Een gezonde dagelijkse routine | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Quiero una rutina diaria más saludable.

   Ik wil een gezondere dagelijkse routine.

   Quiero

   ik wil

   rutina

   routine

   diaria

   dagelijkse

   más saludable

   gezonder

   Uitgebreide uitleg

   Quiero komt van querer en is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: “ik wil”. Het kan ook “ik houd van” betekenen, maar hier drukt het een wens uit. Voorbeeld: Quiero descansar. — “Ik wil rusten.” rutina is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord voor een vaste manier waarop je iets geregeld doet, of voor een geregeld dagelijks schema. Het meervoud is rutinas. Voorbeeld: Tengo una rutina. — “Ik heb een routine.” diaria betekent hier “dagelijkse” en is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van diario. Het bijvoeglijk naamwoord past zich aan rutina aan: rutina diaria. Bij een mannelijk zelfstandig naamwoord staat de vorm diario, bijvoorbeeld un horario diario — “een dagelijks rooster”. más saludable drukt een vergelijking uit: más + het bijvoeglijk naamwoord saludable betekent “gezonder” of letterlijk “meer gezond”. Saludable is de basisvorm. Het verandert niet naar geslacht: saludable kan bij mannelijke en vrouwelijke enkelvoudige zelfstandige naamwoorden staan. In het meervoud wordt het saludables. Voorbeeld: Esta opción es más saludable. — “Deze optie is gezonder.” Zonder vergelijking betekent saludable “gezond”. Samen vormen de delen Quiero + una rutina diaria + más saludable: “Ik wil een gezondere dagelijkse routine.” Una introduceert hier een niet nader bepaalde routine; de zin beweert niet op zichzelf een aantal. Más saludable beschrijft de gewenste routine als gezonder dan een relevante eerdere of huidige toestand, zonder te specificeren waarmee precies wordt vergeleken.

2. Empieza con pequeños cambios que puedas mantener.

   Begin met kleine veranderingen die je kunt volhouden.

   Empieza

   begin

   pequeños

   kleine

   cambios

   veranderingen

   puedas

   kunt

   mantener

   volhouden

   Uitgebreide uitleg

   Empieza betekent hier “begin”. Het is de bevestigende gebiedende wijs voor tú (enkelvoud) van empezar — dus gericht aan één persoon in de informele aanspreekvorm. De stamklinker verandert hier: empezar → empieza. Voorbeeld: Empieza hoy. = “Begin vandaag.” pequeños beschrijft cambios en betekent “klein”. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het mannelijk meervoud, omdat cambios mannelijk meervoud is. De vormen zijn bijvoorbeeld pequeño, pequeña, pequeños, pequeñas, afhankelijk van het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Son pequeños cambios. = “Het zijn kleine veranderingen.” cambios betekent “veranderingen”. Het enkelvoud is cambio; de uitgang -s markeert hier het meervoud. Het woord kan zowel concrete als abstracte veranderingen aanduiden. Voorbeeld: Necesito un cambio. = “Ik heb een verandering nodig.” puedas betekent hier “je kunt” in de bijzin que puedas mantener. Het is de tweede persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige conjunctief. Na que wordt deze vorm gebruikt omdat de verandering wordt voorgesteld als iets dat de aangesproken persoon mogelijk kan volhouden; de vorm verwijst naar dezelfde ene tú-persoon als Empieza. Voorbeeld: Elige algo que puedas repetir. = “Kies iets wat je kunt herhalen.” mantener betekent hier “volhouden” of “in stand houden”. Het is een infinitief en staat na puedas: puedas mantener = “dat je kunt volhouden”. In deze zin verwijst het naar het volhouden van de genoemde veranderingen; het infinitief zelf verandert niet mee met de persoon. Voorbeeld: Quiero mantener este hábito. = “Ik wil deze gewoonte volhouden.” Samen betekent Empieza con pequeños cambios “Begin met kleine veranderingen”. que puedas mantener is een betrekkelijke bijzin die die veranderingen nader beschrijft: het zijn veranderingen die je kunt volhouden. De volledige betekenis is daarom: “Begin met kleine veranderingen die je kunt volhouden.”

3. Puedo beber más agua cuando estoy en el trabajo.

   Ik kan meer water drinken als ik op mijn werk ben.

