bruikbaar als Consulta a + persoon: “Raadpleeg een persoon.” dolor betekent “pijn”. In el dolor maakt el het zelfstandig naamwoord bepaald: de pijn die in deze zin relevant is. Het woord dolor staat in het mannelijk enkelvoud; dat zie je hier aan el, niet aan een verandering van het zelfstandig naamwoord zelf. continúa betekent hier “aanhoudt” of “doorgaat”. Het is de tegenwoordige tijd van continuar in de derde persoon enkelvoud: el dolor continúa. Het accentteken hoort bij de geschreven vorm. Het onderwerp is hier el dolor, niet de zorgprofessional. si betekent “als” en leidt de voorwaarde in: si el dolor continúa = “als de pijn aanhoudt”. De tegenwoordige tijd continúa beschrijft de voorwaarde zonder zelf zekerheid te geven dat de pijn inderdaad zal aanhouden. Samen vormt de zin de aansporing Consulta a un profesional de la salud plus de voorwaardelijke bijzin si el dolor continúa: “Ga naar een zorgverlener als de pijn aanhoudt.”