   Puedo

   kan

   beber

   drinken

   más

   meer

   agua

   water

   cuando

   als

   estoy

   ben

   trabajo

   werk

   Uitgebreide uitleg

   Puedo komt van poder en betekent hier dat de spreker iets kan of daartoe in staat is. Poder is onregelmatig in de tegenwoordige tijd: puedo = ik kan, puedes = jij kunt, puede = hij/zij/u kan. Voorbeeld: Puedo ayudarte. — Ik kan je helpen. Beber is het hele werkwoord ‘drinken’. Na poder staat het volgende werkwoord in de infinitief: puedo beber = ik kan drinken. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon. Voorbeeld: No puedo beber café. — Ik kan geen koffie drinken. Más betekent ‘meer’ en geeft hier een grotere hoeveelheid water aan. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in más agua, of vóór een bijvoeglijk naamwoord, zoals in más fácil — gemakkelijker. Het tegenovergestelde is menos — minder. Agua betekent ‘water’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, hoewel het enkelvoud met een beklemtoonde eerste a in andere constructies vaak el agua krijgt: El agua está fría. — Het water is koud. In deze zin staat het zonder lidwoord na más. Cuando betekent hier ‘als’ of ‘wanneer’ en leidt de tijdsbepaling in. Het verbindt de hoofdzin met de omstandigheid waarin die mogelijkheid geldt. Voorbeeld: Te llamo cuando llego. — Ik bel je als ik aankom. Estoy is de eerste persoon enkelvoud van estar, ‘zijn’ in de betekenis van zich op een bepaalde plaats of in een bepaalde toestand bevinden. Estoy verwijst dus naar de spreker; het is niet de vorm voor ‘hij/zij/u’. Vergelijk estoy — ik ben met estás — jij bent. Voorbeeld: Estoy en casa. — Ik ben thuis. Trabajo betekent hier ‘werk’ als plaats of werkomgeving. Het is een zelfstandig naamwoord; dezelfde vorm kan ook de eerste persoon enkelvoud van trabajar zijn, ‘ik werk’, maar dat is in deze zin niet de functie. In en el trabajo betekent het geheel ‘op mijn werk’ of ‘op het werk’. Voorbeeld: Hay mucho trabajo. — Er is veel werk. De hoofdzin Puedo beber más agua betekent ‘Ik kan meer water drinken’. De tijdsbepaling cuando estoy en el trabajo maakt duidelijk wanneer die mogelijkheid geldt: ‘als ik op mijn werk ben’. Samen betekent de hele zin: ‘Ik kan meer water drinken als ik op mijn werk ben.’

4. Eso puede ayudarte a tener más energía por la tarde.

   Dat kan je in de middag meer energie geven.

   Eso

   Dat

   puede

   kan

   ayudarte

   je helpen

   a tener

   hebben

   más

   meer

   energía

   energie

   por la tarde

   in de middag

   Uitgebreide uitleg

   Eso betekent hier “dat”: een onzijdig aanwijzend voornaamwoord dat naar een eerder genoemde situatie of handeling kan verwijzen. De precieze referent wordt in deze zin niet benoemd. Voorbeeld: Eso es importante. — “Dat is belangrijk.” Puede is de derde persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd. Met een infinitief geeft poder + infinitief aan dat iemand of iets iets kan. Hier past puede bij het enkelvoudige onderwerp eso: “dat kan”. Voorbeeld: El descanso puede ayudar. — “Rust kan helpen.” Ayudarte bestaat uit ayudar en het eraan vast geschreven voornaamwoord te: ayudar + te. Na puede blijft ayudar een infinitief. Te verwijst hier naar de aangesprokene in de tweede persoon enkelvoud en betekent “je/jou”; het hoort bij tú en ook bij vos, niet bij het meervoud ustedes. Voorbeeld: Quiero ayudarte. — “Ik wil je helpen.” In a tener is tener de infinitief van “hebben”. De combinatie ayudar a + infinitief betekent dat iets iemand helpt om een handeling uit te voeren of een toestand te bereiken. Voorbeeld: La música ayuda a estudiar. — “Muziek helpt om te studeren.” Más betekent “meer” en geeft hier een grotere hoeveelheid energie aan dan een niet nader genoemde hoeveelheid. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord in más energía. Het tegenovergestelde is menos, “minder”. Voorbeeld: Necesito más tiempo. — “Ik heb meer tijd nodig.” Energía is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent “energie”. Het accent op de í hoort bij de spelling. In más energía is dit het zelfstandig naamwoord waarvan de hoeveelheid wordt vergroot. Voorbeeld: Tengo energía. — “Ik heb energie.” Por la tarde is een tijdsbepaling met de betekenis “in de middag” of “’s middags”. In deze zin is volgens de vaste vertaling “in de middag” bedoeld. Voorbeeld: Trabajo por la tarde. — “Ik werk ’s middags.” Samen vormen Eso (“dat”), puede ayudarte (“kan je helpen”) en a tener más energía (“om meer energie te hebben”) de kern. Por la tarde geeft aan wanneer dit geldt. De volledige betekenis is: “Dat kan je in de middag meer energie geven.”

5. ¿También debería hacer ejercicio después de cenar?

   Zal ik na het avondeten ook sporten?

   También

   ook

   debería

   zou moeten

   hacer

   doen

   ejercicio

   lichaamsbeweging

   después de

   na

   cenar

   avondeten / dineren

   Uitgebreide uitleg

   También betekent hier “ook”: het voegt sporten toe aan iets dat al als mogelijkheid of advies ter sprake is. Het staat aan het begin van de vraag en verandert niet van vorm voor persoon of getal. Voorbeeld: Yo también camino. — “Ik loop ook.” debería is de vorm van deber (“moeten”) in de conditionele wijs. In deze vraag geeft die vorm een voorzichtige vraag naar wat de spreker zou moeten doen; samen met de vaste vertaling gaat het om “zal ik … ook …?”. De vorm debería kan grammaticaal bij yo, él, ella of usted horen; hier maakt de vraagcontext duidelijk dat de spreker naar zichzelf verwijst. Vergelijk debo (“ik moet”) met debería (“ik zou moeten”). Voorbeeld: ¿Debería descansar? — “Zou ik moeten rusten?” hacer is het infinitief van “doen/maken”. Na debería staat het volgende werkwoord in de infinitief: debería hacer betekent hier “zou moeten doen”. Voorbeeld: Debería caminar más. — “Ik zou meer moeten lopen.” ejercicio is een zelfstandig naamwoord voor lichaamsbeweging of sport als activiteit. In hacer ejercicio vormt het met hacer de gebruikelijke uitdrukking “sporten / lichaamsbeweging doen”; het zelfstandig naamwoord blijft hier enkelvoudig. Voorbeeld: Hago ejercicio cada día. — “Ik sport elke dag.” después de is een voorzetselconstructie met de betekenis “na”. Het volgende werkwoord staat hier in de infinitief, waardoor después de cenar “na het avondeten” of letterlijk “na het dineren” betekent. Voorbeeld: Leo después de trabajar. — “Ik lees na het werken.” cenar is de infinitief van “avondeten/dineren”. In deze zin benoemt het de handeling die eerst plaatsvindt; después de cenar plaatst het sporten daarna. Voorbeeld: Suelo cenar a las ocho. — “Ik eet meestal om acht uur ’s avonds.” Samen bestaat de vraag uit También (“ook”), debería hacer ejercicio (“zou moeten sporten”) en después de cenar (“na het avondeten”). De volledige betekenis is: “Zal ik na het avondeten ook sporten?” De vraag vraagt voorzichtig of de spreker deze extra activiteit aan zijn of haar routine moet toevoegen.

6. Una caminata corta sería un comienzo fácil de mantener.

   Een korte wandeling zou een haalbaar begin zijn.

   caminata

   wandeling

   corta

   kort

   sería

   zou zijn

   comienzo

   begin

   fácil

   gemakkelijk haalbaar

   de mantener

   om vol te houden

   Uitgebreide uitleg

   caminata betekent hier een wandeling, vooral een wandeling als activiteit. Het is een zelfstandig naamwoord en is vrouwelijk: la caminata; het meervoud is las caminatas. Voorbeeld: La caminata empieza temprano. — De wandeling begint vroeg. corta beschrijft caminata en betekent hier kort. Het bijvoeglijk naamwoord past zich aan het vrouwelijke enkelvoud van caminata aan: corto bij een mannelijk enkelvoud, corta bij een vrouwelijk enkelvoud, cortos en cortas in het meervoud. Voorbeeld: Es una ruta corta. — Het is een korte route. sería is de vorm van ser voor de voorwaardelijke wijs bij él/ella/usted; hier betekent de vorm “zou zijn”. De voorwaardelijke wijs presenteert het begin als een voorgestelde of mogelijke optie, niet als een vaststaand feit. Voorbeeld: Sería un buen plan. — Het zou een goed plan zijn. comienzo betekent begin of start. Het is een zelfstandig naamwoord; el comienzo is mannelijk en los comienzos is het meervoud. Een verwant werkwoord is comenzar (“beginnen”), maar dat is niet de vorm in deze zin. Voorbeeld: El comienzo fue sencillo. — Het begin was eenvoudig. fácil betekent gemakkelijk of haalbaar in deze context. Het bijvoeglijk naamwoord verandert niet voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud: un comienzo fácil en una tarea fácil. In het meervoud krijgt het een uitgang: fáciles. Voorbeeld: Es fácil de seguir. — Het is gemakkelijk te volgen. de mantener geeft aan wat voor soort begin gemakkelijk is: een begin dat je kunt volhouden. Mantener is de infinitief “onderhouden, behouden of volhouden”; in deze context gaat het om een gewoonte of activiteit volhouden. Na fácil kan de plus een infinitief een uitvoerbare handeling beschrijven, zoals fácil de entender — gemakkelijk te begrijpen. Samen betekent Una caminata corta “een korte wandeling”. sería maakt daarvan “zou zijn”, en un comienzo fácil de mantener betekent “een haalbaar begin dat gemakkelijk vol te houden is”. De hele zin zegt dus: “Een korte wandeling zou een haalbaar begin zijn.”

7. Puedo dejar mis zapatos junto a la puerta para acordarme de salir.

   Ik kan mijn schoenen bij de deur zetten, zodat ik eraan denk om te gaan.

   Puedo

   ik kan

   dejar

   neerzetten; achterlaten

   zapatos

   schoenen

   junto a

   naast; bij

   puerta

   deur

   acordarme

   eraan denken

   salir

   gaan; vertrekken

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de tegenwoordige tijd van poder in de eerste persoon enkelvoud: “ik kan”. Het drukt hier de mogelijkheid van de spreker uit. Vergelijk: puedes = “je kunt” en puede = “hij/zij/u kan”. dejar staat als infinitief na puedo. In deze zin betekent het “neerzetten” of “achterlaten”: de spreker kan de schoenen bij de deur zetten. Het patroon poder + infinitief is herbruikbaar, bijvoorbeeld: Puedo descansar. — “Ik kan rusten.” zapatos is het meervoud van zapato, “schoen”. Het meervoud krijgt hier -s: zapato → zapatos. junto a is een vaste voorzetseluitdrukking voor een plaats naast of bij iets. Hier geeft ze de plaats van de schoenen aan ten opzichte van de deur. Een vergelijkbaar patroon is junto a la ventana — “naast het raam”. puerta betekent “deur”. In la puerta is het zelfstandig naamwoord vrouwelijk en enkelvoud; la stemt daarmee overeen. De uitdrukking noemt de deur als plaatsaanduiding, zonder dat er extra nadruk op het aantal ligt. acordarme is hier de infinitiefvorm van acordarse met het wederkerende voornaamwoord me eraan vast: acordarse → acordarme. In deze vorm verwijst me naar de spreker. De constructie acordarse de + infinitief betekent “eraan denken om iets te doen” of “niet vergeten iets te doen”; acordar zonder se is niet de juiste basis voor deze betekenis. Voorbeeld: Tengo que acordarme de llamar. — “Ik moet eraan denken te bellen.” salir is de infinitief “gaan” of “vertrekken”. Na acordarme de benoemt deze infinitief wat de spreker wil onthouden: vertrekken. para + infinitief kan een doel uitdrukken; hier betekent para acordarme de salir “om eraan te denken te vertrekken”. Samen betekent Puedo dejar mis zapatos junto a la puerta dat de spreker de eigen schoenen bij de deur kan zetten. para acordarme de salir geeft het doel daarvan: zo wil de spreker eraan denken om te vertrekken. De volledige betekenis is: “Ik kan mijn schoenen bij de deur zetten, zodat ik eraan denk om te gaan.”

8. Suena realista y fácil de mantener.

   Dat klinkt realistisch en makkelijk vol te houden.

   Suena

   klinkt

   realista

   realistisch

   fácil

   makkelijk

   mantener

   volhouden

   Uitgebreide uitleg

   Suena komt van sonar en is hier de derde persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd: “het klinkt”. Het onderwerp staat niet als apart woord in deze zin; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om “dat” gaat. Bijvoorbeeld: La idea suena bien. — “Het idee klinkt goed.” realista is een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis “realistisch”. De vorm is enkelvoud en verandert niet voor mannelijk en vrouwelijk: realista kan dus zowel bij een mannelijk als bij een vrouwelijk enkelvoud staan. Het meervoud is realistas. Hier is het een van de twee eigenschappen die met y (“en”) worden verbonden. fácil betekent hier “makkelijk” of “gemakkelijk”. Het is een bijvoeglijk naamwoord; de meervoudsvorm is fáciles. De gebruikelijke vergelijking is más fácil — “makkelijker”; het tegenovergestelde is difícil — “moeilijk”. In deze zin beschrijft fácil hoe uitvoerbaar het bedoelde is. mantener is de infinitief, met de kernbetekenis “onderhouden” of “in stand houden”; in deze context past “volhouden”. De constructie fácil de + infinitief geeft aan welke handeling makkelijk is: fácil de mantener betekent hier “makkelijk vol te houden” of “makkelijk in stand te houden”. De infinitief heeft geen persoons- of getalsverbuiging. Bijvoorbeeld: Es fácil de recordar. — “Het is makkelijk te onthouden.” Samen betekent Suena realista y fácil de mantener.: “Dat klinkt realistisch en makkelijk vol te houden.” Suena geeft de beoordeling “klinkt”, waarna realista en fácil de mantener twee eigenschappen van hetzelfde bedoelde geven.